قراردادهای املاک و مستغلات، ساختوساز پروژههای عمرانی، انبوهسازی و توسعه زیرساختهای شهری
قرارداد تسطیح، خاکبرداری و زیرسازی سایتهای بزرگ مقیاس
عملیات جابهجایی میلیونها متر مکعب خاک، برش تپهها و خاکریزی درهها با لایههای متراکمشونده [Compacted Fills]، آزمایشهای دانسیته برجا [Sand Cone Test] و ایجاد شیببندی مهندسی جهت دفع روانابهای سطحی
⚠ در دستِ بهبودی
متنِ قرارداد
ماده ۱ – طرفین قرارداد
۱-۱- کارفرما: شرکت [نام شرکت] به شماره ثبت [شماره ثبت] و شناسه ملی [شناسه ملی] به نمایندگی [نام نماینده] دارای سمت [سمت] به نشانی [نشانی کامل] و شماره تماس [شماره تماس] که در این قرارداد به اختصار «کارفرما» نامیده میشود.
۱-۲- پیمانکار: شرکت [نام شرکت] به شماره ثبت [شماره ثبت] و شناسه ملی [شناسه ملی] به نمایندگی [نام نماینده] دارای سمت [سمت] به نشانی [نشانی کامل] و شماره تماس [شماره تماس] که در این قرارداد به اختصار «پیمانکار» نامیده میشود.
تبصره ۱: طرفین متعهد میگردند هرگونه تغییر در نشانی یا نمایندگان قانونی خود را حداکثر ظرف مدت ۴۸ ساعت کتباً به طرف مقابل ابلاغ نمایند؛ در غیر این صورت، ابلاغیهها به نشانیهای فوقالذکر معتبر و نافذ خواهد بود.
تبصره ۲: نمایندگان معرفیشده دارای کلیه اختیارات لازم جهت امضای صورتجلسات، دستورکارها و مکاتبات اداری مرتبط با موضوع قرارداد میباشند.
ماده ۲ – موضوع قرارداد
۲-۱- موضوع قرارداد عبارت است از عملیات تسطیح، خاکبرداری، خاکریزی با لایههای متراکمشونده (Compacted Fills)، برش تپهها، پر کردن درهها و زیرسازی سایت [نام سایت/پروژه] واقع در [نشانی دقیق محل پروژه] مطابق با نقشههای اجرایی و مشخصات فنی پیوست.
۲-۲- پیمانکار موظف است کلیه عملیات اجرایی را با رعایت استانداردهای مهندسی، انجام آزمایشهای دانسیته برجا (Sand Cone Test) و ایجاد شیببندی مهندسی جهت دفع روانابهای سطحی به انجام رساند.
۲-۳- کلیه عملیات موضوع این قرارداد باید دقیقاً بر اساس نقشههای توپوگرافی، گزارشهای ژئوتکنیک و دستورالعملهای ابلاغی از سوی دستگاه نظارت صورت پذیرد.
تبصره: هرگونه تغییر در حجم عملیات یا روشهای اجرایی منوط به تأیید کتبی دستگاه نظارت و کارفرما میباشد.
ماده ۳ – اسناد و مدارک قرارداد
۳-۱- اسناد و مدارک این قرارداد که جزء لاینفک آن محسوب میشوند عبارتند از: الف) قرارداد حاضر، ب) نقشههای اجرایی و نقشههای توپوگرافی، ج) مشخصات فنی عمومی و خصوصی، د) برنامه زمانبندی تفصیلی، ه) فهرستبها و آنالیز قیمتها، و) گزارشهای ژئوتکنیک و مکانیک خاک، ز) شرایط عمومی و خصوصی پیمان.
۳-۲- در صورت وجود هرگونه تناقض یا ابهام میان اسناد فوق، اولویت تفسیر با مفاد قرارداد حاضر و سپس نقشههای اجرایی و مشخصات فنی خواهد بود.
۳-۳- پیمانکار اقرار مینماید که پیش از امضای قرارداد، کلیه اسناد و مدارک فوق را مطالعه نموده و از مفاد و الزامات فنی و اجرایی آنها آگاهی کامل دارد.
تبصره: هرگونه سند یا توافقنامهای که پس از امضای این قرارداد بین طرفین مبادله شود، در صورت تأیید کتبی، به عنوان متمم قرارداد تلقی میگردد.
ماده ۴ – مدت قرارداد
۴-۱- مدت زمان اجرای عملیات موضوع قرارداد از تاریخ [تاریخ شروع] لغایت [تاریخ پایان] به مدت [تعداد روز/ماه] شمسی تعیین میگردد.
۴-۲- تاریخ شروع قرارداد منوط به تحویل زمین توسط کارفرما و ابلاغ دستور شروع کار (Notice to Proceed) میباشد.
۴-۳- در صورت بروز حوادث قهری یا تأخیرات ناشی از قصور کارفرما، مدت قرارداد با توافق طرفین و تأیید دستگاه نظارت قابل تمدید خواهد بود.
۴-۴- پیمانکار مکلف است برنامه زمانبندی تفصیلی را ظرف مدت [تعداد روز] از تاریخ ابلاغ قرارداد جهت تصویب به کارفرما ارائه نماید.
تبصره: هرگونه تأخیر غیرمجاز پیمانکار در تحویل پروژه، مشمول جرایم تأخیر موضوع ماده ۱۴ این قرارداد خواهد بود.
ماده ۵ – مبلغ قرارداد و نحوه پرداخت
۵-۱- مبلغ کل قرارداد معادل [مبلغ به عدد] ریال به حروف [مبلغ به حروف] ریال بر اساس فهرستبهای [نام فهرستبها] و آنالیز قیمتهای پیوست تعیین میگردد.
۵-۲- مبلغ پیشپرداخت معادل [درصد] درصد از مبلغ کل قرارداد است که پس از امضای قرارداد و ارائه ضمانتنامه بانکی معتبر توسط پیمانکار، قابل پرداخت میباشد.
۵-۳- پرداختها بر اساس صورتوضعیتهای ماهانه ارسالی توسط پیمانکار و پس از تأیید دستگاه نظارت و کسر کسورات قانونی (شامل بیمه تأمین اجتماعی، مالیات بر ارزش افزوده و مالیات تکلیفی) صورت میپذیرد.
