دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات اوراق بهادار در فرابورس ایران
این قانون دربارهٔ چیست؟ این دستورالعمل، شیوه انجام معاملات اوراق بهادار در فرابورس ایران را تنظیم میکند. متن ارائهشده مشخصاً به معامله اوراق بهادار در بازار پایه، دستهبندی معاملات به عادی یا توافقی و تعیین زمان جلسات معاملاتی میپردازد.
مخاطب: فرابورس ایران، عرضهکنندگان و معاملهگران اوراق بهادار و سایر فعالان مشمول دستورالعمل.
- اوراق بهادار بازار پایه ممکن است بهصورت عادی یا توافقی معامله شوند.
- تشخیص اینکه کدام اوراق شرایط معامله عادی را دارند با کمیته عرضه است.
- تعیین روزها، ساعتها و مراحل جلسات معاملاتی بر عهده هیئتمدیره فرابورس است.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
★
مواد ۱ تا ۵۰ 49 ماده
اصطلاحات و واژه هایی که در <a class="artref" href="/ماده/ماده-1-a_081511026438">ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران</a> مصوب آذرماه 1384 مجلس شورای اسلامی و "دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات اوراق بهادار در فرابورس ایران" مصوب 17 /11 /1388 هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار و اصلاحات بعدی آن تعریف شده اند، به همان مفاهیم در این دستورالعمل به کار رفته اند. واژه های دیگر دارای معانی زیر می باشند:
اوراق بهادار در بازار پایه به صورت عادی یا توافقی می توانند معامله شوند. اوراق بهاداری که به تشخیص کمیته عرضه حائز حداقل شرایط زیر باشند، بصورت عادی و سایر اوراق بصورت توافقی معامله می شوند.
جلسات رسمی و روزهای انجام معامله انواع اوراق بهادار در بازار پایه فرابورس، ساعت آغاز، خاتمه و طول هر جلسه معاملاتی و همچنین تعداد و طول زمان هریک از مراحل انجام معاملات توسط هیئت مدیره فرابورس تعیین می گردد.
دامنه نوسان روزانه قیمت و محدودیت حجمی معاملات عادی بازار پایه مشابه بازار اول و دوم فرابورس، حسب ضوابط فصل هشتم دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات خواهد بود.
در بازار پایه صرفا سفارش محدود قابل اجرا بوده و استفاده از کد معاملاتی گروهی در این بازار مجاز نمی باشد.
عرضه اولیه اوراق بهادار در بازار پایه به تشخیص کمیته عرضه به یکی از روش های زیر انجام می شود:
توقف و بازگشایی نماد معاملاتی اوراق بهاداری که به صورت عادی در بازار پایه معامله می شوند، تابع ضوابط فصل پنجم دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات خواهد بود.
درصورتی که معاملات اوراق بهادار در بازار پایه مظنون به استفاده از اطلاعات نهانی، دستکاری قیمت یا تغییرات مدیریتی موثر در کنترل شرکت باشد، فرابورس می تواند راسا یا به موجب اعلام سازمان نماد معاملاتی اوراق بهادار را متوقف نماید. بازگشایی نماد معاملاتی پس از بررسی های لازم حسب مورد به تشخیص فرابورس یا سازمان خواهد بود.
در معاملات عادی بازار پایه، معاملات عمده و بلوکی تابع ضوابط اینگونه معاملات در بازارهای اول و دوم فرابورس می باشند.
روش انجام معاملات توافقی در بازار پایه به شرح زیر است:
معاملات سهام شرکت های حاضر در بازار پایه ی توافقی بر اساس اطلاعات منتشره موجود، در هر زمان امکانپذیر می باشد.
دامنه نوسان قیمت روزانه و محدودیت حجمی در خصوص معاملات توافقی اعمال نمی گردد لیکن هیئت مدیره فرابورس می تواند در صورت نیاز محدودیت حجمی یا قیمتی جهت ثبت سفارشات هر نماد معاملاتی در سامانه معاملاتی توافقی تصویب و پس از اطلاع رسانی اعمال نماید.
معاملات عمده سهام شرکتهایی که در بازار پایه به صورت توافقی مورد معامله قرار می گیرند، حسب تشخیص کمیته عرضه به یکی از روش های زیر انجام می شود:
معاملات سهام و حق تقدم بورس ها، فرابورس و شرکت سپرده گذاری با حجم کمتر از 200 هزارسهم یا حق تقدم شرکت های فوق در دسته های سهامداری که بر اساس اساسنامه شرکت، شخصیت حقوقی یا نهاد خاصی را شامل نمی شود به صورت توافقی در بازار پایه فرابورس انجام می شود.
انجام معاملات سهام و حق تقدم بورس ها، فرابورس و شرکت سپرده گذاری با حجم بزرگتر یا مساوی 200 هزار سهم یا حق تقدم و کلیه معاملات سهام یا حق تقدم شرکت های فوق در دسته های سهامداری که بر اساس اساسنامه شرکت، شخصیت حقوقی یا نهاد خاصی را شامل می شود، در قالب معاملات عمده یا معاملات توافقی حسب درخواست عرضه کننده امکان پذیر است. در این صورت فرابورس موظف است تاییدیه سازمان را به شرح زیر اخذ نماید.
