آیین‌نامه اجرایی قانون احداث پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری از طریق مشارکت بانکها و سایر منابع پولی و مالی کشور

قانون مشارکت - منظور «‌قانون احداث پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری از طریق مشارکت بانکها و سایر منابع پولی و مالی کشور›› مجلس شورای اسلامی است.

طرح عمرانی - منظور مجموعه عملیات و خدمات مشخصی است که بر اساس مطالعات توجیهی فنی - اقتصادی طی مدت معین و با اعتبار معینی برای تحقق بخشیدن به هدفهای برنامه های عمرانی کشور به صورت سرمایه گذاری ثابت متضمن هزینه های غیرثابت وابسته در دوره مطالعه و اجراء انجام می‌گردد.

پروژه عمرانی - هر طرح عمرانی می‌تواند مشتمل بر چندین پروژه عمرانی باشد.

طرف مشارکت - منظور از طرف مشارکت شرکتی است که برای تامین منابع مالی و اجراء طرح یا پروژه عمرانی برابر مقررات این آییننامه تاسیس خواهد شد.

منابع مالی - منابع مالی مورد نیاز طرح یا پروژه عمرانی متضمن. الف - سرمایه و ب - تسهیلات مالی است.

تامین منابع مالی و اجرای طرحها و پروژه های عمرانی. الف - تامین منابع مالی، منظور تعهد، تامین و پرداخت سرمایه گذاری ثابت طرح یا پروژه عمرانی متضمن هزینه های غیرثابت وابسته به آن در دوره مطالعه، اجراء و بهره برداری است. ب - اجراء - منظور از اجراء تصدی و سازماندهی عملیات اجرایی طرح یا پروژه عمرانی در دوره احداث (‌ساخت) است.

منافع بهره برداری - منظور برداشت عواید ریالی از مجموعه امکانات و خدماتی است که بواسطه اجرای کامل طرح یا پروژه عمرانی حاصل خواهد شد.

دوران مشارکت - منظور از دوران مشارکت عبارتست از حاصل جمع مدت زمان دوره ساخت طرح یا پروژه عمرانی و دوره بهره برداری.

دوره ساخت - منظور مدت زمان اجراء طرح یا پروژه عمرانی است که به صورت زمان بندی شده توسط متصدی مطالعه فنی مرحله دو تهیه و به تصویب وزارت راه و ترابری رسیده است.

دوره بهره برداری - ناظر بر مدت زمان واگذاری منافع بهره برداری است و از شروع بهره برداری تا استهلاک کامل هزینه های طرح را شامل است. فصل دوم - چگونگی انتخاب طرح یا پروژه عمرانی برای استفاده از قانون مشارکت

طرحها و پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری بدو طریق برای استفاده از قانون مشارکت پیشنهاد خواهند شد. الف - طرحها و پروژه هایی که در برنامه عمران مصوب بخش راه و ترابری قرار دارند (‌منظور و پیش بینی شده اند) در صورت پیشنهاد مشارکت مستقیماً‌ً در برنامه مشارکت قرار خواهند گرفت. ب - طرحها و پروژه هایی که در برنامه های عمرانی مصوب بخش راه و ترابری قرار ندارند (‌منظور پیش بینی نشده اند) در صورت پیشنهاد مشارکت، طرح یا پروژه پیشنهاد شده مطابق روش جاری در مورد انتخاب و تصویب طرحها و پروژه های عمرانی مصوب، ب. ت. ب. ملاحظات اقتصادی، تامین منابع مالی توسط طرف مشارکت و ضرورتهای شبکه ترابری کشور بررسی شده و در صورت تایید در ذیل برنامه مشارکت قرار داده خواهد شد.

وزارت راه و ترابری در اعمال اختیارات حال از قانون مشارکت میتواند احداث هر یک از طرحها یا پروژه های عمرانی بخش راه و ترابری را از نظر. الف - تامین منابع مالی و ب - تامین منابع مالی و اجراء برابر مقررات این آییننامه و با انعقاد قرارداد مشارکت، به طرف مشارکت واگذار نماید.