۵-۴- مبلغ حسن انجام کار معادل ۱۰ درصد از هر صورتوضعیت کسر و در حساب امانی کارفرما نگهداری میشود که پس از تحویل قطعی و تأیید نهایی، طبق شرایط قرارداد مسترد خواهد شد.
تبصره: در صورت تغییر در حجم عملیات بیش از ۲۵ درصد، مبلغ قرارداد بر اساس توافق طرفین و با رعایت مقررات مربوطه تعدیل خواهد شد.
ماده ۶ – تعهدات کارفرما
۱-۶- کارفرما متعهد است سایت پروژه را در تاریخ [ ] با صورتجلسه تحویل زمین به پیمانکار تحویل دهد و کلیه نقشههای اجرایی، نقشهبرداریهای اولیه و دستورکارهای فنی لازم را در اختیار وی قرار دهد.
۲-۶- کارفرما موظف است صورتوضعیتهای تأییدشده توسط دستگاه نظارت را حداکثر ظرف مدت [ ] روز کاری پس از دریافت، بررسی و نسبت به پرداخت مبلغ آن اقدام نماید.
۳-۶- کارفرما متعهد است همکاریهای لازم را جهت اخذ مجوزهای قانونی مورد نیاز از مراجع ذیصلاح برای شروع و تداوم عملیات خاکی به عمل آورد.
۴-۶- کارفرما حق نظارت عالیه بر حسن اجرای کار را برای خود یا نماینده قانونیاش محفوظ میدارد و پیمانکار مکلف به همکاری کامل با ایشان است.
۵-۶- در صورت توافق طرفین، کارفرما متعهد به تأمین انشعابات موقت آب و برق مورد نیاز در محل سایت جهت تجهیز کارگاه و اجرای عملیات میباشد.
۶-۶- کارفرما مکلف است دستگاه نظارت مقیم یا مشاور ذیصلاح را کتباً به پیمانکار معرفی نماید تا کلیه دستورات فنی و اجرایی از طریق ایشان ابلاغ گردد.
تبصره: تأخیر در تحویل سایت یا نقشهها به میزان بیش از [ ] روز، موجب تمدید مدت قرارداد به همان میزان خواهد شد.
ماده ۷ – تعهدات پیمانکار
۱-۷- پیمانکار متعهد است عملیات تسطیح، خاکبرداری و زیرسازی را دقیقاً مطابق با نقشههای اجرایی، مشخصات فنی پیوست و استانداردهای مهندسی مربوطه اجرا نماید.
۲-۷- پیمانکار موظف است کلیه ماشینآلات سنگین، تجهیزات فنی و نیروی انسانی متخصص و کارآمد مورد نیاز برای اجرای پروژه را تأمین و در محل کارگاه مستقر نماید.
۳-۷- پیمانکار مکلف است برنامه زمانبندی تفصیلی پروژه را ظرف مدت [ ] روز پس از امضای قرارداد تهیه و به تأیید دستگاه نظارت برساند و گزارشهای پیشرفت کار را به صورت هفتگی/ماهانه ارائه نماید.
۴-۷- پیمانکار مسئول انجام کلیه آزمایشهای کنترل کیفیت از جمله آزمایشهای دانسیته برجا (Sand Cone Test)، تراکم و سایر آزمایشهای مکانیک خاک بوده و موظف است نتایج را جهت تأیید به دستگاه نظارت ارائه دهد.
۵-۷- پیمانکار متعهد است کلیه قوانین کار و تأمین اجتماعی را در قبال پرسنل خود رعایت نموده و نسبت به بیمه نمودن کارگران و ماشینآلات اقدام نماید.
۶-۷- پیمانکار موظف است پس از اتمام عملیات، نسبت به جمعآوری نخالهها، پاکسازی سایت و تحویل نهایی زمین به کارفرما اقدام نماید.
تبصره: هرگونه تغییر در روشهای اجرایی منوط به اخذ تأییدیه کتبی از دستگاه نظارت است.
ماده ۸ – تضمینها
۱-۸- پیمانکار موظف است به منظور تضمین حسن انجام تعهدات، مبلغی معادل [ ] درصد از مبلغ کل قرارداد را به صورت ضمانتنامه بانکی یا چک تضمینشده به کارفرما تسلیم نماید که پس از تحویل قطعی پروژه و تأیید دستگاه نظارت آزاد خواهد شد.
۲-۸- در صورت دریافت پیشپرداخت، پیمانکار مکلف است ضمانتنامه بانکی معادل مبلغ پیشپرداخت به کارفرما ارائه دهد که متناسب با پیشرفت کار و کسر از صورتوضعیتها مستهلک میگردد.
۳-۸- کارفرما مجاز است از هر صورتوضعیت پیمانکار، مبلغ [ ] درصد را به عنوان سپرده حسن انجام کار کسر نماید که نیمی از آن پس از تحویل موقت و نیمی دیگر پس از تحویل قطعی و رفع نواقص احتمالی مسترد خواهد شد.
تبصره: در صورت فسخ قرارداد به دلیل تقصیر پیمانکار، کارفرما حق دارد بدون نیاز به حکم قضایی، نسبت به ضبط تضمینهای مذکور اقدام نماید.
ماده ۹ – نظارت
۱-۹- کلیه عملیات اجرایی پیمانکار تحت نظارت مستقیم کارفرما یا دستگاه نظارت معرفیشده انجام میپذیرد و پیمانکار ملزم به تبعیت از دستورات فنی ایشان است.
۲-۹- دستگاه نظارت اختیار دارد عملیات اجرایی را که مغایر با مشخصات فنی یا نقشهها باشد، متوقف نموده و دستور اصلاح یا تخریب و اجرای مجدد آن را صادر نماید.
۳-۹- پیمانکار موظف است امکان دسترسی کامل دستگاه نظارت به کارگاه، دفاتر فنی و نتایج آزمایشگاهی را در هر زمان فراهم نماید.
تبصره: نظارت دستگاه نظارت، رافع مسئولیتهای قانونی و قراردادی پیمانکار در قبال کیفیت و ایمنی کار نخواهد بود.
ماده ۱۰ – ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)
۱-۱۰- پیمانکار متعهد است کلیه مقررات، آییننامهها و استانداردهای ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE) را در تمامی مراحل عملیات خاکی و کارگاهی رعایت نماید.