انتقال تمام یا آن بخش از طلب ناشی از معاملات سهام شرکت ها که قبل از درج نام شرکت در فهرست بازار پایه فرابورس، خارج از بورس یا فرابورس صورت گرفته و در اجرای ماده 99 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه در بازار پایه فرابورس ثبت می شوند، از حساب فروشنده به حساب خریدار (تهاتر حساب بین فروشنده و خریدار اوراق بهادار) که تسویه آن طبق مقررات خارج از پایاپای صورت می پذیرد، مشروط به اینکه اسناد تسویه خارج از پایاپای تنظیم گردد، مجاز می باشد.
معاملات بازار پایه درخصوص موارد تصریح نشده در این دستورالعمل، تابع مقررات مرتبط در "دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات اوراق بهادار فرابورس ایران" و سایر مصوبات هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار می باشد.
واحد پایه سفارش معادل یک م. ب.. تغییر واحد پایه سفارش با تصویب هیأت مدیره فرابورس و اعلام آن حداقل یک روز کاری قبل از اعمال، امکانپذیر است.
محدودیت حجمی برای نماد شرکتهایی که سرمایه پایه آنها معادل یا بیش از یکصد میلیون عدد است، معادل 50 هزار سهم و برای نماد سایر شرکتها 10 هزار سهم خواهد بود. تغییر محدودیت حجمی با تصویب هیأت مدیره فرابورس و اطلاع رسانی آن حداقل یک روز کاری قبل از اعمال امکانپذیر م. ب..
معاملات عمده در بازاری مجزا که به همین منظور در سامانه معاملاتی ایجاد شده است انجام میشوند. در این معاملات دامنه نوسان قیمت و محدودیت حجمی اعمال نمیشود.
عرضه در معاملات عمده به صورت یکجا و از یک کد معاملاتی بوده و یا طبق مقرراتی است که به تصویب هیئت مدیره سازمان میرسد.
برای انجام معامله عمده، کارگزار فروشنده باید درخواست کتبی خود مبنی بر فروش سهام یا حق تقدم سهام را بههمراه اطلاعات و مستندات زیر، به فرابورس ارایه نماید:
تعداد سهام یا حق تقدم سهام قابل عرضه
قیمت پایه عرضه
تاریخ عرضه
نام عرضهکننده به همراه تصویر سفارش فروش
شرایط فروش از جمله نقدی یا اقساطی بودن ثمن معامله و در صورت اقساطی بودن نحوه تقسیط و وثایق مورد نیاز
حداکثر مهلت تسویه حصه نقدی و ارایه سند تسویه خارج از پایاپای
مدارکی دال بر نمایندگی عرضهکننده در انتقال حقوق مالی و غیرمالی سهام
اعلام شرایط ضمن عقد در صورت ارایه قرارداد توسط فروشنده
سایر اطلاعات به درخواست فرابورس
درخواست عرضه سهام یا حق تقدم سهام کمتر از پنج درصدسرمایه پایه، حداقل تا ساعت 10 صبح روز کاری قبل از عرضه باید در دبیرخانه فرابورس ثبت و در صورت تطبیق اطلاعیه عرضه با مقررات به تشخیص مدیرعامل فرابورس، بایدحداکثر تا ساعت 12 ظهر همان روز اطلاع رسانی شود.
درخواست عرضه سهام یا حق تقدم سهام به میزان پنج درصد سرمایه پایه یا بیشتر از آن، حداقل تا ساعت 12ظهر چهار روز کاری قبل از عرضه و درخواست عرضه سهام یا حق تقدم سهام 50 درصد یا بیشتر از آن نیز حداقل باید 7 روز کاری قبل از عرضه در دبیرخانه فرابورس ثبت و در صورت تطبیق اطلاعیه عرضه با مقررات به تشخیص مدیرعامل فرابورس، تا پایان همان روز کاری از طریق سایت رسمی فرابورس به اطلاع عموم برسد.
شرایط اعلام شده توسط کارگزار فروشنده پس از انتشار اطلاعیه عرضه توسط فرابورس قابل تغییر نیست. در صورت تغییر در شرایط اطلاعیه عرضه یا انصراف فروشنده از فروش سهام یا حق تقدم سهام، معامله عمده انجام نخواهد شد و انجام معامله منوط به درخواست مجدد فروشنده خواهد بود. در این صورت موضوع به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع و براساس اعلام فرابورس، سهام یا حق تقدم سهام تا زمان صدور رأی قطعی، غیرقابل معامله خواهد شد.
در صورت تمایل فروشنده به انتشار آگهی فروش در جراید، اطلاعات مندرج در آن نباید با اطلاعات ارایه شده به فرابورس مغایرت داشته باشد. در صورت مغایرت، اطلاعات منتشر شده در سایت رسمی فرابورس قابل استناد م. ب..
فرابورس مکلف است نماد معامله عمده را حداکثر تا یک ساعت پس از شروع جلسه معاملاتی گشایش نماید.
حداقل تغییر قیمت مجاز هر سفارش در معاملات عمده مانند بازار عادی است.
هر کارگزار تنها میتواند از یک خریدار، سفارش خرید دریافت نماید و در رقابت شرکت کند.
یک کارگزار در یک معامله عمده نمیتواند همزمان در دو سمت عرضه و تقاضا فعالیت نماید.
در معاملات عمده، تعداد سهام یا حق تقدم سهام هر سفارش خرید باید برابر تعداد سهام یا حق تقدم سهام اعلام شده در اطلاعیه عرضه باشد. همچنین قیمت تعیین شده در سفارشهای خرید نباید کمتر از قیمت پایه باشد.
