فصل دوم ـ روش انجام مناقصات
19 ماده
در مورد معاملات کوچک، کارپرداز یا مامور خرید باید ب. ت. ب. کم و کیف موضوع معامله (کالا، خدمت یا حقوق) در ارتباط با بهای آن تحقیق نماید و با رعایت صرفه و صلاح شرکت و اخذ صورتحساب مشخص و به تشخیص و مسئولیت خود، معامله را با تامین کیفیت به کمترین بهای ممکن انجام دهد. سند هزینه باید توسط مامور خرید با درج نام و نام خانوادگی و سمت و تاریخ و ذکر اینکه معامله به کمترین بهای ممکن انجام شده است، امضا شود.
در مورد معاملات متوسط، کارپرداز یا مامور خرید باید ب. ت. ب. کم و کیف موضوع معامله (کالا، خدمت یا حقوق) درباره بهای آن تحقیق نماید و با رعایت صرفه و صلاح شرکت و با اخذ حداقل سه فقره استعلام کتبی، با تامین کیفیت مورد نظر، چنانچه بهای به دست آمده مورد تایید مسئول واحد تدارکات یا مقام مسئول همتراز وی باشد، معامله را با عقد قرارداد و با اخذ صورتحساب انجام دهد. چنانچه اخذ سه فقره استعلام کتبی ممکن نباشد، با تایید مسئول تدارکات یا مقام مسئول همتراز وی، به تعداد موجود کفایت میشود.
کلیه معاملات بزرگ شرکت باید بر اساس مقررات این آییننامه از طریق مناقصه انجام پذیرد، مگر در موارد زیر:
الف - خرید اموال منقول، خدمات و حقوقی که به تشخیص و مسئولیت مدیر عامل یا اشخاص مجاز از طرف وی منحصر به فرد (انحصاری) بوده و دارای انواع مشابه نباشد.
ب - خرید، اجاره به شرط تملیک یا اجاره اموال غیرمنقول به تشخیص و مسئولیت مدیر عامل و یا اشخاص مجاز از طرف وی با کسبنظر از هیات کارشناسان رسمی دادگستری حداقل سه نفر و یا هیات کارشناسان خبره مربوط در صورت نبود کارشناسان رسمی انجام خواهد شد.
ج - خرید اموال منقول و غیرمنقول، کالا و خدمات با قیمت تعیین شده یا کمتر یا حقوقی که نرخهای آنها از طرف مراجع قانونی ذیصلاح تعیین شده باشد.
د - تعمیر تجهیزات و ماشینآلات ثابت و متحرک و تامین تجهیزات و ماشینآلات صرفاً جایگزین و ابنیه مرتبط با تداوم فعالیتها به نحوی که شامل توسعه واحد نگردد به تشخیص و مسئولیت مدیر عامل و یا اشخاص مجاز از طرف وی با رعایت صرفه و صلاح کشور.
ه -- خرید خدمات مشاوره اعم از مهندسی مشاور و مشاوره فنی بازرگانی مشتمل بر مطالعه، طراحی و یا مدیریت برطرح و اجرا و نظارت و یا هر نوع خدمات مشاورهای و کارشناسی با رعایت آییننامه بند «ه-» ماده (29) قانون برگزاری مناقصات موضوع تصویبنامه شماره 84178/ت34162ه- .
و - خرید خدمات فرهنگی، هنری، آموزشی و ورزشی و نظایر آن با رعایت موازین اسلامی به تشخیص و مسئولیت مدیرعامل که امکان مناقصه مقدور نباشد با رعایت صرفه و صلاح کشور
ز - خرید قطعات یدکی برای تعویض و یا تکمیل لوازم و تجهیزات ماشینآلات ثابت و متحرک موجود و همچنین ادوات و ابزار و وسایل اندازهگیری دقیق و لوازم آزمایشگاههای علمی و فنی و نظایر آن که تامین آن با تشخیص مدیر عامل از طریق مناقصه امکانپذیر نباشد، با تعیین بهای مورد معامله از سوی حداقل یک نفر کارشناس رشته مربوط که حسب مورد توسط مدیر عامل انتخاب میشود.
ح - در مورد معاملات محرمانه با تشخیص هیات وزیران با رعایت صرفه و صلاح کشور.