۲-۱۰- پیمانکار مسئول مستقیم هرگونه حادثه ناشی از کار، جرح یا فوت پرسنل و یا خسارت به اشخاص ثالث در محدوده کارگاه بوده و کارفرما در این خصوص هیچگونه مسئولیتی نخواهد داشت.
۳-۱۰- پیمانکار موظف است تجهیزات حفاظت فردی (PPE) مناسب را برای کلیه پرسنل تأمین نموده و از ورود افراد غیرمجاز به محدوده عملیات جلوگیری نماید.
تبصره: در صورت عدم رعایت موارد ایمنی، دستگاه نظارت حق دارد دستور توقف کار را صادر نماید و کلیه خسارات ناشی از این توقف بر عهده پیمانکار است.
ماده ۱۱ – بیمه
۱-۱- پیمانکار مکلف است پیش از شروع هرگونه عملیات اجرایی، نسبت به بیمه نمودن تمامی کارکنان، کارگران و عوامل انسانی خود در قبال حوادث ناشی از کار و بیمه مسئولیت مدنی جامع در قبال اشخاص ثالث و اموال مجاور اقدام نموده و بیمهنامههای مربوطه را به کارفرما تسلیم نماید. ۲-۱- هزینههای مربوط به تهیه و تمدید تمامی بیمهنامههای موضوع این ماده بر عهده پیمانکار بوده و نامبرده موظف است بیمهنامههای تجهیزات، ماشینآلات و ادوات را نیز تا پایان مدت قرارداد معتبر نگه دارد. ۳-۱- در صورت بروز هرگونه حادثه برای کارکنان یا اشخاص ثالث، مسئولیت عدم پوشش بیمهای یا نقص آن مستقیماً متوجه پیمانکار خواهد بود و کارفرما هیچگونه مسئولیتی در این خصوص نخواهد داشت. ۴-۱- تبصره: ارائه گواهینامه بیمه تامین اجتماعی کارکنان پروژه و بیمهنامههای مسئولیت مدنی شرط لازم برای پرداخت صورتوضعیتهای کارکرد پیمانکار خواهد بود. ۵-۱- پیمانکار حق ندارد بدون موافقت کتبی کارفرما تغییری در مفاد بیمهنامهها ایجاد نماید یا آنها را لغو کند. ۶-۱- چنانچه خسارتی به اموال کارفرما یا پروژه در اثر سهلانگاری پیمانکار وارد شود که مشمول بیمه نگردد، جبران خسارت به عهده پیمانکار است. ۷-۱- بیمههای موضوع این ماده باید از شرکتهای بیمه معتبر و مورد تأیید بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران خریداری شوند.
ماده ۱۲ – حوادث قهری (فورس ماژور)
۱-۲- حوادث قهری شامل هرگونه واقعه خارجی، غیرقابل پیشبینی، غیرقابل دفع و خارج از اراده طرفین از جمله زلزله، سیل، جنگ، اعتصاب عمومی و اپیدمیهای سراسری است که مانع از اجرای تعهدات یکی از طرفین گردد. ۲-۲- در صورت بروز وضعیت فورس ماژور، طرف آسیبدیده مکلف است حداکثر ظرف مدت [۵] روز مراتب را به کتباً به طرف مقابل اعلام نموده و مدارک مثبته را ارائه دهد. ۳-۲- با وقوع حوادث قهری، تعهدات طرفین به میزان تأثیر آن حادثه و به همان نسبت به تعویق میافتد و مدت قرارداد به تناسب زمان بروز فورس ماژور تمدید خواهد گردید. ۴-۲- تبصره: چنانچه مدت فورس ماژور بیش از [۶۰] روز ادامه یابد، هر یک از طرفین حق دارند قرارداد را با ارسال اظهارنامه کتبی فسخ نمایند بدون اینکه ادعایی برای خسارت داشته باشند. ۵-۲- افزایش قیمت مصالح یا مشکلات ارزی به هیچ وجه مشمول فورس ماژور نبوده و از تعهدات پیمانکار نمیکاهد. ۶-۲- پس از رفع فورس ماژور، طرفین بلافاصله مکلف به از سرگیری اجرای تعهدات قراردادی خود میباشند. ۷-۲- تشخیص نهایی وقوع فورس ماژور در صورت اختلاف، با مرجع حل اختلاف مندرج در قرارداد خواهد بود.
ماده ۱۳ – فسخ و خاتمه قرارداد
۱-۳- کارفرما میتواند در صورت تأخیر غیرمجاز پیمانکار بیش از [۲۰] روز، انتقال قرارداد به غیر بدون اجازه، ورشکستگی یا انحلال پیمانکار، و یا عدم رعایت اصول ایمنی پس از اخطار کتبی، قرارداد را یکطرفه فسخ نماید. ۲-۳- در صورت فسخ قرارداد، کارفرما وضعیت کارگاه را صورتبرداری نموده و ارزش کارهای انجامشده و مصالح پایکار مورد تأیید را پس از کسر کسورات قانونی و خسارات احتمالی محاسبه و پرداخت مینماید. ۳-۳- حقوق و تعهدات طرفین پس از فسخ محدود به تسویهحساب مالی کارهای انجامیافته و تحویل تجهیزات و کارگاه به کارفرما خواهد بود. ۴-۳- تبصره: پیمانکار حق دارد در صورت عدم پرداخت مطالبات توسط کارفرما بیش از [۶۰] روز از تاریخ تأیید صورتوضعیت، با ارسال اخطار کتبی درخواست فسخ قرارداد را بنماید. ۵-۳- خاتمه پیش از موعد قرارداد به دلیل توافق طرفین نیز با تنظیم صورتجلسه تسویهحساب نهایی امکانپذیر است. ۶-۳- پیمانکار متعهد است پس از اعلام فسخ، بلافاصله کارگاه, نقشهها و مدارک را تخلیه نموده و تحویل نماینده کارفرما دهد. ۷-۳- فسخ قرارداد هیچگونه تأثیری بر حق کارفرما در مطالبه خسارات ناشی از تخلفات پیمانکار نخواهد داشت.
ماده ۱۴ – جریمه تأخیر و پاداش تسریع
۱-۴- چنانچه پیمانکار به دلیل قصور خود در اتمام عملیات موضوع قرارداد یا مراحل اجرایی آن تأخیر داشته باشد، به ازای هر روز تأخیر غیرمجاز مبلغ [مبلغ جریمه] به عنوان خسارت تأخیر از مطالبات وی کسر میگردد. ۲-۴- سقف کلی جریمههای تأخیر معادل [۱۰] درصد از کل مبلغ قرارداد تعیین میگردد و در صورت تجاوز تأخیر از این حد، کارفرما حق فسخ قرارداد را دارد. ۳-۴- در صورت اتمام پروژه پیش از موعد مقرر و با تأیید کیفیت توسط ناظر، به ازای هر روز تعجیل، پاداش تسریعی به میزان [مبلغ پاداش] به پیمانکار پرداخت خواهد شد مشروط بر اینکه کیفیت کار افت نکرده باشد. ۴-۴- تبصره: اعمال جریمه تأخیر رافع مسئولیتهای دیگر پیمانکار نبوده و جایگزین جبران خسارتهای واقعی وارده به پروژه نمیشود. ۵-۴- تأخیرات ناشی از دستور کارهای جدید کارفرما یا فورس ماژور با توافق طرفین به مدت زمان قرارداد افزوده شده و مشمول جریمه نخواهد شد. ۶-۴- محاسبه جریمه تأخیر بر اساس جدول زمانبندی تفصیلی مصوب انجام میگیرد. ۷-۴- پرداخت پاداش تسریع منوط به پیشنهاد ناظر و تصویب نهایی بالاترین مقام اجرایی کارفرما است.
ماده ۱۵ – حل اختلاف
۱-۵- تمامی اختلافات ناشی از interpretation، اجرا یا فسخ این قرارداد، بدواً از طریق مذاکره مستقیم میان نمایندگان طرفین و در نهایت از طریق سازش حلوفصل میگردد. ۲-۵- در صورت عدم توافق در مذاکرات، موضوع اختلاف به داوری یک نفر داور مرضیالطرفین ارجاع میشود که رأی وی قطعی و برای طرفین لازمالاجراست. ۳-۵- تبصره: در صورت عدم توافق بر روی انتخاب داور، تعیین داور مرضیالطرفین با دادگاه صالح قانونی خواهد بود. ۴-۵- مرجع قضایی صالح برای رسیدگی به دعاوی مرتبط با این قرارداد که خارج از حدود داوری باشد، دادگاههای عمومی حقوقی شهرستان [نام شهر] تعیین میگردد. ۵-۵- جریان اجرای قرارداد حتی در زمان بروز اختلاف نباید متوقف شود مگر با دستور کتبی کارفرما یا رأی داور/مرجع قضایی. ۶-۵- زبان رسمی داوری و رسیدگی، زبان فارسی بوده و قوانین حاکم بر قرارداد، قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران است. ۷-۵- هزینه داوری بالسویه بین طرفین تقسیم میگردد مگر اینکه رأی داور به گونه دیگری صادر شود.
توضیحِ فیلدها:
• متن: متنِ کاملِ همان مواد، هر ماده در خطِ جدا
ماده ۱۶ – محرمانگی
۱-۱- طرفین قرارداد متعهد میشوند تمامی اطلاعات فنی، مهندسی، مالی، نقشهها، اسناد و مدارک مربوط به عملیات تسطیح، خاکبرداری و زیرسازی سایتهای بزرگ مقیاس را که در طول اجرای قرارداد دریافت میکنند، به عنوان اسناد محرمانه تلقی نمایند.
۱-۲- انتشار، افشا یا انتقال این اطلاعات به هر شخص ثالث، اعم از حقیقی یا حقوقی، بدون کسب اجازه کتبی از طرف دیگر ممنوع بوده و مشمول ضمانت اجرای حقوقی و کیفری خواهد بود.
۱-۳- تعهدات مربوط به محرمانگی حتی پس از اتمام، فسخ یا خاتمه این قرارداد نیز به مدت [ ] سال به قوت خود باقی خواهد ماند.
۱-۴- تبصره: انتشار اطلاعاتی که به موجب قوانین جاری کشور یا دستور مراجع قضایی ذیصلاح افشای آنها الزامی میگردد، از شمول این ماده مستثنی است مشروط بر اینکه طرف افشا کننده پیش از انتشار، طرف دیگر را کتباً مطلع نماید.
ماده ۱۷ – اقامتگاه و ابلاغ
۱-۱- اقامتگاه قانونی کارفرما به نشانی: [ ] و اقامتگاه قانونی پیمانکار به نشانی: [ ] تعیین میگردد و تمامی مکاتبات، اخطارها و اوراق رسمی به این نشانیها ابلاغ خواهد شد.
۱-۲- هر یک از طرفین در صورت تغییر نشانی خود موظف است ظرف مدت [ ] روز کتباً طرف مقابل را مطلع سازد، در غیر این صورت تمامی مکاتبات به نشانی قبلی ابلاغشده تلقی گردیده و عواقب ناشی از عدم دریافت آن متوجه طرف خاطی خواهد بود.
۱-۳- ابلاغ مکاتبات از طریق پست سفارشی، اظهارنامه رسمی، نمابر یا پست الکترونیکی با اخذ رسید معتبر دارای اعتبار قانونی است.
ماده ۱۸ – موارد متفرقه
۱-۱- پیمانکار به هیچ عنوان حق واگذاری تمام یا بخشی از موضوع قرارداد، اسناد یا تعهدات آن را به اشخاص ثالث (اعم از حقیقی یا حقوقی) تحت هیچ عنوان اعم از صلح، وکالت یا نمایندگی ندارد.
۱-۲- این قرارداد از هر حیث تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران بوده و نامطمئن در خصوص قوانین خاص مرتبط با مناقصات و معاملات دولتی (در صورت شمول) اعمال خواهد شد.
۱-۳- عدم اعمال یا تاخیر در اعمال هر یک از حقوق ناشیه از این قرارداد توسط هر یک از طرفین، به منزله اسقاط آن حق نبوده و مانع اعمال مجدد آن در آینده نخواهد بود.
ماده ۱۹ – نسخ و پیوستها
۱-۱- این قرارداد در [ ] ماده، [ ] تبصره، و در [ ] نسخه با اعتبار واحد و یکسان تنظیم شده و به امضای طرفین رسیده است که تمامی نسخ در حکم واحد میباشند.
