🔒قانون اوزان و مقیاس‌ها

اوزان و مقیاسهای رسمی مملکت ایران از تاریخ اعلان این قانون از طرف دولت مطابق اصول متری بوده و از روی متر و کیلو گرام و لیتر کمیسیون بین المللی متر تنظیم یافته و واحد آنها از قرار ذیل است: گز مساوی به یک متر درم مساوی به یک گرام پیمانه مساوی به یک لیتر اضعاف و اجزای این مقیاسها نیز که در جدول نمره (1) منضم به این قانون مصرح است رسمی و لازم الرعایه م. ب..

کلیهء اوزان و مقیاسها باید دارای علامت مخصوص دولتی باشد.

هر کس حق دارد اوزان و مقیاسهائی بر طبق این قانون تهیه نماید ولی قبل از آن که آنها را بمعرض فروش در آورد یا برای تجارت و کسب به کار برد باید آن اوزان و مقیاسها را بتصدیق دولت رسانیده و علامت رسمی در روی آن نقش شود و الا قلب شناخته خواهد شد.

کلیهء مقیاسهائی که تهیه میشود باید کاملاً مطابق با نمونه های رسمی باشد که از طرف دولت تهیه شده و مقدار هر یک با اعداد و تمام حروف به طور واضح و ثابت بر روی آنها رسم شده باشد مگر اوزان خیلی کوچک که رسم مقادیر آنها فقط با ارقام هندسی کافی است.

کلیهء تجار و کسبه و قپاندارها و صنعتگران که در حجره یا دکان و یا کاروانسرا و یا کارخانجات و تجارتخانه ها دارای اوزان و مقیاسهای قلب بوده و یا به وسیله آلات تقلبی وزن و کیل نمایند و اندازه بگیرند علاوه بر ضبط آن آلات از سه روز تا یک ماه حبس تأدیبی مطابق تشخیص محکمه محکوم خواهند شد.

منتها اختلافی که اوزان و مقیاسهای مستعمله با نمونهء اوزان و مقیاسهای رسمی که در شعبه اوزان و مقیاسها موجود است می تواند داشته باشد به قراری است که در جدول نمرهء 2 تصریح گردیده و هر گاه معلوم شود که وزن یا مقیاس به اندازه های قانونی زیاد یا کمتر از آن چه مقرر است اختلاف دارد در صورتی هم که دارای علامت رسمی باشد قلب شناخته شده و مصادره خواهد شد.

برای اجرای این قانون و ترتیب تفتیش و رسیدگی و ساخت و استعمال اوزان و مقیاسهای جدید و جلوگیری از اوزان تقلبی وزارت فواید عامه نظامنامهء مخصوصی ترتیب و پس از تصویب دولت به موقع اجرا گذارده میشود.

دولت مکلف است که از تاریخ تصویب این قانون در ظرف سه سال وسایل اجرای این قانون را در تمام مملکت تهیه نموده و در آخر سال سوم آن را اجرا نماید چهار ماه قبل از اجرا باید اعلانی در هر محل از طرف دولت انتشار یابد و موقع اجراء این قانون قبلاً به اهالی خاطر نشان گردد.

پس از انقضای مدت مذکوره در ماده هشتم استعمال هر نوع مقیاسی غیر از اوزان و مقادیری که به موجب این قانون تعیین و اعلان شده است ممنوع و د. ح. کسانی که بر خلاف این ممنوعیت رفتار نمایند مفاد مادهء پنجم اجراء خواهد شد.

دولت مکلف است که اوزان فلزی را که در مملکت تا تاریخ اجرای آن قانون موجود است در عوض اوزان جدید از همان فلز با کسر سه عشر از وزن قبول نماید.

وزارت فلاحت و تجارت و فواید عامه مأمور اجرای این قانون و سایر وزارتخانه ها نیز هر یک در حدود اختیارات خود در اجرای آن مشارکت خواهند نمود. این قانون که مشتمل بر یازده ماده و دو جدول ضمیمه است در جلسهء دهم خرداد ماه یکهزار و سیصد و چهار شمسی بتصویب مجلس شورای ملی رسید. 1 - مقیاسهای طول واحد مقیاس گز مساوی یک متر اجزاء اضعاف گره: ده یک گز = یک دسیمتر میل: هزار گز = یک کیلومتر بهره: صد یک گز = یک سانتیمتر فرسنگ: ده هزار گز = یک میر یا متر مو: هزار یک گز = یک میلیمتر 2 - مقیاسهای سطح واحد مقیاس گز مربع مساوی یک متر مربع اجزاء اضعاف گره مربع: = یک دسیمتر مربع قفیز: صد گز مربع = یک دکامتر مربع بهر مربع: = یک سانتیمتر مربع جریب: ده هزار گز مربع = هکتار موی مربع: = یک میلیمتر مربع میل مربع: یک میلیون گز مربع = یک کیلو متر مربع

