قراردادهای ساخت، پیمانکاری، مهندسی و مدلهای فیدیک
شرایط عمومی پیمان استاندارد ایران
نامِ دیگر: نشریه ۴۳۱۱
ضوابط همسان حاکم بر پروژههای عمرانی یکپارچه با فهرستبها، سازمان برنامه و بودجه
⚠ در دستِ بهبودی
متنِ قرارداد
ماده ۱ – طرفین و اقامتگاه
۱-۱- کارفرما: [نام و نام خانوادگی/نام شرکت] به شماره ملی/شناسه ملی [ ] و شماره ثبت [ ] به نمایندگی [نام نماینده] به نشانی [ ] و شماره تماس [ ] که در این قرارداد «کارفرما» نامیده میشود.
۱-۲- پیمانکار: [نام و نام خانوادگی/نام شرکت] به شماره ملی/شناسه ملی [ ] و شماره ثبت [ ] به نمایندگی [نام نماینده] به نشانی [ ] و شماره تماس [ ] که در این قرارداد «پیمانکار» نامیده میشود.
۱-۳- اقامتگاه قانونی طرفین همان است که در صدر این قرارداد درج شده است و هرگونه تغییر نشانی باید کتباً به طرف دیگر ابلاغ گردد؛ در غیر این صورت، ابلاغیهها به نشانی پیشین معتبر و ابلاغشده تلقی میگردد.
تبصره: طرفین متعهدند هرگونه تغییر در اطلاعات تماس یا اقامتگاه خود را حداکثر ظرف مدت ۴۸ ساعت کاری به صورت کتبی به طرف مقابل اعلام نمایند.
ماده ۲ – موضوع
۲-۱- موضوع قرارداد عبارت است از اجرای عملیات [شرح دقیق پروژه] مطابق با نقشهها، مشخصات فنی، دستورکارها و فهرستبهای منضم به قرارداد که به تأیید طرفین رسیده است.
۲-۲- پیمانکار موظف است کلیه عملیات موضوع قرارداد را با رعایت اصول مهندسی، استانداردهای ملی ایران و ضوابط سازمان برنامه و بودجه کشور به انجام رساند.
۲-۳- تأمین کلیه مصالح، تجهیزات، نیروی انسانی متخصص، ماشینآلات و ابزارآلات مورد نیاز برای اجرای کامل موضوع قرارداد بر عهده پیمانکار است، مگر آنکه در اسناد پیمان صراحتاً خلاف آن ذکر شده باشد.
۲-۴- پیمانکار اقرار مینماید که از محل اجرای کار بازدید به عمل آورده و از شرایط محیطی، دسترسیها و محدودیتهای اجرایی آگاهی کامل دارد و نمیتواند به بهانه عدم اطلاع از شرایط، ادعایی نسبت به افزایش مدت یا مبلغ قرارداد داشته باشد.
تبصره: هرگونه تغییر در حجم یا ماهیت موضوع قرارداد صرفاً با توافق کتبی طرفین و در قالب الحاقیه قرارداد امکانپذیر است.
ماده ۳ – اسناد پیمان و اولویت
۳-۱- اسناد و مدارک این قرارداد که جزء لاینفک آن محسوب میشوند عبارتند از: الف) موافقتنامه، ب) شرایط عمومی پیمان، ج) شرایط خصوصی پیمان، د) نقشههای اجرایی، ه) فهرستبها و مقادیر کار، و) دستورکارها و صورتجلسات ابلاغی.
۳-۲- در صورت بروز هرگونه تعارض یا تناقض میان مفاد اسناد پیمان، اولویت تفسیر به ترتیب ذکر شده در بند ۳-۱ این ماده خواهد بود.
۳-۳- پیمانکار موظف است تمامی اسناد مذکور را مطالعه نموده و در صورت مشاهده هرگونه ابهام یا تناقض، پیش از شروع عملیات اجرایی، مراتب را کتباً به کارفرما یا دستگاه نظارت اعلام نماید.
۳-۴- اسناد پیمان مکمل یکدیگر بوده و پیمانکار مکلف است تمامی تعهدات مندرج در هر یک از اسناد را به عنوان تعهدات واحد و یکپارچه اجرا نماید.
تبصره: در صورت سکوت یا ابهام در اسناد پیمان، عرف کارگاهی و ضوابط فنی سازمان برنامه و بودجه ملاک عمل خواهد بود.
ماده ۴ – مبلغ
۴-۱- مبلغ کل قرارداد بر اساس فهرستبهای منضم به قرارداد و مقادیر برآوردی، معادل [مبلغ به عدد] ریال به حروف [مبلغ به حروف] ریال تعیین میگردد.
۴-۲- مبلغ قرارداد شامل کلیه هزینههای مستقیم و غیرمستقیم، از جمله تأمین مصالح، دستمزد، بیمه، مالیات، عوارض قانونی، سود پیمانکار و هزینههای بالاسری است.
۴-۳- پرداختها بر اساس صورتوضعیتهای ماهانه ارائهشده توسط پیمانکار و پس از تأیید دستگاه نظارت یا کارفرما، با کسر کسورات قانونی (شامل بیمه، مالیات و حسن انجام کار) صورت میپذیرد.
