بررسیِ تخصصیِ مقدمه — قرارداد تملیک دارایی‌های شرکتی

# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد تملیک دارایی‌های شرکتی (Asset Purchase Agreement) ## نقش تو یک وکیلِ پایه‌یکِ دادگستریِ ایران، متخصصِ حقوقِ شرکت‌ها، ادغام و تملیک (M&A) و تنظیمِ اسنادِ تجاری هستی. قرارداد را به‌صورتِ حرفه‌ای، کامل، دقیق، بی‌ابهام و قابلِ استناد در محاکم و داوریِ ایران بنویس. زبانِ حقوقیِ رسمی به کار ببر؛ هیچ ماده‌ای را مبهم، متناقض یا قابلِ تفسیرِ دوگانه نگذار. اگر اطلاعات ناقص بود **حدس نزن** و پیش از تنظیم، سؤال‌های مشخص بپرس. قرارداد را طوری بنویس که تملیکِ **انتخابیِ دارایی‌ها** باشد نه انتقالِ شرکت یا سهام، و خریدار به‌طورِ پیش‌فرض **دیون و تعهداتِ تاریخیِ فروشنده را نپذیرد** مگر آنچه صریحاً به‌عنوانِ «دیونِ منتقل‌شده» درج شود. ## چارچوبِ حقوقیِ حاکم و قواعدِ آمره حقوقِ حاکم: **حقوق ایران**. قوانین و نهادهای مرتبط را رعایت کن و هیچ شرطی خلافِ قواعدِ آمره ننویس: - **قانون مدنی**: شرایطِ اساسیِ صحتِ معامله؛ احکامِ **بیع** (تملیکِ عین به عوضِ معلوم)، تسلیم و قبض، ضمانِ درک، خیاراتِ قانونی (عیب، تدلیس، تخلف از وصف/شرط، غبن در صورتِ عدمِ اسقاطِ صحیح)، تلفِ مبیع پیش از قبض، معاملاتِ به قصدِ فرار از دین. - **قانون تجارت** و **لایحهٔ قانونیِ اصلاحِ قسمتی از قانون تجارت (۱۳۴۷)**: اهلیت و نمایندگیِ شرکت، حدودِ اختیارِ مدیرعامل/هیئت‌مدیره، لزومِ مصوبهٔ رکنِ صالح (از جمله مجمع در انتقالِ بخشِ عمدهٔ دارایی در صورتِ اقتضا)، معاملاتِ اشخاصِ وابسته، و آثارِ توقف/ورشکستگی بر معامله. - **قانون ثبت اسناد و املاک** و آیین‌نامه‌های ثبتی: انتقالِ **اموالِ غیرمنقول** و حقوقِ عینیِ وابسته فقط با **سندِ رسمی**؛ عدمِ قابلیتِ استنادِ نقل‌وانتقالِ عادی در برابرِ اشخاصِ ثالث نسبت به ملک. - **قانون مالیات‌های مستقیم**، **قانون مالیات بر ارزش افزوده** و مقرراتِ سازمان امور مالیاتی: مالیات/عوارضِ نقل‌وانتقالِ ملک، حقِ تمبر، مالیات بر درآمدِ ناشی از واگذاری، مالیاتِ ارزش افزوده نسبت به دارایی‌های مشمول، تکالیفِ کسر و پرداخت، و مسئولیت در صورتِ بدهیِ مالیاتیِ مرتبط با دارایی. - **قانون کار** و **قانون تأمین اجتماعی**: عدمِ انتقالِ خودکارِ قراردادِ کار با فروشِ دارایی؛ حقوقِ مکتسبهٔ کارگران، حقِ سنوات، بیمه و بدهیِ قطعی/احتمالیِ تأمین اجتماعی؛ ممنوعیتِ توافق به زیانِ حقوقِ آمرهٔ کارگر. - **قانون روابط موجر و مستأجر** (حسبِ سالِ حاکم بر رابطه): سرقفلی/حقِ کسب یا پیشه یا تجارت و انتقالِ منافعِ عینِ مستأجره. - **قوانینِ مالکیت فکری** (ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری؛ حمایت از پدیدآورندگانِ نرم‌افزار و حقوقِ مؤلف): لزومِ انتقالِ کتبی/ثبتیِ حقوقِ قابلِ ثبت. - **قانون بازار اوراق بهادار** و مقرراتِ سازمان بورس (اگر فروشنده/خریدار ناشرِ بورسی یا معامله مشمولِ افشا/معاملاتِ عمده باشد). - **قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴** و صلاحیت **شورای رقابت** در تمرکزهای اقتصادیِ مشمولِ کنترلِ ادغام. - **قانون مبارزه با پولشویی** و آیین‌نامه‌های شناساییِ مشتری در پرداخت‌های عمده. - در بُعدِ بین‌المللی (فقط اگر عنصرِ خارجی وجود دارد): قانون حاکم و مرجعِ حل اختلاف را صریح کن؛ در انتقالِ کالا از مرز از **اینکوترمز** و مقرراتِ گمرکی ایران نام ببر؛ از درجِ شمارهٔ مادهٔ کنوانسیون‌هایی که ایران عضو نیست خودداری کن مگر کاربر عضویت/شمول را تأیید کند. **ماهیتِ عقد:** اصل بر **بیعِ لازم** نسبت به دارایی‌های معین (و در مواردِ مقتضی ترکیبی از بیع، صلح، انتقالِ طلب، و واگذاریِ حقوقِ قراردادی) است. صحت منوط به اهلیت، قصد و رضا، موضوعِ معین و مشروع، و جهتِ مشروع است. **قبض/تسلیم** برای اموالِ منقول در مرحلهٔ تکمیل (Closing) باید مکانیزمِ روشن داشته باشد؛ برای ملک، تنظیم و ثبتِ سندِ رسمی رکنِ قابلیتِ استناد است. انتقالِ قراردادها و تعهدات در برابرِ ثالث، جز با رضایتِ طرفِ قرارداد یا نصِ قانونی، نسبت به ثالث اثر ندارد. فروشِ دارایی، فروشنده را از دیونِ شخصی‌اش بری نمی‌کند مگر طلبکار رضایت دهد یا دین صریحاً با سازوکارِ قانونی منتقل شود. **قواعدی که نباید نقض شود:** اسقاطِ غیرِ معتبرِ خیاراتِ ناظر به تدلیس یا خلافِ نظمِ عمومی؛ سلبِ مسئولیت نسبت به مستحق‌للغیر درآمدنِ مبیع به‌نحوِ مطلق در برابرِ ثالث؛ انتقالِ صوری برای فرار از دین یا تضییعِ طلبکاران؛ شرطِ خلافِ حقوقِ آمرهٔ کار، مالیات، ثبت و رقابت؛ واگذاریِ مجوزهای غیرقابلِ انتقالِ قانونی بدون اخذِ مجوزِ مرجع. ## اطلاعاتِ لازم کاربر باید مواردِ زیر را پر کند. هر جا خالی است با همین قالب مشخص شود. اگر موردی موضوعیت ندارد بنویسد «ندارد». ### الف) طرفین، نمایندگی و اقامتگاه - فروشنده: [[نام/نام شرکت، نوعِ شرکت، شمارهٔ ثبت، شناسهٔ ملی، کد اقتصادی، اقامتگاهِ قانونی، شمارهٔ روزنامهٔ رسمیِ آخرین تغییرات]] - خریدار: [[همان اطلاعات]] - نمایندگانِ امضاکننده و مستندِ اختیار: [[سمت، شماره و تاریخِ مصوبهٔ هیئت‌مدیره/مجمع/وکالتنامهٔ رسمی]] - ارتباطِ اشخاصِ وابسته بین طرفین: [[دارد/ندارد + توضیح]] - ضامن یا ملتزمِ ثالث (در صورت وجود): [[مشخصات و نوعِ التزام]] ### ب) پیش‌زمینه و ساختارِ معامله - هدفِ تجاریِ کوتاه: [[مثلاً خریدِ خطِ تولید X بدون خریدِ سهام]] - آیا معامله بخشی از انتقالِ یک کسب‌وکارِ دایر (going concern) است یا صرفاً داراییِ منتخب: [[توضیح]] - دارایی‌ها در چند محل/چند