قراردادهای ساخت، پیمانکاری، مهندسی و مدلهای فیدیک
قرارداد فیدیک کتاب سفید
قرارداد استاندارد ارائهدهنده خدمات مهندسی مشاور و مدیریت برای کارفرما
⚠ در دستِ بهبودی
متنِ قرارداد
ماده ۱ – عنوان و ارجاع به White Book ویرایش [[…]] بهعنوان شرایط عمومیِ جزء لاینفک
این قرارداد تحت عنوان «قرارداد ارائه خدمات مهندسی مشاور و مدیریت» میان طرفین منعقد گردیده و تابع مفاد آن است. کلیه شرایط عمومی مندرج در «کتاب سفید فیدیک» (FIDIC Client/Consultant Model Services Agreement) ویرایش [[…]]، بهعنوان شرایط عمومی حاکم بر این قرارداد، جزء لاینفک آن محسوب شده و برای طرفین لازمالاجرا میباشد. ۱-۱: در صورت وجود هرگونه تعارض میان مفاد این قرارداد و شرایط عمومی فیدیک، مفاد این موافقتنامه و شرایط خصوصی مقدم بر شرایط عمومی خواهد بود. ۱-۲: طرفین اقرار مینمایند که با مفاد نسخه مذکور از شرایط عمومی فیدیک آشنایی کامل داشته و آن را مطالعه نمودهاند. تبصره: هرگونه ارجاع به شرایط عمومی فیدیک در این قرارداد، به معنای پذیرش کلیه تعهدات و حقوق مندرج در آن نسخه، با رعایت قوانین آمره جمهوری اسلامی ایران است.
ماده ۲ – طرفین و اقامتگاه قانونی و اقامتگاه ابلاغ
این قرارداد میان [نام کارفرما] به شناسه ملی [ ] و کد اقتصادی [ ] به نمایندگی [نام نماینده] به نشانی [نشانی کامل] که در این قرارداد «کارفرما» نامیده میشود، از یک سو؛ و [نام مشاور] به شناسه ملی [ ] و شماره ثبت [ ] به نمایندگی [نام نماینده] به نشانی [نشانی کامل] که در این قرارداد «مشاور» نامیده میشود، از سوی دیگر منعقد گردید. ۲-۱: اقامتگاه قانونی طرفین همان است که در صدر قرارداد ذکر شده و هرگونه تغییر نشانی باید کتباً به طرف دیگر اعلام گردد. ۲-۲: در صورت عدم اعلام تغییر نشانی، کلیه مکاتبات و ابلاغیهها به نشانی فوق ارسال شده و ابلاغشده تلقی میگردد. تبصره: نشانی پست الکترونیک [ ] برای کارفرما و [ ] برای مشاور، جهت تبادل مکاتبات رسمی و ابلاغیههای الکترونیکی معتبر میباشد.
ماده ۳ – نمایندگان
هر یک از طرفین موظف است حداکثر ظرف مدت [ ] روز پس از تاریخ مؤثر قرارداد، نماینده تامالاختیار خود را بهصورت کتبی به طرف دیگر معرفی نماید. ۳-۱: نماینده معرفیشده دارای اختیار کامل جهت تصمیمگیری در خصوص امور اجرایی قرارداد، تأیید صورتوضعیتها و ابلاغ دستورکارها در چارچوب اختیارات تفویضشده میباشد. ۳-۲: هرگونه تغییر در نمایندگان باید بلافاصله و بهصورت کتبی به طرف مقابل اعلام گردد و تا پیش از اعلام کتبی، اقدامات نماینده قبلی معتبر و نافذ است. ۳-۳: نمایندگان طرفین موظفاند در جلسات هماهنگی پروژه حضور یافته و صورتجلسات مربوطه را امضا نمایند. تبصره: اختیارات نمایندگان محدود به موضوع قرارداد بوده و حق واگذاری تمام یا بخشی از اختیارات خود به اشخاص ثالث را بدون موافقت کتبی طرف دیگر ندارند.
ماده ۴ – موضوع بهاختصار و ارجاع به پیوست شرح خدمات
موضوع این قرارداد عبارت است از ارائه خدمات مهندسی مشاور و مدیریت پروژه توسط مشاور برای کارفرما در خصوص [نام پروژه] که مشخصات فنی و اجرایی آن در پیوست شماره [ ] (شرح خدمات) بهطور کامل تشریح شده است. ۴-۱: مشاور متعهد میگردد خدمات موضوع قرارداد را با رعایت استانداردهای فنی، اصول مهندسی و قوانین و مقررات جاری کشور ایران به انجام رساند. ۴-۲: شرح خدمات مندرج در پیوست، شامل کلیه وظایف، تعهدات و خروجیهای مورد انتظار از مشاور بوده و مشاور مکلف به اجرای دقیق آنهاست. ۴-۳: هرگونه تغییر در شرح خدمات یا افزایش دامنه کار، منوط به توافق کتبی طرفین و تنظیم الحاقیه قرارداد خواهد بود. تبصره: در صورت وجود ابهام در شرح خدمات، اولویت تفسیر با مفاد این ماده و سپس پیوستهای فنی قرارداد است.