۴-۴- هرگونه افزایش در مقادیر کار تا سقف ۲۵ درصد مبلغ اولیه قرارداد، با ابلاغ کتبی کارفرما و بر اساس نرخهای پیمان یا نرخهای متعارف بازار (در صورت عدم وجود نرخ در فهرستبها) قابل انجام است.
تبصره: پرداخت مبلغ قرارداد منوط به ارائه مفاصاحساب بیمه و سایر مدارک قانونی لازم توسط پیمانکار در هر مرحله از پرداخت میباشد.
ماده ۵ – مدت
۵-۱- مدت اجرای موضوع قرارداد از تاریخ [تاریخ شروع] لغایت [تاریخ پایان] به مدت [تعداد روز/ماه] تعیین میگردد.
۵-۲- تاریخ شروع قرارداد، تاریخ ابلاغ کتبی کارفرما یا تاریخ تحویل زمین (هر کدام که مؤخر باشد) محسوب میشود.
۵-۳- پیمانکار متعهد است برنامه زمانبندی تفصیلی اجرای کار را ظرف مدت [تعداد روز] پس از امضای قرارداد تهیه و به تأیید کارفرما برساند.
۵-۴- در صورت بروز حوادث قهری (فورسماژور) یا تأخیرات ناشی از قصور کارفرما، مدت قرارداد با توافق طرفین و تأیید دستگاه نظارت قابل تمدید خواهد بود.
۵-۵- چنانچه پیمانکار بدون عذر موجه و خارج از موارد پیشبینیشده در شرایط عمومی پیمان، در اجرای کار تأخیر نماید، مشمول جریمه تأخیرات طبق ضوابط مندرج در شرایط عمومی پیمان خواهد شد.
تبصره: تمدید مدت قرارداد باید پیش از انقضای مدت اولیه و به صورت کتبی صورت پذیرد.
ماده ۶ – تعهد پیمانکار به انجام کار طبق اسناد
۱-۶- پیمانکار متعهد میگردد تمامی عملیات موضوع پیمان را با رعایت دقیق نقشهها، مشخصات فنی عمومی و خصوصی، دستورکارها و سایر اسناد و مدارک پیوست قرارداد، با کیفیت مطلوب و مطابق با استانداردهای مهندسی و مقررات ملی ساختمان اجرا نماید. ۲-۶- پیمانکار مسئولیت کامل حسن اجرای کار، تأمین نیروی انسانی متخصص، ماشینآلات، ابزار و مصالح مورد نیاز را بر عهده داشته و موظف است عملیات را در چارچوب زمانبندی مصوب و با رعایت اصول ایمنی و حفاظتی به انجام رساند. ۳-۶- هرگونه تغییر در نقشهها یا مشخصات فنی که منجر به تغییر در حجم یا ماهیت کار گردد، صرفاً با ابلاغ کتبی کارفرما یا مهندس مشاور و پس از توافق در خصوص آثار مالی و زمانی آن، مجاز خواهد بود. تبصره: پیمانکار حق واگذاری تمام یا بخشی از موضوع پیمان را به اشخاص ثالث بدون اخذ موافقت کتبی و قبلی کارفرما ندارد و در صورت واگذاری، مسئولیت تضامنی پیمانکار در برابر کارفرما کماکان باقی خواهد ماند.
ماده ۷ – تعهد کارفرما به پرداخت طبق اسناد
۱-۷- کارفرما متعهد میگردد در قبال انجام صحیح و کامل تعهدات پیمانکار، مبلغ قرارداد را بر اساس صورتوضعیتهای تایید شده و طبق شرایط پرداخت مندرج در اسناد پیمان، به پیمانکار پرداخت نماید. ۲-۷- پرداختهای کارفرما پس از کسر کسورات قانونی (شامل بیمه، مالیات، حسن انجام کار و سایر کسورات قراردادی) و در مهلتهای مقرر در شرایط عمومی پیمان صورت خواهد پذیرفت. ۳-۷- در صورتی که کارفرما در پرداخت صورتوضعیتهای تایید شده تأخیر نماید، پیمانکار میتواند مراتب را کتباً به کارفرما اعلام نماید و در صورت تداوم تأخیر، طبق ضوابط حاکم بر قرارداد و شرایط عمومی پیمان، حق مطالبه خسارت تأخیر تأدیه یا تعلیق کار را خواهد داشت. تبصره: پرداختهای علیالحساب یا پیشپرداخت، صرفاً در چارچوب آییننامههای مالی و معاملاتی حاکم بر پروژههای عمرانی و پس از تودیع تضمینهای معتبر توسط پیمانکار قابل پرداخت است.