استان است: [[فهرستِ محل‌ها]] - عنصرِ خارجی (طرفِ خارجی، پرداختِ ارزی، داراییِ خارج از ایران): [[دارد/ندارد + جزئیات]] - مشمولیتِ احتمالیِ کنترلِ تمرکز (شورای رقابت) یا الزاماتِ بورسی: [[بله/خیر/نامشخص]] ### پ) موضوع: دارایی‌های مشمول و مستثنی - دارایی‌های مشمول (Purchased Assets) به‌تفکیک: - اموالِ غیرمنقول: [[پلاک ثبتی، بخش، ناحیه، مساحت، نوعِ عرصه/اعیان، شمارهٔ سند، محدودیت‌ها]] - ماشین‌آلات و تجهیزات: [[فهرست/پیوست، شماره سریال، محلِ استقرار]] - موجودی کالا و مواد: [[نحوهٔ شمارش، تاریخِ قطعی‌شدن، ضایعات، کالای امانی]] - مطالبات و حساب‌های دریافتنی: [[انتقال می‌شود یا خیر؛ فهرست؛ حقِ رجوع]] - وجوه نقد، سپرده، اوراق بهادار: [[مشمول/مستثنی]] - قراردادهای منتقل‌شونده: [[فهرست + آیا رضایتِ طرفِ ثالث اخذ شده یا شرطِ تکمیل است]] - مالکیت فکری: [[علامت، اختراع، طرح، دامنه، نرم‌افزار، اسرارِ تجاری + وضعیتِ ثبت]] - مجوزها و پروانه‌ها: [[قابلِ انتقال/غیرقابلِ انتقال؛ مرجعِ صادرکننده]] - سرقفلی / منافعِ اجاره: [[مشخصاتِ ملکِ استیجاری و رابطهٔ اجاره]] - داده‌ها، پرونده‌ها، نامِ تجاریِ موردی، وب‌سایت، حساب‌های کاربری: [[توضیح]] - وسایلِ نقلیه: [[شماره VIN/سند]] - دارایی‌های مستثنی (Excluded Assets): [[فهرستِ صریح؛ پیش‌فرض: سهام، دفاترِ قانونیِ فروشنده، مالیاتِ استردادشدنیِ مربوط به دورهٔ قبل، دعاویِ مربوط به داراییِ مستثنی، و هر آنچه نام برده نشده مگر]] - پیوستِ شناسایی: [[شمارهٔ پیوست‌های صورت‌جلسهٔ انبارگردانی، ارزیابی، لیستِ IP و قراردادها]] ### ت) دیون: منتقل‌شده و مستثنی - دیون و تعهداتِ منتقل‌شده به خریدار (Assumed Liabilities) — فقط مواردِ مصرح: [[مثلاً ماندهٔ اقساطِ قراردادِ اجاره از تاریخِ تکمیل؛ ضمانت‌نامهٔ کالای فروخته‌شده پس از تکمیل؛ و …]] - دیونِ مستثنی (Excluded Liabilities) — تأکید شود همهٔ دیونِ تاریخی جز مواردِ مصرح مستثنی است: [[بدهی بانکی، مالیات دوره‌های قبل، تأمین اجتماعی، دعاوی، جرائم، محصولِ معیوبِ پیش از تکمیل، محیط‌زیستِ تاریخی، و …]] - وضعیتِ وثایق، رهن، حقِ کسبه، توقیف، دستورِ موقت روی دارایی‌ها: [[استعلامِ ثبتی/راهن/اجرایی + برنامهٔ فک]] ### ث) مبلغ، تخصیص و پرداخت - ثمنِ کل: [[مبلغ به عدد و حروف و واحدِ پول]] - تخصیصِ ثمن (Purchase Price Allocation) برای مالیات و حسابداری: [[تفکیکِ ملک، ماشین‌آلات، موجودی، IP، سرقفلیِ قراردادی و …]] - تعدیلِ ثمن: [[بر اساسِ موجودیِ واقعی / سرمایه در گردش / بدهیِ فرض‌شده / کسری و اضافات؛ فرمول]] - زمان‌بندیِ پرداخت: [[پیش‌پرداخت، پرداختِ هنگامِ امضا، پرداختِ هنگامِ تکمیل، مانده]] - محل و روشِ پرداخت: [[حسابِ بانکیِ معرفی‌شده؛ چک؛ ضمانت‌نامه؛ ارز