🔒آییننامه نظام سنجش اعتبار مصوب 1398/03/29
این قانون دربارهٔ چیست؟ این آییننامه چارچوب نظام سنجش اعتبار در کشور را مشخص میکند و اصطلاحاتی مانند اهلیت اعتباری و اعتبارسنجی را تعریف میکند. همچنین تشکیل شورای سنجش اعتبار و فعالیت شرکتهای اعتبارسنجی را زیر نظر بانک مرکزی پیشبینی میکند.
مخاطب: اشخاص حقیقی و حقوقی متقاضی اعتبارسنجی، شورای سنجش اعتبار، بانک مرکزی و شرکتهای اعتبارسنجی مشمول آناند.
- سنجش اعتبار به بررسی سوابق و مستندات مالی، بانکی و اعتباری اشخاص مربوط میشود.
- شورای سنجش اعتبار برای سیاستگذاری، هماهنگی و راهبری این نظام تشکیل میشود.
- شرکت اعتبارسنجی باید به صورت شرکت سهامی غیردولتی فعالیت کند و مجوز بانک مرکزی داشته باشد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
★
موادِ قانون 26 ماده
در این آیین نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
الف بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
ب شورا: شورای موضوع ماده (۲) این آیین نامه.
پ اشخاص: کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که به درخواست خود یا وکیل ی. ن. ق. اعتبارسنجی می شوند.
ت اهلیت اعتباری: توانایی و پیشینه اشخاص در بازپرداخت تسهیلات و ایفای تعهدات ب. ت. ب. بررسی سوابق و مستندات مالی، بانکی و اعتباری آنها یا سایر روش های موجود.
ث مؤسسه اعتباری: بانک یا مؤسسه اعتباری غیربانکی که به موجب قانون یا با مجوز بانک مرکزی تأسیس شده است و تحت نظارت بانک مرکزی قرار دارد.
ج – دستگاه های اجرایی: دستگاه های موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶ .
چ – استفاده کنندگان: کلیه اشخاصی که به موجب توافق نامه همکاری مجاز به دریافت خدمات شرکت اعتبارسنجی هستند.
ح – تأمین کنندگان: دستگاه های اجرایی، مؤسسات اعتباری، سایر نهادهای فعال در بازار پولی به تشخیص بانک مرکزی، شرکت های بیمه و سایر اشخاص حقوقی که بنا به ماهیت فعالیت خود به برخی داده ها و اطلاعات مربوط به اشخاص که در تحلیل و پیش بینی رفتار اعتباری آن ها مؤثر است، دسترسی دارند و به همین دلیل می توانند منبع اطلاعاتی برای شرکت اعتبارسنجی محسوب شوند، از جمله بانک مرکزی، گمرک جمهوری اسلامی ایران، شرکت های واسپاری، شرکت های تعاونی اعتبار، صندوق های قرض الحسنه، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان برنامه و بودجه کشور، شرکت های بیمه، سازمان امور مالیاتی کشور، سازمان بورس و اوراق بهادار، وزارت دادگستری، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور و سایر دستگاه های زیرمجموعه قوه قضاییه، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، سازمان ثبت احوال کشور، سازمان حسابرسی و مؤسسات حسابرسی، شرکت مخابرات ایران، کارورهای (اپراتورهای) تلفن همراه، شرکت های آب و فاضلاب، شرکت های برق منطقه ای و شرکت ملی گاز ایران.
خ پایگاه داده اعتباری: سامانه اطلاعاتی شامل مشخصات سجلی و ثبتی اشخاص و سوابق و عملکرد اعتباری، ورشکستگی و محکومیت های مالی و بدهی مالیاتی آن ها در شبکه بانکی، قوه قضاییه، وزارت دادگستری و سازمان امور مالیاتی که توسط بانک مرکزی تجمیع و توسط آن بانک راهبری می شود.
د شرکت اعتبارسنجی: شرکتی که با استفاده از اطلاعات موجود در پایگاه داده اعتباری و اطلاعات موجود نزد سایر تأمین کنندگان و مبتنی بر روش ها و الگوهای (مدل های) کمی و کیفی معتبر، نسبت به تعیین امتیاز اعتباری اشخاص و سایر خدمات اعتباری که توسط شورا به آن محول شده است، اقدام می کند.
ذ امتیاز اعتباری: شاخصی کمی و مبتنی بر روش شناسی مشخص و از قبل اعلام شده به بانک مرکزی توسط شرکت اعتبارسنجی که بیانگر احتمال عدم بازپرداخت به موقع (نکول) توسط اشخاص است.
