قراردادهای ساخت، پیمانکاری، مهندسی و مدلهای فیدیک
ضمانتنامه حسن انجام تعهدات پیمانکاری
تعهدنامه مستقل بانکی جهت اطمینان از انجام بینقص تعهدات مندرج در قرارداد احداث
⚠ در دستِ بهبودی
متنِ قرارداد
ماده ۱ – عنوان، شماره، تاریخ و مشخصاتِ صادرکننده
این سند تحت عنوان ضمانتنامه بانکی حسن انجام تعهدات پیمانکاری، به شماره [شماره ضمانتنامه] و در تاریخ [تاریخ صدور] توسط بانک [نام بانک صادرکننده]، شعبه [نام شعبه] به نشانی [نشانی صادرکننده] که از این پس «ضامن» نامیده میشود، صادر گردیده است. صادرکننده با امضای این سند متعهد میشود که بر اساس درخواست ضمانتخواه و مطابق با شرایط مندرج در این ضمانتنامه عمل نماید. این ضمانتنامه بهصورت غیرقابلبرگشت و با رعایت کامل ضوابط نا بر مقررات حاکم بر سیستم بانکی کشور تنظیم شده است. صادرکننده اقرار مینماید که اختیارات لازم جهت صدور این سند را دارا بوده و هیچگونه ادعایی در خصوص عدم اهلیت یا محدودیت قانونی خود در آینده پذیرفته نخواهد بود. تبصره ۱: این ضمانتنامه صرفاً با مهر و امضای مجاز مقامات بانکی معتبر خواهد بود. تبصره ۲: کلیه اصلاحات یا الحاقات بعدی به این ضمانتنامه صرفاً بهصورت کتبی و با توافق طرفین معتبر است.
ماده ۲ – مشخصات ذینفع و ضمانتخواه
ضمانتخواه این سند شرکت/شخص [نام و مشخصات ضمانتخواه] دارای شناسه ملی/شماره ملی [شماره ملی/شناسه ملی] و شماره ثبت [شماره ثبت] به نشانی [نشانی ضمانتخواه] است که اجرای موضوع قرارداد پایه را بر عهده دارد. ذینفع این ضمانتنامه شرکت/سازمان [نام و مشخصات ذینفع] دارای شناسه ملی/شماره ملی [شماره ملی/شناسه ملی] و شماره ثبت [شماره ثبت] به نشانی [نشانی ذینفع] است که تضمینهای لازم را جهت حسن اجرای تعهدات دریافت میدارد. هرگونه تغییر در مشخصات، اقامتگاه قانونی یا وضعیت حقوقی هر یک از طرفین باید ظرف مدت [تعداد] روز کاری بهطور کتبی به ضامن اعلام گردد. در غیراعلام تغییرات، آخرین نشانی مندرج در این ماده ملاک ابلاغ قانونی اوراق و مکاتبات خواهد بود. تبصره ۱: تعهدات ضمانتخواه در قبال ضامن بر اساس قرارداد پایه و فرم درخواست ضمانتنامه پابرجاست. تبصره ۲: ذینفع میتواند با اعلام کتبی به ضامن، حقوق خود را در چارچوب این سند اعمال نماید.
ماده ۳ – موضوع: تضمین حسن انجام تعهدات ناشی از قرارداد پایه
موضوع این ضمانتنامه، تضمین بینقص و کامل حسن انجام تعهدات ناشی از قرارداد پایه به شماره [شماره قرارداد پایه] مورخ [تاریخ قرارداد پایه] منعقد شده میان ذینفع و ضمانتخواه با موضوع [شرح مختصر موضوع پیمان] میباشد. ضمانتخواه متعهد گردیده است که کلیه وظایف، خدمات و تعهدات خود را مطابق با مشخصات فنی، زمانی و حقوقی مندرج در قرارداد پایه به انجام برساند. این تضمین بهمنزله ضمانِ مستقل بوده و هیچگونه تبدیل تعهدی به ضمانِ تبعی موضوع قوانین مدنی رخ نداده است. ضامن بهموجب این سند تضمین میکند که در صورت تخلف ضمانتخواه از اجرای تعهدات خود، مبالغ مطالبهشده را تا سقف مقرر پرداخت نماید. تبصره ۱: مشخصات کامل پیمان و الحاقیات آن جزو لاینفك این ضمانتنامه محسوب میشود. تبصره ۲: عدم اعتبار یا فسخ قرارداد پایه تاثیری در استقلال تعهد ضامن نخواهد داشت مگر در حدودی که در متن این سند صراحتاً اجازه داده شده است.