در قرارداد مشارکت به شیوه تامین منابع مالی، وزارت راه و ترابری به قائم مقامی طرف مشارکت، وظایف و اختیارات مجری طرح یا پروژه موضوع مشارکت را تا انجام کامل آن عهده دار خواهد بود.

در قرارداد سرمایه گذاری به شیوه تامین منابع مالی و اجراء وظایف اختیارات مجری طرح یا پروژه موضوع مشارکت تا انجام کامل آن در عهده و مسئولین طرف مشارکت است.

وظائف و اختیارات مجری پروژه مذکور در ماده 13 و 14 عیناً مطابق وظائف و اختیاراتی است که در پروژه های عمرانی که از محل اعتبارات منابع بودجه عمرانی اجراء میگردند، توسط دستگاه اجرایی تصدی و اعمال میگردد.

مطالعات فنی (‌مرحله دوم) طرحها و پروژه های موضوع بند الف ماده 11 برابر روش کار و دستورالعمل مربوط به مطالعات پروژه های عمرانی توسط وزارت راه و ترابری انجام و هزینه انجام مطالعات که از محل اعتبارات مصوب بودجه عمرانی تامین و پرداخت میگردد.

مطالعات فنی (‌مرحله دوم) طرحها و پروژه های موضوع بند ب ماده 11 برابر روش کار و دستورالعملهای مربوط به مطالعات پروژه های عمرانی توسط وزارت راه و ترابری انجام و هزینه آن بایستی قبل از واگذاری مطالعه توسط پیشنهاد دهنده تامین و پرداخت گردد. این هزینه جزو هزینه های طرح یا پروژه مورد مشارکت منظور میگردد.

در مورد هر یک از طرحها و پروژه های منظور شده در برنامه مشارکت حسب مورد بایستی وزارت راه و ترابری و یا متقاضی مشارکت ضمن تهیه برآورد هزینه سرمایه گذاری متضمن سود مورد انتظار از مشارکت، گزارش مطالعه درآمد هزینه طرح یا پروژه عمرانی را مشتمل بر برآورد هزینه های مشارکت و برآورد درآمدهای مورد انتظار از مشارکت تهیه نماید.

برآورد هزینه های مشارکت بایستی حداقل حاوی اطلاعات مربوط به موارد زیر باشد. - برآورد هزینه احداث طرح یا پروژه عمرانی بماخذ ارقام مندرج در مطالعات فنی مصوب منطبق بر زمان بندی ساخت. - برآورد هزینه نگهداری طرح یا پروژه عمرانی در دوران بهره برداری. - برآورد هزینه بهسازی طرح یا پروژه عمرانی در دوران بهره برداری. - برآورد هزینه اداری - تشکیلاتی طرف مشارکت در دوران مشارکت.

برآورد درآمد مورد انتظار از مشارکت بایستی حداقل حاوی اطلاعات مربوط به برآورد ریالی کمیتهای مقداری مورد پیش بینی از عوامل درآمد زای طرح یا پروژه عمرانی برای مدت واگذاری منافع بهره برداری باشد.

عوامل درآمد زای حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت و همچنین نرخگذاری آن جهت تقویم برآورد ریالی درآمد مورد انتظار بر اساس نظر وزارت راه و ترابری تعیین می‌گردد.

گزارش مطالعه درآمد - هزینه حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی پس از تایید وزارت راه و ترابری مبنای قرارداد مشارکت واقع گردیده و ضمیمه شماره 1 آن است.

متقاضی یا متقاضیان مشارکت بر اساس اطلاعات حاصل از نتایج گزارش مطالعه درآمد - هزینه طرح یا پروژه عمرانی مورد نظر، پیشنهاد مشارکت به وزارت راه و ترابری تسلیم خواهند نمود.

وزارت راه و ترابری پس از بررسی و حصول اطمینان از توانائی بالقوه متقاضی یا متقاضیان مشارکت در طرح یا پروژه عمرانی مورد تقاضا کتباً تمایل اصولی خود را جهت انعقاد قرارداد مشارکت با آنان اعلام خواهد نمود.