ط - خرید سهام و تعهدات ناشی از اجرای احکام قضایی.
انواع مناقصه به شرح زیر طبقه بندی میشود:
الف - مناقصه از نظر مراحل بررسی به انواع زیر طبقهبندی میشود:
1 - مناقصه یک مرحلهای: مناقصهای که در آن نیازی به ارزیابی فنی بازرگانی پیشنهاد نباشد. در این نوع مناقصه پاکتهای پیشنهاد مناقصهگران در یک جلسه گشوده و در همان جلسه، برنده مناقصه تعیین میشود.
2 - مناقصه دو مرحلهای: مناقصهای که به تشخیص مناقصهگزار، بررسی فنی بازرگانی پیشنهادها لازم باشد. در این مناقصه کمیته فنی بازرگانی موضوع ماده (11) تشکیل و نتایج ارزیابی فنیبازرگانی پیشنهادها را به کمیسیون مناقصهگزارش میکند و بر اساس ماده (19) قانون برگزاری مناقصات برنده مناقصه تعیین میشود.
ب - مناقصه از نظر روش دعوت به انواع زیر طبقهبندی میشود:
1 - مناقصه عمومی: مناقصهای که در آن فراخوان مناقصه از طریق آگهی عمومی به اطلاع مناقصهگران میرسد.
2 - مناقصه محدود: مناقصهای که در آن به تشخیص و مسئولیت مدیر عامل، محدودیت برگزاری مناقصه عمومی با ذکر ادله تایید شود.
ترکیب و وظایف هیات ترک تشریفات مناقصه و نحوه رسیدگی به معاملات به شرح زیر است:
الف - هیات ترک تشریفات مناقصه مرکب از اعضای زیر م. ب.:
1 - مدیر عامل
2 - ذی حساب
3 - یک نفر به انتخاب مجمع
ب - هرگاه مبلغ معامله بیش از پنجاه برابر نصاب معاملات کوچک باشد، اجرای نظر هیات ترک تشریفات مناقصه موکول به تایید هیات مدیره خواهد بود.
ج - هرگاه مبلغ معامله بیش از دویست برابر نصاب معاملات کوچک باشد، اجرای نظر هیات ترک تشریفات مناقصه با رعایت بند «ب» این ماده موکول به تایید شورایی مرکب از معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیسجمهور، وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیس مجمع عمومی خواهد بود.
آگهی مناقصه عمومی به تشخیص مدیر عامل شرکت از دو تا سه نوبت به فاصله زمانی مناسب حداقل در یکی از روزنامههای کثیرالانتشار منتشر میگردد.
چنانچه به تشخیص و مسئولیت مدیر عامل، محدودیت انجام معامله با ذکر ادله از طریق مناقصه عمومی تایید گردد، با رعایت مفاد این آییننامه معامله از طریق مناقصه محدود انجام میشود.
دعوتنامه شرکت در مناقصه محدود برای اشخاص (اعم از حقیقی یا حقوقی) صلاحیت دار معرفی شده توسط مراجع ذیصلاح دولتی ارسال میشود.
کمیته فنی بازرگانی هیئتی است با حداقل سه عضو خبره فنی بازرگانی صلاحیتدار که از سوی مدیر عامل یا اشخاص مجاز از طرف وی انتخاب میشود و ارزیابی فنی بازرگانی پیشنهادها و سایر وظایف مقرر در این آییننامه را بر عهده میگیرد.
تعداد دعوت شدگان به مناقصه محدود نباید از سه نفر کمتر باشد. در صورتی که تعداد تایید صلاحیت شدگان از سه نفر بیشتر باشد، مدیر عامل یا اشخاص مجاز از طرف او میتواند به انتخاب خود برای سه نامزد یا بیشتر دعوتنامه ارسال نماید.
در آگهی مناقصه یا دعوتنامه (مناقصه محدود) باید نکات زیر درج شود:
الف - نوع و مقدار و کیفیت کالا یا خدمات و یا کار و یا چگونگی و میزان مشارکت با ذکر مشخصات، مدت، محل و نحوه تحویل کالا یا انجام کار و یا مشارکت و ترتیب عمل و میزان خسارت در مواردی که طرف معامله در تحویل کالا یا انجام کار و یا شرایط مشارکت کلاً یا بعضاً تاخیر و یا قصور نماید.