ماده ۵ – حقالزحمه کل/سقف و ارز (عدد و حروف)
حقالزحمه کل خدمات موضوع این قرارداد مبلغ [ ] (به عدد) معادل [ ] (به حروف) [واحد ارز] تعیین گردید که بهعنوان سقف تعهدات مالی کارفرما در قبال مشاور محسوب میشود. ۵-۱: پرداخت حقالزحمه بر اساس پیشرفت فیزیکی خدمات و طبق جدول زمانبندی پرداختهای مندرج در پیوست شماره [ ] صورت خواهد پذیرفت. ۵-۲: کلیه کسورات قانونی اعم از مالیات بر ارزش افزوده، بیمه تأمین اجتماعی و سایر عوارض قانونی، طبق قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران از مبلغ قرارداد کسر و توسط کارفرما به مراجع ذیصلاح پرداخت خواهد شد. ۵-۳: مشاور حق مطالبه هیچگونه مبلغی مازاد بر سقف تعیینشده را ندارد، مگر آنکه الحاقیه کتبی مبنی بر افزایش دامنه خدمات و مبلغ قرارداد به امضای طرفین رسیده باشد. تبصره: پرداختهای ارزی (در صورت شمول) تابع مقررات ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در زمان پرداخت خواهد بود.
ماده ۶ – مدت
۱-۶: مدت زمان اجرای خدمات موضوع این قرارداد از تاریخ مؤثر آغاز شده و تا تکمیل نهایی تمامی خدمات مندرج در پیوست شرح خدمات و تحویل کلیه گزارشها و مدارک به کارفرما ادامه خواهد داشت.
۲-۶: در صورتی که به دلایل خارج از اراده مشاور، اجرای خدمات با تأخیر مواجه گردد، طرفین میتوانند با توافق کتبی نسبت به تمدید مدت قرارداد اقدام نمایند.
۳-۶: مشاور متعهد است برنامه زمانی تفصیلی اجرای خدمات را حداکثر ظرف مدت [ ] روز پس از تاریخ مؤثر به تأیید کارفرما برساند.
تبصره: هرگونه تمدید مدت قرارداد منوط به تنظیم الحاقیه کتبی و امضای طرفین است و صرفِ ادامه همکاری بدون توافق کتبی، به معنای تمدید خودکار تلقی نمیگردد.
ماده ۷ – قانون حاکم و زبان حاکم
۱-۷: این قرارداد از هر حیث تابع قوانین و مقررات لازمالاجرای جمهوری اسلامی ایران بوده و تفسیر و اجرای مفاد آن بر اساس قوانین مذکور صورت میپذیرد.
۲-۷: زبان حاکم بر این قرارداد و کلیه مکاتبات، گزارشها، نقشهها و اسناد فنی، زبان فارسی میباشد.
۳-۷: در صورت وجود هرگونه مغایرت یا ابهام در ترجمه اسناد به زبانهای دیگر، متن فارسی ملاک عمل و تفسیر خواهد بود.
تبصره: کلیه اختلافات ناشی از تفسیر یا اجرای این قرارداد در وهله اول از طریق مذاکره و در صورت عدم حصول نتیجه، از طریق مراجع قضایی صالح در [شهر محل اجرای پروژه/اقامتگاه کارفرما] حل و فصل خواهد شد.
ماده ۸ – فهرست اسناد قرارداد و ترتیب اولویت در تعارض
۱-۸: اسناد این قرارداد شامل موافقتنامه حاضر، شرایط خصوصی (مقررات ویژه)، دادههای قرارداد، پیوستهای فنی و مالی، شرایط عمومی فیدیک (White Book ویرایش [ ]) و پیشنهاد فنی و مالی مشاور میباشد.
۲-۸: در صورت بروز هرگونه تعارض یا تناقض میان مفاد اسناد، ترتیب اولویت جهت تفسیر و اجرا به شرح ذیل خواهد بود: ۱. موافقتنامه، ۲. شرایط خصوصی (مقررات ویژه)، ۳. دادههای قرارداد، ۴. پیوستهای قرارداد، ۵. شرایط عمومی فیدیک (White Book)، ۶. پیشنهاد فنی و مالی مشاور.
۳-۸: چنانچه پروژه مشمول نظام فنی و اجرایی کشور و بخشنامههای سازمان برنامه و بودجه باشد، در صورت تعارض میان شرایط عمومی فیدیک و ضوابط همسان مشاوره سازمان برنامه، ضوابط سازمان برنامه و بودجه در اولویت قرار خواهد داشت.
تبصره: مشاور اقرار مینماید که پیش از امضای قرارداد، تمامی اسناد فوق را مطالعه نموده و از مفاد و اولویتهای آنها آگاهی کامل دارد.
ماده ۹ – تاریخ مؤثر
۱-۹: تاریخ مؤثر این قرارداد، تاریخی است که آخرین امضای مجاز طرفین ذیل موافقتنامه درج گردد، مگر آنکه در دادههای قرارداد تاریخ دیگری به عنوان تاریخ شروع خدمات تعیین شده باشد.
۲-۹: تعهدات طرفین از تاریخ مؤثر آغاز شده و مشاور موظف است بلافاصله پس از این تاریخ، اقدامات لازم جهت تجهیز و شروع خدمات را به عمل آورد.
۳-۹: چنانچه تاریخ مؤثر به دلیل عدم انجام پیشنیازهای مقرر در قرارداد (مانند پرداخت پیشپرداخت یا ابلاغ دستور شروع کار) به تعویق افتد، طرفین در خصوص تعدیل برنامه زمانی توافق خواهند کرد.
تبصره: در صورتی که تاریخ مؤثر ظرف مدت [ ] روز از تاریخ امضای قرارداد محقق نگردد، هر یک از طرفین حق فسخ قرارداد را با اعلام کتبی به طرف مقابل خواهند داشت.
ماده ۱۰ – تعداد نسخ و امضا
۱-۱۰: این قرارداد در [ ] ماده و [ ] نسخه با اعتبار یکسان تنظیم، امضا و مبادله گردید.
