🔒آییننامه مربوط به بستر و حریم رودخانهها، انهار، مسیلها، مردابها، برکههای طبیعی و شبکههای آبرسانی، آبیاری و زهکشی 1379/08/11
این قانون دربارهٔ چیست؟ این آییننامه نحوه تعیین بستر و حریم رودخانهها، نهرها، مسیلها، مردابها، برکههای طبیعی و شبکههای آبرسانی و زهکشی را بیان میکند. همچنین تعریف برخی از این عوارض طبیعی و چگونگی اطلاعرسانی درباره تعیین بستر و حریم را مشخص میکند.
مخاطب: شرکتهای آب منطقهای، متقاضیان و اشخاصی که در مجاورت بستر یا حریم این عوارض و شبکهها قرار دارند.
- شرکت آب منطقهای با استفاده از کارشناسان و طبق آییننامه بستر و حریم را تعیین میکند.
- نتیجهٔ تعیین بستر و حریم به متقاضی اعلام میشود و تعیین سرتاسری آن با اطلاعیهٔ محلی اطلاعرسانی میشود.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
★
موادِ قانون 15 ماده
اصطلاحات مندرج در این آیین نامه از نظر اجرای مقررات آن در معانی ذیل به کار میرود:
الف رودخانه: مجرایی است طبیعی که آب به طور دایم یا فصلی در آن جریان داشته باشد.
ب نهر طبیعی: مجرایی است که آب به طور دایم یا فصلی در آن جریان داشته و دارای حوضه آبریز مشخصی نباشد.
پ نهر سنتی: مجرای آبی است که به وسیله اشخاص به صورت غیر مدرن احداث شده باشد.
ت مرداب: زمین باتلاقی، مسطح و پستی است که دارای یک یا تعدادی آبراهه باشد و معمولاً در مد بزرگ دریا زیر آب رود، همچنین اراضی پستی که در مناطق غیرساحلی در فصول بارندگی و سیلا ب غرقاب شده و معمولاً در تمام سال حالت باتلاقی داشته باشد.
ث برکه: اراضی پستی است که در اثر جریان سطحی و زیر زمینی آب در آنها جمع شده و باقی می ماند.
ج مسیل متروک: مجرایی طبیعی است که تحت تاثیر عوامل طبیعی یا غیرطبیعی، امکان حدوث سیلاب در آن وجود نداشته باشد.
چ شبکههای آبیاری و زهکشی و کانالها: مجاری مستحدثهای هستند که به منظور آبرسانی، سالم سازی اراضی و یا انتقال آب ایجاد شده یا میشوند.
ح بستر: آن قسمت از رودخانه، نهر یا مسیلاست که در هر محل ب. ت. ب. آمار هیدرولوژیک و داغاب و حداکثر طغیان با دوره برگشت 25 ساله به وسیله وزارت نیرو یا شرکتهای آب منطقهای تعیین میشود. در مناطقی که ضرورت ایجاب مینماید سیلاب با دوره برگشت کمتر یا بیشتر از 25 ساله ملاک محاسبه قرار گیرد، سازمانهای آب منطقهای حسب مورد با ارایه نقشههای مربوط و توجیهات فنی از حوزه ستادی وزارت نیرو مجوز لازم را اخذ خواهند نمود. تغییرات طبیعی بستر رودخانهها، مسیلها یا انهار طبیعی در بستر سابق تاثیری نداشته و بستر سابق کماکان در اختیار حکومت اسلامی است، لیکن حریم برای آن منظور نخواهد شد.
خ حریم: آن قسمت از اراضی اطراف رودخانه، مسیل، نهر طبیعی یا سنتی، مرداب و برکه های طبیعی است که بلافاصله پس از بستر قراردارد و به عنوان حق ارتفاق برای کمال انتفاع و حفاظت کمی و کیفی آنها لازم است و طبق مقررات این آیین نامه توسط وزارت نیرو یا شرکتهای آب منطقهای تعیین میگردد.