متقاضی یا متقاضیان مشارکت برای انعقاد قرارداد مشارکت و در تحصیل مجوز واگذاری منافع بهره برداری از طرح یا پروژه عمرانی مورد تقاضا، بایستی پس از دریافت تمایل اصولی از وزارت راه و ترابری حداکثر ظرف مدت 2 ماه نسبت به تاسیس شرکت اقدام نمایند. فصل سوم - چگونگی تشکیل شرکتهای موضوع قانون مشارکت

شرکتهائی که در اجرای ماده 25 تشکیل خواهند شد از نوع سهامی است.

موضوع شرکتهای طرف قرارداد مشارکت حسب مورد محدود به: الف - تامین منابع مالی. ب - تامین منابع مالی و اجراء. یک طرح یا یک پروژه عمرانی خواهد بود.

مدت شرکتهای طرف قرارداد مشارکت محدود بوده و تابعی است از دوره ساخت و دوره بهره برداری تا استهلاک کامل هزینه های طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت.

سرمایه شرکتهای طرف قرارداد بایستی حداقل معادل 3 /1 درصد کل برآورد مندرج در مطالعات فنی مصوب طرح یا پروژه عمرانی باشد.

در انعقاد شرکت با موضوع تامین منابع مالی و اجراء طرف مشارکت میتواند ضمن تامین منابع مالی، طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت را راساً اجراء نموده و یا انجام آن را به شرکتهای سازنده ذیربط ارجاع نماید.

عملیات اجرایی طرح یا پروژه عمرانی (‌ساخت) به هر یک از طرق مذکور در ماده 30 سازماندهی گردد، طرف مشارکت بایستی قبل از شروع عملیات اجرایی (‌ساخت)، رتبه بندی و صلاحیت سازنده را که بر اساس ضوابط وزارت برنامه و بودجه کسب گردیده است به وزارت راه و ترابری تسلی نموده باشد.

هرگونه نقل و انتقال در سهام شرکتهای طرف قرارداد مشارکت بایستی با اخذ موافقت و تاییدیه کتبی از وزارت راه و ترابری صورت گیرد.

حسابرسی شرکتهای طرف قرارداد مشارکت حسب تسهیل مالی مقرر در تبصره 3 قانون مشارکت در دوران مشارکت (‌دوره احداث و دوره بهره برداری) حسابرس منتخب و مورد تایید وزارت امور اقتصادی و دارائی خواهد بود.

اداره کل ثبت شرکتها موظف است در ثبت شرکتهای موضوع قانون مشارکت قبلا نظر وزارت راه و ترابری را استعلام نماید.

پس از ارائه گواهی ثبت شرکت (‌طرف مشارکت) و اخذ مصوب هیات وزیران وزارت راه و ترابری میتواند قرارداد مشارکت منعقد نماید. فصل چهارم - چگونگی اجراء و نظارت بر اجرای طرحها و پروژه های عمرانی مورد مشارکت در دوره ساخت

در کلیه پیمانهای کارهای ساختمانی و تاسیساتی طرحها و پروژه های عمرانی موضوع قانون مشارکت، مقررات پیمان و شرایط عمومی پیمان مصوب هیات عامل برنامه در برنامه عمرانی دوم کشور و اصلاحات و تغییراتی که پس از آن به تصویب رسیده است و بخشنامه ها و دستورالعملهای صادره در دوره برنامه عمرانی پنجم به موجب ماده 23 قانون برنامه و بودجه کشور و اصلاحات و تغییرات بعدی آن بایستی مورد استفاده قرار گیرد.

استفاده و عمل مذکور در فوق اعم است از قرارداد مشارکت بین وزارت راه و ترابری و طرف مشارکت و یا قراردادهایی که در اجرای قرارداد مشارکت جهت احداث، نگهداری و بهسازی طرح یا پروژه مورد مشارکت توسط طرف مشارکت با سازنده منعقد می‌گردد.