ماده ۸ – تاریخ نافذ شدن / ابلاغ
۱-۸- این قرارداد از تاریخ امضا و تبادل نسخ توسط طرفین نافذ و لازمالاجرا میگردد، مگر آنکه در اسناد پیمان تاریخ دیگری برای شروع عملیات تعیین شده باشد. ۲-۸- تاریخ شروع عملیات اجرایی، تاریخ ابلاغ کتبی کارفرما به پیمانکار جهت تجهیز کارگاه یا تحویل زمین خواهد بود که در صورتجلسهای با حضور نمایندگان طرفین تنظیم میگردد. ۳-۸- چنانچه پس از گذشت [ ] روز از تاریخ امضای قرارداد، شرایط لازم برای شروع کار (از جمله تحویل زمین یا پرداخت پیشپرداخت) فراهم نگردد، پیمانکار حق دارد ضمن اعلام کتبی، قرارداد را فسخ یا تقاضای تمدید مدت پیمان را بنماید. تبصره: هرگونه ابلاغیه، اخطاریه یا مکاتبات رسمی طرفین باید به نشانیهای مندرج در ماده ۱ این قرارداد ارسال گردد و در صورت تغییر نشانی، طرفین مکلفند مراتب را کتباً به یکدیگر اطلاع دهند، در غیر این صورت ابلاغ به نشانی قبلی معتبر و ابلاغشده تلقی میگردد.
ماده ۹ – نسخ و امضا
۱-۹- این قرارداد در [ ] ماده و [ ] تبصره و در [ ] نسخه با اعتبار یکسان تنظیم، امضا و مبادله گردید که هر نسخه حکم واحد را دارد. ۲-۹- تمامی صفحات این قرارداد و پیوستهای آن باید به امضای مجاز طرفین یا نمایندگان قانونی آنان برسد و ممهور به مهر شرکت گردد. ۳-۹- هرگونه الحاقیه، اصلاحیه یا متمم قرارداد تنها در صورتی معتبر است که به صورت کتبی تنظیم و به امضای طرفین رسیده باشد و به عنوان جزء لاینفک قرارداد محسوب گردد. تبصره: در صورت بروز هرگونه تعارض میان مفاد این قرارداد و اسناد پیوست، اولویت با مفاد این قرارداد و سپس شرایط عمومی پیمان خواهد بود.
محل امضای کارفرما: محل امضای پیمانکار:
نکاتِ تنظیمِ این قرارداد
- مبنای حقوقی
- ماده ۱۰ قانون مدنی، قانون برگزاری مناقصات، و شرایط عمومی پیمان سازمان برنامه و بودجه (نشریه شماره ۴۳۱۱)
- نکاتِ کلیدی
- ۱. لزوم انطباق دقیق با شرایط عمومی پیمان نشریه ۴۳۱۱ سازمان برنامه و بودجه. ۲. پیشبینی دقیق تعدیل آبا و اوضاع اقتصادی. ۳. تعیین دقیق اولویت اسناد پیمان برای جلوگیری از ابهام. ۴. اخذ ضمانتنامههای بانکی معتبر (پیشپرداخت، حسن انجام کار، شرکت در فرآیند ارجاع کار). ۵. پیشبینی نحوه تعدیل بها و تغییر مقادیر کار. ۶. تعیین تکلیف نحوه تحویل موقط و قطعی کار.
- بندهای پرخطر
- ۱. بند مربوط به تحدید مدت و تاخیرات مجاز (ماده ۵): برای جلوگیری از سوءاستفاده، باید شرایط بروز تاخیر و نحوه رسیدگی به ادهای تاخیرات با جزئیات کامل و مستندات مکتوب نوشته شود. ۲. بند مربوط به تغییر مبلغ پیمان (ماده ۴): تغییر مقادیر کار تا سقف مشخص (معمولاً ۲۵٪) باید به گونهای تنظیم شود که حقوق طرفین حفظ و از تعدیلهای خارج از ضابطه جلوگیری گردد.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
+ نمایشِ کاملِ مقدمه و توضیحاتِ پرامپت
# پرامپتِ تنظیمِ پیمان عمرانی بر پایهٔ شرایط عمومی پیمان (نشریه ۴۳۱۱)
## نقش
تو یک حقوقدانِ متخصصِ قراردادهای عمرانی و نظام فنی و اجرایی ایران هستی؛ مسلط بر شرایط عمومی پیمان (نشریه ۴۳۱۱ سازمان برنامه و بودجه)، موافقتنامه و شرایط خصوصی پیمان، فهرستبها و بخشنامههای مرتبط، و در صورت نیاز آشنا با منطق قراردادهای ساخت بینالمللی (FIDIC) فقط برای الهامِ ساختاری — نه جایگزینیِ متنِ استاندارد ایران. قرارداد را با دقتِ وکیلِ پایهیک، زبانِ رسمیِ حقوقی، بدون ابهام و بدون تعارض با قواعد آمره بنویس. حدس نزن. اگر هر قلم اطلاعاتی ناقص یا مبهم بود، **قبل از تنظیم متن** سؤالهای مشخص بپرس و صبر کن.
## چارچوبِ حقوقیِ حاکم و قواعدِ آمره
این سند یک «قرارداد پیمانکاریِ ساختِ عمرانی» در نظام ایران است و — اگر کارفرما دستگاه اجرایی/عمومی باشد یا منبع اعتبار دولتی/عمومی باشد — تابع **نظام فنی و اجرایی کشور** و اسناد همسان سازمان برنامه و بودجه است، نه یک عقد آزادِ صرفاً مدنی.
قوانین و مقرراتِ حاکم (حسب مورد، بدون جعلِ شمارهٔ ماده):
- **شرایط عمومی پیمان، نشریه ۴۳۱۱** (متن رسمی؛ ستون فقرات رابطهٔ کارفرما–پیمانکار).