حریم انهار طبیعی، رودخانهها و مسیلها (اعم از اینکه آب دائم یا فصلی داشته باشند) و مردابها و برکه های طبیعی برای عملیات لایروبی و بهرهبرداری، از یک تا بیست متر و برای حفاظت کیفی آب رودخانهها، انهار طبیعی و برکهها تا یکصد و پنجاه متر (تراز افقی) از منتهیالیه بستر خواهد بود که بنا به مورد و نوع مصرف و وضع رودخانه، نهر طبیعی و برکه به وسیله وزارت نیرو یا شرکتهای آب منطقهای تعیین میگردد.
حریم کیفی برای رودخانهها، انهار طبیعی و برکههای تامین کننده آب شرب مقطوعاً یکصد و پنجاه متر خواهد بود. سیاهه رودخانههای یادشده توسط سازمانهای آب منطقهای تعیین و برای اطلاع عموم اعلام خواهد شد.
تشخیص موارد کمال انتفاع و عدم تضرر در حریم موضوع این بند به موجب دستورالعملی خواهد بود که وزارت نیرو تدوین و جهت اجرا به شرکتهای آب منطقهای ابلاغ مینماید. دستورالعمل یادشده در بخش حریم کیفی با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست تدوین خواهد شد.
متن آیین نامه
شرکتهای آب منطقه ای مکلفند باتوجه به امکانات، حد بستر و حریم رو دخانه ها، انهار، مسیلها، مردابها و برکه های طبیعی موجود در حوزه فعالیت خود را با برنامه ریزی مشخصی و با اعزام کارشناس یا کارشناسان ذی صلا ح طبق مقررات این آیین نامه تعیین نمایند.
شرکت آب منطقه ای در هر مورد که بستر و حریم رو دخانه، نهر طبیعی، مسیل، مرداب و برکه طبیعی را تعیین می نماید، مراتب را به طرق مقتضی به طور کتبی به متقاضی اعلام و درمورد تعیین بستر و حریم سرتاسری، موضوع از طریق پخش اطلاعیه های محلی (برای یک نوبت) به اطلاع اشخاص ذی نفع می رسد که بستر و حریم رو دخانه، نهر (طبیعی ـ سنتی)، مسیل، مرداب و برکه طبیعی مورد نظر تعیین گردیده و اشخاص می توانند برای کسب اطلاع از حدو د بستر و حریم تعیین شده به شرکت آب مربوط مراجعه و چنانچه اعتراضی داشته باشند ظرف یک ماه از تاریخ انتشار اطلاعیه، اعتراض خود را به شرکت مربوط تسلیم و رسید دریافت دارند.
چنانچه اعتراضی نسبت به بستر و حریم تعیین شده در مهلت مذکور در فوق و اصل شود، شرکت آب منطقه ای مربوط اعتراض را به کمیسیونی مرکب از دو نفر کارشناس فنی ذی صلاح و یک نفر کارشناس حقوقی که از بین مجربترین کارشناسان شرکت با ابلاغ مدیرعامل منصوب می شوند، ارجاع می نماید.
کمیسیون مذکور در ماده (3) پس از و صول پرو نده مورد اعتراض، گزارش کارشناس یا کارشناسان را بررسی می کند و درصورتی که با بستر و حریم تعیین شده موافق باشد، آن را تا یید می کند و الا بعد از اخذ توضیحات از کارشناس یا کارشناسان ذی ربط، نظر خود را به شرکت اعلام خواهد نمود. چنانچه توضیحات مذکور برای کمیسیون قانع کننده نباشد، کمیسیون می تواند راسا یا به و سیله کارشناسان دیگری محل را بازدید کند و سپس نظر خود را در مورد بستر و حریم به شرکت اعلام دارد. نظر این کمیسیون قطعی و به منزله نظر و زارت نیرو است.
پس از اعلا م نظر کمیسیون موضوع ماده (3) این آیین نامه، شرکت آب منطقه ای نسبت به علامت گذاری نهایی حد بستر و حریم تعیین شده به نحو مقتضی اقدام خواهد نمود و نسخه ای از نقشه مربوط به بستر و حریم را برای اطلاع به اداره ثبت اسناد و املاک، بخشداری و شهرداری حوزه عمل ارسال و نیز مراتب را به نیرو ی انتظامی جمهوری اسلامی ایران اعلام خواهد داشت و از تجاو ز اشخاص به بستر و حریم با همکاری ما موران انتظامی جلوگیری خواهد کرد.