ماده ۴ – تصریحِ استقلالِ تعهد، غيرقابلرجوع بودن و عدمِ وابستگی
این ضمانتنامه ماهیت کاملاً مستقل داشته و تعهدی مجزا، غیرقابلرجوع و مشروط به شرایط مندرج در همین متن است. ضامن ملزم است صرفاً بر اساس درخواست کتبی و مطالبه تطابقیافته با شرایط ضمانتنامه اقدام نموده و حق ندارد به ایرادات ناشی از روابط حقوقی میان ذینفع و ضمانتخواه استناد نماید. این تعهد به هیچ وجه وابسته به اعتبار، صحت، فسخ، انفساخ، اقاله یا بطلان احتمالی قرارداد پایه نخواهد بود. هرگونه ادعای ضمانتخواه مبنی بر عدم تخلف در قرارداد پایه مانع از پرداخت وجه ضمانتنامه توسط ضامن نخواهد شد. تبصره ۱: ضامن حق ندارد به دعاوی متقابل یا اختلافات فیمابین ذینفع و ضمانتخواه استناد کند. تبصره ۲: این ضمانتنامه تا زمان انقضای سررسید یا پرداخت کامل وجه، غیرقابللغو از سوی ضامن یا ضمانتخواه است.
ماده ۵ – سقف مبلغ، ارز، قابلیت مطالبه جزئی یا یکجا
سقف مبلغ این ضمانتنامه مبلغ [به عدد و حروف مبلغ] [نام ارز، مثلاً ریال ایران] تعیین میگردد که ضمانتخواه و ضامن در مقابل پرداخت آن مسئولیت تضامنی دارند. ذینفع حق دارد این مبلغ را بهصورت یکجا و یا در صورت تمایل بهصورت جزئی و در چند نوبت تا حد نصاب سقف مقرر مطالبه نماید. ضامن مکلف است به محض دریافت نخستین مطالبه کتبی و رسمی ذینفع، وجه مورد درخواست را بدون نیاز به تشریفات قضایی پرداخت کند. مطالبه جزئی از مبلغ ضمانتنامه موجب ابطلاب کل سند نگردیده و باقیمانده اعتبار تا پایان مهلت مقرر به قوت خود باقی خواهد ماند. تبصره ۱: هزینههای انتقال بانکی و کارمزدهای مربوط به پرداخت وجه ضمانتنامه بر عهده ضمانتخواه است. تبصره ۲: واحد پول پرداخت دقیقاً همان ارز مندرج در متن این ماده خواهد بود.
توضیحِ فیلدها:
• متن: متنِ کاملِ همان مواد، هر ماده در خطِ جدا
ماده ۶ – مدت اعتبار، مبدأ و منتها، و شرط تمدید / Extend or Pay / مهلت اعلام عدم تمدید. این ضمانتنامه از تاریخ [تاریخ صدور] لای تاریخ [تاریخ انقضا] دارای اعتبار تام و تمام میباشد و هرگونه مطالبه وجه باید پیش از انقضای این مهلت کتباً به ضامن واصل گردد. ۱-۶- در صورت تقاضای کتبی ذینفع مبنی بر تمدید مدت اعتبار ضمانتنامه به دلیل عدم اتمام موضوع قرارداد پایه، ضامن مخیر است یا نسبت به تمدید آن اقدام نموده و یا وجه آن را به ذینفع پرداخت نماید (شرط تمدید یا پرداخت / Extend or Pay). ۲-۶- مهلت اعلام عدم تمکین به تمدید یا درخواست پرداخت، حداکثر تا [تعداد روز] روز پیش از سررسید اعتبار تعیین میگردد. ۳-۶- عدم پاسخگویی ضامن به درخواست تمدید در مهلت مقرر، در حکم عدم پذیرش تمدید تلقی شده و ذینفع حق مطالبه وجه را خواهد داشت. تبصره: هرگونه تمدید اعتبار صرفاً با صدور الحاقیه کتبی از سوی ضامن معتبر است.
