موادِ قانون
33 ماده
عبارات و اصطلاحاتی که در این آیین نامه به کار رفته است ، به شرح زیر تعریف می شوند:
الف - قانون : قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا مصوب 3 /2 /1374 مجلس شورای اسلامی .
ب - سازمان : سازمان حفاظت محیط زیست.
پ - مواد آلوده کننده هوا : هر نوع ماده گازی، بخار، مایع، جامد و یا مجموعه ترکیبی از آنها که در هوای آزاد پخش و باعث آلودگی هوا و یا موجب تشدید آلودگی آن شود و یا ایجاد بوهای نامطبوع نماید از قبیل دود، دوده، ذرات معلق، اکسیدهای گوگرد، اکسیدهای ازت، منواکسیدکربن، اکسیدکننده ها، هیدروکربنها، اسیدها،آمونیاک و نظایر آن.
ت - گواهینامه مخصوص : تاییدیه کتبی مراکز معاینه مبنی بر رعایت حد مجاز آلودگی توسط وسایل نقلیه موتوری که به صورت برچسب صادر و بر روی وسایل نقلیه مذکور الصاق می شود. این گواهینامه می تواند علاوه بر رعایت حد مجاز آلودگی، رعایت ضوابط ایمنی را در بر داشته باشد.
ث - آلوده کننده : هر شخص حقیقی که اداره یا تصدی منابع مولد آلودگی را خواه برای خود، خواه به نمایندگی از طرف شخص یا اشخاص حقیقی و حقوقی دیگر بر عهده داشته و یا شخصا و به طرق مختلف عامل ایجاد آلودگی باشد.
منابع آلوده کننده هوا غیر از کارخانه ها و کارگاههای موضوع آیین نامه اجرایی فصل سوم قانون به شرح زیر طبقه بندی می شوند:
الف - وسایل نقلیه موتوری : هر نوع وسیله ای که با موتورهای درونسوز حرکت می کند و برای حمل و نقل مورد استفاده قرار می گیرد و در صورت به کار انداختن منشا ایجاد یک یا چند ماده آلوده کننده می گردد.
ب - منابع تجاری ، خانگی و منابع متفرقه:
1 - منابع تجاری به محلهای مشخصی اطلاق می شود که برای انجام فعالیتهای مختلف تجاری و خدماتی و نگهداری و عرضه تولیدات و کالا و خدمات مورد استفاده قرار می گیرد و بدون اینکه محدود به موارد زیر گردد، برحسب نوع فعالیت خدماتی و یا تجاری شامل گروههای زیر می گردد: گروه اول - هتلها، مهمانخانه ها، رستورانها، شیرینی پزیها، نانواییها، گرمابه ها و امثال اینها. گروه دوم - دامداریها، مرغداریهای صنعتی ، کشتارگاهها، موسسات نگهداری حیوانات و امثال آن. گروه سوم - بیمارستانها، مراکز درمانی و بهداشتی، آزمایشگاهها و امثال اینها.
2- منابع خانگی، از قبیل منازل و واحدها و مجتمعهای مسکونی به مکانی اطلاق می شود که صرفا جهت سکونت مورد استفاده واقع می شود.
3- منابع متفرقه عبارتست از منابعی غیر از کارخانه ها، کارگاهها، وسایل نقلیه موتوری و منابع تجاری و خانگی و هر عملی که ایجاد آلودگی هوا نماید از قبیل آتش سوزی زباله ها و انباشتن مواد زاید و متعفن در هوای آزاد
سازمان موظف است نسبت به شناسایی و تعیین نوع و میزان مواد آلوده کننده هوا به طرق مقتضی از جمله اخذ اطلاعات، مدارک لازم و در صورت لزوم بازدید و بازرسی اقدام نماید.
شرایط ایجاد مراکز معاینه وسایل نقلیه موتوری اعم از بنزینی ، گازسوز و تجهیزات آن توسط سازمان با هماهنگی وزارتخانه های کشور و صنایع تنظیم و ابلاغ خواهد شد.
رانندگان وسایل نقلیه موتوری مکلفند برچسب حاوی گواهینامه مخصوص را در محل مناسبی که توسط مراکز معاینه تعیین می شود، بر روی شیشه اتومبیل خود نصب نمایند.
طبق زمان بندی مصوب شورای عالی ترافیک از تردد وسایل نقلیه موتوری که فاقد بر چسب موضوع ماده (5) باشند، در شهرهای تهران، اصفهان، مشهد، تبریز، شیراز، اراک، اهواز و کرج توسط ماموران انتظامی (ماموران راهنمایی و رانندگی) جلوگیری شده و رانندگان وسایل نقلیه مذکور مطابق ماده (28) قانون محکوم خواهند شد.