پس از تعیین و تشخیص میزان بستر و حریم رودخانه، نهر، مسیل، مرداب و برکه طبیعی در صورتی که شرکت آب منطقهای قلع و قمع اعیانی اعم از اشجار و غیر آن واقع در بستر و حریم را برای استفاده از امور مربوط به آب و برق لا زم بداند، براساس مقررات مربوط اقدام خواهد نمود.
کشت موقت در آن قسمت از بستر رو دخانه، نهر و مسیل که برای بهره برداری از آب مزاحمتی ایجاد ننماید، با موافقت کتبی و قبلی شرکت آب منطقه ای ذی ربط به صورت اجاره و رعایت او لویت برای مجاو ران بلامانع است، و لی مستا جر به هیچ و جه حق ایجاد اعیانی و غرس نهال و درخت (بجز زراعت سطحی) را ندارد. در صورت تخلف اراضی مسترد و از فعالیت و ی جلوگیری خواهد شد. شرکت آب منطقه ای ذی ربط باید در اجاره نامه قید کند که درصورت برو ز هرگونه خسارت ناشی از سیل و نظایر آن هیچگونه مسوو لیتی نخواهد داشت.
چنانچه بستر رو دخانه، نهر طبیعی و مسیل به صورت طبیعی تغییر نماید و باقیمانده بستر که بستر مرده نامیده می شود و کماکان در اختیار دو لت است، برای اجرای طرحهای آب و برق قابل استفاده باشد، با حدو د مشخصی از طریق و زارت نیرو به دستگاه متقاضی به صورت اجاره و اگذار و نحوه آماده سازی، کناره بندی و سایر شرایط مربوط در سند و اگذاری قید خواهد گردید.
چنانچه افراد یا شهرداریها یا ادارات ثبت اسناد و املاک به صورت موردی تقاضای تعیین حد بستر و حریم رو دخانه، انهار یا مسیل یا مرداب و یا برکه طبیعی را که در مجاو رت ملکی و اقع است، بنمایند، شرکت آب منطقه ای مکلف است با اخذ هزینه کارشناسی که تعرفه آن از طرف و زارت نیرو تعیین خواهدشد، نسبت به تعیین حد بستر و حریم هر یک از موارد یادشده به ترتیب مقرر در این آیین نامه اقدام نماید، مشرو ط بر اینکه تصرفات قانونی اشخاص نسبت به املاک موردنظر احراز و توسط مراجع ذی صلاح تا یید شده باشد.
چنانچه امکان دیواره سازی و استفاده از اراضی مازاد بستر برای مجاو ران و جود داشته باشد، شرکت آب منطقه ای ضمن مشخص کردن مجاو ران رو دخانه یا نهر یا مسیل یا مرداب یا برکه طبیعی، مشخصات دیواره و مقدار زمینهایی را که در اثر دیواره سازی حاصل می شود، معلوم و به مجاو ران اعلام خواهد نمود تا در صورت تمایل به شرکت مراجعه و با قبول شرایط و مشخصات دیواره سازی برای اخذ اجازه مربوط اقدام نمایند. بستر و اقع در پشت دیواره احداثی در اختیار دو لت جمهوری اسلا می ایران است. شرکت می تواند پس از تا مین میزان حریم که بلافاصله بعد از دیواره احداثی شرو ع می شود، باقیمانده بستر را به سازنده دیوار یا درصورت عدم تمایل سازنده به دیگران اجاره دهد.
شرکتهای آب منطقه ای با همکاری شهرداریها و ادارات ثبت اسناد و املاک، مسیلهای مترو ک را شناسایی خواهند نمود. تشخیص مترو ک بودن مسیلها درخارج محدو ده قانونی شهرها با شرکت آب منطقه ای است، و لی در داخل محدو ده قانونی شهرها، شرکت مزبور با همکاری شهرداریها تصمیم لازم را اتخاذ خواهد نمود. در صورت برو ز اختلا ف نظر، تشخیص و زارت نیرو معتبر می باشد.