کلیه اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش نو و تعمیر شده مشمول مقررات استاندارد اجباری، پس از آزمایش اولیه و علامت گذاری توسط مؤسسه استاندارد و یا آزمایشگاه های تأیید شده از طرف مؤسسه می تواند در معرض فروش و نمایش واقع شده و یا مورد استفاده قرار گیرد.

آزمایش اولیه و علامت گذاری اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش ساخت داخل کشور و یا وارداتی، بسته به مورد می تواند در آزمایشگاه های مؤسسه، یا در کارگاه های سازندگان و یا در محل نصب آنها انجام شود. تبصره - در صورتی که بنا به تقاضای سازنده و یا وارد کننده و یا ب. ت. ب. نوع وسیله سنجش، آزمایش اولیه در خارج از آزمایشگاه های مؤسسه استاندارد انجام شود، علاوه بر هزینه آزمایش، پرداخت هزینه سفر و فوق العاده روزنامه کارشناسان اعزامی نیز براساس آیین نامه های مربوطه به عهده متقاضی خواهد بود. ب - آزمایش دوره ای

کلیه اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش مشمول استاندارد اجباری در سراسر کشور که دستگاه های دولتی و یا غیردولتی و کارخانجات و سایر مراکز تجاری مورد استفاده عامه قرار می گیرد، به استثنای آنهایی که برای فروش عرضه شده و یا برای مصارف شخصی به کار می رود، بایستی در فواصل زمانی معینی مورد آزمایش و یا کالیبره کردن واقع شوند که این آزمایش «آزمایش دوره ای» نامیده می شود. تبصره - آزمایش و یا کالیبره کردن دوره ای مربوط به اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش بر اساس روش های مندرج در استانداردهای ملی مربوطه انجام می شود.

آزمایش دوره ای در هر سال یک بار در سراسر کشور انجام می گیرد ولی در بعضی از موارد نسبت به وضعیت وسایل سنجش ممکن است در هر دو سال یک بار و یا با قاصله زمانی بیشتری طبق نظر مؤسسه استاندارد انجام گیرد. تبصره - آزمایش دوره ای اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش در برخی از موارد خاص و ب. ت. ب. نوع وسیله سنجش ممکن است در فواصل زمانی کمتر از یک سال نیز به طور متناوب انجام شود.

مؤسسه استاندارد باید تاریخ اجرای آزمایش دوره ای را در هر محل قبلاً به طریق مقتضی به اطلاع عامله رسانیده و برای تسهیل در کار با سازمان های ذیربط در هر محل هماهنگی های لازم را به عمل آورد.

آزمایشگاه هایی که تأییدیه لازم را از مؤسسه دریافت کرده باشند می توانند در زمینه کالیبره کردن وسایل سنجش، کنترل کیفیت و علامت گذاری اوزان و مقیاس ها در محدوده فعالیت های تعیین شده و دقت های ذکر شده در پروانه تأییدیه آزمایشگاه اقدام نمایند.

هزینه کارمزد خدماتی مؤسسه و حق آزمایش اولیه ط. ت. های مصوب از تولیدکنندگان و واردکنندگان و دارندگان اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش دریافت می شود.

در آزمایش دوره ای، اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش که فاقد علامت آزمایش اولیه باشند غیرقانونی محسوب شده و به نفع مؤسسه ضبط می گردد. در مورد اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش که دارای علامت آزمایش اولیه باشند ولی دقت و صحت کار آنها با استانداردهای ملی مربوطه مطابقت نداشته و قابل اصلاح نیز نباشد، این گونه وسایل نیز به نفع مؤسسه استاندارد ضبط می گردد. در صورتی که این وسایل قابل اصلاح باشند مهلت لازم به دارندگان این گونه وسایل داده می شود تا نسبت به تعمیر و تنظیم و کالیبره کردن آنها اقدام و برای آزمایش مجدد به مؤسسه استاندارد ارائه نمایند، بدیهی است پس از انقضای مهلت مقرر و عدم اصلاح آنها، این گونه وسایل غیرقانونی تلقی شده و مطابق مقررات با آنها عمل خواهد شد.