در اجرای ماده (7) قانون، دستورالعمل مربوط به مواقع اضطراری هوا توسط سازمان و سایر دستگاههای ذی ربط تهیه و توسط وزارت کشور ابلاغ می شود.
سازمان پس از شناسایی و طبقه بندی منابع تجاری، خانگی و منابع متفرقه، آن دسته از منابع مذکور را که آلودگی آنها بیش از حد مجاز می باشد، مشخص و مراتب را با تعیین نوع و میزان آلودگی به مسوولان و یا صاحبان منابع فوق الذکر اعلام خواهد کرد تا در مهلت معین و مناسبی که توسط سازمان تعیین می شود، نسبت به رفع آلودگی اقدام نمایند.
بیمارستانها، درمانگاهها و مراکز بهداشتی و درمانی و سایر مراکز مجاز که به منظور امحای زباله های خود از روش سوزاندن استفاده می نمایند، مکلفند از دستگاه زباله سوز مناسب که استانداردهای آلودگی هوا را رعایت نماید، استفاده کنند.
سازمان مجاز است در اجرای ماده (23) قانون، در مناطقی که گاز شهری در دسترس می باشد، برای اشخاص حقیقی و حقوقی که با عدم استفاده از گاز موجبات آلودگی هوا را فراهم می سازند، اخطاریه صادر و مهلت مناسبی را جهت رفع آلودگی تعیین نماید.
سازمان مجاز است در اجرای وظایف قانونی محول و اطمینان از رعایت مفاد قانون و مقررات مربوط به حفاظت و بهسازی محیط زیستدر هر زمان که لازم است هر یک از منابع را با اعزام مأمورین مربوط بازرسی نماید. در صورتی که بازرسی هر یک از این منابع به موجب قوانین دیگرمستلزم کسب اجازه از دادستان باشد، نسبت به اخذ نمایندگی دادستان اقدام خواهد شد. ولی در موارد اضطراری مأمورین سازمان اقدام و ظرف 48 ساعت مراتب را به دادستان محل یا جانشین نامبرده کتباً اطلاع خواهند داد.
تبصره منازل مسکونی مشمول موارد اضطراری مذکور در این ماده نمیباشد.
مأمورین سازمان میتوانند هنگام بازرسی منابع مذکور در ماده قبل از مواردی که مصرف یا پخش آنها در هوای آزاد مؤثر در آلودگی هوام. ب. نمونهبرداری نمایند.
مسئول و یا هر شخص دیگری که به طور مستقیم یا غیر مستقیم به نحوی از انحاء مانع از انجام وظایف مأمورین سازمان گردد طبقمقررات قانونی تحت تعقیب قرار خواهد گرفت.
مأمورین سازمان در موارد زیر از بازرسی منابع ممنوع میباشند.
1 وقتی که مأمور یا همسر او با مسئول یا صاحب منابع قرابت نسبی یا سببی تا درجه
سوم از طبقه دوم دارد.
2 وقتی که مأمور قیم یا وکیل امور یکی از صاحبان یا مسئولین منابع باشد.
3 وقتی که مأمور یا همسر او وارث مسئول یا یکی از صاحبان منابع باشد.
4 وقتی که مابین مأمور و یکی از صاحبان یا مسئول منابع یا همسر او دعوای مدنی یا کیفری در یکی از مراجع قانونی مطرح باشد.
5 وقتی که مأمور یا همسر او یا اولاد وی به نحوی در منابع مورد بازرسی سهیم باشد.
در صورتی که مأمور سازمان بدون توجه به ممنوعیت خود بازرسی نموده و گزارش دهد پس از احراز ممنوعیت، گزارش امر بلااثر تلقی خواهد شد.
هرگاه مأمور سازمان به تکالیف قانونی خود در بازرسی عمل ننماید و یا به طور کلی در انجام وظایف محول تخلف کند پس از ثبوتعلاوه بر مجازات اداری در صورتی که عمل مأمور طبق یکی از قوانین مستلزم تعقیب جزایی باشد مراتب به مراجع صالح قضایی اعلام خواهد شد
مأمورین سازمان که برای بازرسی اعزام میگردند باید دارای برگ شناسایی و حکم کتبی مأموریت بوده و آن را به هر شخص ذینفعی کهدرخواست نماید ارائه دهند.