کاهش قیمت سفارش خرید ثبت شده در سامانه معاملاتی یا ورود سفارش با قیمتی کمتر از بالاترین سفارش خرید ثبت شده در سامانه معاملاتی، مجاز نمیباشد و حذف سفارش خرید، صرفاً در صورت ثبت سفارش خرید با قیمت بالاتر در سامانه معاملاتی مجاز است.
کارگزار فروشنده مکلف است در صورت ثبت سفارش خرید در سامانه معاملاتی با قیمت پایه یا بیشتر از آن قبل از 5 دقیقه پایانی جلسه معاملاتی، اقدام به عرضه نماید. عرضه توسط کارگزار فروشنده تنها در صورتی امکانپذیر است که از زمان ثبت بهترین سفارش خرید در سامانه معاملاتی حداقل 3 دقیقه گذشته باشد.
در صورتی که تخلفات کارگزار خریدار یا کارگزار فروشنده مانع انجام معامله شود، متخلف مکلف به پرداخت یک درصد ارزش معامله به قیمت پایه به عنوان خسارت به طرف مقابل خواهد بود. در این خصوص کارگزار میتواند وثایق و تضامین لازم را حسب مورد از خریدار یا فروشنده دریافت نماید. همچنین در صورت عدم انجام معامله مطابق این ماده،کارگزار متخلف مکلف است کارمزدهای انجام معامله را بر حسب ارزش معامله به قیمت پایه به سازمان، فرابورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی پرداخت نماید.
در معاملات عمده شرایطی، کارگزار خریدار در صورتی مجاز به ورود سفارش به سامانه معاملاتی است که معادل 3 درصد ارزش سهام یا حق تقدم سهام موضوع معامله براساس قیمت پایه را به صورت نقد یا ضمانتنامه بانکی بدون قید و شرط از مشتری دریافت و حسب مورد به حساب شرکت سپردهگذاری مرکزی واریز یا به این شرکت تحویل دهد و تأییدیه شرکت مزبور را مبنی بر اخذ تضامین مربوطه به فرابورس ارایه کند.
کارگزار خریدار مکلف است حداکثر 9 روز کاری پس از انجام معامله، نسبت به تسویه حصه نقدی معامله از طریق پایاپای شرکت سپردهگذاری مرکزی اقدام نماید و مستندات لازم جهت تنظیم سند تسویه خارج از پایاپای حصه غیرنقدی را حداکثر 8 روز کاری بعد از انجام معامله به فروشنده ارایه کند. کارگزار فروشنده مکلف است پس از دریافت مستندات لازم جهت تنظیم سند تسویه خارج از پایاپای و حداکثر 9 روز کاری پس از انجام معامله، نسبت به ارایه سند تسویه خارج از پایاپای به فرابورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی اقدام نماید. در صورت واریز حصه نقدی و ارایه سند تسویه خارج از پایاپای به شرکت سپردهگذاری مرکزی حداکثر 9 روز کاری بعد از انجام معامله، ثبت معامله در سیستم معاملاتی حداکثر تا پایان روز کاری بعد انجام خواهد شد.
در خصوص معامله عمده شرایطی، کارگزار خریدار باید حداکثر تا پایان وقت اداری روز کاری بعد از معامله، اسامی خریداران به همراه تعداد و درصد قابل تخصیص به آنان و همچنین دستور خرید دریافت شده را به فرابورس ارایه نماید. تخصیص سهام براساس اسامی اعلام شده صورت میگیرد.
از زمان انجام معامله تا زمان قطعی شدن آن، سهام به صورت مسدود در کدمعاملاتی فروشنده باقی میماند.
در صورت عدم تسلیم سند تسویه خارج از پایاپای توسط کارگزار فروشنده یا عدم تسویه حصه نقدی معامله توسط کارگزار خریدار در مهلت مقرر، انجام معامله توسط بورس قطعی نمیشود.
در صورت عدم ارایه سند تسویه خارج از پایاپای طی مهلت مقرر توسط کارگزار فروشنده، موضوع به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع میشود. در صورتی که کارگزار فروشنده براساس رأی صادره قطعی متخلف شناخته شود، موظف است معادل یک درصد ارزش معامله بر حسب قیمت پایه را به کارگزار خریدار و کارمزدهای انجام معامله را بر حسب ارزش معامله به سازمان، فرابورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی پرداخت نماید. کارگزار خریدار پس از کسر کارمزد خود مکلف به پرداخت مابقی مبلغ مذکور به عنوان خسارت به خریدار خواهد بود.
در صورت عدم واریز حصه نقدی یا عدم ایفای تعهدات خریدار در خصوص سند تسویه خارج از پایاپای طی مهلت مقرر توسط کارگزار خریدار، موضوع به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع میشود. در صورتی که کارگزار خریدار براساس رأی صادره قطعی متخلف شناخته شود، کارمزد کارگزار خریدار، سازمان، فرابورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی از محل سپرده موضوع ماده 36 کسر و مابقی به حساب کارگزار فروشنده واریز خواهد شد. کارگزار فروشنده پس از کسر کارمزد خود مکلف به پرداخت مابقی مبلغ مذکور به عنوان خسارت به فروشنده خواهد بود.
در خصوص معاملات عمده، موارد پیشبینی نشده در مواد 21 الی 42 تابع سایر رویهها و قواعد معاملاتی تصریح شده در این دستورالعمل است.