ب -تصریح به اینکه بهای پیشنهادی باید به مبلغ مشخص و به حروف در پاکت لاک و مهر شده تسلیم شود.
ج - تصریح و ذکر شرایط مالی، درصد و نحوه عمل برای مشارکت باید در پاکت لاک و مهر شده تسلیم شود.
د - مدت قبول و محل تسلیم پیشنهاد.
ه - - مبلغ برآورد شده معامله و مبانی آن (در صورتی که تعیین آن میسر یا به مصلحت باشد) در مواردی که فهرست بهای پایه وجود دارد، برآورد مربوط طبق فهرست یاد شده تهیه میشود.
و - ذکر مبلغ سپرده شرکت در مناقصه و چگونگی مبلغ سپرده به صورت وجه نقد یا ضمانتنامه بانکی یا تضمین معتبر دیگر به تشخیص مدیر عامل و یا اشخاص مجاز از طرف او.
ز - میزان تضمین انجام معامله و ترتیب دریافت و استرداد آن.
ح - میزان پیش پرداخت در صورتی که به تشخیص شرکت پرداخت آن به برنده مناقصه لازم باشد و ترتیب پرداخت و واریز آن.
ط - تصریح به این نکته که شرکت در مناقصه و دادن پیشنهاد به منزله قبول اختیارات و تکالیف شرکت، موضوع ماده (16) این آییننامه میباشد.
ی - در مواردی که موضوع مناقصه چند نوع کالا یا کار و خدمات باشد و در آگهی ذکر شده باشد که برای هر نوع به تفکیک پیشنهاد قبول میشود، باید برای هر نوع کالا یا کار و خدمات، سپرده متناسب تعیین شود.
ک - ذکر اینکه سایر اطلاعات و جزییات مربوط در اسناد مناقصه مندرج است.
ل - اعلام محل توزیع نمونههای ضمانتنامهها و قرارداد اگر تهیه آن لازم باشد. در این صورت ضمانتنامه عیناً مطابق نمونه تنظیم و نمونه قرارداد نیز با قید اینکه مورد قبول است، باید امضا و ضمیمه پیشنهاد گردد.
م - ترتیب فروش اسناد مناقصه (براساس روشی که در هر مورد از طرف اشخاص مجاز تعیین میشود).
ن - ترتیب بازگشایی پاکت ها و ارزیابی فنی و مالی آن ها.
در صورتی که واحد مناقصهگزار ذکر شرایط دیگری را لازم تشخیص دهد، مشروط بر آنکه با مفاد این آییننامه مغایر نباشد، میتواند در متن آگهی یا اسناد مناقصه درج نماید.
در صورتی که شرایط مناقصه ای که بر طبق مواد (13) و (14) باید در آگهی ذکر شود، مفصل باشد، باید این نوع کالا یا کار مورد معامله و مقدار و مدت و محل تحویل و میزان پیش پرداخت و مدت و محل قبول پیشنهادها در آگهی درج شود و تصریح گردد که اسناد مناقصه در محل معین موجود است و پیشنهاد دهندگان باید یک نسخه از آن را دریافت و با قید قبولی امضا کرده و به پیشنهاد خود ضمیمه و تسلیم نمایند.
مدیر عامل یا اشخاص مجاز از طرف او در خصوص اتخاذ تصمیم در مورد پیشنهادهای واصل شده و انعقاد قرارداد دارای تکالیف و اختیارات زیر میباشد:
الف - مکلف است سپرده شرکت در مناقصه برنده مناقصه را در صورتی که حاضر به انجام معامله نشود و همچنین سپرده نفر دوم را در صورتی که براساس تبصره (1) ماده (21) برای انجام معامله به او رجوع شود و از انجام معامله امتناع نماید، ضبط کند.
ب - اختیار دارد مقدار کالا یا کار و خدمات مورد معامله را تا بیست و پنج درصد افزایش یا کاهش دهد، مشروط بر اینکه کلیه محاسبات فنی نسبت به این افزایش و یا کاهش به تشخیص مدیر عامل و یا اشخاص مجاز از طرف او متناسباً رعایت و تطبیق گردد.