در انعقاد قرارداد مشارکت کلیه اختیارات: الف - مذکور در ماده 6 پیمان تحت عنوان نظارت در اجراء. ب - مذکور در ماده 4 و ماده 5 شرایط عمومی پیمان تحت عناوین دستگاه نظارت و ناظر مستقیم. ج - مذکور در سایر مواد پیمان و شرایط عمومی پیمان و ملحقات بعدی آن به شرح مندرج در ماده 36 این آییننامه مربوط به نظارت فنی، دستگاه نظارت و ناظر مقیم به جانشینی و نمایندگی قانونی طرف مشارکت منحصراً توسط و از طریق وزارت راه و ترابری بایستی سازماندهی و اعمال گردد.

در اعمال قانون مشارکت اختیارات مربوط به انتخاب مهندسین مشاور و کنترل پرسنل نظارت، تصویب نقشه ها و تغییرات در مشخصات فنی در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه منحصراً در عهده و مسئولیت وزارت راه و ترابری است.

در اعمال قانون مشارکت کلیه تعهدات و اختیارات کارفرما موضوع بند الف و تبصره آن مندرج در ماده 28 شرایط عمومی پیمان در عهده و مسئولیت وزارت راه و ترابری است.

در مورد طرحها یا پروژه های عمرانی که در برنامه های عمرانی مصوب قرار دارند وزارت راه و ترابری موظف است قبل از انعقاد قرارداد مشارکت و در تحقق مالکیت، ترتیبات ذکر شده در بند الف و تبصره آن مندرج در ماده 28 شرایط عمومی پیمان از محل اعتبارات بودجه عمرانی را کاملا فراهم و تدارک نموده باشد به نحویکه در دوره احداث برای طرف مشارکت مطلقاً جهات مذکوره موجبات تاخیر و رکود عملیات اجرایی در دوره احداث حاصل نگردد.

در مورد طرحها و پروژه های عمرانی موضوع بند ب ماده 11 ترتیبات ذکر شده در بند الف و تبصره آن، مندرج در ماده 28 شرایط عمومی پیمان به هزینه طرف مشارکت و از طریق وزارت راه و ترابری انجام خواهد شد. این هزینه جزو هزینه های طرح یا پروژه مورد مشارکت منظور میگردد.

تحویل موقت و تحویل قطعی پروژه ها و طرحهای عمرانی موضوع قانون مشارکت به عهده کمیسیون مرکب از. - وزارت راه و ترابری یکنفر - طرف مشارکت " - دستگاه نظارت " - پیمانکار " محول میگردد این کمیسیون جانشین کمیسیون مذکور در ماده 39 شرایط عمومی پیمان است. فصل پنجم - چگونگی بهره برداری از طرحها و پروژه های موضوع قانون مشارکت

در دوره بهره برداری امور مربوط به انجام و تدارک خدماتی که لازم است انجام پذیرد تا کلیه مستحدثات طبق نقشه جات و مشخصات طرح یا پروژه عمرانی که در صورتمجلس تحویل موقت و اسناد اجرایی (‌ساخت) از آنها نامبرده میشود در حالت اولیه حفظ گردد، تحت عنوان نگهداری طرح یا پروژه عمرانی طبقه بندی شده و انجام آن در عهده و مسئولیت طرف مشارکت قرارداد هزینه انجام این امور جزو هزینه های طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت منظور میگردد.

در دوره بهره برداری امور مربوط به تجدید ساختمان هر یک از عملیات دوره ساخت که در برنامه احداث یا پروژه عمرانی پیش بینی شده است تحت عنوان بهسازی طبقه بندی شده و انجام آن در عهده و مسئولیت طرف مشارکت قرارداد هزینه انجام این امور جزو هزینه ای طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت منظور میگردد.

در دوره بهره برداری امور مربوط به سازماندهی اداری - تشکیلاتی جهت برداشت منافع بهره برداری از طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت در عهده و مسئولیت طرف مشارکت قرارداد هزینه انجام این امور جزو هزینه های طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت منظور میگردد.