کلیه اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش که در آزمایش اولیه یا دوره ای با استانداردهای ملی مربوطه مطابقت داشته باشد و صحت کار آنها مورد تصدیق واقع شود، بایستی با علامت مخصوص اوزان و مقیاس ها پلمپ شده و یا انگ زده شود.

هزینه آزمایش و علامت گذاری اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش اعم از آزمایش اولیه و یا دوره ای ب. ا. ت. مصوب از صاحبان آنها دریافت خواهد شد.

دارندگان اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش مشمول مقررات استانداردهای اجباری اجازه نداند از اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش فاقد علامت آزمایش اولیه و یا دوره ای در داد و ستد و ارائه خدمات عمومی استفاده نمایند. در صورت مشاهده با متخلفین برابر ماده 10 از قانون اصلاح قوانین و مقررات مؤسسه برخورد خواهد شد.

کلیه دارندگان اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش موظف اند اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش خود را مطابق با نوع کار و عملیات خود و با دقت های مورد نیاز برای آن کار تهیه نموده و آنها را طبق اصول فنی مربوط به کار برند.

دارندگان اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش در موقع مراجعه بازرسان جهت انجام عملیات بازرسی و آزمایش های اولیه و یا دوره ای، بایستی هر گونه همکاری لازم را با آنها عمل آورند. در غیر این صورت برابر ماده 13 از قانون اصلاح قوانین و مقررات مؤسسه با آنها برخورد خواهد شد.

بازرسان اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش بایستی دارای کارت بازرسی و یا معرفی نامه از طرف مؤسسه باشند و هنگام بازرسی آن را ارائه دهند. تبصره - بازرسان اوزان و مقیاس ها و می توانند در صورت لزوم از همکاری مأمورین انتظامی در کلیه مراحل استفاده نمایند.

در موقعی که بازرسان اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش مواردی را بر خلاف قوانین و مقررات این آیین نامه مشاهده کردند بایستی صورت مجلسی را که شامل نام متخلف، موضوع تخلف و مشخصات دیگر باشد با امضای متخلف و در صورت استنکاف او با امضای یکی از مأمورین انتظامی تنظیم و تسلیم مؤسسه نموده و اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش غیرقانونی و یا خارج از استاندارد را جمع آوری و توقیف نمایند. تبصره - اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجش توقیف شده را می توان بلافاصله به مؤسسه حمل و یا آنها را سیم و سرب نموده و تا فراهم آوردن وسایل حمل، آنها را در حفاظت صاحبان آنها قرار داد. در مورد اخیر، صاحبان وسایل مکلف به حفاظت از کالاهای توقیف شده و سیم سرب آنها می باشند.

بازرسان مکلفند صورت مجلس تهیه شده را در اولین روز اداری بعد از توقیف به مسئول مستقیم خود تسلیم نمایند و مسئول مربوطه نیز موظف است صورت مجلس تنظیمی را به همراه اظهار نظر نظر دایر بر این که وسایل توقیف شده قابل اصلاح م. ب. یا خیر و یا مورد استفاده دیگری دارد و با در نظر گرفتن سایر جنبه های فنی، حداکثر ظرف مدت ده روز از طریق دفتر حقوقی مؤسسه برای رسیدگی به مراجع قضایی صالحه ارسال نمایند.

اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجشی که مطابق استانداردهای ملی مربوطه ساخته شده ولی سایر مقررات این آیین نامه درباره آنها اجرا نشده باشد (نظیر اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجشی که فاقد علامت آزمایش اولیه بوده و یا توسط سازندگان غیرمجاز ساخته شده باشد) غیرقانونی نامیده می شود.

اوزان و مقیاس ها و وسایل سنجشی را که مقررات قانونی و آیین نامه های مربوطه در مورد آنها رعایت شده ولی نسبت به آنها طوری عمل شده باشد که برخی از ویژگی های آنها با استاندارد ملی مربوطه مغایرت داشته و در نتیجه استفاده حقیقی از آنها میسر نباشد (مثل این که وزن و یا اندازه آنها کمتر شده باشد) قلب و تقلبی محسوب می شوند.

این ضوابط اجرایی در 30 ماده و 7 تبصره در تاریخ 4 /7 /1375 به تصویب شورای عالی استاندارد رسید و از تاریخ تصویب لازم الاجرا م. ب..