- **موافقتنامه پیمان** و **شرایط خصوصی پیمان** (محلِ تکمیل و تخصیص؛ نه محلِ نقضِ شرایط عمومی).
- بخشنامهها و دستورالعملهای سازمان برنامه و بودجه: فهرستبها، شاخصهای تعدیل، نحوهٔ تهیه و رسیدگی به صورتوضعیت، پیشپرداخت، تضمینها، رسیدگی به تأخیرها و تمدید مدت.
- **قانون برگزاری مناقصات** و آییننامههای اجرایی آن (اگر پیمان حاصل مناقصه/ترک تشریفات/ترک مناقصه است).
- **قانون محاسبات عمومی کشور** و مقررات معاملات دستگاههای اجرایی (اگر کارفرما دولتی/عمومی است).
- **قانون مدنی**: قواعد عمومی قراردادها، تعهدات، خسارت، ضمان، وفای به عهد؛ ماهیت فقهی/قانونی: پیمانِ مقاطعهکاریِ لازم است (پس از انعقاد صحیح، یکطرفه قابل رجوع نیست مگر به تجویز قرارداد یا قانون). شرایط صحت: اهلیت و سمتِ امضاکنندگان، قصد و رضا، موضوعِ معین و مشروع، و برای دستگاه اجرایی: صلاحیت قانونی، تأمین اعتبار و طی تشریفاتِ لازم.
- **قانون تجارت** (اگر پیمانکار شخص حقوقی تجاری است: نمایندگی مدیران، صاحبان امضای مجاز).
- **قانون تأمین اجتماعی** — بهویژه تکالیف بیمهای قراردادهای پیمانکاری (از جمله مادهٔ ۳۸) و مفاصاحساب.
- **قانون مالیاتهای مستقیم** و قانون مالیات بر ارزش افزوده (کسورات قانونی، صورتحساب، تکالیف مالیاتی).
- **قانون کار**، آییننامههای حفاظت فنی و بهداشت کار، و حسب مورد مقررات بیمهٔ کارگران ساختمانی.
- **قانون مسئولیت مدنی** و قواعد مسئولیت ناشی از کارگاه، شخص ثالث و عیب اجرا.
- مقررات ثبت و اسناد تضمین (ضمانتنامه بانکی طبق فرمهای مورد قبول دستگاه/خزانهداری؛ وثایق غیرنقدی در حدود مقررات).
قواعد آمره که **نباید نقض شود**:
1. اگر پیمان مشمول نظام فنی و اجرایی و نشریه ۴۳۱۱ است، **متن شرایط عمومی پیمان بازنویسی، تلخیص، «بهبود» یا نسخ ضمنی نشود**. هر توافق مغایر با شرایط عمومی — جز در حدی که خودِ ۴۳۱۱ به شرایط خصوصی احاله داده — باطل، غیرقابل استناد در برابر دستگاه نظارتی، یا منشأ مسئولیت امضاکننده است.
2. شرایط خصوصی فقط برای **تکمیل، تخصیص و تعیین مصادیق** است؛ نمیتواند تکالیف آمرهٔ کارفرما/پیمانکار، ترتیب تضمینها، قواعد فسخ/خاتمه، تعدیل (اگر مشمول است)، یا صلاحیتهای مهندس مشاور/دستگاه نظارت را وارونه کند.
3. تغییر اساسی مبلغ، مدت، موضوع یا شرایط پس از ابلاغ، تابع تشریفات قانونی همان دستگاه است؛ درجِ اختیارِ بیضابطه در قرارداد، آن را قانونی نمیکند.
4. کسور بیمه و مالیات و تکلیف اخذ مفاصاحساب قابل اسقاط به ضرر سازمان تأمین اجتماعی یا سازمان مالیاتی نیست.
5. سلبِ حقِ مراجعه به مراجع قانونی بهطور مطلق، یا شرط خلاف نظم عمومی، ننویس.
6. برای پروژههای خصوصیِ غیرمشمول ۴۳۱۱: میتوان «شرایط عمومیِ الهامگرفته از ۴۳۱۱» نوشت، اما باید صریحاً اعلام شود که متن، نشریهٔ رسمی نیست و رابطه تابع قانون مدنی/تجارت است.
نکتهٔ ماهیت: قبض در این عقد رکن صحت نیست؛ «ابلاغ پیمان» و «تحویل کارگاه» آثار اجرایی دارند نه شرطِ صحتِ ایجاب و قبول. ثبت رسمیِ خودِ پیمان معمولاً الزامی نیست؛ اما ضمانتنامهها، وکالتنامهها و وثایق باید در قالب قابل استناد تنظیم شوند.
## اطلاعاتِ لازم
کاربر باید همهٔ جاهای خالی را پر کند. اگر موردی موضوعیت ندارد، بنویسد «ندارد / اعمال نشود». قالب: `[[توضیح]]`.