ر گزارش اعتباری: گزارشی که دربردارنده امتیاز اعتباری اشخاص است.
ز – توافق نامه همکاری: توافق نامه ای که با تأیید بانک مرکزی بین شرکت اعتبارسنجی با تأمین کنندگان یا استفاده کنندگان منعقد می شود و در آن جزییات مربوط به حقوق، تعهدات و مسئولیت های هر یک از طرفین و نحوه تبادل اطلاعات بین آنها به طور شفاف تبیین می شود.
به منظور نظارت بر حسن اجرای مفاد این آیین نامه، سیاست گذاری، هماهنگی و راهبری نظام اعتبارسنجی در کشور، شورای سنجش اعتبار به ریاست قایم مقام بانک مرکزی و با عضویت معاونین ذی ربط وزارتخانه های امور اقتصادی و دارایی، دادگستری، کشور، اطلاعات، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، صنعت، معدن و تجارت، ارتباطات و فناوری اطلاعات، جهاد کشاورزی و سازمان برنامه و بودجه کشور و معاون دادستان کل کشور تشکیل می شود.
هر شرکت اعتبارسنجی صرفاً در قالب شرکت سهامی به صورت غیردولتی، با موافقت اصولی شورا و مجوز بانک مرکزی و تحت نظارت آن بانک فعالیت می کند. سقف تملک سهام شرکت مذکور برای اشخاص توسط شورا تعیین می شود.
اساسنامه شرکت اعتبارسنجی به تصویب شورا می رسد.
حداقل مبلغ سرمایه برای تأسیس و فعالیت شرکت اعتبارسنجی پانصد میلیارد (۰۰۰ /۰۰۰ /۰۰۰ /۵۰۰) ریال م. ب..
شرکت اعتبارسنجی موظف است برنامه های راهبردی خ. ر. ب. گونه ای تنظیم کند تا در مدت تعیین شده توسط شورا، نرم افزار و الگوهای (مدل های) مورد استفاده خود را بومی سازی نماید.
شرکت اعتبارسنجی موظف است اطلاعات و مستندات مورد نظر را به صورت مستمر و تحت شرایطی که بانک مرکزی تعیین می کند به آن بانک ارایه دهد.
شرکت اعتبارسنجی موظف به همکاری با ناظران و بازرسان بانک مرکزی است و باید تمامی اطلاعات و مستندات مورد درخواست را در اختیار آنها قرار دهد.
مدت اعتبار صلاحیت حرفه ای اعضای اصلی و علی البدل هیأت مدیره، مدیرعامل و قایم مقام مدیرعامل شرکت اعتبارسنجی برای حداکثر دو سال در چهارچوب دستورالعملی که به تصویب شورا و تأیید بانک مرکزی خواهد رسید، تعیین می شود.
بانک مرکزی مسئولیت نظارت بر تأمین امنیت اطلاعات سامانه های شرکت اعتبارسنجی را مطابق ضوابط و مقررات امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات برعهده دارد.
مرجع رسیدگی به تخلفات شرکت اعتبارسنجی، بانک مرکزی است. در صورتی که به تشخیص بانک مرکزی و تأیید شورا، شرکت اعتبارسنجی از قوانین، مقررات این آیین نامه و سایر آیین نامه ها، بخشنامه ها و دستورات بانک مرکزی تخطی نماید، حسب مورد یک یا چند مورد از اقدامات نظارتی زیر در مورد آن اعمال خواهد شد:
الف اخذ تعهدنامه از مدیرعامل و اعضای هیأت مدیره شرکت اعتبارسنجی دایر بر توقف و رفع موارد تخلف در چهارچوب برنامه زمانی مورد تأیید بانک مرکزی.
ب تذکر کتبی به مدیرعامل و اعضای هیأت مدیره شرکت اعتبارسنجی.
پ سلب صلاحیت حرفه ای مدیرعامل و اعضای هیأت مدیره و قایم مقام مدیرعامل شرکت اعتبارسنجی.
ت تعلیق مجوز شرکت اعتبارسنجی برای حداکثر (6) ماه.
پ لغو مجوز شرکت اعتبارسنجی.
مؤسسات اعتباری صرفاً مجاز به همکاری با شرکت اعتبارسنجی دارای مجوز از بانک مرکزی هستند.
شرکت های اعتبارسنجی، تامین کنندگان و استفاده کنندگان در فرایند اعتبارسنجی موظفند اطلاعات اشخاص را محرمانه تلقی کنند. هرگونه دسترسی، استفاده، تغییر و افشای اطلاعات مطابق دستورالعملی خواهد بود که به پیشنهاد بانک مرکزی به تصویب شورا می رسد.