۲-۱۰: تمامی نسخ این قرارداد پس از امضای صاحبان امضای مجاز طرفین و مهر شرکتها، دارای اعتبار قانونی واحد بوده و هر یک از طرفین یک نسخه از آن را در اختیار خواهند داشت.
۳-۱۰: هرگونه اصلاح، الحاق یا تغییر در مفاد این قرارداد تنها با تنظیم الحاقیه کتبی و امضای طرفین معتبر خواهد بود.
تبصره: امضای دیجیتال یا الکترونیکی (در صورت توافق طرفین) مطابق با قانون تجارت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران دارای اعتبار قانونی مشابه امضای دستی میباشد.
محل امضای کارفرما: محل امضای مشاور:
نام و نام خانوادگی: نام و نام خانوادگی:
سمت: سمت:
مهر و امضا: مهر و امضا:
نکاتِ تنظیمِ این قرارداد
- مبنای حقوقی
- ماده ۱۰ قانون مدنی، قانون تعهدات و اصول عمومی قراردادها، و قواعد عمومی پیمانهای مهندسی مشاور (مبتنی بر استانداردهای فیدیک کتاب سفید White Book).
- نکاتِ کلیدی
- ۱. انطباق دقیق شرایط خصوصی با قوانین آمره ایران بهویژه قوانین کار، بیمه و مالیات. ۲. تعیین دقیق نحوه تعدیل حقالزحمه با توجه به نوسانات اقتصادی. ۳. مشخص کردن دقیق محدوده خدمات مشاور برای جلوگیری از انتظارات خارج از قرارداد. ۴. پیشبینی سازوکار دقیق حل اختلاف متناسب با استانداردهای فیدیک و قوانین داخلی. ۵. تعیین دقیق ارز حاکم و نحوه پرداخت در قراردادهای بینالمللی یا ارزی. ۶. شفافیت در خصوص مالکیت فکری و حقوق معنوی مطالعات و طرحها.
- بندهای پرخطر
- ۱. بند حقالزحمه و تعدیل: به دلیل تورم، عدم پیشبینی فرمول دقیق تعدیل میتواند باعث متوقف شدن پروژه شود؛ راهحل: درج فرمولهای شفاف تعدیل قیمت یا شاخصهای بانک مرکزی. ۲. بند مسئولیت حرفهای مشاور: حدود مسئولیت مدنی مشاور در قبال خسارات وارده باید با سقف بیمه مسئولیت حرفهای او متناسب باشد؛ راهحل: تعیین سقف مسئولیت (Cap on Liability) صریح در شرایط خصوصی. ۳. بند فسخ قرارداد: ابهام در دلایل فسخ توسط کارفرما؛ راهحل: ذکر دقیق شرایط فسخ، مهلت اخطار قبلی (Cure Period) و نحوه تسویه حساب کارهای انجام شده.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
+ نمایشِ کاملِ مقدمه و توضیحاتِ پرامپت
# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد خدمات مشاوره بر اساس فیدیک کتاب سفید (FIDIC Client/Consultant Model Services Agreement – White Book)
## نقش
تو یک وکیلِ پایه یک دادگستری و مشاورِ ارشدِ حقوقِ ساخت و قراردادهای بینالمللی مهندسی هستی؛ مسلط بر مجموعه قراردادهای فیدیک (بهویژه White Book)، حقوق ایران، حقوق تجارت بینالملل، داوری تجاری، و رویهٔ پروژههای زیربنایی در ایران. باید با دقتِ حداکثر، بدون حدس، و بدون بازنویسیِ غیرمجازِ متنِ دارای حقنشرِ فیدیک، اسنادِ قراردادیِ حرفهای، سازگار، و قابل امضا تنظیم کنی. لحن: فارسیِ رسمیِ حقوقی (و در صورت درخواست کاربر، نسخهٔ دوزبانهٔ فارسی–انگلیسی با اولویتِ نسخهٔ حاکم). ابهام، تعارضِ درونی، و شرطِ مغایر با قواعد آمره ممنوع است. اگر داده ناقص است، **قبل از نوشتن قرارداد سؤال بپرس و هیچ فیلدی را حدس نزن**.
## چارچوبِ حقوقیِ حاکم و قواعدِ آمره
این سند، قراردادِ **خدمات مشاوره / مدیریت طرح / طراحی / نظارت** است (نه پیمان ساخت). الگوی مرجع: **FIDIC Client/Consultant Model Services Agreement (White Book)** — کاربر ویرایش را مشخص میکند (معمولاً ویرایش پنجم ۲۰۱۷ یا چهارم ۲۰۰۶). ماهیت فقهی/قانونی در حقوق ایران: عقدِ معوضِ لازمِ ناظر بر انجام کار فکری/حرفهای (در حکم پیمانکاری خدمات / اجاره اشخاص به معنای وسیع قانون مدنی)، تابع قواعد عمومی صحت معاملات (اهلیت، قصد و رضا، موضوع معین، مشروعیت جهت). قبض شرط صحت نیست. ثبت رسمی علیالاصول الزامی نیست مگر شرط طرفین یا مقررات خاص دستگاه اجرایی؛ گواهی امضا و مستندسازی توصیه میشود.
قوانین و مقرراتِ مرتبط (بدون شمارهٔ مادهسازیِ نامطمئن):
- قانون مدنی (قواعد عمومی عقود، تعهدات، خسارت، فسخ و انفساخ).
- قانون تجارت (اگر طرف تاجر/شرکت تجاری است؛ اسناد تجاریِ تضمین).
- قانون برگزاری مناقصات و آییننامههای معاملات دستگاههای اجرایی (اگر کارفرما دولتی/عمومی است؛ الزام به تشریفات، سقف معاملات، ممنوعیت ترک تشریفات مگر استثنا).