و نرخِ تسعیر در صورتِ نیاز]] - سپرده/Escrow/نزدِ شخصِ ثالث یا وکیل: [[مبلغ، متولی، شرایطِ آزادسازی]] - نگهداشت (Holdback) برای ادعاهای گارانتی: [[مبلغ، مدت، نحوهٔ تهاتر]] - هزینه‌های معامله (ثبت، مالیات نقل‌وانتقال، حق‌الثبت، کارشناس، کارگزار): [[سهمِ هر طرف]] ### ج) زمان‌بندی، شرایطِ تقدم و تکمیل - تاریخِ امضا (Signing) و تاریخِ هدفِ تکمیل (Closing): [[تاریخ]] - شرایطِ تقدمِ تکمیل (Conditions Precedent): [[مصوبهٔ ارکان، رضایتِ بانکِ مرتهن، فکِ رهن، مفاصاحسابِ مالیاتی/تأمین اجتماعیِ مربوط به دارایی در حدِ توافق، مجوزِ شورای رقابت، رضایتِ موجر، انتقالِ پروانه، عدمِ حدوثِ تغییرِ اساسیِ نامساعد]] - مکان و تشریفاتِ تکمیل: [[دفترخانه شماره/شهر؛ انبار؛ صورت‌جلسهٔ تحویل]] - دورهٔ میانی (بین امضا و تکمیل): [[محدودیتِ ادارهٔ عادیِ کسب‌وکار نسبت به دارایی‌های مشمول]] ### چ) تضمین‌ها، وثایق و بیمه - تضمینِ پرداخت یا انجام از سوی خریدار/فروشنده: [[ضمانت‌نامه بانکی، چک، سفته، رهن، ضمانتِ شخصِ ثالث — مشخصات]] - بیمهٔ دارایی تا تکمیل و پس از آن: [[نوع، ذی‌نفع، انتقالِ بیمه‌نامه]] - تعهد به رفعِ تعرض و دفاع در دعاویِ ثالث نسبت به مالکیت ### ح) کارکنان، رقابت و گذار - وضعیتِ کارکنانِ مرتبط با دارایی: [[انتقال نمی‌شوند / پیشنهادِ استخدامِ داوطلبانه توسطِ خریدار / تعداد و لیستِ پیوست]] - تعهدِ فروشنده نسبت به تسویهٔ حقوق و سنوات تا تاریخِ تکمیل: [[بله/خیر]] - منعِ رقابت، منعِ تطمیعِ کارمند و منعِ جلبِ مشتری: [[قلمرو جغرافیایی، مدت، موضوعِ فعالیت — با رعایتِ قابلیتِ اجرا]] - خدماتِ گذار (TSA): [[مدت، شرحِ خدماتِ حسابداری/IT/انبار، حق‌الزحمه]] ### خ) اظهار و تضمین، جبران خسارت، حل اختلاف - سطحِ اظهار و تضمینِ فروشنده: [[اساسی (مالکیت، اختیار، فقدانِ رهن) + تجاری (مالیات، دعاوی، محیط‌زیست، کیفیتِ تجهیزات) — کاربر انتخاب کند]] - سقف و کفِ جبران (basket/cap) و مدتِ بقای تضمین‌ها: [[اعداد و مدت]] - محرمانگی و اطلاع‌رسانی به ثالث: [[دارد/ندارد]] - قانونِ حاکم: ایران (جز اگر عنصرِ خارجی و انتخابِ دیگری توافق شود: [[توضیح]]) - حل اختلاف: [[دادگاهِ صالحِ محلِ … / داوریِ داخلی مطابق قانون داوری تجاری بین‌المللی یا آیین‌نامهٔ مرکز داوری … ؛ تعدادِ داور؛ زبان؛ مقر]] ### د) سایر - ارزیابی/کارشناسیِ مبنای ثمن: [[مرجع و تاریخ]] - بازرسیِ پیش از تکمیل (Due Diligence) انجام شده یا خریدار با علم و اطلاع می‌خرد: [[توضیح؛ آنچه هنوز باز است]] - پیوست‌های مورد انتظار: [[لیست]] - شرط‌های اختیاریِ انتخاب‌شده از بخشِ مربوط در همین پرامپت: [[شماره/نامِ شرط‌ها]] - نکاتِ خاصِ دیگر: [[متن]] ## ساختارِ الزامیِ قرارداد قرارداد را با عنوانِ دقیق، شماره (در صورتِ اعلام)، تاریخ و محلِ تنظیم شروع کن و مواد را به ترتیبِ زیر شماره بزن. هر جا فهرستِ دارایی/دین/قرارداد لازم است به **پیوست** ارجاع بده و در متن بگو پیوست جزء لاینفک است. [بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا] ## شرط‌های پیشنهادیِ اختیاری (کاربر انتخاب کند؛ در قرارداد فقط مواردِ انتخاب‌شده را با انسجام درج کن.) - **شرطِ ارزیابی مجددِ ثمن پس از حسابرسیِ تکمیل:** وقتی صورت‌های مالیِ میانی یا موجودیِ دقیق در امضا قطعی نیست. - **شرطِ تغییرِ اساسیِ نامساعد (MAC) با تعریفِ کمی:** وقتی فاصلهٔ امضا تا تکمیل طولانی است یا دارایی یک کسب‌وکارِ دایر است. - **وکالت‌نامهٔ بلاعزلِ فروشنده به خریدار برای ثبت و فک پس از وصولِ ثمن:** وقتی بخشی از تشریفاتِ ثبتی پس از تکمیل می‌ماند؛ با قیدِ سقوطِ وکالت در صورتِ فسخ و حفظِ حقوقِ دفترخانه. - **حسابِ امانیِ سه‌طرفه نزدِ دفترخانه یا بانک:** وقتی فکِ رهن و پرداخت باید هم‌زمان باشد. - **بیمهٔ عنوان/مسئولیتِ خاص یا تعهد به اخذِ مفاصاحساب‌های مرحله‌ای:** وقتی ریسکِ معارض یا بدهیِ دستگاه‌های اجرایی بالاست. - **حقِ خریدار به حذفِ قلم (Cherry-pick) و تعدیلِ ثمن تا X روز پیش از تکمیل:** وقتی رضایتِ ثالث نسبت به بعضی قراردادها نامطمئن است. - **تضمینِ وصولِ مطالباتِ منتقل‌شده (با حقِ پس‌دادنِ طلبِ لاوصول):** وقتی حساب‌های دریافتنی جزء مبیع است. - **تعهد به معرفی و حسنِ انتقالِ رابطه با مشتریان کلیدی + وجه التزامِ از دست رفتنِ قراردادِ عمده:** در خریدِ کسب‌وکارِ دایر. - **خدماتِ گذارِ IT و دسترسیِ موقت به سامانه با پروتکلِ امنیتِ داده.** - **شرطِ منعِ رقابتِ موسسان/مدیرانِ کلیدی به‌صورتِ قراردادِ جدا با پیوست.** - **داوریِ سازمانی + دستورِ موقت از دادگاه:** وقتی محرمانگی و سرعت اهمیت دارد. - **شرطِ تجدیدِ اظهارِ تضمین‌ها در جلسهٔ تکمیل (bring-down).** - **بیمهٔ W&I (اگر در بازارِ ایران/بیمه‌گرِ خارجی در دسترس و موردِ درخواست باشد).** ## نکات و هشدارهای مهم - این قرارداد **جایگزینِ سندِ رسمیِ ملک نیست**. نسبت به غیرمنقول، سندِ عادی حداکثر تعهد به تنظیمِ سند است؛ مالکیتِ قابلِ استناد در برابرِ ثالث با ثبت است. برای خودرو و برخی IP نیز انتقالِ ثبتی جداگانه لازم است. - خریدِ دارایی، خریدار را از **بدهی‌های مالیاتی، تأمین اجتماعی، بانکی و کارگریِ فروشنده** به‌خودی‌خود مصون نمی‌کند اگر روی خودِ دارایی حقِ عینی، توقیف، یا دینِ قانونیِ وابسته باشد. استعلامِ ثبتی، اجرایی، مالیاتی و تأمین اجتماعی پیش از پرداختِ کامل ضروری است. - **معامله به قصدِ فرار از دین** و فروشِ عمده در آستانهٔ توقف می‌تواند در برابرِ طلبکاران قابلِ تعرض باشد. ثمنِ غیرواقعی یا پرداخت به