معاملات بلوک در نماد معاملاتی بازاری مجزا از نماد معاملاتی بازار عادی در سامانه معاملات انجام میشود.
معاملات بلوک به روش حراج ناپیوسته و هر 5 دقیقه یکبار برگزار میشود.
قیمت مرجع روزانه برای بازار معاملات بلوک، معادل قیمت مرجع همان روز بازار عادی است.
سایر شرایط معاملات بلوک، مشابه معامله در نماد اصلی است.
عرضه اولیه منوط به پذیرش و درج اوراق بهادار براساس دستورالعمل پذیرش و افشای کامل اطلاعات مطابق با دستورالعمل افشای اطلاعات ناشران و سایر مقررات مربوط به فرابورس است.
هیأت پذیرش روش عرضه اولیه اوراق بهادار را براساس پیشنهاد فرابورس تعیین مینماید.
عرضه اولیه در فرابورس به روش ثبت سفارش مطابق دستورالعملی خواهد بود که به پیشنهاد هیئت مدیره فرابورس به تصویب هیئت مدیره سازمان میرسد.
مواد ۵۱ تا ۱۰۰ 50 ماده
در صورتی که به تشخیص هیأت پذیرش، سهام شناور آزاد شرکت به میزان کافی باشد، عرضه اولیه سهم به صورت زیر انجام میشود:
حداقل 3 روز کاری قبل از عرضه، مراتب توسط فرابورس اطلاعرسانی میشود.
نماد معاملاتی در بازار عادی گشایش مییابد و در روز گشایش دامنه نوسان قیمت اعمال نخواهد شد. قیمت پایانی سهم میانگین موزون معاملات روزانه سهم در روز گشایش خواهد بود.
قبل از عرضه اولیه به روش حراج، هیأت مدیره فرابورس اقدام به تعیین موارد زیر مینماید:
حداقل تعداد سهام جهت عرضه در روز عرضه اولیه
حداقل تعداد سهام که عرضهکننده باید به صورت تدریجی پس از عرضه اولیه، عرضه نماید و مهلت زمانی آن
محدودیت خرید هر ایستگاه کاری و یا هر کد مالکیت
کارگزاران پس از اعلام اطلاعات عرضه عمومی سهام توسط فرابورس نسبت به اخذ درخواست خرید از متقاضیان اقدام خواهند کرد. کلیه درخواست های اخذ شده جهت عرضه اولیه، باید به قیمت محدود باشند.
کارگزار فروشنده موظف است حداقل پس از 10 دقیقه از زمان گشایش نماد اقدام به عرضه سهام نماید. به هر ترتیب وی باید عرضه سهام را به گونهای انجام دهد که تا پایان جلسه رسمی معاملاتی عرضه انجام شود.
در صورتی که کمتر از 50 درصد از سهام آگهی شده برای عرضه در روز عرضه اولیه به فروش برسد، فرابورس مکلف است کلیه معاملات روز اول را ابطال نموده و عرضه اولیه را به روز دیگری موکول نماید.
کارگزاران خریدار نباید بیش از سهمیه مجاز خود اقدام به خرید سهام نمایند. در صورت خرید بیش از سهمیه مجاز توسط کارگزاران در عرضه اولیه، مدیر عامل فرابورس میتواند خریدهای بیش از سهمیه یا کل خریدهای کارگزاری در عرضه اولیه را ابطال نماید. هرگونه تخلف کارگزار در فرایند عرضه اولیه توسط فرابورس به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع و براساس مقررات به آن رسیدگی خواهد شد.
کارگزاران برای خرید میتوانند از کد خرید گروهی استفاده نمایند و پس از آن ب. ت. ب. قیمت درخواست خریدها، اولویت زمانی درخواست خریدها و منطقه جغرافیایی که درخواست خرید در آن از متقاضی اخذ شده است نسبت به تخصیص سهام اقدام نمایند و حتی الامکان به همه متقاضیانی که درخواست خرید کتبی ارائه دادهاند اعم از حقیقی و حقوقی، سهمیهای را تخصیص دهند. در هر صورت مسئولیت تخصیص عادلانه سهام بین مشتریان هر کارگزار در عرضه اولیه به عهده وی خواهد بود.
سهامی که در روز عرضه اولیه به فروش نمیرسد و یا معامله آن ابطال میشود باید طبق نظر مدیرعامل فرابورس در روزهای آتی عرضه شود.
در روز عرضه اولیه، صرفاً سهامدارانی میتوانند سهام خود را عرضه نمایند که در زمره سهامداران متعهد عرضه قرار داشته باشند.
پس از فروش کل سهام در نظر گرفته شده برای عرضه اولیه در روز اول، محدودیت نوسان قیمت برای سهام منظور خواهد شد.
دارنده گواهینامه حق تقدم خرید سهام که مایل به فروش حق تقدم خود میباشد، در دوره پذیرهنویسی به شرکتهای کارگزاری مراجعه و نسبت به تکمیل درخواست فروش و تحویل گواهینامه حق تقدم خرید سهام به کارگزاری، اقدام مینماید.
برای خریدار حق تقدم خرید سهام در فرابورس، " گواهینامه نقل و انتقال حق تقدم " صادر خواهد شد و معاملات دست دوم بر مبنای گواهینامه مذکور انجام میشود.