بخش اول کارخانجات و کارگاهها
ماده 17 صدور پروانه تأسیس هر نوع کارخانه و کارگاه جدید و توسعه و تغییر کارخانجات و کارگاههای موجود، مستلزم رعایت مقررات و ضوابطحفاظت و بهسازی محیط زیست م. ب..
تبصره 1 انواع کارخانجات و کارگاههای مشمول مقررات این آییننامه و طبقهبندی آنها توسط سازمان و وزارتخانههای صنایع و معادن و کار وامور اجتماعی تعیین خواهد شد.
تبصره 2 وزارت صنایع و معادن رونوشتی از کلیه پروانههایی که برای تأسیس کارخانجات و کارگاهها صادر مینماید، جهت اطلاع به سازمانارسال خواهد داشت
سازمان مکلف است مقررات و ضوابط موضوع ماده 17 این آییننامه را تهیه و پس از تصویب شورای عالی جهت اجرا به مراجع ذیربطاعلام نماید.
بخش دوم وسایل نقلیه موتوری
ماده 19 به کار انداختن و سایل نقلیه موتوری که بیش از استانداردهای مقرر دود و آلودهکنندههای دیگر وارد هوای آزاد مینمایند ممنوع است.
تولیدکنندگان وسایل نقلیه موتوری و موتورهای مربوط به این وسایل ملزم به رعایت استانداردهای مقرر م. ب..
تاریخ اجرای استانداردهای مربوط توسط سازمان و وزارت صنایع و معادن تعیین خواهد شد.
وزارت بازرگانی و سایر سازمانهای ذیربط دولتی مکلفند در مقررات صادرات و واردات کشور، ورود هر نوع وسایل نقلیه موتوری وموتورهای این وسایل که مغایر با استانداردهای مقرر باشند غیر مجاز اعلام نمایند.
سازمان به منظور کاهش یا از بین بردن آلودهکنندههای حاصل از وسایل نقلیه موتوری موجود و وسایل نقلیه و موتورهای این وسایل کهقبل از اجراء استانداردهای مذکور در مواد 20 و 21 تولید یا وارد میشوند، استفاده از وسایل و روشهای مناسب را پس از تصویب شورای عالی الزامیخواهد نمود.
شمارهگذاری هر نوع وسیله نقلیه موتوری مستلزم رعایت استانداردهای مقرر م. ب..
هر وسیله نقلیه موتوری که به کار انداخته میشود باید دارای گواهینامه مخصوص مبنی بر رعایت استانداردهای آلودگی هوا باشد.
از حرکت وسایل نقلیه موتوری فاقد گواهینامه مزبور در شهرها توسط مأمورین راهنماییو رانندگی و در خارج از شهرها توسط پلیس راه جلوگیری بهعمل خواهد آمد.
از تاریخ لازمالاجرا شدن مفاد ماده 24 که به پیشنهاد سازمان و تصویب شورای عالی تعیین خواهد شد فقط مراکزی میتوانند گواهینامهمذکور در ماده 24 را صادر نمایند که صلاحیت آنها از طرف سازمان تأیید شده باشد.
اجرای مفاد مواد 19 و 24 و 25 طبق مصوبات شورای عالی تعیین خواهد شد.
سازمان میتواند مراکز نمونهای به منظور ارائه روشهای جلوگیری از آلودهکنندههای حاصل از وسایل نقلیه موتوری همچنین اندازهگیری وطرق تقلیل یا رفع این آلودهکنندهها ایجاد نماید و به علاقمندان تأسیس اینگونه مراکز راهنماییهای علمی و فنی لازم را معمول دارد.
بخش سوم منافع متفرقه
ماده 28 پخش هر نوع آلودهکننده از منابع متفرقه در هوای آزاد بیش از استانداردهای مقرر ممنوع است.
انواع منابع متفرقه توسط سازمان تعیین و طبقهبندی خواهد شد. سازمان مجاز است با تصویب شورای عالی محدودیت و ممنوعیتهای زمانی و مکانی و نوعی برای منابع متفرقه برقرار همچنین استفاده از مناسبترینروشها و وسایل را در مورد این منابع الزامی نماید.
فصل چهارم مجازاتها
ماده 30 کسانی که استانداردهای موضوع ماده 2 و یا دستورات سازمان مذکور در ماده 8 و یا روشها و وسایل الزامی شده موضوع ماده 10 اینآییننامه را رعایت و اجرا ننمایند بر حسب مورد به شرح زیر به جزای نقدی محکوم خواهند شد.
الف مسئولین کارخانجات و کارگاهها از سی هزار ریال تا پنجاه هزار ریال.