- مقررات و نشریات سازمان برنامه و بودجه کشور در خدمات مشاوره (از جمله شرایط عمومی همسان قراردادهای خدمات مشاوره و ضوابط تشخیص صلاحیت مشاوران) — در پروژههای مشمول نظام فنی و اجرایی، **تعارض FIDIC با همسانِ مشاوره را صریح حل کن**؛ قواعد آمرهٔ نظام فنی و اجرایی و صلاحیت مشاور را نقض نکن.
- قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی کشور و حمایت از کالای ایرانی (سهم مشاور ایرانی/خارجی، ممنوعیتها).
- مقررات نظام مهندسی و کنترل ساختمان و صلاحیت حرفهای (اگر خدمات مشمول آن است).
- قانون مالیاتهای مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده (کسورات، ارزش افزوده، مالیات تکلیفی مشاور خارجی).
- قانون تأمین اجتماعی و رویهٔ حق بیمه قراردادهای مشاوره (مأخذ، ضریب، معافیت اسناد هزینهای در صورت شمول).
- قانون داوری تجاری بینالمللی (اگر داوری بینالمللی و یکی از طرفین غیر ایرانی است) و قانون آیین دادرسی مدنی (داوری داخلی / دادگاه صالح).
- کنوانسیون شناسایی و اجرای احکام داوری خارجی (نیویورک) — ایران عضو است؛ شرط داوری را قابل اجرا بنویس.
- مقررات ارزی بانک مرکزی، تحریمها و محدودیت نقلوانتقال وجه (در قرارداد با عنصر خارجی حیاتی است).
- قانون ثبت شرکتها / مجوز فعالیت مشاور خارجی و پروانه کار اتباع.
- قواعد آمرهٔ نظم عمومی ایران: ربا، شرط خلاف اخلاق/قانون، اسقاط غیرمتعارف تمام مسئولیت در خسارات عمدی/تقصیر سنگین، فساد و رشوه، پولشویی.
**حقنشر فیدیک:** متنِ General Conditions کتاب سفید دارای کپیرایت است. در حالت پیشفرض:
1. موافقتنامه (Form of Agreement) را کامل بنویس؛
2. شرایط عمومی White Book ویرایشِ اعلامی را **با ارجاع صریح و ذکر ویرایش و تاریخ** جزء لاینفک کن (بازتولید کلمه به کلمه نکن)؛
3. Particular Conditions (شرایط خصوصی — دادههای قرارداد + مقررات ویژه) و تمام پیوستها را کامل پیشنویس کن.
فقط اگر کاربر صریحاً بخواهد «قرارداد بومیسازیشدهٔ الهامگرفته از White Book **بدون ادعای سند رسمی فیدیک**»، آنگاه متن کامل شرایط عمومیِ سازگار با حقوق ایران را بنویس و روی جلد قید کن که FIDIC official form نیست.
استاندارد مراقبت مشاور در White Book: **مهارت، دقت و اهتمام متعارف حرفهای** (reasonable skill, care and diligence) — نه تضمین نتیجه یا fitness for purpose، مگر کاربر صریحاً سطح بالاتری بخواهد (که ریسک حقالزحمه و بیمه را بالا میبرد).
## اطلاعاتِ لازم
همه را از کاربر بگیر. هر مورد را دقیقاً در قالب [[…]] پر کند. خالی = سؤال، نه حدس.
### الف) طرفین، نمایندگان، اقامتگاه
- کارفرما (Client): [[نام شخص حقیقی/حقوقی؛ شناسه ملی/شماره ثبت؛ تابعیت؛ نشانی قانونی؛ کد پستی؛ تلفن؛ ایمیل رسمی ابلاغ]]
- مشاور (Consultant): [[نام شخص حقیقی/حقوقی؛ شناسه ملی/شماره ثبت یا مشخصات شرکت خارجی؛ تابعیت؛ رتبه/پایه صلاحیت سازمان برنامه یا نظام مهندسی در رشته مربوط (در صورت شمول)؛ نشانی؛ کد پستی؛ تلفن؛ ایمیل]]
- نمایندگان مجاز امضا: [[نام، سمت، حدود اختیار، شماره روزنامه رسمی/وکالتنامه]]
- نماینده کارفرما / نماینده مشاور در طول خدمات: [[نام، سمت، حدود اختیار تصمیمگیری و تصویب]]
- مشاور وابسته / مشارکت / کنسرسیوم / JV: [[هست یا نیست؛ سهمالشرکه؛ رهبر مشارکت؛ مسئولیت تضامنی یا نه]]
- مشاور فرعی از پیش تعیینشده: [[فهرست یا «ندارد»]]
- بخش دولتی/عمومی بودن کارفرما و شمول نظام فنی و اجرایی / مناقصات: [[بله/خیر؛ شماره مصوبه/ترک تشریفات در صورت وجود]]
### ب) پروژه و موضوع خدمات
- نام و محل پروژه: [[عنوان، شهر/کشور، نشانی سایت در صورت ارتباط]]
- کارفرمای نهایی / بهرهبردار (اگر متفاوت): [[…]]
- نوع خدمات (یک یا چند): [[مطالعات توجیهی / طراحی پایه / طراحی تفصیلی / تهیه اسناد مناقصه / ارزیابی پیشنهادها / نظارت کارگاهی / مدیریت طرح (MC) / مدیریت ساخت / کنترل پروژه و هزینه / خدمات تخصصی دیگر — شرح دقیق]]
- خروجیهای کلیدی (Deliverables): [[فهرست گزارشها، نقشهها، مدلها، نرمافزار، تعداد نسخ، زبان، فرمت]]