عبور لوله نفت و گاز و غیره از بستر و حریم رو دخانه ها، انهار طبیعی، مسیلها، مردابها و برکه های طبیعی با موافقت و زارت نیرو بلامانع است، و لی مسوو لیت حفاظت آنها با دستگاههای ذی ربط خواهد بود.
و زارتخانه ها، موسسات و شرکتهای دو لتی، شهرداریها و همچنین سازمانها و نهادهای و ابسته به دو لت مکلفند قبل از اجرای طرحهای مربوط به خود و صدو ر پرو انه لازم بستر و حریم رو دخانه ها، انهار، مسیلها، مردابها و برکه های طبیعی را استعلام نمایند. هر نوع تصرف در بستر و حریم منوط به موافقت کتبی و قبلی و زارت نیرو است. متخلفان از این ماده طبق مقررات موضوعه تعقیب و مجازات خواهند شد.
هرگاه حریم رو دخانه ها، انهار، مسیلها، مردابها، برکه های طبیعی و راههای اصلی و فرعی موجود تداخل نمایند، قسمت مورد تداخل برای تا سیسات طرفین به طور مشترک مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
حریم کانالها، انهار احداثی و سنتی و شبکه های آبیاری و زهکشی باتوجه به ظرفیت آنها طبق جدو ل زیر از طرف و زارت نیرو یا شرکتهای تابع آن برای هر طرف تعیین می گردد و این حریم از منتهی الیه دیواره آنها می باشد: ظرفیت کانالها، انهار مستحدثه و شبکه های آبیاری و زهکشی:
الف ـ آبدهی (دبی) بیش از 15 متر مکعب در ثانیه ـ میزان حریم از هر طرف 12 تا 15 متر
ب ـ آبدهی (دبی) از 10 تا 15 متر مکعب در ثانیه ـ میزان حریم از هر طرف 8 تا 12 متر
پ ـ آبدهی (دبی) از 5 تا 10 متر مکعب در ثانیه ـ میزان حریم از هر طرف 6 تا 8 متر
ت ـ آبدهی (دبی) از 2 تا 5 متر مکعب در ثانیه ـ میزان حریم از هر طرف 4 تا 6 متر
ث ـ آبدهی (دبی) ازیکصدو پنجاه لیترتا 2مترمکعب درثانیه ـ میزان حریم ازهرطرف 1 تا 2 متر
ج ـ آبدهی (دبی) کمتر از یکصد و پنجاه لیتر در ثانیه ـ میزان حریم از هر طرف 1 متر ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ الف ـ حریم لوله آبرسانی تا قطر پانصد میلیمتر کلا 6 متر (3 متر از هر طرف نسبت به محور لوله)
ب ـ حریم لوله از پانصد تا هشتصد میلیمتر کلا 8 متر (4 متر از هر طرف نسبت به محور لوله)
پ ـ حریم لوله از هشتصدتا یکهزارو دو یست میلیمتر کلا 10 متر (5 متر از هر طرف نسبت به محور لوله)
ت ـ حریم لوله از یکهزار و دو یست میلیمتر به بالا کلا 12 متر (6 متر از هر طرف نسبت به محور لوله) در صورتی که لوله های آبرسانی به موازات و در حریم یکدیگر نصب گردند، حد خارجی حریم به اعتبار قطر آخرین لوله منظور می شود.