۱-۲- پیوستهای شماره [ ] شامل مشخصات فنی خاکبرداری، نقشههای توپوگرافی، جدول زمانبندی و شرایط عمومی پیمان، جزو لاینفک این قرارداد محسوب شده و برای طرفین لازمالاجراست.
ماده ۲۰ – امضا و اثر انگشت طرفین و شهود
این قرارداد در تاریخ [ ] در حضور شهود میان طرفین امضا و مبادله گردید.
محل امضا و مهر کارفرما: [ ]
محل امضا و مهر پیمانکار: [ ]
نام و امضای شاهد اول: [ ]
نام و امضای شاهد دوم: [ ]
توضیحِ فیلدها:
• متن:
ماده ۱۶ – محرمانگی
۱-۱- طرفین قرارداد متعهد میشوند تمامی اطلاعات فنی، مهندسی، مالی، نقشهها، اسناد و مدارک مربوط به عملیات تسطیح، خاکبرداری و زیرسازی سایتهای بزرگ مقیاس را که در طول اجرای قرارداد دریافت میکنند، به عنوان اسناد محرمانه تلقی نمایند.
۱-۲- انتشار، افشا یا انتقال این اطلاعات به هر شخص ثالث، اعم از حقیقی یا حقوقی، بدون کسب اجازه کتبی از طرف دیگر ممنوع بوده و مشمول ضمانت اجرای حقوقی و کیفری خواهد بود.
۱-۳- تعهدات مربوط به محرمانگی حتی پس از اتمام، فسخ یا خاتمه این قرارداد نیز به مدت [ ] سال به قوت خود باقی خواهد ماند.
۱-۴- تبصره: انتشار اطلاعاتی که به موجب قوانین جاری کشور یا دستور مراجع قضایی ذیصلاح افشای آنها الزامی میگردد، از شمول این ماده مستثنی است مشروط بر اینکه طرف افشا کننده پیش از انتشار، طرف دیگر را کتباً مطلع نماید.
ماده ۱۷ – اقامتگاه و ابلاغ
۱-۱- اقامتگاه قانونی کارفرما به نشانی: [ ] و اقامتگاه قانونی پیمانکار به نشانی: [ ] تعیین میگردد و تمامی مکاتبات، اخطارها و اوراق رسمی به این نشانیها ابلاغ خواهد شد.
۱-۲- هر یک از طرفین در صورت تغییر نشانی خود موظف است ظرف مدت [ ] روز کتباً طرف مقابل را مطلع سازد، در غیر این صورت تمامی مکاتبات به نشانی قبلی ابلاغشده تلقی گردیده و عواقب ناشی از عدم دریافت آن متوجه طرف خاطی خواهد بود.
۱-۳- ابلاغ مکاتبات از طریق پست سفارشی، اظهارنامه رسمی، نمابر یا پست الکترونیکی با اخذ رسید معتبر دارای اعتبار قانونی است.
ماده ۱۸ – موارد متفرقه
۱-۱- پیمانکار به هیچ عنوان حق واگذاری تمام یا بخشی از موضوع قرارداد، اسناد یا تعهدات آن را به اشخاص ثالث (اعم از حقیقی یا حقوقی) تحت هیچ عنوان اعم از صلح، وکالت یا نمایندگی ندارد.
۱-۲- این قرارداد از هر حیث تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران بوده و نامطمئن در خصوص قوانین خاص مرتبط با مناقصات و معاملات دولتی (در صورت شمول) اعمال خواهد شد.
۱-۳- عدم اعمال یا تاخیر در اعمال هر یک از حقوق ناشیه از این قرارداد توسط هر یک از طرفین، به منزله اسقاط آن حق نبوده و مانع اعمال مجدد آن در آینده نخواهد بود.
ماده ۱۹ – نسخ و پیوستها
۱-۱- این قرارداد در [ ] ماده، [ ] تبصره، و در [ ] نسخه با اعتبار واحد و یکسان تنظیم شده و به امضای طرفین رسیده است که تمامی نسخ در حکم واحد میباشند.
۱-۲- پیوستهای شماره [ ] شامل مشخصات فنی خاکبرداری، نقشههای توپوگرافی، جدول زمانبندی و شرایط عمومی پیمان، جزو لاینفک این قرارداد محسوب شده و برای طرفین لازمالاجراست.
ماده ۲۰ – امضا و اثر انگشت طرفین و شهود
این قرارداد در تاریخ [ ] در حضور شهود میان طرفین امضا و مبادله گردید.
محل امضا و مهر کارفرما: [ ]
محل امضا و مهر پیمانکار: [ ]
نام و امضای شاهد اول: [ ]
نام و امضای شاهد دوم: [ ]
نکاتِ تنظیمِ این قرارداد
- مبنای حقوقی
- ماده ۱۰ قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران و اصول عمومی قراردادها، تابع شرایط عمومی پیمان (نشریه شماره ۴۳۱ سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور به عنوان راهنما) و قوانین کار و تامین اجتماعی.
- نکاتِ کلیدی
- ۱. پیشبینی دقیق احجام خاکبرداری و خاکریزی بر اساس مطالعات ژئوتکنیک. ۲. الزام پیمانکار به انجام آزمایشهای تراکم (دانسیته برجا) پیش از تحویل هر لایه. ۳. تعیین تکلیف دقیق حمل خاک مازاد یا تأمین خاک قرضه (Borrow Pit). ۴. پیشبینی شرایط جوی خاص در مدت قرارداد. ۵. اخذ تضمینهای کافی متناسب با حجم سنگین ماشینآلات. ۶. شفافسازی مسئولیت اخذ مجوزهای محلی و شهرداری. ۷. پیشبینی دقیق نحوه تعدیل بهای آحاد بها با توجه به نوسانات قیمت سوخت و ماشینآلات.