اشخاص مجاز مناقصهگزار مکلف به رعایت نکات زیر میباشد:
الف - مدت قبول پیشنهادها در مورد آگهیهایی که در داخل کشور منتشر میشود از تاریخ آخرین مهلت تحویل اسناد مناقصه از ده روز نباید کمتر باشد و در مورد آگهیهایی که در خارج از کشور منتشر میشود از سی روز نباید کمتر تعیین شود.
ب - مبلغ پیش پرداخت نباید از بیست و پنج درصد مبلغ معامله تجاوز کند و در قبال ضمانت نامه بانکی یا تضمین معتبر دیگر (به استثنای چک) به تشخیص و مسئولیت مدیر عامل یا اشخاص مجاز از طرف او پرداخت خواهد شد.
در خصوص معاملاتی که موضوع آنها عمدتاً خرید کالا باشد یا به لحاظ موضوع و شرایط ضرورت معامله ایجاب نماید، میزان پیش پرداخت در صورت تشخیص و تایید لزوم آن توسط مدیر عامل میتواند بیشتر از بیست و پنج درصد تعیین شود.
ج - تعیین و اخذ سپرده شرکت در مناقصه به صورت وجه نقد یا ضمانتنامه بانکی یا تضمین معتبر دیگر (به استثنای چک) به تشخیص مدیر عامل یا اشخاص مجاز از طرف او. مبلغ سپرده شرکت در مناقصه بر مبنای درصدهایی از میزان برآوردی مبلغ معامله به شرح زیر محاسبه میشود:
1 - برای معاملات تا یک میلیارد ریال، معادل سه درصد.
2 - برای معاملات تا ده میلیارد ریال، تا مبلغ یک میلیارد ریال به شرح بند (1) و نسبت به مازاد آن معادل دو درصد.
3 - برای معاملات بیش از ده میلیارد ریال، تا مبلغ ده میلیارد ریال به شرح بند (2) و نسبت به مازاد معادل یک درصد.
4 - چنانچه میزان سپرده شرکت در مناقصه از دویست و پنجاه میلیون ریال بیشتر شود، مدیر عامل یا اشخاص مجاز از طرف او میتواند در صورت ضرورت میزان سپرده را به مبلغی که از دویست و پنجاه میلیون ریال کمتر نباشد، تقلیل دهد.
د - حداقل میزان تضمین انجام تعهدات که باید هنگام عقد قرارداد اخذ شود، پنج درصد مبلغ قرارداد میباشد که به صورت تضمین بانکی و یا تضمین معتبر دیگر به تشخیص شرکت دریافت خواهدشد. میزان کسور حسن انجام کار ده درصد مبلغ قرارداد بوده و باید در اسناد مناقصه به صورت مشخص ذکر شده باشد.
بازگشایی پاکت ها و ارزیابی نهایی فنی و مالی و اولویتبندی پیشنهادها توسط کمیسیون مناقصه که اعضای آن با تصویب هیات مدیره تعیین خواهند شد به ترتیب مقرر در آگهی مناقصه یا دعوتنامه مناقصه محدود انجام و نتیجه برای تصمیمگیری به مدیر عامل یا اشخاص مجاز از طرف وی گزارش میشود.
در مواردی که موضوع مناقصه چند نوع کالا یا کار باشد و هرگاه در شرایط مناقصه اختیار تفکیک مورد معامله برای شرکت پیش بینی نشده باشد، کمیسیون مناقصه میتواند شخصی را که شرایط پیشنهادی او با در نظر گرفتن تمام جوانب امر در مجموع مناسب تر باشد، برنده مناقصه اعلام کند.
مناقصهگزار پس از تعیین برنده مناقصه، سپرده نفر اول و نفر دوم را نگهداری و سپرده سایرین را مسترد میکند.
در صورتی که برنده مناقصه پس از ابلاغ کتبی از انجام معامله خودداری کند و یا حداکثر ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ به استثنای ایام تعطیل، حاضر به انعقاد قرارداد و سپرده تضمین انجام تعهدات نشود، سپرده شرکت در مناقصه وی ضبط و مراتب به نفر دوم مناقصه با رعایت مفاد تبصره (1) این ماده ابلاغ میگردد. اگر نفر دوم هم پس از مدت مذکور در این ماده نسبت به سپرده تضمین انجام تعهدات اقدام نکند و برای انجام معامله حاضر نشود، سپرده او نیز ضبط میگردد.