گواهینامه نقل و انتقال صادره برای خریدار حق تقدم سهام در فرابورس در صورتی که خریدار رأساً نیز دارای حق تقدم خرید سهام جداگانه باشد، نشاندهنده کل حق تقدمهای خریدار خواهد بود. در این حالت، کارگزار پس از دریافت گواهینامه حق تقدم صادره از طرف شرکت، اقدام به تحویل گواهینامه نقل و انتقال به خریدار مینماید.
خریدار حق تقدم سهام در صورتیکه مایل به پذیرهنویسی سهام جدید باشد، با تأدیه مبلغ پذیرهنویسی و طی کردن فرآیند آن جهت تبدیل حق تقدم به سهم اقدام مینماید و کارگزار مربوطه و فرابورس در این خصوص مسئولیتی نخواهند داشت.
دارندگان گواهینامه حق تقدم، در صورتی که وجه پذیرهنویسی را در مهلت تعیین شده به حساب بانکی که در اعلامیه پذیرهنویسی شرکت قید شده است، تأدیه ننمایند، حق تقدم آنها در حکم "حق تقدم استفاده نشده" تلقی خواهد شد.
ناشر موظف است حداکثر ظرف 5 روز کاری پس از پایان مهلت پذیرهنویسی دارندگان حق تقدم، ضمن جمعآوری اطلاعات و مبالغ واریزی دارندگان حق تقدم، تعداد و مشخصات حق تقدم استفاده نشده را به شرکت سپردهگذاری مرکزی اعلام نماید. در هر صورت مسئولیت اعلام مشخصات افرادی که از حق تقدم خود استفاده ننمودهاند و تعیین تعداد آن به عهده ناشر است.
شرکت سپردهگذاری مرکزی تمام حقتقدمهای موضوع ماده 66 فوق را به یک کد معاملاتی منتقل مینماید و تعداد و کد معاملاتی حقتقدم استفاده نشده را به ناشر، سازمان و فرابورس اعلام میکند.
ناشر باید حداکثر تلاش خود را در خصوص فروش حقتقدم استفاده نشده به بهترین قیمت انجام دهد.
کارگزار خریدار حق تقدم استفاده نشده، موظف است وجه پذیرهنویسی حق تقدم خریداری شده را به حساب شرکت واریز نماید.
سایر ضوابط مربوط به دادوستد گواهینامه حق تقدم، مشابه ضوابط حاکم بر معاملات سهام م. ب..
در بازار سوم فرابورس سه نوع عرضه به شرح ذیل انجام میشود:
عرضه یکجای اوراق بهادار
عرضه خرد اوراق بهادار
پذیرهنویسی اوراق بهادار
درخواستهای تکمیل شده عرضه در "کمیته عرضه" فرابورس مورد بررسی قرار میگیرد. کمیته عرضه مراتب موافقت یا عدم موافقت با عرضه را ظرف مدت حداکثر 7 روز کاری پس از ارائه درخواستهای تکمیل شده به فرابورس، به کارگزار متقاضی عرضه ابلاغ مینماید.
مسئولیت کنترل تکمیل بودن مدارک و رعایت ضوابط و مقررات از طرف عرضه کننده به عهده کارگزار عرضه کننده است.
ترکیب اعضای کمیته عرضه، ضوابط و نحوه برگزاری جلسات، مدارک و مستنداتی که باید متقاضی عرضه ارائه نماید و نحوه اتخاذ تصمیم در کمیته عرضه به تصویب هیأت مدیره فرابورس میرسد.
در صورت موافقت کمیته عرضه، فرابورس اقدام به درج نام اوراق بهادار در فهرست عرضه و انتشار همزمان "بیانیه عرضه" می نماید.
دامنه نوسان قیمت و محدودیت حجمی در خصوص عرضه یکجا اعمال نمیشود.
عرضه یکجای اوراق بهادار به صورت یکجا و از یک کد معاملاتی بوده و یا طبق مقرراتی است که به تصویب هیئت مدیره سازمان میرسد.
شرایط اعلام شده توسط کارگزار فروشنده پس از انتشار اطلاعیه عرضه توسط فرابورس قابل تغییر نیست. در صورت تغییر در شرایط اطلاعیه عرضه یا انصراف فروشنده از فروش اوراق بهادار معامله عمده انجام نخواهد شد و انجام معامله منوط به درخواست مجدد فروشنده خواهد بود. در این صورت موضوع به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع و براساس اعلام فرابورس، اوراق بهادار تا زمان صدور رأی قطعی، غیرقابل معامله خواهد شد.
در صورت تمایل فروشنده به انتشار آگهی فروش در جراید، اطلاعات مندرج در آن نباید با اطلاعات ارایه شده به فرابورس مغایرت داشته باشد. در صورت مغایرت، اطلاعات منتشر شده در سایت رسمی فرابورس قابل استناد م. ب..
حداقل تغییر قیمت مجاز هر سفارش در عرضه یکجا، یک ریال م. ب..
تعداد اوراق بهادار هر سفارش خرید باید برابر تعداد اوراق بهادار اعلام شده در بیانیه عرضه باشد. همچنین قیمت تعیین شده در سفارشهای خرید نباید کمتر از قیمت پایه باشد.
کاهش قیمت سفارش خرید ثبت شده در سامانه معاملاتی یا ورود سفارش با قیمتی کمتر از بالاترین سفارش خرید ثبت شده در سامانه معاملاتی، مجاز نمیباشد و حذف سفارش خرید فقط در صورت ثبت سفارش خرید با قیمت بالاتر در سامانه معاملاتی مجاز است.