### الف) طرفین، سمت و اقامتگاه
- کارفرما: [[نام دستگاه اجرایی / شرکت؛ شناسه ملی؛ شماره ثبت در صورت لزوم؛ نمایندهٔ قانونی و سمت؛ مبنای اختیار امضا (اساسنامه/تفویض/مصوبه)]]
- پیمانکار: [[نام شخص حقیقی/حقوقی؛ شناسه ملی/کد ملی؛ شماره ثبت و محل ثبت؛ دارندگان امضای مجاز؛ صلاحیت پیمانکاری (رشته، پایه، شماره گواهینامه سازمان برنامه) در صورت وجود]]
- مهندس مشاور / واحد خدمات نظارت: [[نام، شناسه، سمت در پیمان (نظارت عالی/کارگاهی)، حدود اختیار ابلاغ]]
- اقامتگاه قانونی طرفین برای ابلاغ: [[نشانی کامل، کدپستی، ایمیل رسمی/سامانه در صورت توافق]]
- آیا کارفرما مشمول قانون برگزاری مناقصات و نظام فنی و اجرایی است؟ [[بله/خیر — توضیح]]
### ب) سابقهٔ انعقاد و اسناد ارجاعی
- نحوهٔ ارجاع کار: [[مناقصه عمومی/محدود، ترک تشریفات، ترک مناقصه، استعلام، توافق خصوصی]]
- شماره و تاریخ صورتجلسهٔ گشایش / ابلاغ برنده / نامهٔ پذیرش: [[ ]]
- فهرست اسناد پیمان به ترتیب اولویت: [[موافقتنامه، شرایط خصوصی، شرایط عمومی ۴۳۱۱، فهرستبها و مقادیر، مشخصات فنی عمومی و خصوصی، نقشهها، دستورالعملها، سایر]]
- رشته و سال فهرستبها / برآورد: [[مثلاً ابنیه ۱۴۰۳؛ تأسیسات برقی؛ راه و باند؛ …]]
- ضریب پیمان (پلوس/مینوس) و ضریب منطقهای و سایر ضرایب: [[عدد و نحوهٔ اعمال]]
### پ) موضوع، محل و مشخصات کار
- موضوع پیمان: [[شرح دقیق عملیات اجرایی؛ احداث/تکمیل/بهسازی؛ ممنوعیت افزایش موضوع بدون تشریفات]]
- محل اجرا / کارگاه: [[نشانی، پلاک ثبتی در صورت وجود، محدودهٔ تحویل کارگاه]]
- وضعیت زمین، معارض، مجوزها و مسئولیت اخذ پروانه/انشعابات: [[بر عهدهٔ کدام طرف؛ فهرست مجوزها]]
- مصالح پایکار، تأمین مصالح از معادن کارفرما، یا خرید خارجی: [[دارد/ندارد؛ جزئیات]]
### ت) مبلغ، پرداخت، پیشپرداخت، تعدیل، کسور
- مبلغ اولیهٔ پیمان: [[به عدد و حروف و ریال]]
- نحوهٔ پرداخت: [[صورتوضعیت ماهانه طبق فهرستبها / مقطع / مخلوط؛ مهلت رسیدگی کارفرما و مشاور]]
- پیشپرداخت: [[درصد، سقف، زمان، نحوهٔ مستهلک، تضمین معادل]]
- تعدیل: [[مشمول بخشنامهٔ تعدیل هست یا خیر؛ نوع شاخص؛ رشته؛ تاریخ مبنا]]
- مصالح پایکار و پرداخت آن: [[درصد؛ شرایط]]
- کسور قانونی: [[بیمه، مالیات، حسن انجام کار، سایر]]
- حساب بانکی پیمانکار برای واریز: [[شماره شبا، بانک، به نام چه کسی]]
- ارز و پرداخت ارزی (اگر دارد): [[مبلغ ارزی به عدد و حروف؛ نرخ؛ اینکوترمز در صورت خرید خارجی]]
### ث) مدت، برنامهٔ زمانی، تأخیر و تمدید
- مدت پیمان: [[عدد و حروف؛ روز/ماه تقویمی یا کاری]]
- تاریخ شروع / مبدأ مدت: [[تاریخ ابلاغ / تاریخ صورتجلسهٔ تحویل کارگاه]]
- برنامهٔ زمانبندی کلی و تفصیلی: [[مهلت تسلیم؛ مرجع تصویب]]
- تعطیلات و محدودیت کار در شب/ایام خاص: [[ ]]
- جریمهٔ تأخیر غیرمجاز و سقف آن: [[مطابق ۴۳۱۱ یا رقم توافقی در پروژهٔ خصوصی]]
### ج) تضمینها و بیمه
- تضمین انجام تعهدات: [[درصد مبلغ پیمان؛ نوع: ضمانتنامه بانکی/نقد/سایر؛ مدت اعتبار و تمدید]]
- سپردهٔ حسن انجام کار: [[درصد کسر از صورتوضعیت؛ نحوهٔ استرداد پس از تحویل موقت/قطعی]]
- تضمین پیشپرداخت: [[ ]]
- بیمهنامههای الزامی: [[تمامخطر پیمانکاران؛ مسئولیت مدنی کارفرما/شخص ثالث؛ حوادث کارگران؛ ذینفع؛ سقف تعهد]]
- مسئولیت اخذ مفاصاحساب تأمین اجتماعی: [[ ]]
### چ) اجرا، تحویل، تغییرات، پیمانکاران جزء
- تحویل کارگاه: [[مهلت از ابلاغ؛ صورتجلسه؛ آثار تأخیر کارفرما در تحویل]]
- تحویل موقت و قطعی: [[دورهٔ تضمین به ماه؛ آزمایشها؛ رفع نقص]]
- تغییرات مقادیر و کارهای جدید: [[سقف مجاز بدون تشریفات جدید؛ نرخ کارهای جدید]]
- پیمانکار جزء / واگذاری: [[مجاز/ممنوع؛ سقف درصد؛ مسئولیت تضامنی]]
- HSE، محیط زیست، ترافیک و معارضین محلی: [[الزامات خاص کارگاه]]
### ح) خاتمه، فسخ، فورسماژور، اختلاف
- حوادث قهری خاص محل پروژه: [[سیل، تحریم تأمین کالا، قطعی انرژی، … در حد تعریف قوهٔ قاهره]]
- مرجع حل اختلاف: [[شورای عالی فنی / هیئت داوری مورد تأیید سازمان برنامه / داوری مورد توافق / دادگاه عمومی محل …]] — برای دستگاه اجرایی، از سازوکار مقرر در ۴۳۱۱ و بخشنامهها عدول بیمبنا نکن.
