🔒دستورالعمل هوشمندسازی و الکترونیکی شدن فرایندها و پرونده های قضایی مصوب 1403/03/27
★
موادِ قانون 1 ماده
تعاریف و اختصارات:
فصل اول : الکترونیکی شدن پرونده های قضائی 7 ماده
با ابلاغ این دستورالعمل، تشکیل پرونده و فرایندهای قضائی، ظرف مدت 5 سال از تاریخ تصویب این دستورالعمل، به تدریج الکترونیکی شده و جایگزینی کافی و معتبر برای شیوه جاری است.
فرایند الکترونیکی شدن پرونده های قضائی باید به نحوی انجام شود که موجب اختلال در امور نشود. مرکز موظف است ابتدای هر فصل متناسب با زیرساخت های فنی و امکانات مورد نیاز، تشکیل پرونده الکترونیکی بر اساس موضوع و مرجع رسیدگی کننده را به مراجع قضایی اعلام نماید.
در صورتی که به جهت الکترونیکی نبودن برخی از مراجع قضائی، تهیه اوراق کاغذی از پرونده الکترونیکی لازم باشد فقط اوراق ضروری و مورد نیاز چاپ می شود.
گزارش ها، مکاتبات و استعلامات موضوع ماده 652 قانون آیین دادرسی کیفری بین مراجع قضائی با دستگاه های اجرایی و ضابطان دادگستری به صورت الکترونیکی و برخط در بستر شبکه ملی عدالت انجام می شود.
اشخاص و مرتبطین پرونده مکاتبات خود با مراجع قضائی را از طریق دفاتر یا درگاه و با استفاده از سامانه های الکترونیکی و مخابراتی انجام می دهند .
امضاء الکترونیکی باید با رعایت تمهیدات امنیتی مطمئن که مرکز فراهم می نماید انجام شود.
چنانچه در فرایندهای قضائی دسترسی به پرونده الکترونیکی مرجع قضائی دیگری ضرورت داشته باشد مرجع رسیدگی کننده با اعلام موضوع به مرجع ذی ربط، دسترسی به پرونده را درخواست می نماید. مرجع مذکور با رعایت طبقه بندی اسناد و اطلاعات، دسترسی به تمام یا بخشی از اوراق پرونده را برای مدت متعارف به شعبه متقاضی می دهد.
فصل دوم : هوشمندسازی و الکترونیکی شدن فرایندهای قضایی 17 ماده
به منظور افزایش آگاهی مراجعان به قوه قضائیه از فرایندهای دادرسی، کاهش طرح دعاوی و شکایاتی که به جهت عدم رعایت تشریفات قانونی یا فقدان دلایل اثباتی به رد دعوا یا شکایت منتهی می شود ؛ مرکز در سامانه های قضائی این امکان را فراهم می نماید که قبل از طرح دعوا یا شکایت راهنمایی و مشاوره هوشمند در مورد تشریفات مربوط به طرح دعوا، مرجع صالح، دلایل اثباتی، فرایندهای قانونی، رویه قضائی، میانگین زمان رسیدگی و شیوه های رسیدگی مراجع غیرقضائی، به اشخاص ارائه شود.
در مواردی که درخواست متقاضی صرفا اعلامی بوده و مستلزم اقدام قضائی نیست، مانند رد ترکه، مراتب در سامانه مربوط ثبت و اطلاعات آن بدون تشکیل پرونده قضائی نگهداری می شود.
در فرایندهای قضائی انجام استعلام یا دریافت اطلاعات مورد نیاز به صورت خودکار خواهد بود. چنانچه به تشخیص مرجع رسیدگی کننده مکاتبه یا استعلام دیگری ضرورت داشته باشد این اقدام از طریق درگاه استعلامات انجام می شود.
ارجاع پرونده پس از سابقه یابی با رعایت قواعد صلاحیت، تعداد پرونده های ارجاع شده یا مرتبط، فعال یا بلاتصدی بودن شعبه و سایر ملاحظات مربوط به آن واحد قضائی که توسط رئیس یا معاون ارجاع در بخش تنظیمات سامانه اعمال شده است به صورت خودکار انجام می شود.
تعیین اوقات و نوبت رسیدگی به پروندهها با رعایت مقررات مربوط، توسط سامانه انجام می شود.
هزینه های قانونی از قبیل هزینه دادرسی، حق الاجراء، حق الزحمه کارشناس، تمبر مالیاتی، خسارت احتمالی و سایر وجوهی که در فرایندهای قضائی دریافت یا پرداخت می شود با استفاده از سامانه های قضائی محاسبه و به صورت الکترونیکی و غیرحضوری واریز می شود.
در صورت دسترسی به اطلاعات بانکی اشخاصی که وجهی به عنوان محکوم به یا سایر عناوین باید به آنان پرداخت شود، مرجع قضائی ترتیبی اتخاذ می نماید که انتقال وجه بدون واریز به حساب سپرده، مستقیما به حساب ذینفع انجام شود.
در نیابت های قضائی، مرجع معطی باید پیوست های ضروری را به صورت الکترونیکی ارسال یا امکان مشاهده پرونده را برای مرجع مجری نیابت، مجاز نماید.
انجام مکاتبات یا دستورات در خارج از حوزه قضائی که مستلزم اقدام اجرائی از سوی مرجع مخاطب نباشد بدون نیاز به نیابت قضائی، به صورت الکترونیکی انجام می شود.