کارگزار فروشنده مکلف است در صورت ثبت سفارش خرید در سامانه معاملاتی با قیمت پایه یا بیشتر از آن قبل از 5 دقیقه پایانی جلسه معاملاتی، اقدام به عرضه نماید. عرضه توسط کارگزار فروشنده تنها در صورتی امکانپذیر است که از زمان ثبت بهترین سفارش خرید در سامانه معاملاتی حداقل 3 دقیقه گذشته باشد.
در صورتی که تخلفات کارگزار خریدار یا کارگزار فروشنده مانع انجام معامله شود، متخلف مکلف به پرداخت یک درصد ارزش معامله به قیمت پایه به عنوان خسارت به طرف مقابل خواهد بود. در این خصوص کارگزار میتواند وثایق و تضامین لازم را حسب مورد از خریدار یا فروشنده دریافت نماید. همچنین در صورت عدم انجام معامله مطابق این ماده، کارگزار متخلف مکلف است کارمزدهای انجام معامله را بر حسب ارزش معامله به قیمت پایه به سازمان، فرابورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی پرداخت نماید.
در معاملات عرضه یکجا، عرضهکننده میتواند شرایطی را جهت تسویه معاملات به صورت نقد و اقساط تعیین و در بیانیه عرضه اعلام نماید. در این صورت معامله مذکور عرضه یکجای شرایطی محسوب شده و مشمول مقررات مربوطه خواهد بود.
در عرضه یکجای شرایطی، کارگزار خریدار در صورتی مجاز به ورود سفارش به سامانه معاملاتی است که معادل 3 درصد ارزش اوراق بهادار موضوع معامله براساس قیمت پایه را به صورت نقد یا ضمانتنامه بانکی بدون قید و شرط از مشتری دریافت و حسب مورد به حساب شرکت سپردهگذاری مرکزی واریز یا به این شرکت تحویل دهد و تأییدیه شرکت مزبور را مبنی بر اخذ تضامین مربوطه به فرابورس ارایه کند.
کارگزار خریدار مکلف است حداکثر 9 روز کاری پس از انجام معامله، نسبت به تسویه حصه نقدی معامله از طریق پایاپای شرکت سپردهگذاری مرکزی اقدام نماید و مستندات لازم جهت تنظیم سند تسویه خارج از پایاپای حصه غیرنقدی را حداکثر 8 روز کاری بعد از انجام معامله به فروشنده ارایه کند. کارگزار فروشنده مکلف است پس از دریافت مستندات لازم جهت تنظیم سند تسویه خارج از پایاپای و حداکثر 9 روز کاری پس از انجام معامله، نسبت به ارایه سند تسویه خارج از پایاپای به فرابورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی اقدام نماید. در صورت واریز حصه نقدی و ارایه سند تسویه خارج از پایاپای به شرکت سپردهگذاری مرکزی حداکثر 9 روز کاری بعد از انجام معامله ثبت معامله در سیستم معاملاتی حداکثر تا پایان روز کاری بعد انجام خواهد شد.
در خصوص معامله عرضه یکجای شرایطی، کارگزار خریدار باید حداکثر تا پایان وقت اداری روز کاری بعد از معامله، اسامی خریداران به همراه تعداد و درصد قابل تخصیص به آنان و همچنین دستور خرید دریافت شده را به فرابورس ارایه نماید. تخصیص اوراق بهادار براساس اسامی اعلام شده توسط کارگزار خریدار صورت میگیرد.
از زمان انجام معامله تا زمان قطعی شدن آن، اوراق به صورت مسدود در کد فروشنده باقی میماند.
در صورت عدم تسلیم سند تسویه خارج از پایاپای توسط کارگزار فروشنده یا عدم تسویه حصه نقدی معامله توسط کارگزار خریدار در مهلت مقرر، انجام معامله توسط فرابورس قطعی نمیشود.
در صورت عدم ارایه سند تسویه خارج از پایاپای طی مهلت مقرر توسط کارگزار فروشنده، موضوع به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع میشود. در صورتی که براساس رأی صادره قطعی کارگزار فروشنده متخلف شناخته شود وی موظف است معادل یک درصد ارزش معامله بر حسب قیمت پایه را به کارگزار خریدار و کارمزدهای انجام معامله را بر حسب ارزش معامله به سازمان، فرابورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی پرداخت نماید. کارگزار خریدار پس از کسر کارمزد خود مکلف به پرداخت مابقی مبلغ مذکور به عنوان خسارت به خریدار خواهد بود.
در صورت عدم واریز حصه نقدی یا عدم ایفای تعهدات خریدار در خصوص سند تسویه خارج از پایاپای طی مهلت مقرر توسط کارگزار خریدار، موضوع به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع میشود. در صورتی که براساس رأی صادره قطعی کارگزار خریدار متخلف شناخته شود، کارمزد کارگزار خریدار، سازمان، فرابورس و شرکت سپردهگذاری مرکزی از محل سپرده موضوع ماده 86 این ماده کسر و مابقی به حساب کارگزار فروشنده واریز خواهد شد. کارگزار فروشنده پس از کسر کارمزد خود مکلف به پرداخت مابقی مبلغ مذکور به عنوان خسارت به فروشنده خواهد بود.
موارد پیشبینی نشده در ضوابط عرضه یکجا، تابع سایر رویهها و قواعد معاملاتی تصریح شده در این دستورالعمل است.