- بندهای پرخطر
- ۱. بند مربوط به احجام واقعی در مقایسه با احجام برآوردی (ماده ۵ و ۱۸): اختلاف حجم خاکبرداری میتواند توازن مالی قرارداد را به هم بزند؛ راهحل: تعیین تلرانس مشخص (مثلا ۲۵± درصد) برای تغییر احجام و نحوه تعدیل قیمت واحد آن. ۲. بند مسئولیت مسائل زیستمحیطی و دفع پسماند خاکی (ماده ۱۰): جریمههای سازمانهای دولتی ممکن است سنگین باشد؛ راهحل: شفافسازی اینکه اخذ مجوزهای تخلیه خاک و عوارض مربوطه به عهده چه کسی است. ۳. بند حوادث پیشبینینشده زمینشناسی (ماده ۱۲): برخورد با صخرههای سخت یا آبهای زیرزمینی در حین خاکبرداری؛ راهحل: پیشبینی قیمتهای جدید یا واحد بهای مجزا برای خاکبرداری سنگین (Shedding/Rock Excavation).
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
+ نمایشِ کاملِ مقدمه و توضیحاتِ پرامپت
# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد تسطیح، خاکبرداری و زیرسازی سایتهای بزرگ مقیاس
بهعنوان یک وکیل پایه یک دادگستری متخصص در حقوق قراردادهای عمرانی و ساختوساز در ایران، شما مسئول تنظیم یک قرارداد حرفهای، جامع و منطبق با قوانین جاری کشور برای عملیات تسطیح، خاکبرداری و زیرسازی سایتهای بزرگ مقیاس هستید. این قرارداد باید تمامی جنبههای حقوقی، فنی و مالی پروژه را پوشش دهد.
## چارچوب حقوقی حاکم
این قرارداد تابع قوانین عمومی قراردادها در **قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران** (بهویژه مواد ۱۰، ۱۹۰ تا ۲۳۱ در مورد شرایط اساسی صحت معاملات و آثار قراردادها) و **قانون تجارت ایران** (در صورت تجاری بودن طرفین) خواهد بود. همچنین، **قانون برگزاری مناقصات** (در صورت دولتی بودن کارفرما)، **قانون کار** (در مورد روابط کارگری)، **قانون تأمین اجتماعی** و **قانون مالیاتهای مستقیم** نیز باید مد نظر قرار گیرند. در صورت لزوم، **شرایط عمومی پیمان** (نشریه ۴۳۱۱ سازمان برنامه و بودجه) میتواند بهعنوان مرجع تکمیلی و عرف حاکم بر پروژههای عمرانی مورد استناد قرار گیرد. ماهیت این قرارداد، پیمانکاری است و از نوع عقود لازم محسوب میشود. رعایت قواعد آمره مربوط به ایمنی کار، بیمه و مالیات الزامی است.
## اطلاعات لازم
لطفاً اطلاعات زیر را در جای خالی مشخص شده وارد کنید. در صورت نیاز به توضیح بیشتر، در بخش مربوطه سؤال بپرسید.
### الف. اطلاعات طرفین قرارداد
* **کارفرما:**
* [[نام کامل شخص حقیقی/حقوقی کارفرما]]
* [[شماره ثبت/کد ملی کارفرما]]
* [[اقامتگاه قانونی/آدرس کامل کارفرما]]
* [[شماره تماس کارفرما]]
* [[پست الکترونیکی کارفرما]]
* [[نام و سمت نماینده قانونی/امضاکننده کارفرما]]
* **پیمانکار:**
* [[نام کامل شخص حقیقی/حقوقی پیمانکار]]
* [[شماره ثبت/کد ملی پیمانکار]]
* [[اقامتگاه قانونی/آدرس کامل پیمانکار]]
* [[شماره تماس پیمانکار]]
* [[پست الکترونیکی پیمانکار]]
* [[نام و سمت نماینده قانونی/امضاکننده پیمانکار]]
* [[شماره گواهینامه صلاحیت پیمانکاری (در صورت وجود) و رتبه آن]]
### ب. اطلاعات موضوع قرارداد
* **موضوع قرارداد:** [[توصیف دقیق و کامل پروژه شامل نام پروژه، محل دقیق جغرافیایی سایت (آدرس، مختصات جغرافیایی)، مساحت تقریبی سایت به متر مربع، و هدف کلی از عملیات تسطیح و خاکبرداری (مثلاً آمادهسازی برای ساخت شهرک مسکونی، کارخانه، فرودگاه و غیره)]]
* **مشخصات فنی و اجرایی:** [[ارجاع به اسناد فنی پیوست شامل نقشههای اجرایی، مشخصات فنی عمومی و خصوصی، گزارش مطالعات ژئوتکنیک و مکانیک خاک، دستورالعملهای کنترل کیفیت، و برنامهزمانبندی کلی پروژه]]
* **حجم تقریبی عملیات:** [[حجم تقریبی خاکبرداری به متر مکعب]]، [[حجم تقریبی خاکریزی به متر مکعب]]، [[حجم تقریبی تسطیح و رگلاژ به متر مربع]]
* **مدت قرارداد:** [[مدت زمان کلی اجرای پروژه به عدد و حروف (مثلاً ۱۲ ماه شمسی)]]
* [[تاریخ شروع قرارداد]]
* [[تاریخ پایان قرارداد]]
### ج. اطلاعات مبلغ و نحوه پرداخت
* **مبلغ کل قرارداد:** [[مبلغ کل قرارداد به عدد و حروف به ریال/تومان]]
* **نحوه محاسبه مبلغ:** [[مبنای محاسبه مبلغ (مثلاً بر اساس فهرستبهای واحد پایه سازمان برنامه و بودجه، یا قیمت مقطوع، یا ترکیبی)]]
* **پیشپرداخت:** [[درصد پیشپرداخت از مبلغ کل قرارداد]] و [[مبلغ پیشپرداخت به عدد و حروف]] و [[شرایط پرداخت پیشپرداخت (مثلاً در قبال ارائه ضمانتنامه بانکی)]]
* **نحوه پرداخت صورتوضعیتها:** [[درصد کسر کسور قانونی (بیمه، مالیات، حسن انجام کار)]] و [[دوره زمانی ارائه صورتوضعیت توسط پیمانکار (مثلاً ماهانه)]] و [[مدت زمان بررسی و تأیید صورتوضعیت توسط کارفرما]] و [[مدت زمان پرداخت صورتوضعیت توسط کارفرما پس از تأیید]]
* **تعدیل:** [[آیا تعدیل به قرارداد تعلق میگیرد؟ اگر بله، بر اساس کدام شاخصها و دستورالعملها؟]]