پس از تحویل موقت طرح یا پروژه عمرانی (‌ساخت) طرف مشارکت میتواند برداشت منافع بهره برداری از طرح یا پروژه عمرانی موضوع مشارکت را عهده دار گردد. فصل ششم - نرخ اجاره مستحدثات و نرخگذاری خدمات بهره برداری

در مورد اجاره مستحدثات جانبی طرح یا پروژه عمرانی به ثالث نرخ اجاره نبایستی از نرخ اجاره ای که توسط وزارت راه و ترابری تعیین میگردد کمتر باشد در اجرای این منظور وزارت راه و ترابری موظف است یکماه قبل از شروع هر مقطع سه ساله در دوره بهره برداری از طریق استعلام، نرخ اجاره مستحدثات مشابه را ملاحظه و با اعمال ضریب کاهشی 20 درصد، جدول حداقل نرخ اجاره مستحدثات طرح یا پروژه عمرانی را تهیه و به طرف مشارکت ابلاغ نماید.

نرخ خدمات بهره برداری حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی که بر اساس ماده 20 و 21 تعیین و مبنای برآورد درآمد مورد انتظار از مشارکت در مطالعه درآمد - هزینه طرح یا پروژه عمرانی واقع گردیده همچنین مدت واگذاری منافع و هرگونه تغییر در آن توسط بانک سرمایه گذاری مشخص خواهد شد.

طرف مشارکت در برداشت عواید ریالی از خدمات حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی ملزم است نرخهایی را که به شرح مواد 48 و 49 تعیین خواهد شد دقیقاً بمورد اجراء گذارد. فصل هفتم - ترتیب وصول و نظارت بر نحوه بهره برداری

پس از انعقاد قرارداد مشارکت و حداکثر تا شش ماه قبل از آغاز دوره بهره برداری طرف مشارکت موظف است روش ترتیب وصول عواید ریالی از خدمات حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی را تهیه و به وزارت راه و ترابری پیشنهاد نماید.

بررسی، تعدیل، تدوین نهایی و تصویب روش ترتیب وصول در صلاحیت کمیسیونی است که با عضویت نمایندگان وزارتخانه های راه و ترابری و امور اقتصادی و دارائی و برنامه و بودجه حسب مورد، بدعوت وزارت راه و ترابری تشکیل خواهد شد.

کمیسیون مذکور در ماده 52 پس از تشکیل موظف است تا حداکثر ظرف مدت 3 ماه روش اجرایی ترتیب وصول عواید ریالی از خدمات حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی موضوع رسیدگی را تعیین و تصویب نماید.

روش اجرایی ترتیب وصول مصوب کمیسیون ماده 52 برای طرفین قرارداد مشارکت لازم‌الاجراء بوده و بایستی عیناً در برداشت عواید ریالی از خدمات حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی مورد عمل و اقدام و نظارت قرار گیرد.

انجام هرگونه تغییر و اصلاح در روش اجرایی ترتیب وصول عواید ریالی که به تصویب کمیسیون ماده 52 رسیده است منحصراً در صلاحیت کمیسیون ماده 51 است.

در بهره برداری از طرح یا پروژه عمرانی طرف مشارکت موظف است استانداردها، دستورالعملها و مقررات بهره برداری از طرح یا پروژه را که از طرف وزارت راه و ترابری انتشار یافته و یا به طور مستقیم بطرف مشارکت ابلاغ میگردد دقیقاً بمورد اجراء گذارد.

در سوانح حین بهره برداری طرف مشارکت موظف است خدمات مربوط به کمکهای اولیه و انتقال مجروحین و مصدومین را تا اولین درمانگاه متناسب با احتیاجات طرح یا پروژه عمرانی تدارک نموده و این خدمات را در سوانح حین بهره برداری مجاناً به استفاده کنندگان از خدمات طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت (‌مشتریان) عرضه نماید.

در تسهیل اعمال نظارت در دوران بهره برداری وزارت راه و ترابری موظف است حداقل برنامه نظارت جاری و برنامه ای از نحوه بهره برداری را حسب مورد برای هر طرح یا پروژه عمرانی تهیه و یکماه قبل از شروع بهره برداری به طرف مشارکت ابلاغ نماید.

