🔒دستورالعمل اجرایی ماده 56 قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب 1402/02/05
این قانون دربارهٔ چیست؟ این دستورالعمل، چگونگی درخواست و تشکیل پرونده برای صدور مجوز سقط قانونی را توضیح میدهد. بر پایه متن ارائهشده، مادر باید درخواست را در فرمهای تعیینشده ارائه کند و مدارک هویتی و مدارک مربوط به وضعیت جنین یا بیماری خود را همراه داشته باشد.
مخاطب: مادران متقاضی مجوز سقط قانونی و سازمانی که درخواستها را دریافت و برای آنها پرونده تشکیل میدهد.
- درخواست باید در فرمهای استاندارد تعیینشده ارائه شود.
- هنگام مراجعه، باید مدارک هویتی معتبر و مدارک مربوط به ناهنجاری جنین یا بیماری مادر ارائه شود.
- پس از تطبیق هویت، برای متقاضی پرونده تشکیل میشود؛ شرایط و مراحل دیگر از متن ارائهشده روشن نیست.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
★
موادِ قانون 37 ماده
اصطلاحات و اختصارات به کار رفته در این دستورالعمل به شرح زیر است:
مادر اعم از ایرانی یا غیرایرانی تقاضای خود مبنی بر صدور مجوز سقط قانونی را در نمونه برگ هایی (برگ های استانداردی) که به همین منظور تهیه شده است (پیوست های شماره 1 و 2) به سازمان ارائه می دهد.
مادر در زمان مراجعه به سازمان، مدارک هویتی معتبر را به همراه مدارک مبنی بر ناهنجاری جنین یا بیماری خود ارائه می دهد و پس از تطبیق هویت برای وی پرونده تشکیل میشود.
تشکیل پرونده برای کلیه متقاضیان مجوز سقط قانونی در یکی از ادارات پزشکی قانونی مرکز استان و یا ادارات پزشکی قانونی که معاونت پزشکی و آزمایشگاهی سازمان اجازه تشکیل پرونده را داده باشد، امکان پذیر است.
پزشک بررسی کننده اولیه، کلیه مدارک مربوط به سن جنین، وجود یا فقدان نشانه ها و امارات و لوج روح، ناهنجاری جنین و یا بیماری مادر را بررسی مینماید و پس از اطمینان از موارد مذکور، پرونده را در همان روز به کمیسیون ارسال و مراتب را به مادر و ولی اطلاع می دهد. در صورت عدم دسترسی به ولی یا استنکاف وی، مطابق تبصره ماده 13 این دستورالعمل عمل میشود.
در موارد زیر سازمان از ارجاع پرونده به کمیسیون خودداری می کند:
مادر و ولی جنین در صورت اقتضاء با تعیین و اعلام وقت قبلی به جلسه کمیسیون دعوت میشوند.
اظهارات ولی حسب مورد شامل موارد ذیل خواهد بود:
احراز رابطه ولایت از طریق اسناد هویتی، شناسنامه، عقدنامه یا حکم قانونی صورت میگیرد. در صورت عدم امکان تشخیص، تصمیم گیری نهایی با قاضی ویژه است. در مورد فقدان اسناد مذکور، رسیدگی در کمیسیون متوقف نمی شود.
در صورت لزوم حضور ولی و یا مادر وقت رسیدگی ضمن هماهنگی با کمیسیون توسط سازمان به صورت حضوری به آنان ابلاغ میشود. در صورتی که ابلاغ حضور ممکن نباشد، مراتب به طریق مقتضی به آنان اعلام میشود.
کمیسیون در صورت وجود پرونده حداقل هفته ای یک بار در محل پزشکی قانونی تشکیل میشود.
در موارد ضروری، از قبیل مواردی که محدودیت زمانی برای صدور مجوز وجود دارد، لازم است کمیسیون در همان روز، اعم از ساعت اداری یا غیراداری، تعطیل یا غیرتعطیل تشکیل شود.
کمیسیون با حضور تمامی اعضاء تشکیل و قاضی ویژه عندالاقتضاء پس از استماع اظهارات مادر و اخذ اظهارات ولی و بررسی مدارک، مستندات پزشکی و غیرپزشکی و استماع اظهارات دیگر اعضای کمیسیون، مراتب را صورتجلسه و رای دال بر جواز یا عدم جواز سقط صادر می نماید.
متخصص پزشک قانونی نظر خود را بر اساس مستندات حسب مورد در موارد زیر به صورت مکتوب به کمیسیون ارائه می دهد:
پزشک متخصص با توجه به اظهارنظر پزشک اولیه مذکور در ماده 5 این دستورالعمل، حسب مورد نسبت به موارد زیر به صورت مکتوب اظهارنظر می کند:
پس از اخذ نظر پزشکان عضو کمیسیون، تشخیص و احراز حرج، اطمینان از وضعیت ولوج روح در جنین، فقدان امکان جبران و جایگزینی برای حرج مادر و استعلامات لازم به عهده قاضی است.
رایی که به امضای قاضی ویژه رسیده است، در سه نسخه تنظیم میگردد.
یک نسخه از رای به همراه نظریه کارشناسی سازمان با عنوان مجوز سقط جنین یا عدم جواز سقط جنین به مادر و نسخه دوم به ولی ابلاغ میشود و نسخه سوم همراه با نظریه کارشناسی سازمان در پرونده پزشکی قانونی نگهداری میشود.