سامانه های قضائی باید به نحوی ارتقاء یابد که با استفاده از فناوری های نوین از جمله هوش مصنوعی، با تحلیل اطلاعات ثبت شده، تصمیمات سابق و با رعایت مبانی قانونی و اصول حقوقی مربوط به موضوع، توانایی تشخیص و پیشنهاد تصمیم مناسب اعم از اعدادی یا نهائی را داشته باشد.
در اموری از قبیل صدور گواهی حصر وراثت، اجرائیه چک، اجرائیه های کارگری، دستور تخلیه، محاسبه دیه و خسارت تاخیر تادیه، تصمیمات قضائی با استفاده از فناوری های نوین و تائید مقام قضائی صالح انجام می شود.
در کلیه فرایندهای قضائی چنانچه انجام اقدامی از قبیل صدور ابلاغیه، مکاتبه، ارسال پیامک، ابقاء یا رفع اثر از تصمیمات یا هرگونه اقدام بعدی ضرورت داشته باشد حتی الامکان به صورت خودکار از طریق سامانه انجام می شود.
سامانه های قضائی باید به نحوی ارتقاء یابد که با بررسی اطلاعات پایگاه های داده، امکان تشخیص ملائت یا عدم تمکن مالی اشخاص پرونده یا مرتبط که اطلاع از آن در فرایندهای قضائی ضرورت دارد به صورت برخط فراهم شود.
در کلیه فرایندهای قضائی چنانچه به موجب قانون برای اتخاذ تصمیم یا اقدام، مهلت تعیین شده است، مانند صدور رای، ابقاء یا فک قرار تامین، آزادی محکوم علیه، انجام رفع نقص، تبادل لوایح و سایر موارد در صورت انقضاء مهلت و عدم اقدام، سامانه های قضائی باید به کاربر مربوط و مسئول مستقیم وی هشدار دهند.
گواهی های قانونی، از قبیل گواهی طرح دعوا یا قطعیت حکم که امکان صدور آن بر اساس اطلاعات ثبت شده در سامانه های قضائی و بانک های اطلاعاتی وجود دارد به درخواست اشخاص مجاز، توسط سامانه مربوط صادر می شود.
به منظور کاهش اشتباهات و ارتقاء هوشمندسازی فرایندهای قضائی، در صورت تغییر پیشنهاد سامانه توسط کاربر، علت آن ثبت می شود. این تغییرات توسط روسای واحدهای قضائی بررسی و پیشنهاد اصلاحی به مرکز اعلام می گردد.
تشکیل جلسات تحقیق و رسیدگی الکترونیکی به ترتیب مقرر در دستورالعمل نحوه تحقیق و رسیدگی با استفاده از سامانه‌های ارتباط الکترونیکی مصوب ۱۳۹۹ انجام می شود.
فصل سوم : خدمات الکترونیک قضایی 4 ماده
مرکز کلیه خدمات قضائی که ارائه آن به صورت الکترونیکی یا غیرحضوری به کلیه ایرانیان داخل یا خارج از کشور امکان دارد را شناسایی و با همکاری مراجع ذیربط نسبت به راه اندازی آن اقدام می نماید.
در مورد اشخاصی که به تشخیص مرکز دارای دانش و توانائی حقوقی کافی باشند و همچنین در اموری که به لحاظ سادگی امکان استفاده از آن برای عموم مردم وجود دارد، خدمات قضائی از طریق خودکاربری یا به صورت غیرحضوری ارائه می شود.
مرکز می تواند در راستای ارتقاء و توسعه الکترونیکی شدن فرایندها و پرونده های قضائی از ظرفیت دفاتر خدمات استفاده نماید.
مرکز موظف است به منظور فراهم سازی امکان ارائه حداکثری خدمات مرتبط با پذیرش و تشکیل پرونده ها در بستر سکوهای (پلتفرم های) بخش خصوصی، ضوابط فعالیت و نظارت بر سکوهای بخش خصوصی ارائه دهنده خدمات قضایی و مجوز لازم به آنها را تعیین نماید.
فصل چهارم : مقررات عمومی 5 ماده
مرکز به منظور اجرای این دستورالعمل نسبت به فراهم نمودن امکانات و انجام امور زیر اقدام می نماید:
معاونت راهبردی قوه قضاییه متناسب با توسعه دادرسی الکترونیکی نسبت به ایجاد پست های مورد نیاز در مرکز و مراجع قضائی اقدام و معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی قوه قضاییه نیز شرح وظایف کارکنان را، متناسب با این دستورالعمل اصلاح می نماید.
معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی و دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری قوه قضائیه حسب مورد نسبت به برنامه ریزی و برگزاری دوره های آموزشی و واحدهای درسی مرتبط با این دستورالعمل اقدام می نمایند.
معاونت مالی، پشتیبانی و امور عمرانی قوه قضائیه اعتبارات لازم را برای اجرای این دستورالعمل تامین و تخصیص می نماید.
رئیس مرکز مسئول ارائه گزارش مستمر از میزان پیشرفت و همکاری مراجع ذی ربط به رئیس قوه قضاییه می باشد.
موارد مرتبط 2
مقرراتِ مرتبط 2
-
بخشنامه
تفسیر
به این صفحه
بخشنامه رئیس قوه قضاییه در خصوص سند امنیت قضایی با اصلاحات و الحاقات بعدی
دستورالعمل هوشمندسازی و الکترونیکی شدن فرایندها و پرونده های قضایی
-
بخشنامه
تفسیر
به این صفحه
سند تحول قضائی
دستورالعمل هوشمندسازی و الکترونیکی شدن فرایندها و پرونده های قضایی
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.