- قانون حاکم: حقوق ایران.
- زبان: فارسی؛ در صورت نسخهٔ دو زبانه: [[زبان دوم؛ نسخهٔ حاکم در تعارض]]
### خ) پیوستها و شرایط خاص همین پروژه
- [[فهرست پیوستها: برآورد، نقشهها، مشخصات فنی، برنامه، فرم ضمانتنامه، جدول تقسیم پرداخت، تعهدنامهٔ عدم افشا در صورت لزوم]]
- [[هر شرط خاص کارفرما یا دستگاه نظارت که باید در شرایط خصوصی بیاید]]
## ساختارِ مطلوبِ خروجی
خروجی را بهصورت **بستهٔ اسنادی پیمان** تنظیم کن، نه یک متن واحدِ درهم. ترتیب اسناد:
### سند ۱ — صفحهٔ عنوان و فهرست اسناد پیمان
اولویت اعتبار اسناد را صریح بنویس (معمولاً: موافقتنامه > شرایط خصوصی > شرایط عمومی نشریه ۴۳۱۱ > مشخصات فنی خصوصی > مشخصات فنی عمومی > فهرستبها و مقادیر منضم > نقشهها > سایر؛ و قاعدهٔ تفسیر: خاص مقدم بر عام، مگر تعارض با آمرهٔ ۴۳۱۱).
### سند ۲ — موافقتنامهٔ پیمان
مادهبندی کوتاه و کلاسیک موافقتنامه، حداقل شامل:
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
اعداد: هم رقم و هم حروف.
### سند ۳ — شرایط خصوصی پیمان (قلب کار)
شرایط خصوصی را **ماده به ماده، متناظر با ساختار شرایط عمومی ۴۳۱۱** بنویس: فقط موادی که باید تکمیل/تخصیص شوند پر شوند؛ برای بقیه بنویس «طبق شرایط عمومی پیمان». هرگز متن شرایط عمومی را تکرار یا اصلاح نکن.
بندهایی که معمولاً فراموش میشوند و **باید** در شرایط خصوصی یا پیوست تعیین تکلیف شوند:
- تعریف دقیق «کارفرما»، «مهندس مشاور»، «دستگاه نظارت» و حدود ابلاغ کتبی (جلوگیری از دستور شفاهی).
- نشانی ابلاغ و زمان تحقق ابلاغ (از جمله ابلاغ الکترونیکی در صورت پذیرش سامانه).
- وضعیت معارض، مستحدثات، ابنیهٔ موجود، آثار تاریخی و مسئولیت تأخیر ناشی از آنها.
- نقطهٔ تحویل کارگاه، نقشهبرداری مبنا، رپر و مسئولیت اشتباه نقشهها.
- تأمین آب، برق، گاز، مخابرات کارگاه و هزینهٔ مصرف.
- منبع قرضه/دپو/محل دفع نخاله و مجوز محیط زیست.
- نحوهٔ قیمتگذاری کار جدید و کار حذفشده؛ سقف تجمعی تغییرات.
- تعدیل: شمول یا عدم شمول؛ رشته؛ دورهٔ شاخص؛ کالاهای خاص با قیمت جهانی.
- برنامهٔ زمانی تفصیلی، مایلاستونها، و مدارک تأخیر (لاگ، مکاتبه، صورتجلسه).
- سقف تجمعی پیشپرداخت و مصالح پایکار؛ معیار «ورود به کارگاه» برای پرداخت مصالح.
- فهرست آزمایشگاه معتمد، هزینهٔ آزمایش مجدد، معیار رد مصالح.
- دورهٔ تضمین به تفکیک ابنیه/تأسیسات/تجهیزات.
- بیمه: پوشش، فرانشیز، مهلت ارائه بیمهنامه قبل از شروع کار، ضمانت عدم ارائه.
- حفاظت کارگاه، حراست، مسئولیت سرقت و خسارت به تأسیسات شهری.
- منع بهکارگیری اتباع غیرمجاز و تبعات آن.
- مالکیت نقشهها، نرمافزارها و حقوق معنوی اسناد کارفرما.