ب مسئولین وسایل تولید حرارت در منازل مسکونی از قبیل بخاری آبگرمکن، حرارت مرکزی از پانصد ریال تا پنج هزار ریال.
پ مسئولین اماکن عمومی همچنین سایر منابع متفرقه از پنج هزار و یک ریال تا پنجاه هزار ریال.
ت مسئولین وسایل نقلیه موتوری از دو هزار ریال تا پنج هزار ریال.
کسانی که اسناد و مدارک و اطلاعات مورد نیاز سازمان (موضوع ماده 4 این آییننامه) را در اختیار نگذارند و یا اسناد و مدارک و اطلاعاتخلاف واقع ارائه نمایند به جزای نقدی از سی هزار ریال تا پنجاه هزار ریال محکوم خواهند شد.
کسانی که بر خلاف مفاد ماده 19 این آییننامه وسایل نقلیه موتوری به کار بیاندازند به جزای نقدی از دو هزار ریال تا پنج هزار ریالمحکوم خواهند شد.
فصل پنجم مقررات مختلف
ماده 33 کارخانجات و کارگاهها مکلفند پس از اعلام سازمان مسئول مربوط را کتباً با قید اقامتگاه قانونی وی معرفی نمایند.
تبصره 1 در مورد کارخانجات و کارگاههای متعلق به اشخاص حقوقی تا زمانی که مسئول معرفی نشده است مدیر عامل یا رییس شخص حقوقیمربوط بر حسب مورد مسئول شناخته میشود.
تبصره 2 در مورد کارخانجات و کارگاههایی که بدون تشکیل شرکت بر اساس قانون تجارت متعلق به یک یا چند نفر میباشند، تا زمانی کهمسئولی معرفی نشده است صاحب پروانه مسئول شناخته میشود.
مسئولین مذکور در ماده 33 مکلفند در صورت تغییر محل یا نام کارخانه و یا کارگاه همچنین تغییر محل اقامت قانونی خود بلافاصلهمراتب را کتباً به سازمان اعلام دارند و در غیر این صورت آخرین مدارک موجود در سازمان مناط اعتبار خواهد بود.
هر گونه اختیاراتی که به موجب این آییننامه درباره تهیه و تنظیم ضوابط مقررات فهرستها، استانداردها و مشخصات که به سازمانتفویض گردیده است همچنین مواردی که اجراء آن به تأیید یا تصویب شورای عالی موکول گردیده است 20 روز پس از انتشار در روزنامه رسمی کشور ویکی از روزنامههای کثیرالانتشار مرکز لازمالاجرا است مگر آن که در مصوبه تاریخ دیگری مقرر شده باشد.
در مواردی که به استناد ماده 11 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست و تبصره ذیل آن دستور ممانعت از کار و فعالیت کارخانه یاکارگاهی صادر میشود، مراتب به دادستان حوزه قضایی مربوط اعلام و بلافاصله مفاد آن به دستور دادستان توسط
مأمورین انتظامی ذیربط به مرحلهاجرا گذارده میشود.
سازمان به منظور پیشگیری از آلودگی هوا و تشویق کلیه مسئولین منابع به رفع آلودگی و ایجاد انگیزه جهت یافتن وسایل و روشهایمناسب و تحقیق در این زمینه تدابیر لازم را با تأیید شورای عالی اتخاذ و پس از تصویب مراجع صلاحیتدار به مرحله اجرا خواهد گذاشت.
وزارتخانهها و سازمانهای دولتی ذیربط و شهرداریها برای ایجاد هر گونه شهر و شهرک و مجتمعهای مسکونی و صنعتی همچنین بررسیو تصویب نقشه جامع شهرها، نظر سازمان را از لحاظ پیشبینی ضوابط و مقررات مربوط به حفاظت و بهسازی محیط زیست جلب خواهند نمود.
محیط زیست آیین نامه جلوگیری از آلودگی هوا توضیحات
آییننامه فوق مشتمل بر سی و هشت ماده و نه تبصره به استناد ماده 10 قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست پس از تصویب کمیسیونهای دادگستری،بهداری و کشاورزی و منابع طبیعی مجلس سنا در جلسات 1354.3.18 و 1354.4.11، در جلسات روز یکشنبه بیست و نهم تیر ماه یک هزار وسیصد و پنجاه و چهار شمسی به تصویب کمیسیونهای دادگستری، کشاورزی و منابع طبیعی و بهداری مجلس شورای ملی رسید.
محیط زیست آیین نامه جلوگیری از آلودگی هوا فصل اول تعاریف