در عرضه خرد، متقاضی خرید شخصی است که خریدار حجم معینی از اوراق بهادار مشخص از سوی مالکان آن است.
در صورت درج اوراق بهادار متعاقب درخواست متقاضی، کمیته عرضه مهلتی را برای خرید نامبرده تعیین که این مهلت به همراه سایر شرایط اعلامی از سوی متقاضی خرید در بیانیه عرضه منتشر می شود.
مالکان اوراق بهادار در صورت تمایل جهت فروش اوراق خود به متقاضی خرید باید اوراق مذکور را از طریق کارگزار خود نزد شرکت سپردهگذاری مرکزی سپرده نموده و سپس سفارش فروش خود را از طریق کارگزار در سامانه معاملاتی ثبت نمایند.
در پایان مهلت تعیین شده جهت خرید، کارگزاران خریدار اقدام به ورود سفارش با حجم اعلامی خواهند نمود و معاملات با اجرای یک حراج تک قیمتی انجام خواهد شد.
تسویه معاملات در بازار عرضه خرد، تابع مقررات مربوط به تسویه معاملات عادی خواهد بود.
پذیرهنویسی اوراق بهادار از جمله سهام شرکتهای سهامی عام، اوراق مشارکت و گواهی سپرده براساس مجوز صادره از سازمان و مفاد بیانیه ثبت انجام خواهد شد.
کارگزار عرضهکننده مکلف است حداقل 7 روز کاری قبل از زمان عرضه پیشنهادی خود، مدارک و اطلاعات زیر را به فرابورس ارایه نماید:
تاییدیه شرکت سپردهگذاری مرکزی مبنی بر سپرده شدن کل اوراق مورد پذیره نویسی
بیانیه ثبت
اطلاعیه پذیرهنویسی
نحوه پایاپای و تسویه وجوه اوراق
اعلام شرایط در نظر گرفته شده برای کارگزاران خریدار در خصوص امکانات آنها و یا زمان توزیع اوراق در شبکه داخلی کارگزاران
اطلاعات و مدارکی که کارگزاران خریدار در زمان پذیرهنویسی باید از خریداران اخذ و به ناشر ارایه نمایند، از قبیل مشخصات هویتی خریداران و شماره حساب بانکی
مواد ۱۰۱ تا ۱۵۰ 23 ماده
فرابورس در صورت کفایت مدارک و مستندات ارایه شده، حداقل 3 روز کاری قبل از شروع پذیرهنویسی نسبت به انتشار اطلاعیه پذیرهنویسی و بیانیه ثبت اقدام خواهد کرد.
در روز اول پذیرهنویسی نماد اوراق توسط فرابورس به نحوی گشایش میگردد که سفارشات با قیمت ثابت مندرج در بیانیه عرضه قابل ورود به سیستم باشد. در پذیره نویسی واحد پایه سفارشات و محدودیت حجمی به نحوی تعیین میگردد که حتیالامکان منطبق با شرایط مندرج در اطلاعیه عرضه باشد. تنظیمات سامانه معاملاتی از جمله دامنه نوسان قیمت، واحد پایه سفارش و محدودیت حجمی براساس شرایط مندرج در اطلاعیه پذیرهنویسی توسط کمیته عرضه تعیین و اعلام خواهد شد.
کارگزاران پس از گشایش نماد، امکان ورود سفارش خرید را طی دوره مشخص شده در اطلاعیه پذیرهنویسی به سامانه معاملات خواهند داشت. سفارشهای خرید باید با شرایط مندرج در بیانیه عرضه مطابقت داشته باشند. فرابورس میتواند سفارشهایی را که با شرایط مزبور منطبق نیست حذف نماید.
در طول دوره پذیرهنویسی، در پایان هر روز در صورتی که حجم سفارشهای خرید معادل یا بیشتر از کل اوراق بهادار مورد پذیرهنویسی شود، عرضه اوراق به صورت تسهیم به نسبت انجام خواهد شد.
در صورتی که در پایان دوره پذیرهنویسی تعداد تقاضای ثبت شده در سامانه معاملاتی کمتر از کل اوراق مورد پذیرهنویسی باشد، متعهد پذیرهنویس مکلف به ورود سفارش به میزان مابهالتفاوت سفارشهای ثبت شده و کل اوراق مورد پذیرهنویسی خواهد بود. پس از ورود سفارش متعهد پذیرهنویسی، عرضه انجام خواهد شد.
در صورتی که طبق بیانیه ثبت مقرر شود که بخشی از عرضه اوراق از طریق شبکه بانکی یا شبکهکارگزاریهای دیگر انجام شود ، این اوراق میتواند طی دوره پذیرهنویسی از طریق شبکههای مذکور فروخته شود. در پایان هر روز از دوره پذیرهنویسی بر اساس وجوه واریزی به حساب بانکی مربوطه و اعلام کارگزار، فرابورس اوراق پذیره نویسی شده را به کد واسط منتقل مینماید. کارگزار باید طی مدت حداکثر 10 روز پس از پایان دوره پذیرهنویسی، فهرست خریداران اوراق را به فرابورس ارایه نماید تا اوراق خریداری شده به کد مشتریان تخصیص یابد. در صورت عدم ارایه تمام یا قسمتی از کدهای معاملاتی، اوراق باقیمانده به حساب کارگزار منتقل میشود.