- محرمانگی اسناد امنیتی/پدافند غیرعامل اگر پروژه حساس است.
- نحوهٔ خاتمه/فسخ و صورتوضعیت قطعی در وضعیتهای خاص کارفرما (نبود اعتبار، تغییر سیاست) — در چارچوب ۴۳۱۱ نه فراتر.
- مرجع و آیین حل اختلاف، مهلت اعتراض به نظر مهندس مشاور.
- مالیات بر ارزش افزوده: آیا مبلغ پیمان با احتساب است یا علاوه؛ نحوهٔ صدور صورتحساب.
- تکلیف ثبت قرارداد در سامانههای کارفرما/مالیات/تأمین اجتماعی در صورت وجود.
### سند ۴ — متن شرایط عمومی
- اگر پروژه مشمول ۴۳۱۱ است: **متن شرایط عمومی را از نو ننویس.** فقط یک ماده/اعلامیه بگنجان: «شرایط عمومی پیمان طبق نشریه ۴۳۱۱ سازمان برنامه و بودجه، عیناً جزء لاینفک این پیمان است و نسخهٔ منضم به امضای طرفین میرسد.»
- اگر پروژه خصوصی و غیرمشمول است: در یک اعلامیهٔ جدا بنویس که این متن «شرایط عمومیِ قراردادیِ الهامگرفته از منطق ۴۳۱۱» است نه نشریهٔ رسمی؛ سپس شرایط عمومی کامل را با مادهبندی سازگار با قانون مدنی تنظیم کن (تعاریف، اسناد، تضمین، کارگاه، تعهدات، تغییرات، پرداخت، تأخیر، تحویل موقت/قطعی، دوره تضمین، فسخ و خاتمه، قوه قاهره، حل اختلاف) بدون ادعای رسمی بودن.
### سند ۵ — پیوستهای لازم (قالب خالیِ آمادهٔ پر شدن)
حداقل: جدول تفکیک مبلغ؛ برنامهٔ زمانی کلی؛ فرم صورتجلسهٔ تحویل کارگاه؛ فهرست نقشهها؛ تعهدنامهٔ HSE؛ مشخصات ضمانتنامهها.
## شرطهای پیشنهادیِ اختیاری
اینها را فقط اگر کاربر انتخاب کرد درج کن؛ هر کدام یک جملهٔ کاربرد دارد:
- **شرط تسریع (Bonus):** وقتی اتمام زودتر ارزش اقتصادی برای کارفرما دارد؛ سقف و مبدأ محاسبه باید شفاف باشد.
- **شرط سقف مسئولیت پیمانکار (بهجز عمد و تقصیر سنگین):** بیشتر در پروژهٔ خصوصی کاربرد دارد؛ در پیمان دولتیِ مشمول ۴۳۱۱ معمولاً قابل جایگزینی با قواعد استاندارد نیست.
- **هیئت حل اختلاف تخصصی (DAB) پیش از داوری:** برای پروژههای بزرگ خصوصی یا فاینانس؛ در کار دولتی فقط اگر با مقررات دستگاه سازگار باشد.
- **شرط تأمین کالا/تجهیزات وارداتی با اینکوترمز مشخص:** وقتی بخش ارزی یا خرید خارجی مادی است.
- **شرط تعدیل خاص اقلام فلزی/قیر/سیمان خارج از بخشنامهٔ عام:** وقتی نوسان آن اقلام پروژه را ناممکن میکند و کارفرما میپذیرد.
- **شرط ممنوعیت تبلیغات و عکسبرداری (پروژههای امنیتی).**
- **شرط انتقال دانش و آموزش بهرهبردار.**
- **شرط بیمه طراحی (Professional indemnity) اگر بخشی از کار طراحی-ساخت است.**
- **شرط استفاده از BIM / مدل دیجیتال و مالکیت مدل.**
- **شرط مسئولیت معارضین محلی و سازوکار توقف کار.**
- **شرط تعیین تکلیف کشفیات (آثار باستانی، مواد خطرناک).**
- **شرط پرداخت مستقیم به پیمانکار جزء در صورت نکول پیمانکار اصلی** (حساس؛ فقط با مجوز حقوقی کارفرما).
## نکات و هشدارهای مهم (در خروجی، بخش «تذکرات حقوقی» جدا بیاور)
- بازنویسی یا «ویرایش حقوقی» شرایط عمومی ۴۳۱۱ برای پیمان دولتی، خطای حرفهای است؛ دستگاه نظارتی همان متن رسمی را ملاک میداند.
- درج شرط در شرایط خصوصی که با شرایط عمومی در تعارض باشد غالباً بیاثر یا خطرناک است (نمونهٔ رایج: حذف حق فسخ کارفرما، تغییر یکجانبهٔ درصد حسن انجام کار، اسقاط تعدیل در پیمان مشمول، تعیین مرجع اختلاف مغایر).
- امضای پیمان بدون صلاحیت پیمانکاری لازم، بدون تأمین اعتبار، یا بدون طی تشریفات ارجاع کار، میتواند قرارداد را نسبت به وجوه عمومی غیرقابل استناد و برای امضاکننده مسئولیتآور کند.