### د. اطلاعات تضمینها و وثایق
* **تضمین حسن انجام تعهدات:** [[نوع تضمین (مثلاً ضمانتنامه بانکی، چک، سفته)]] و [[مبلغ تضمین به عدد و حروف (درصد از مبلغ کل قرارداد)]] و [[مدت اعتبار تضمین]]
* **تضمین پیشپرداخت:** [[نوع تضمین (مثلاً ضمانتنامه بانکی)]] و [[مبلغ تضمین به عدد و حروف (برابر با مبلغ پیشپرداخت)]] و [[مدت اعتبار تضمین]]
* **کسر حسن انجام کار:** [[درصد کسر حسن انجام کار از هر صورتوضعیت]] و [[شرایط و زمان استرداد آن]]
### ه. شرایط خاص (در صورت وجود)
* **جریمه تأخیر:** [[مبلغ/درصد جریمه تأخیر در اجرای تعهدات توسط پیمانکار به ازای هر روز/هفته تأخیر]]
* **پاداش تسریع:** [[مبلغ/درصد پاداش در صورت اتمام زودتر از موعد پروژه]]
* **داوری:** [[نام و مشخصات داور مرضیالطرفین یا نحوه انتخاب داور در صورت بروز اختلاف]]
* **مرجع حل اختلاف:** [[دادگاه صالح (مثلاً دادگاه عمومی حقوقی شهرستان [[نام شهرستان]])]]
* **محرمانگی:** [[آیا نیاز به بند محرمانگی اطلاعات وجود دارد؟]]
* **بیمه:** [[نوع بیمههای مورد نیاز (مسئولیت مدنی، حوادث کار، شخص ثالث، ماشینآلات) و مسئولیت پرداخت حق بیمه]]
## ساختار کامل قرارداد
قرارداد باید شامل بندهای زیر به ترتیب باشد:
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
## شرطهای پیشنهادی اختیاری
* **شرط تعدیل قیمت:** در صورتی که پروژه طولانیمدت است و نوسانات قیمت مصالح و دستمزد پیشبینی میشود، این بند برای جبران تغییرات هزینهها به کار میرود.
* **شرط پاداش تسریع:** در صورتی که اتمام زودهنگام پروژه برای کارفرما ارزش افزوده دارد، میتوان این پاداش را در نظر گرفت.
* **شرط داوری:** برای تسریع و تخصصیتر شدن فرآیند حل اختلافات، میتوان به جای دادگاه، داوری را انتخاب کرد.
* **شرط محرمانگی:** در پروژههایی که اطلاعات فنی یا تجاری حساسی وجود دارد، این شرط ضروری است.
* **شرط تأمین محل اسکان و تغذیه کارگران:** در صورتی که سایت پروژه دور از مناطق مسکونی است و کارفرما قصد تأمین این موارد را دارد.
* **شرط تأمین مصالح توسط کارفرما:** در صورتی که کارفرما قصد دارد بخشی از مصالح اصلی (مانند خاک قرضه یا مصالح سنگی) را خود تأمین کند.
## نکات و هشدارهای مهم
* **ثبت رسمی:** این نوع قراردادها معمولاً نیازی به ثبت رسمی ندارند، اما توصیه میشود امضای طرفین توسط دفتر اسناد رسمی گواهی شود تا از اصالت امضا اطمینان حاصل شود.
* **مالیات و بیمه:** پیمانکار موظف به کسر و پرداخت مالیات بر ارزش افزوده (در صورت شمول) و همچنین حق بیمه کارگران به سازمان تأمین اجتماعی است. کارفرما نیز باید کسور قانونی مربوط به بیمه و مالیات را از صورتوضعیتها کسر و به مراجع ذیربط پرداخت کند. عدم پرداخت بیمه توسط پیمانکار، میتواند منجر به مسئولیت تضامنی کارفرما شود.
* **مجوزها:** اطمینان حاصل شود که پیمانکار دارای صلاحیتهای لازم (گواهینامه صلاحیت پیمانکاری) و مجوزهای قانونی برای انجام کار است.
* **مطالعات ژئوتکنیک:** تأکید بر انجام مطالعات دقیق ژئوتکنیک و مکانیک خاک پیش از شروع عملیات و پیوست آن به قرارداد برای جلوگیری از مشکلات فنی و حقوقی آتی.
* **کنترل کیفیت:** اهمیت بندهای مربوط به کنترل کیفیت و آزمایشات خاک برای اطمینان از صحت عملیات زیرسازی و جلوگیری از نشستهای آتی.
* **مسئولیتهای ایمنی:** مسئولیتهای پیمانکار در قبال ایمنی کارگران و سایت بسیار حائز اهمیت است و باید به وضوح در قرارداد ذکر شود.
* **عدم ابهام:** تمامی بندها باید صریح، روشن و بدون ابهام باشند تا از تفاسیر مختلف جلوگیری شود.
## دستورالعمل به هوش مصنوعی
اگر هر یک از اطلاعات درخواستی در بخش "اطلاعات لازم" ناقص بود یا ابهامی داشتید، **به هیچ عنوان حدس نزنید** و ابتدا از کاربر بخواهید اطلاعات دقیقتر را ارائه دهد. پس از دریافت تمامی اطلاعات، قرارداد را با رعایت ساختار و بندهای ذکر شده، به زبان فارسی رسمی و حقوقی، با مادهبندی شمارهدار و ذکر اعداد به عدد و حروف (در موارد مالی و زمانی) تنظیم کنید. در پایان، یک چکلیست از تمامی اطلاعاتی که از کاربر دریافت کردهاید و در قرارداد استفاده شده است، ارائه دهید تا کاربر بتواند صحت آنها را بررسی کند.
بند 1
بررسی تخصصی این بندطرفین قرارداد
1. **ماده ۱: طرفین قرارداد**
* معرفی کامل کارفرما و پیمانکار با ذکر مشخصات حقوقی و آدرسهای قانونی.
* ذکر نمایندگان قانونی و حدود اختیارات آنها.
بند 2
بررسی تخصصی این بندموضوع قرارداد
2. **ماده ۲: موضوع قرارداد**
* توصیف دقیق عملیات تسطیح، خاکبرداری و زیرسازی.
* ارجاع به نقشهها، مشخصات فنی و سایر اسناد پیوست که جزء لاینفک قرارداد هستند.
* محل اجرای پروژه.