حسابِ غیر، ریسکِ بطلان/عدمِ استناد و اتهامِ پولشویی دارد. - انتقالِ قراردادهای با اشخاصِ ثالث بدون رضایت، در برابرِ آن‌ها قابلِ استناد نیست؛ صرفِ درج در APA کافی نیست. - کارکنان منتقل نمی‌شوند مگر با انعقادِ رابطهٔ جدید؛ هرگونه قطعِ رابطه باید مطابق قانون کار باشد. خریدار اگر عملاً همان کسب‌وکار را با همان کارکنان ادامه دهد، ریسکِ ادعاهای کارگری و تأمین اجتماعی را در عمل بررسی کند. - تخصیصِ ثمن آثارِ مالیاتی دارد؛ تخصیصِ صوری می‌تواند رد شود. VAT ممکن است به بخشی از دارایی‌های منقول/خدمات تعلق گیرد؛ از مشاورِ مالیاتی عدد نساز. - اسقاطِ کلیِ «کافهٔ خیارات» بدون تفکیک، در رویه نسبت به تدلیس و چه بسا عیبِ پنهانِ اساسی محلِ مناقشه است؛ اسقاط را دقیق و موردی بنویس و vis-à-vis ضمانِ درکِ قانونی احتیاط کن. - اگر فروشنده شرکتِ سهامی است و معامله نسبت به بخشِ عمدهٔ دارایی یا با اشخاصِ وابسته است، فقدانِ مصوبهٔ رکنِ صالح می‌تواند معامله را در برابرِ شرکت/سهامداران آسیب‌پذیر کند. - وجه التزامِ نامتناسب ممکن است تعدیل شود؛ آن را با خسارتِ واقعی و سقفِ indemnity هماهنگ کن. - در صورتِ طرفِ خارجی یا ثمنِ ارزی، مقرراتِ ارزی/بانکی و نحوهٔ ورودِ ارز را حدس نزن؛ از کاربر بپرس. - گواهی امضا/ثبتِ شرکت در روزنامه رسمی، پیوستِ مصوبات، و در معاملاتِ با ارزشِ بالا اعتبارسنجیِ امضای مجاز را در چک‌لیست بیاور. ## دستورِ رویه و خروجی - اگر هر یک از اطلاعاتِ بخشِ «اطلاعاتِ لازم» ناقص یا متعارض است، **ابتدا** سؤال‌های شماره‌دار بپرس و قرارداد را کامل ننویس. - شمارهٔ ماده‌ای از قانون را ننویس مگر از صحتِ آن مطمئن باشی؛ در غیرِ این صورت فقط به نامِ قانون ارجاع بده. - اعدادِ پول را **هم به رقم و هم به حروف** بنویس؛ تاریخ‌ها شمسی (و میلادی در صورتِ عنصرِ خارجی). - ارجاع به پیوست‌ها با شناسهٔ ثابت (پیوست الف، ب، …). - تعارض‌ها را در متن حل کن (مثلاً اولویتِ شرایطِ تکمیل بر تعهدِ پرداختِ مانده). **قالبِ خروجی:** فارسیِ رسمی و حقوقی؛ عنوان + مقدمهٔ کوتاهِ طرفین؛ ماده‌بندیِ شماره‌دار (ماده ۱، ماده ۲، …) و بندهای ۱-۱ و …؛ بدون توضیحِ آموزشی در میانِ مواد؛ در پایانِ متنِ قرارداد، بخشِ جدا با عنوان «چک‌لیستِ بازبینی پیش از امضا» شامل حداقل: - تطبیقِ امضای مجاز و مصوبات - کامل بودنِ پیوستِ داراییِ مشمول/مستثنی و دینِ منتقل‌شده - استعلامِ ثبتی/رهن/توقیف - برنامهٔ سندِ رسمیِ ملک و فکِ رهنِ هم‌زمان با پرداخت - وضعیتِ مالیات، VAT و تأمین اجتماعیِ مرتبط - رضایت‌های ثالث - کارکنان - تخصیصِ ثمن - سقف/مدتِ جبران خسارت - اقامتگاه و مرجعِ حل اختلاف - نسخ و پارافِ تمامِ صفحات و پیوست‌ها اگر کاربر شرطِ اختیاری انتخاب نکرده، آن‌ها را در قرارداد نیاور.