مؤسسه اعتباری موظف است به منظور اعطای تسهیلات و ایجاد تعهدات، گزارش اعتباری را از شرکت اعتبارسنجی اخذ کند. استفاده از گزارش اعتباری شرکت اعتبارسنجی نافی مسئولیت موسسه اعتباری در بررسی دقیق تر اهلیت اعتباری متقاضی نخواهد بود.
پیش شرط استعلام گزارش اعتباری، دریافت اجازه نامه مستند از اشخاص است.
شرکت اعتبارسنجی می تواند در ارایه گزارش اعتباری از خدمات الکترونیکی دولت جهت احراز هویت اشخاص استفاده کند.
بانک مرکزی با همکاری وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف است گزارش عملکرد تأمین کنندگانی را که از ارسال اطلاعات با کیفیت و کفایت لازم خودداری کرده اند، در مقاطع زمانی سه ماهه تهیه و به شورا ارایه کند.
حداکثر نرخ ارایه خدمات شرکت اعتبارسنجی سالانه به پیشنهاد بانک مرکزی و پس از تصویب شورا تعیین می شود.
در توافق نامه همکاری میان شرکت اعتبارسنجی با تأمین کنندگان و استفاده کنندگان، مرجع داوری با رعایت قوانین و مقررات مربوط مشخص می شود و کلیه اختلافات و دعاوی ناشی از توافق نامه های مذکور به آن مرجع ارجاع خواهد شد.
شرکت اعتبارسنجی موظف است در صورت اعتراض اشخاص به گزارش اعتباری خود، نسبت به بررسی اعتراض آنها و اعلام نتیجه و در صورت لزوم اقدام اصلاحی مقتضی، ظرف حداکثر (۱۰) روز از تاریخ دریافت اعتراض اقدام کند یا به اعتراض آنان پاسخ دهد. در صورت عدم حصول توافق میان طرفین، موضوع به مرجع حل اختلاف که در دستورالعمل مصوب بانک مرکزی تعیین می شود، ارجاع خواهد شد.
تأمین کنندگان موظفند ظرف مهلت های زمانی مقرر که به تصویب شورا می رسد، با فراهم ساختن زیرساخت های لازم و در چهارچوب این آیین نامه و مصوبات شورا، اطلاعاتی که موجب تکمیل نظام سنجش اعتبار می شود را از طریق بستر شبکه ملی اطلاعات در اختیار شرکت اعتبارسنجی قرار دهند.
توقف فعالیت یا انحلال اختیاری شرکت اعتبارسنجی، منوط به طی مراحل قانونی، تعیین تکلیف اطلاعات موجود اشخاص در شرکت اعتبارسنجی و با اخذ مجوز قبلی از بانک مرکزی امکان پذیر خواهد بود.
شرکت های موجود فعال در زمینه اعتبارسنجی موظفند حداکثر ظرف مدتی که شورا تعیین می کند، نسبت به تطبیق وضعیت خود با مفاد این آیین نامه اقدام کنند. در غیر این صورت، بانک مرکزی موظف است اقدامات لازم از قبیل تعلیق (به مدت حداکثر (۶) ماه) و جلوگیری از فعالیت آنها در زمینه اعتبارسنجی را اعمال نماید.
تمامی موضوعات و مواردی که در این آیین نامه پیش بینی نشده است، تابع قوانین و مقررات ذی ربط و مفاد اساسنامه شرکت اعتبارسنجی و مصوبات شورا است.
بانک مرکزی با همکاری وزارتخانه های امور اقتصادی و دارایی، اطلاعات و دادگستری و سازمان برنامه و بودجه کشور، دستورالعمل ناظر بر تأسیس، فعالیت، نگهداری، امحای اسناد و مدارک پشتوانه امتیاز اعتباری و نظارت و انحلال شرکت های اعتبارسنجی و سایر دستورالعمل های لازم را ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آیین نامه، تهیه و جهت تصویب به شورا ارایه می کند.
( )– تصویب نامه شماره 211829 /ت39396هـ تا زمان تصویب دستورالعمل ها و حداکثر شش ماه پس از ابلاغ این آیین نامه لغو می شود.
معاون اول رئیس جمهور اسحاق جهانگیری
موارد مرتبط 1
مقرراتِ مرتبط 1
-
دستورالعمل
ارجاع
به این صفحه
دستورالعمل شاخص های سامانه یکپارچه اعتبار سنجی و رتبه بندی اعتباری
آیین نامه نظام سنجش اعتبار
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