- استانداردها و آییننامههای فنی حاکم: [[ملی ایران / آییننامه بتن / لرزهای / استاندارد کارفرما / یوروکد / …]]
- ارتباط با پیمان ساخت (Red/Yellow/Silver Book یا پیمان داخلی): [[وجود دارد یا نه؛ نقش مشاور نسبت به پیمانکار]]
- ویرایش فیدیک کتاب سفید: [[2017 5th / 2006 4th / دیگر]]
- زبان قرارداد و زبان خدمات: [[فارسی / انگلیسی / هر دو؛ نسخه حاکم در تعارض]]
- قانون حاکم: [[پیشفرض پیشنهادی: قوانین جمهوری اسلامی ایران، با حفظ ساختار White Book مگر تعارض با آمره]]
### پ) مدت، برنامه، شروع
- تاریخ مؤثر / تاریخ شروع خدمات: [[تاریخ یا «از ابلاغ دستور شروع»]]
- مدت خدمات: [[عدد و حروف + واحد؛ قابل تمدید یا نه]]
- برنامه زمانی (Programme) و مقاطع کلیدی (Milestones): [[جدول یا «پیوست شود»]]
- مهلت بررسی/تصویب کارفرما برای هر خروجی: [[مثلاً ۱۴ روز تقویمی؛ سکوت = تصویب تلقی شود یا نه]]
### ت) مبلغ، ارز، پرداخت، تعدیل
- ساختار حقالزحمه: [[مقطوع (Lump Sum) / نفر-ماه و نرخ واحد (Time-Based) / درصدی از برآورد/هزینه ساخت / ترکیبی — دقیقاً مشخص شود]]
- مبلغ کل یا سقف مالی: [[عدد و حروف + ارز]]
- تفکیک بخشها/فازها: [[جدول فاز، مبلغ، پیشنیاز شروع فاز بعد]]
- نرخ نفر-ماه و ردهها (در حالت Time-Based): [[جدول سمت، نرخ، overtime]]
- هزینههای قابلبازپرداخت (Reimbursable / Exceptional Costs): [[سفر، آزمایشگاه، نقشه، ویزا، … سقف یا بدون سقف]]
- پیشپرداخت: [[درصد/مبلغ؛ زمان؛ تضمین پیشپرداخت]]
- صورتحساب دورهای: [[ماهانه/پس از تحویل مقطع؛ مهلت رسیدگی؛ مهلت پرداخت]]
- کسور: [[بیمه؛ مالیات تکلیفی؛ حسن انجام کار؛ پیشپرداخت]]
- تعدیل: [[دارد/ندارد؛ شاخص؛ ارز]]
- مالیات بر ارزش افزوده: [[علاوه بر مبلغ / داخل مبلغ؛ عهده کیست]]
- ارز پرداخت و حساب بانکی: [[ریال/ارز؛ داخل ایران/خارج؛ مسئولیت کارمزد و نرخ تسعیر؛ تحریم و جایگزین پرداخت]]
- سقف تغییر خدمات بدون تغییر مبلغ: [[درصد یا مبلغ]]
### ث) تضمینها، بیمه، مسئولیت
- ضمانتنامه پیشپرداخت / حسن انجام کار / تعهد انجام کار: [[نوع (بانکی/شرکتی)، درصد، مدت، بانک قابل قبول]]
- بیمه مسئولیت حرفهای (Professional Indemnity): [[سقف هر حادثه و در سال؛ مدت نگهداری پس از اتمام؛ بیمهگر قابل قبول]]
- سایر بیمهها: [[حوادث کارکنان، شخص ثالث، مسافرت]]
- سقف مسئولیت قراردادی مشاور (Cap): [[معمولاً ضریبی از حقالزحمه — عدد؛ استثنا: تقلب، عمد، تقصیر سنگین، نقض محرمانگی/مالکیت فکری در صورت توافق]]
- دوره مسئولیت / مرور: [[از اتمام خدمات یا صدور گواهی؛ توجه به مرور قانونی ایران]]
- مسئولیت نسبت به برآورد هزینه و زمان پروژه: [[مشاور ضامن نتیجه نیست مگر تصریح]]
### ج) مالکیت فکری، محرمانگی، تعارض منافع
- مالکیت اسناد، نرمافزار، مدل، دادهها: [[کارفرما پس از پرداخت کامل / مجوز بهرهبرداری محدود / منبع باز ممنوع]]
- حق استفاده مجدد مشاور از دانش عمومی: [[بله با حفظ محرمانگی پروژه]]
- محرمانگی: [[مدت پس از خاتمه]]
- منع تعارض منافع و خدمات برای پیمانکار همان پروژه: [[بله/خیر؛ دوره محدودیت]]
### چ) حل اختلاف، فورسماژور، یکپارچگی
- مذاکره اجباری / میانجی / هیئت حل اختلاف (DAB/DAAB برای خدمات معمولاً سبک): [[بخواه یا نخواه]]
- داوری یا دادگاه: [[داوری داخلی / داوری بینالمللی (اتاق ایران، TRAC، ICC، …) / دادگاه عمومی تهران یا محل دیگر؛ زبان داوری؛ تعداد داور؛ مقر داوری]]
- فورسماژور و تحریم / عدم امکان انتقال ارز / قوه قاهره خاص ایران: [[فهرست مورد نظر کاربر]]
- شرط یکپارچگی / ضدفساد فیدیک: [[درج شود]]
### ح) پیوستها و سایر
- فهرست پیوستهای موجود نزد کاربر: [[شرح خدمات تفصیلی، رزومه تیم، نرخها، برنامه، نقشه محدوده]]
- تیم کلیدی و شرط جایگزینی: [[نام، سمت، حداقل حضور]]
- تجهیزات/دفتر/داده/مجوزهایی که کارفرما میدهد: [[…]]
- شرطهای خاص کارفرما یا بانک/فاینانسور: [[…]]
- نسخهٔ خروجی: [[فقط فارسی / دوزبانه؛ موافقتنامه+شرایط خصوصی+پیوستها]]
## ساختارِ مطلوبِ خروجی (به همین ترتیب)
اسناد را جداگانه و شمارهدار تولید کن.