در صورت وجود اطلاعات با اهمیت تأثیرگذار بر قیمت اوراق بهادار پذیرفته شده در بازار اوراق مشارکت، فرابورس میتواند نماد معاملاتی مربوطه را طبق مقررات متوقف و پس از انتشار اطلاعات نسبت به بازگشایی نماد اقدام نماید. دامنه نوسان قیمت در روز بازگشایی نماد اعمال نخواهد شد.
خریدار ملزم است علاوه بر قیمت خرید اوراق مشارکت و هزینههای معاملاتی، سود انباشته اوراق مزبور (سود بین دو موعد سررسید که در امیدنامه اوراق قید شده است) را نیز پرداخت نماید.
ضامن، بازارگردان یا بازار ساز مکلف است در راستای ایفای تعهدات خود مبنی بر خرید اوراق، به ترتیبی که در بیانیه ثبت مشخص شده است نسبت به ورود سفارشهای خرید لازم و حفظ آن طی دوره معاملاتی اقدام نماید. در صورتی که کل سفارش وارده ضامن، بازارگردان یا بازار ساز معامله گردد نامبرده موظف به ورود سفارش جدید تا حداکثر 5 دقیقه پس از آن م. ب..
در صورتی که شخصی دارنده بیش از 5 درصد از کل اوراق منتشره باشد، بصورت اختیاری میتواند اوراق خود را بصورت عمده و با شرایط و ضوابط معاملات عمده عرضه نماید.
سایر مقررات مربوط به نحوه دریافت سفارش خرید و فروش اوراق و سایر مقررات مربوط از جمله احراز هویت مشتری دریافت کد معاملاتی و غیره مشابه ضوابط حاکم بر معاملات سهام در این دستورالعمل م. ب..
فقط اوراقی در فرابورس قابل معامله هستند که نزد شرکت سپردهگذاری مرکزی سپرده شده و گواهی نقل و انتقال برای آن صادر شده باشد.
انجام معاملات توسط کارگزاران در فرابورس، منوط به عضویت ایشان در فرابورس م. ب.. عضویت کارگزاران در فرابورس براساس دستورالعملی است که به پیشنهاد هیئت مدیره فرابورس به تصویب هیئت مدیره سازمان خواهد رسید.
کارگزار موظف است برای دریافت درخواست مشتریان از فرمهای الکترونیکی یا غیر الکترونیکی، طبق فرمت ابلاغ شده توسط فرابورس استفاده کند.
مسئولیت احراز هویت مشتری بر عهده کارگزار است. کارگزار باید مطابق مقررات، هویت مشتری را احراز نماید.
کارگزاران مکلف به دریافت درخواستهای مشتریان و اجرای آن طبق مقررات می باشند. عدم دریافت درخواست مشتریان، ثبت و یا اجرای آن برخلاف مقررات، تخلف محسوب شده و موضوع توسط فرابورس جهت رسیدگی به مرجع رسیدگی به تخلفات کارگزاران ارجاع خواهد شد.
فقط کارگزارانی مجاز به استفاده از کد معاملات گروهی و ثبت سفارشهای گروهی میباشند که از دفتر ثبت سفارش مورد تایید سازمان استفاده نمایند. در این دفتر باید استانداردهای وضع شده توسط سازمان در خصوص ثبت و اجرای درخواستهای مشتریان رعایت شود.
بازارگردانی در فرابورس به دو روش بازارگردانی مبتنی بر حراج و بازارگردانی مبتنی بر مذاکره امکانپذیر م. ب.. بازارگردانی مبتنی بر مذاکره صرفاً در بازار دوم و بازار اوراق مشارکت امکانپذیر است و مقررات آن به تصویب هیئت مدیره فرابورس میرسد.
فعالیت بازارگردانی مبتنی بر حراج در فرابورس مطابق دستورالعمل فعالیت بازارگردانی مصوب هیئت مدیره سازمان انجام خواهد شد.
بازارسازی در فرابورس براساس دستورالعمل اجرایی بازارسازی سهام مصوب 3/10/84 هیئت مدیره سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران امکانپذیر بوده و جهت اجرا در فرابورس کلیه وظایف و اختیارات سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار تهران در دستورالعمل مذکور بر عهده فرابورس خواهد بود. همچنین در دستورالعمل مذکور عبارت "شرکت بورسی" به "ناشری که اوراق آن در فرابورس پذیرفته شده است" و عبارت "کارگزار بورسی" به "کارگزار پذیرفته شده در فرابورس" تغییر مییابد. درخواست بازارسازی و تعهدات بازارساز طی فرمی که به تصویب هیئت مدیره فرابورس میرسد، از طریق کارگزاران به فرابورس اعلام میشود.
نرخهای خدمات و کارمزدهای فرابورس و نحوه وصول آن در چارچوب سقفهای مصوب هیئت مدیره سازمان ، توسط هیئت مدیره فرابورس تصویب و اعمال میگردد.
در صورت پذیرش سهام شرکتهایی که در خصوص مالکیت سهام آن، محدودیت مقرراتی یا اساسنامهای وجود دارد، فرابورس موظف است محدودیتهای مذکور را بر اساس مقررات و در چارچوب امکانات عملیاتی خود کنترل نماید.
کلیه مواردی که مطابق این دستورالعمل باید توسط فرابورس اعلام شود و کلیه موارد اطلاعرسانی که مطابق این دستورالعمل الزامی م. ب. از طریق سایت رسمی فرابورس انجام خواهد گرفت.
بازار و اوراق بهادار دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات اوراق بهادار در فرابورس ایران فصل اول: تعاریف و اصطلاحات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