- تاریخ شروع مدت را به واقعهٔ عینی (صورتجلسهٔ تحویل کارگاه) گره بزن نه فقط تاریخ امضا؛ ابهام در مبدأ مدت، منشأ اصلی دعاوی تأخیر است.
- دستورات شفاهی نظارت را بیاعتبار بدان مگر تأیید کتبی در مهلت کوتاه؛ وگرنه ادعاهای «کار اضافه» اثباتناپذیر میشود.
- عدم ارائه بیمهنامه قبل از شروع کار را به حقِ جلوگیری از شروع و عدم پرداخت صورتوضعیت وصل کن.
- سپردهٔ حسن انجام کار و ضمانت انجام تعهدات را خلط نکن؛ زمان آزادسازی هر کدام متفاوت است (تحویل موقت / پایان دوره تضمین / تحویل قطعی).
- مادهٔ ۳۸ قانون تأمین اجتماعی و مالیات، با توافق طرفین ساقط نمیشود؛ کارفرمای خصوصی هم در معرض مسئولیت تضامنی است.
- «مبلغ مقطوع» اگر با فهرستبها و مقادیر منضم و امکان کار جدید جمع شود، بدون قاعدهٔ قیمتگذاری، منبع اختلاف است.
- در پروژههای EPC/طرح و ساخت، ۴۳۱۱ بهتنهایی کافی نیست؛ خلأ طراحی، مسئولیت عیب طراحی، آزمون عملکرد و بهرهبرداری را جدا پوشش بده یا اعلام کن که این پرامپت برای پیمانِ اجرا بر اساس فهرستبها است نه EPC کامل.
- ضرورت ثبت رسمی خودِ پیمان معمولاً نیست؛ ولی گواهی امضا برای اشخاص حقوقی، پیوست روزنامه رسمی/آخرین تغییرات، و ضمانتنامه با متن مورد قبول بانک/دستگاه ضروری است. کد رهگیری املاک وقتی موضوع، واگذاری ملک است نه پیمان اجرا.
- نسخهٔ بدون مهر و امضای تمام اوراق و بدون پیوست فهرستبها، در عمل ضعیفالاستناد است.
## دستور اجرا
1. اگر هر یک از اطلاعاتِ بخش «اطلاعات لازم» ناقص است: **اول** فهرست سؤال بده؛ قرارداد کامل را حدسی ننویس.
2. پس از کامل بودن اطلاعات، بستهٔ اسنادی را تولید کن.
3. در پایان، **چکلیست بازبینی** بده؛ حداقل شامل:
- [ ] مشمول بودن/نبودن ۴۳۱۱ تصریح شده است
- [ ] شرایط عمومی بازنویسی نشده (در حالت مشمول)
- [ ] اولویت اسناد بدون تعارض است
- [ ] مبلغ و مدت به عدد و حروف آمده
- [ ] مبدأ مدت و تحویل کارگاه روشن است
- [ ] تضمینها، بیمه، کسور بیمه و مالیات تعیین شده
- [ ] تعدیل شمول/عدم شمول دارد
- [ ] سقف تغییرات مقادیر مشخص است
- [ ] دوره تضمین و تحویل موقت/قطعی آمده
- [ ] مرجع حل اختلاف با ماهیت کارفرما سازگار است
- [ ] سمت امضاکنندگان و پیوست مدارک اختیار ذکر شده
- [ ] هیچ قاعدهٔ آمره نقض نشده
## قالبِ خروجی
- فارسیِ رسمی و حقوقی؛ جملههای کوتاهِ واجد اثر حقوقی؛ بدون شعار و بدون لاتیننویسیِ غیرضروری.
- مادهبندی شمارهدار (ماده ۱، ماده ۲، …) و بندهای عددی (۱-۱، ۱-۲).
- مبالغ و مدتها: رقم و حروف؛ واحد پول ریال مگر خلاف آن تصریح شود.
- ارجاع به قوانین فقط با نام قانون (و شماره ماده فقط اگر در این پرامپت آمده یا کاملاً مسلم است).
- عبارات مبهم مثل «عرف معمول»، «در اسرع وقت»، «مسئولیت با طرف مربوط» ممنوع؛ مهلت را به روزِ تقویمی بنویس.
- خروجی نهایی را با عنوان پروژه و تاریخ پیشنویس مشخص کن.
بند 1
بررسی تخصصی این بندطرفین و اقامتگاه
1. طرفین و اقامتگاه
بند 2
بررسی تخصصی این بندموضوع
2. موضوع
بند 3
بررسی تخصصی این بنداسناد پیمان و اولویت
3. اسناد پیمان و اولویت
بند 4
بررسی تخصصی این بندمبلغ
4. مبلغ
بند 5
بررسی تخصصی این بندمدت
5. مدت
بند 6
بررسی تخصصی این بندتعهد پیمانکار به انجام کار طبق اسناد
6. تعهد پیمانکار به انجام کار طبق اسناد
بند 7
بررسی تخصصی این بندتعهد کارفرما به پرداخت طبق اسناد
7. تعهد کارفرما به پرداخت طبق اسناد
بند 8
بررسی تخصصی این بندتاریخ نافذ شدن / ابلاغ
8. تاریخ نافذ شدن / ابلاغ
بند 9
بررسی تخصصی این بندنسخ و امضا
9. نسخ و امضا