بند 3
بررسی تخصصی این بنداسناد و مدارک قرارداد
3. **ماده ۳: اسناد و مدارک قرارداد**
* فهرست تمامی اسناد و مدارکی که جزء لاینفک قرارداد محسوب میشوند (مانند نقشهها، مشخصات فنی، برنامه زمانبندی، فهرستبها، گزارشهای ژئوتکنیک، شرایط عمومی پیمان در صورت ارجاع).
بند 4
بررسی تخصصی این بندمدت قرارداد
4. **ماده ۴: مدت قرارداد**
* مدت زمان کلی اجرای پروژه.
* تاریخ شروع و پایان قرارداد.
* شرایط تمدید یا کاهش مدت قرارداد.
بند 5
بررسی تخصصی این بندمبلغ قرارداد و نحوه پرداخت
5. **ماده ۵: مبلغ قرارداد و نحوه پرداخت**
* مبلغ کل قرارداد (به عدد و حروف).
* جزئیات نحوه محاسبه مبلغ (مقطوع، بر اساس فهرستبها، ترکیبی).
* شرایط و مبلغ پیشپرداخت.
* نحوه ارائه، بررسی، تأیید و پرداخت صورتوضعیتها.
* کسور قانونی (بیمه، مالیات، حسن انجام کار).
* شرایط تعدیل (در صورت وجود).
بند 6
بررسی تخصصی این بندتعهدات کارفرما
6. **ماده ۶: تعهدات کارفرما**
* تحویل سایت و نقشهها.
* پرداخت بهموقع صورتوضعیتها.
* همکاری در اخذ مجوزهای لازم.
* نظارت بر حسن اجرای کار.
* تأمین منابع آب و برق (در صورت توافق).
* معرفی دستگاه نظارت.
بند 7
بررسی تخصصی این بندتعهدات پیمانکار
7. **ماده ۷: تعهدات پیمانکار**
* اجرای دقیق عملیات طبق نقشهها و مشخصات فنی.
* تأمین نیروی انسانی متخصص، ماشینآلات و تجهیزات لازم.
* رعایت کامل مسائل ایمنی، بهداشتی و زیستمحیطی.
* ارائه برنامه زمانبندی تفصیلی.
* ارائه گزارشهای پیشرفت کار.
* انجام آزمایشات کنترل کیفیت (دانسیته برجا، آزمایشگاه خاک و غیره) و ارائه نتایج.
* بیمه کردن کارگران و ماشینآلات.
* جمعآوری نخالهها و پاکسازی سایت پس از اتمام کار.
* رعایت قوانین کار و تأمین اجتماعی.
بند 8
بررسی تخصصی این بندتضمینها
8. **ماده ۸: تضمینها**
* تضمین حسن انجام تعهدات و شرایط استرداد آن.
* تضمین پیشپرداخت و شرایط استرداد آن.
* کسر حسن انجام کار و شرایط استرداد آن.
بند 9
بررسی تخصصی این بندنظارت
9. **ماده ۹: نظارت**
* حق نظارت کارفرما و دستگاه نظارت.
* اختیارات و وظایف دستگاه نظارت.
* لزوم تبعیت پیمانکار از دستورات فنی دستگاه نظارت.
بند 10
بررسی تخصصی این بندایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)
10. **ماده ۱۰: ایمنی، بهداشت و محیط زیست (HSE)**
* تعهد پیمانکار به رعایت کلیه مقررات و استانداردهای HSE.
* مسئولیت پیمانکار در قبال حوادث ناشی از عدم رعایت ایمنی.
بند 11
بررسی تخصصی این بندبیمه
11. **ماده ۱۱: بیمه**
* انواع بیمههای لازم و مسئولیت پرداخت حق بیمه.
* بیمه مسئولیت مدنی، حوادث کار، ماشینآلات.
بند 12
بررسی تخصصی این بندحوادث قهری (فورس ماژور)
12. **ماده ۱۲: حوادث قهری (فورس ماژور)**
* تعریف حوادث قهری.
* تأثیر حوادث قهری بر تعهدات طرفین و مدت قرارداد.
بند 13
بررسی تخصصی این بندفسخ و خاتمه قرارداد
13. **ماده ۱۳: فسخ و خاتمه قرارداد**
* موارد و شرایط فسخ قرارداد توسط هر یک از طرفین.
* نحوه تسویهحساب در صورت فسخ یا خاتمه قرارداد.
* حقوق و تعهدات طرفین پس از فسخ.
بند 14
بررسی تخصصی این بندجریمه تأخیر و پاداش تسریع
14. **ماده ۱۴: جریمه تأخیر و پاداش تسریع**
* میزان و نحوه اعمال جریمه تأخیر پیمانکار.
* میزان و نحوه پرداخت پاداش تسریع (در صورت توافق).
بند 15
بررسی تخصصی این بندحل اختلاف
15. **ماده ۱۵: حل اختلاف**
* مذاکره و سازش.
* ارجاع به داوری (در صورت توافق).
* مرجع قضایی صالح (دادگاه عمومی حقوقی).
بند 16
بررسی تخصصی این بندمحرمانگی (در صورت لزوم)
16. **ماده ۱۶: محرمانگی (در صورت لزوم)**
* تعهد طرفین به حفظ محرمانگی اطلاعات و اسناد پروژه.
بند 17
بررسی تخصصی این بنداقامتگاه و ابلاغ
17. **ماده ۱۷: اقامتگاه و ابلاغ**
* تعیین اقامتگاه قانونی طرفین برای ابلاغ مکاتبات.
* نحوه ابلاغ مکاتبات.
بند 18
بررسی تخصصی این بندموارد متفرقه
18. **ماده ۱۸: موارد متفرقه**
* عدم امکان واگذاری قرارداد به غیر.
* قانون حاکم بر قرارداد.
* تعداد نسخ قرارداد و اعتبار یکسان آنها.
بند 19
بررسی تخصصی این بندنسخ و پیوستها
19. **ماده ۱۹: نسخ و پیوستها**
* تعداد نسخ قرارداد و اعتبار یکسان آنها.
* فهرست پیوستهای قرارداد.
بند 20
بررسی تخصصی این بندامضا و اثر انگشت طرفین و شهود (در صورت لزوم).
20. **امضا و اثر انگشت طرفین و شهود (در صورت لزوم).**