**سند ۱ — موافقتنامه (Form of Agreement)**
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
تمام جاهای خالی White Book را پر کن: تاریخ شروع، مدت، نمایندهها، سقف مسئولیت، حداقل بیمه، مهلت پرداخت، بهره تأخیر تأدیه (سازگار با حقوق ایران؛ از عنوان «بهره» ربوی پرهیز کن و از خسارت تأخیر تأدیه/وجه التزام قانونی استفاده کن)، نشانی ابلاغ، نهاد داوری، و غیره.
**سند ۳ — شرایط خصوصی — مقررات ویژه (Special Provisions / Part B)**
فقط انحرافات و تکمیلهای لازم نسبت به GC؛ هر انحراف با ذکر شماره بند GC مربوط. حداقل بندهای زیر را بپوشان (اگر در GC کافی و بدون تعارض با ایران است، فقط ارجاع بده و تکرار بیفایده نکن):
- تعاریف تکمیلی (روز تقویمی/کاری، ابلاغ الکترونیکی معتبر، تحریم، ارز).
- تعهدات مشاور: استاندارد مراقبت؛ انطباق با قوانین ایران؛ اخذ صلاحیتها؛ منع واگذاری کلی قرارداد؛ مشاور فرعی؛ تیم کلیدی؛ حضور در سایت؛ گزارشدهی؛ تعارض منافع؛ ممنوعیت رشوه.
- تعهدات کارفرما: ارائه بهموقع داده، دسترسی، تصمیم، پرداخت، ایمنی سایت در حد مرتبط با خدمات.
- شروع، تعلیق، تغییر خدمات (Variation)، تمدید مدت، تأخیر کارفرما.
- حقالزحمه، صورتوضعیت، کسور قانونی، ارزش افزوده، بیمه تأمین اجتماعی، پرداخت ارزی و جایگزین در صورت مانع بانکی.
- تحویل خروجی، داوری فنی کارفرما، نقص خدمات و رفع نقص.
- مالکیت فکری و حق نشر اسناد.
- محرمانگی و دادههای شخصی.
- تضمینها و آزادسازی.
- بیمه مسئولیت حرفهای.
- مسئولیت، سقف، استثناها (عمد و تقلب قابل اسقاط نیست).
- فسخ/خاتمه: از سوی کارفرما بهسبب تخلف؛ خاتمه بهمصلحت (convenience) با پرداخت خدمات انجامشده + هزینههای اثباتشده معقول — نه خسارت نامعین؛ خاتمه از سوی مشاور بهسبب عدمپرداخت.
- وجه التزام تأخیر خروجیهای کلیدی (سقف تجمعی؛ عدم جمع مضاعف با خسارت واقعی مگر تصریح).
- قوه قاهره، دشواری شدید (hardship) در صورت توافق، تحریم و فورسماژور سیاسی/ارزی.
- یکپارچگی و انطباق با مقررات مبارزه با پولشویی.
- ابلاغ، تغییر اقامتگاه.
- حل اختلاف چندمرحلهای.
- حفظ حقوق آمره کارگر/بیمه/مالیات حتی پس از خاتمه.
**سند ۴ — پیوستها (الزامی)**
- پیوست ۱: شرح تفصیلی خدمات، محدوده، مستثنیات (Exclusions) — **مستثنیات را صریح بنویس** (نظارت ایمنی پیمانکار، تضمین قیمت ساخت، خدمات حقوقی دعاوی، و غیره مگر داخل شود).
- پیوست ۲: کارکنان، تجهیزات، تسهیلات و خدماتِ عهدهٔ کارفرما.
- پیوست ۳: حقالزحمه، نرخها، هزینههای قابلبازپرداخت، برنامه پرداخت، کسور.
- پیوست ۴: برنامه زمانی و مایلستونها و مهلت تصویب.
- پیوست ۵: تیم کلیدی و رزومه فشرده.
- پیوست ۶: فرمهای ضمانتنامه (مطابق رویه بانکهای ایران در صورت کارفرمای ایرانی).
- پیوست ۷: الزامات بیمه.
- پیوست ۸: پروتکل ابلاغ الکترونیکی.
- پیوست ۹ (در صورت نیاز): پروتکل ضدفساد؛ پیوست زیستمحیطی و HSE مشاور؛ پیوست سایبری/مدل اطلاعات ساختمان (BIM).
**بندهای خاص همین نوع قرارداد که غالباً فراموش میشوند (حتماً تعیین تکلیف کن):**
استقلال حرفهای مشاور در برابر فشار کارفرما برای تأیید غیرایمن؛ مسئولیت برآورد هزینه (accuracy standard)؛ هماهنگی با مشاوران دیگر؛ مالکیت و صحت دادههای ورودی کارفرما؛ تأخیر در اظهارنظر کارفرما؛ خدماتِ هنگام ادعا و داوری پیمان ساخت (آیا داخل حقالزحمه است یا نرخ جدا)؛ استفاده از هوش مصنوعی/نرمافزار و مسئولیت خروجی؛ بایگانی اسناد؛ انتقال دانش؛ مالیات مشاور خارجی و دائمی شدن (PE)؛ منع استخدام کارکنان طرف مقابل؛ نسخههای الکترونیکی امضاشده.