در رای صادر شده نام و نام خانوادگی، شماره ملی یا شماره اتباع مادر و ولی، تعداد جنین، نام ناهنجاری جنین و یا بیماری مادر، وجود حرج یا خطر جانی مادر، سن جنین (به هفته و روز)، نشانه ها و امارات ولوج روح یا عدم آن، سایر مواردی که به تشخیص قاضی ذکر آن ضرورت دارد و مستند قانونی رای با ذکر بندهای «الف»، «ب» یا «ج» ماده (56) قانون درج شده و به داشتن سن بارداری کمتر یا بیشتر از چهار ماهگی و موضوع جواز یا عدم جواز سقط نیز تصریح میشود.
در انتهای رای، مدت زمان مجاز و محل تعیین شده برای اعتراض به رای با ذکر تاریخ آخرین روز اعتبار درج میشود.
در صورتی که نظر قاضی ویژه خلاف نظر کارشناسی دیگر اعضای کمیسیون باشد، استدلال قاضی در این خصوص در مفاد رای درج میشود.
در موارد چند قلویی که همه جنین ها برابر بندهای الف، ب و ج ماده 56 قانون دارای شرایط جواز سقط جنین نیستند، باید به تفکیک جنین یا جنین هایی که دارای شرایط یا فاقد شرایط سقط هستند، مشخص شود. در این صورت، صدور رای نسبت به جنین یا جنین هایی که دارای شرایط جواز سقط جنین نیستند، ممنوع است.
در صورت عدم اعتراض مادر و ولی جنین رای صادر شده قطعی میشود.
در صورت اعتراض ولی یا مادر به رای صادر شده، تصویر مستندات پرونده در همان روز جهت رسیدگی به شعبه دادگاه تجدیدنظری که به این امر اختصاص یافته است، ارسال میشود. رسیدگی شعبه مذکور خارج از نوبت و فوری به عمل میآید. رونوشتی از رای صادر شده به سازمان ارسال میشود.
اعتراض به رای قاضی ویژه در یکی از شعب دادگاههای تجدیدنظر به ریاست قاضی ویژه دادگاه تجدیدنظر مورد رسیدگی قرار میگیرد.
تعیین سن و احراز ناهنجاری جنین بر اساس دستورالعملی است که سازمان آن را ابلاغ می کند.
مدیرکل پزشکی قانونی استان هماهنگی لازم با معاونت درمان دانشگاه مربوط در خصوص لزوم آشنایی با موارد مذکور در بند ب ماده 31 این دستورالعمل و حضور به موقع و منظم ایشان را به عمل می آورد.
قضات ویژه کمیسیون به تناسب نیاز استان به همراه حداقل یک نفر قاضی جانشین از طرف رئیس کل دادگستری استان به مدیرکل پزشکی قانونی آن استان معرفی میشوند؛ به نحوی که در روزهای تعطیل نیز قاضی مربوط در دسترس باشد.
قاضی ویژه و قاضی ویژه دادگاه تجدیدنظر باید تا حد امکان از بین قضاتی انتخاب شوند که حداقل چهار سال سابقه کار قضایی داشته، متاهل و دارای فرزند باشند و ضمن تسلط به مبانی فقهی و حقوقی سقط جنین، دوره های آموزشی مذکور در بند الف ماده 31 این دستورالعمل را گذرانده باشند.
مدت اعتبار ابلاغ قاضی ویژه و قاضی ویژه دادگاه تجدیدنظر دو سال است و برای مدت های مشابه قابل تمدید است.
در خصوص مادران بستری در مراکز درمانی صرفاً در موارد فوری مانند حاملگی نابه جا (Ectopic Pregenancy) که جهت حفظ جان مادر فرصتی وجود ندارد و اقدام عاجل را می طلبد. اتخاذ تصمیم در خصوص سقط جنین موضوع بند «ب» ماده (56) قانون با تشخیص پزشک معالج و تایید یک متخصص زنان و زایمان دیگر صورت میگیرد. در این موارد شکایت در خصوص تشخیص و تصمیم پزشک، تابع عمومات رسیدگی به تخلفات پزشکی است.
معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی قوه قضائیه با همکاری سازمان ظرف سه ماه از تصویب این دستورالعمل اقدامات زیر را معمول می دارد:
پژوهشگاه قوه قضائیه با تحلیل محتوی آراء صادره از کمیسیون و دادگاه تجدیدنظر نتایج حاصله را سالیانه جهت آموزش اعضای کمیسیون و دادگاه تجدیدنظر در اختیار معاونت منابع انسانی قرار می دهد.
معاونت درمان دانشگاه یا دانشگاه های علوم پزشکی استان به تناسب نیاز آن استان، پزشکان متخصص را جهت حضور در کمیسیون های سقط به سازمان معرفی می کند.
فهرست بیماری هایی که نوعاً برای مادر خطر جانی ایجاد می کند و فهرست ناهنجاری های غیرقابل درمان که نوعاً حرجی باشد، ظرف 6 ماه از تاریخ تصویب این دستورالعمل، توسط سازمان تهیه و در اختیار اعضای کمیسیون و قاضی ویژه دادگاه تجدیدنظر گذاشته میشود و عنداللزوم مورد بازنگری قرار میگیرد. این فهرست برای اعضای مذکور جنبه راهنما خواهد داشت.
سازمان میتواند با انعقاد تفاهم نامه با مراکز، نهادها و موسسات معتبر مذهبی یا اجتماعی جهت جلوگیری از سقط های غیرقانونی و کاهش سقط های غیرضروری، از خدمات مشاوره ای آنها در صورتی که مسلط به مبانی فقهی و حقوقی مربوط باشند، استفاده نماید.
سازمان فهرست بیمارستان های هر استان را که مجاز به سقط قانونی هستند در اختیار مادر قرار می دهد.
حق الزحمه اعضای کمیسیون بر اساس تعرفه ای است که توسط رئیس سازمان تهیه و به تصویب رئیس قوه قضائیه می رسد.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