طرف مشارکت موظف است تسهیلات لازم جهت حسن انجام برنامه های نظارت جاری و برنامه ای وزارت راه و ترابری از نحوه بهره برداری را تدارک نماید.

طرف مشارکت موظف است 5 درصد از منافع بهره برداری حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی (‌درآمد ناخالص) را در پایان هر سال به عنوان تضمین حسن انجام تعهدات بهره برداری برای سال بعد به حساب خاصی که بهمین منظور وزارت راه و ترابری مفتوح خواهد نمود تودیع نماید.

طرف مشارکت موظف است تضمین حسن انجام تعهدات بهره برداری برای سال اول بهره برداری را با ضریب 5 درصد بر اساس درآمد اولین سال مندرج در مطالعه درآمد هزینه یا طرح یا پروژه عمرانی محاسبه و همزمان با امضا صورتمجلس تحویل موقت به حساب مذکور در ماده فوق واریز نماید. رسید بانکی ضمیمه صورتمجلس تحویل موقت است.

در صورتی که طرف مشارکت نسبت به انجام تعهدات که مطابق قرارداد برای دوران بهره برداری متقبل گردیده است تعلل ورزد و یا به نحوی عمل نماید که باعث ورود و یا احتمال ورود صدمات بطرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت گردیده و یا امر بهره برداری را مختل و با مشکلات ایمنی مواجه نماید وزارت راه و ترابری پس از یک نوبت اخطار و یا انقضاء مدت 15 روز از آن این امور را راساً و یا به هر ترتیبی که مقتضی بداند انجام و هزینه آن را به اضافه 15 درصد جریمه از محل تضمین حسن انجام تعهدات بهره برداری موضوع ماده 60 برداشت کرده و موظف است صورتحساب هزینه های انجام شده را حداکثر یکماه پس از انجام هزینه به طرف مشارکت ابلاغ نماید. ارقام برداشت شده عیناً به حساب خزانه واریز میگردد.

وزارت راه و ترابری موظف است موجودی حساب مذکور در ماده 60 را در پایان هر سال بهره برداری در دوران بهره برداری رسیدگی و با طرف مشارکت تسویه نماید.

در انقضاء مدت واگذاری منافع بهره برداری چنانچه هزینه های طرح مستهلک نشده باشد به مدت واگذاری منافع بهره برداری تا استهلاک کامل هزینه ها طرح افزوده خواهد شد.

مرجع تشخیص استهلاک کامل هزینه های طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت حسابرسی منتخب وزارت امور اقتصادی و دارائی است.

در پایان مدت واگذاری منافع بهره برداری و یا پس از استهلاک کامل هزینه های طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت هر کدام که مدت زمان بیشتری را شامل باشد موضوع مشارکت خاتمه یافته و وزارت راه و ترابری موظف است بهره برداری از خدمات حاصل از اجرای طرح یا پروژه عمرانی مورد مشارکت را راساً عهده دار گردد.

( ) - در سازماندهی طرف مشارکت وزارت راه و ترابری می‌تواند تمهیدات و تعهدات تشکیل شرکتهای سهامی عام مشارکت، توسط متقاضیان را بعد از اخذ مجوز از هیات وزیران در هر مورد به عمل آورد.

( ) - و‌زارت راه و ترابری برای تسهیل مشارکت در سقف اعتبارات مربوط در برنامه های توسعه با کسب ردیف در لوایح بودجه سالانه می‌تواند تا سقف پنجاه درصد (50%) در هزینه اجرای طرحها مشارکت نماید.

( ) - احداث پروژه عمرانی که وزارت راه و ترابری درصدی از احتیاجات سرمایه گذاری آن را در قرارداد مشارکت تقبل می‌نماید توسط شرکت سهامی عام مشارکت و ترجیحاً توسط شرکت سهامی خاص مشارکت، منحصراً باید مطابق بند (الف) ماده (12) این آیین‌نامه سازماندهی گردد. نخست وزیر - میرحسین موسوی