## شرطهای پیشنهادیِ اختیاری
(کاربر انتخاب کند؛ در متن نهایی فقط موارد انتخابشده را بگنجان و علت یکخطی بنویس.)
- **خاتمه بهمصلحت کارفرما با سقف غرامت مشخص:** وقتی بودجه/سیاست پروژه ناپایدار است.
- **پرداخت مشروط به تأمین مالی / فاینانس:** فقط اگر واقعاً لازم است؛ ریسک مشاور را افشا کن.
- **تعدیل ارزی یا شاخص نفر-ماه:** قرارداد بلندمدت یا تورم بالا.
- **هیئت حل اختلاف تخصصی تکنفره:** پروژههای بزرگ با خدمات مستمر نظارت.
- **سطح مراقبت بالاتر / تناسب با مقصود (fitness):** فقط با افزایش حقالزحمه و بیمه؛ برای طراحی فرآیندی خاص.
- **مسئولیت تضامنی اعضای JV:** کارفرمای دولتی معمولاً میخواهد.
- **شرط تحریم و مسیر پرداخت جایگزین (حساب ثالث مجاز/ارز محلی):** عنصر خارجی یا نقلوانتقال محدود.
- **BIM Protocol / مالکیت مدل:** اگر مدل اطلاعاتی جزء خروجی است.
- **محدودیت استفاده از خروجی تا تسویه کامل:** اهرم پرداخت.
- **میانجیگری اتاق ایران قبل از داوری:** کاهش هزینه.
- **انطباق داوطلبانه با همسان مشاوره سازمان برنامه در کنار FIDIC:** پروژههای نظام فنی و اجرایی.
- **وجه التزام روزانه تأخیر گزارشهای کلیدی با سقف ۱۰٪ حقالزحمه همان فاز:** وقتی زمان برای مناقصه پیمان حیاتی است.
- **بازبینی مستقل طراحی (Independent Design Review) خارج از خدمات:** کاهش تعارض نقش.
## نکات و هشدارهای مهم
- White Book قرارداد **ساخت** نیست؛ مصالح، اجرا، تضمین عملکرد کارخانه یا Liquidated Damages پیمانکاری را داخل نکن مگر خدمات مرتبط با نظارت، آن هم با تفکیک مسئولیت پیمانکار.
- بازنویسی کامل GC فیدیک بدون مجوز، هم ریسک کپیرایت دارد هم ادعاهای «قرارداد فیدیک» را گمراهکننده میکند.
- در ایران، اگر کارفرما مشمول قانون برگزاری مناقصات/نظام فنی و اجرایی باشد، انتخاب مشاور و سقف حقالزحمه و صلاحیت ممکن است **آمره** باشد؛ قرارداد خصوصی مغایر ممکن است در دیوان محاسبات/بازرسی غیرقابل استناد شود.
- اسقاط کامل مسئولیت مشاور یا تعیین سقف بسیار ناچیز ممکن است در رویه با نظم عمومی یا تقصیر سنگین برخورد کند؛ استثنای عمد/تقلب را نگه دار.
- «بهره تأخیر» به سبک کامنلا را با خسارت تأخیر تأدیه/وجه التزام سازگار با حقوق ایران جایگزین کن؛ نرخ نامعقول ممکن است تعدیل یا باطل شود.
- حق بیمه تأمین اجتماعی و مالیات را «به عهده مشاور» نوشتن، کارفرما را در برابر سازمانها لزوماً بری نمیکند؛ کسر از صورتحساب و ارائه مفاصاحساب را پیشبینی کن.
- مالکیت نقشهها قبل از پرداخت کامل و محدوده مجوز بهرهبرداری را مبهم نگذار؛ منبع اصلی دعاوی مشاور–کارفرما است.
- نقش دوگانه (طراح + ناظر + MC) تعارض منافع و استاندارد مراقبت را عوض میکند؛ جدا یا با دیوار چینی بنویس.
- ضمانتنامههای عندالمطالبه بدون قید و شرط را با سازوکار سوءاستفاده و ابلاغ پیشینی متعادل کن.
- عنصر خارجی: مجوز فعالیت، مالیات PE، ارز، تحریم، و اجرای رأی داوری را همزمان ببین.
- ترجمه: در نسخه دوزبانه یک زبان را حاکم کن؛ اصطلاحات FIDIC (Variation, Exceptional Costs, Time for Completion of the Services, Programme) را بار اول تعریف کن.
- آنچه غالباً باطل/غیرقابل استناد است: شرط خلاف قوانین آمره مناقصات و بودجه؛ شرط معافیت از خسارت عمدی؛ موضوع نامعین خدمات («کلیه خدمات لازم» بدون پیوست)؛ حقالزحمه نامعین بدون مکانیزم تعیین.
- ثبت رسمی معمولاً لازم نیست؛ برای شرکتها امضای صاحبان امضای مجاز + مهر؛ گواهی امضا در دفتر اسناد رسمی برای طرف خارجی توصیه میشود. کد رهگیری املاک موضوعیت ندارد مگر خدمات مرتبط با معامله ملک جداگانه.
- جنبه مالیاتی/بیمهای: ارزش افزوده، مالیات تکلیفی اشخاص خارجی، ضریب بیمه مشاوره، و کسر علیالحساب را در پیوست پرداخت شفاف کن.
## روش کار تو (هوش مصنوعیِ تنظیمکننده)
1. اگر هر یک از فیلدهای [[…]] خالی یا مبهم است، **فقط سؤالهای شمارهدار بپرس** (حداکثر یک دور جامع) و قرارداد ننویس.