موارد مرتبط 27
آرای مرتبط 15
-
رأی
مبتنی بر
به این صفحه
تاریخ دادنامه: 1403/6/6
مواد 3، 4، 5 و 6 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
اعمال
به این صفحه
تاریخ دادنامه: 1404/8/27
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها مصوب 1379/8/11 آن قسمت از ا
-
رأی
اعمال
به این صفحه
دادنامه 140431390000765418 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری — 1404/04/03 — ابطال بند (ح) ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها، انهار، مسیل ها، مرداب ها، برکه های طبیعی و…
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
مبتنی بر
به این صفحه
رأی شماره540،539،538،537 با موضوع ابطال بند(خ)ماده یک، ماده 2، ماده 3، ماده 5، ماده 6، ماده 9، ماده 13 و ماده 15 تصویبنامه شماره 36046 /ت 23687 هـ مورخ 16/ 08 /1379 و بند یک و تبصر
مواد 2 و 3 و 9 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها مصوب 11 / 8 / 1379 هیات وزی
-
رأی
مبتنی بر
به این صفحه
رای شماره 140331390001316779 مورخ 1403/06/06 هیات عموعی دیوان عدالت اداری
مواد 3، 4، 5 و 6 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
اعمال
به این صفحه
رای شماره 1687 مورخ 1397/08/01 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 2 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
مبتنی بر
به این صفحه
رای شماره 206 مورخ 1401/04/14 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 7 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها و مسیل ها
-
رأی
اعمال
به این صفحه
رای شماره 426 مورخ 1380/12/14 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 8 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
مبتنی بر
به این صفحه
رای شماره 537 تا 540 مورخ 1385/07/30 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
وفق مواد 2 و 3 و 9 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها … مصوب 1379/08/11 هیات وزیر
-
رأی
اعمال
به این صفحه
رای شماره 58 مورخ 1401/01/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 آیین نامه مربوط به بستر و حریم مصوب 1379 باطل گردیده در نتیجه آگهی نی
-
رأی
اعمال
به این صفحه
رای شماره 588 مورخ 1391/08/22 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 3 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
اعمال
به این صفحه
رای شماره 957 مورخ 1401/12/15 هیات تخصصی اراضی شهرسازی، منابع طبیعی و محیط زیست دیوان عدالت اداری
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
اعمال
به این صفحه
شماره پــرونـــده : هـ ع؍ 0001988 شماره دادنامه: 140109970906010957 تاریخ: 1401/12/15
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
اعمال
به این صفحه
صلاحیت دیوان در رسیدگی به شکایت از اخطاریه
ماده 2 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
رأی
مبتنی بر
به این صفحه
قرار داشتن بنا در حریم رودخانه
مواد 4، 5 و 6 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها و انهار مصوب 11 آبان 1379
نظریات مشورتی 12
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظر مشورتی 7/1400/1113 مورخ 1400/11/17 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص سلب مالکیت رسمی یا عادی اشخاص در حریم و بستر رودخانه ها و انتقال آن به دولت. با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظر مشورتی 7/1402/956 مورخ 1403/03/08 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 15 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظر مشورتی 7/2761 مورخ 1384/04/25 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 8 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
نظریهٔ مشورتی
استناد
به این صفحه
نظر مشورتی 7/6614 مورخ 1380/07/01 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
نظریهٔ مشورتی
استناد
به این صفحه
نظر مشورتی 7/750 مورخ 1384/02/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 8 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظر مشورتی 7/97/1319 مورخ 1397/12/11 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تعیین پهنای بستر و حریم آن در مورد رودخانه، نهر طبیعی، مسیل، مرداب و برکه طبیعی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظر مشورتی ۱۳۴۱/99/۷ مورخ ۲۴/10/۱۳۹۹ اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اینکه نسخ ماده 690 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1318 به موجب ماده 529 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انق
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها و انهار مصوب 11/8/1379 وزار
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظریه 7/1400/1113 — 1400/11/17
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1113 مورخ 1400/11/17
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظریه مشورتی شماره 7/1402/956 مورخ 1403/03/08
ماده 15 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها و انهار مصوب 1379/08/11 هست
-
نظریهٔ مشورتی
مبتنی بر
به این صفحه
نظریه مشورتی شماره 7/92/1898 مورخ 1392/09/30
مواد 1 و 8 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها مصوب 11 آبان 1379
-
نظریهٔ مشورتی
تفسیر
به این صفحه
نظریه مشورتی شماره 7/99/1341 مورخ 1399/10/24
ماده 1 آیین نامه مربوط به بستر و حریم رودخانه ها و انهار مصوب 1379/8/11 وزار
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