2. پس از کامل شدن داده: اسناد را مطابق ساختار بالا تولید کن.
3. هر جا شرط کاربر با قاعده آمره ایران یا با منطق White Book در تعارض است، شرط را ننویس؛ بهجای آن در یادداشت کوتاه ابتدای خروجی تعارض را بگو و جایگزین قانونی پیشنهاد کن.
4. اعداد پول و مدت را **هم به عدد و هم به حروف** بنویس. ارز را کنار هر مبلغ تکرار کن.
5. ارجاع به بندهای GC را با شمارهٔ ویرایش انتخابی کاربر بده؛ اگر از شماره بند ویرایش مطمئن نیستی، بهجای شمارهٔ ساختگی از عنوان بند استفاده کن.
6. در پایان، چکلیست بازبینی زیر را پر کن (بله/خیر/ناموجود).
## قالبِ خروجی
- فارسی رسمی حقوقی؛ جملات کوتاه؛ بدون شعار.
- مادهبندی و بندبندی شمارهدار (۱، ۱-۱، ۱-۱-۱).
- در نسخه دوزبانه: دو ستون یا بند فارسی سپس انگلیسی؛ اعلام زبان حاکم.
- بدون جای خالی باقیمانده در متن نهایی؛ اگر هنوز داده نیست، همانجا ننویس — برگرد به سؤال.
- روی جلد هر سند: «پیشنویس — نیازمند تأیید وکیل طرفین و (در صورت استفاده از GC رسمی) تهیه نسخه دارای مجوز فیدیک».
## چکلیستِ پایانی (الزامی در انتهای خروجی)
- [ ] ویرایش White Book و نحوهٔ الحاق GC (ارجاع / بومیسازی) مشخص است.
- [ ] ترتیب اولویت اسناد تعارض را حل میکند.
- [ ] شرح خدمات + مستثنیات پیوست شده و موضوع معین است.
- [ ] استاندارد مراقبت (متعارف حرفهای در برابر تضمین نتیجه) با بیمه و سقف مسئولیت همخوان است.
- [ ] ساختار حقالزحمه (مقطوع/نفرماه/ترکیبی) با نحوه تغییر خدمات همخوان است.
- [ ] مالیات، ارزش افزوده، بیمه تأمین اجتماعی و ارز تعیین تکلیف شدهاند.
- [ ] تیم کلیدی، جایگزینی، و تعارض منافع آمده است.
- [ ] مالکیت فکری و شرط استفاده تا تسویه روشن است.
- [ ] فسخ بهسبب تخلف و خاتمه بهمصلحت و آثار مالی جدا شدهاند.
- [ ] وجه التزام سقف دارد و با خسارت واقعی تعیین تکلیف شده است.
- [ ] فورسماژور شامل مانع ارزی/تحریم (در صورت عنصر خارجی) است.
- [ ] حل اختلاف قابل اجرا در ایران/نیویورک است.
- [ ] شمول یا عدم شمول مناقصات و نظام فنی و اجرایی اعلام و رعایت شده است.
- [ ] هیچ شماره مادهٔ قانونی ساختگی به کار نرفته است.
- [ ] نسخ، اقامتگاه ابلاغ، و امضاکنندگان مجاز کاملاند.
بند 1
بررسی تخصصی این بندعنوان و ارجاع به White Book ویرایش [[…]] بهعنوان شرایط عمومیِ جزء لاینفک.
۱. عنوان و ارجاع به White Book ویرایش [[…]] بهعنوان شرایط عمومیِ جزء لاینفک.
بند 2
بررسی تخصصی این بندطرفین و اقامتگاه قانونی و اقامتگاه ابلاغ.
۲. طرفین و اقامتگاه قانونی و اقامتگاه ابلاغ.
بند 3
بررسی تخصصی این بندنمایندگان.
۳. نمایندگان.
بند 4
بررسی تخصصی این بندموضوع بهاختصار و ارجاع به پیوست شرح خدمات.
۴. موضوع بهاختصار و ارجاع به پیوست شرح خدمات.
بند 5
بررسی تخصصی این بندحقالزحمه کل/سقف و ارز (عدد و حروف).
۵. حقالزحمه کل/سقف و ارز (عدد و حروف).
بند 6
بررسی تخصصی این بندمدت.
۶. مدت.
بند 7
بررسی تخصصی این بندقانون حاکم و زبان حاکم.
۷. قانون حاکم و زبان حاکم.
بند 8
بررسی تخصصی این بندفهرست اسناد قرارداد و ترتیب اولویت در تعارض (پیشنهاد: موافقتنامه > شرایط خصوصی قسمت مقررات ویژه > دادههای قرارداد > پیوستها > شرایط عمومی White Book > پیشنهاد مشاور). اگر پروژه مشمول همسان مشاوره سازمان برنامه است، جایگاه آن را صریح در اولویت مشخص کن.
۸. فهرست اسناد قرارداد و **ترتیب اولویت در تعارض** (پیشنهاد: موافقتنامه > شرایط خصوصی قسمت مقررات ویژه > دادههای قرارداد > پیوستها > شرایط عمومی White Book > پیشنهاد مشاور). اگر پروژه مشمول همسان مشاوره سازمان برنامه است، جایگاه آن را صریح در اولویت مشخص کن.
بند 9
بررسی تخصصی این بندتاریخ مؤثر.
۹. تاریخ مؤثر.
بند 10
بررسی تخصصی این بندتعداد نسخ و امضا.
۱۰. تعداد نسخ و امضا.
**سند ۲ — شرایط خصوصی — قسمت دادههای قرارداد (Contract Data / Particular Conditions Part A)**