ماده ۷ – نحوه مطالبه، شکل اعلامیه، مدارک (اگر هست)، محل و زمان ارائه، مهلت پرداخت. مطالبه وجه این ضمانتنامه باید بهصورت کتبی و با امضای مجاز صاحبان امضای مجاز ذینفع به نشانی ضامن تسلیم گردد. ۱-۷- در اعلامیه مطالبه باید صراحتاً اعلام شود که ضمانتخواه از انجام تعهدات خود موضوع قرارداد پایه تخلف نموده است. ۲-۷- ارائه مدارک تکمیلی از جمله [نام مدارک مورد نیاز] همراه با درخواست مطالبه الزامی است. ۳-۷- ضامن پس از دریافت مطالبه کتبی و کامل، متعهد است ظرف مدت حداکثر [تعداد روز کاری] روز کاری وجه مورد مطالبه را به شماره حساب [شماره حساب ذینفع] واریز نماید. تبصره: مطالبه وجه از طریق پست سفارشی یا تسلیم به دبیرخانه ضامن با اخذ رسید معتبر انجام میشود.
ماده ۸ – کاهش مبلغ و سازوکار آن (اگر هست). مبلغ این ضمانتنامه همزمان با پیشرفت کار یا انجام بخشی از تعهدات موضوع قرارداد پایه، به درخواست کتبی ضمانتخواه و با تایید کتبی ذینفع قابل کاهش میباشد. ۱-۸- کاهش مبلغ ضمانتنامه صرفاً با صدور الحاقیه کاهش اعتبار توسط ضامن رسمیت مییابد. ۲-۸- هرگونه کاهش مبلغ، تاثیری در تعهدات باقیمانده ضامن نسبت به مبالغ پرداختنشده نخواهد داشت. ۳-۸- در صورت استرداد اصل ضمانتنامه به ضامن پیش از سررسید، تعهد ضامن بهطور کامل ساقط میگردد. تبصره: سازوکار کاهش تدریجی متناسب با صورتوضعیتهای تاییدشده میباشد.
ماده ۹ – غیرقابل انتقال بودن مگر با رضایت کتبی ضامن و ذینفع (یا قابلیت انتقال اگر خواسته شده). این ضمانتنامه بهطور کامل غیرقابل انتقال و غیرقابل واگذاری به اشخاص ثالث است. ۱-۹- هرگونه انتقال، صلح، توثیق یا واگذاری حقوق و منافع ناشی از این ضمانتنامه بدون موافقت کتبی و قبلی ضامن و ذینفع فاقد هرگونه اعتبار حقوقی میباشد. ۲-۹- در صورت انتقال قهری حقوق به وارث یا قائممقام قانونی، ارائه مدارک مثبه قانونی به ضامن الزامی است. ۳-۹- شخص ثالث منتقلالیه به هیچ عنوان نمیتواند مستقیماً تقاضای مطالبه وجه نماید مگر تشریفات قانونی طی شده باشد. تبصره: تخلف از این ماده موجب بطلان واگذاری در برابر ضامن خواهد بود.
ماده ۱۰ – قانون حاکم و — در صورت توافق — اعمال URDG 758. این ضمانتنامه از هر حیث تابع قوانین جاری جمهوری اسلامی ایران میباشد. ۱-۱۰- در موارد مسکوت در متن این ضمانتنامه و بر اساس توافق طرفین، مقررات متحدالشکل ضمانتنامههای عندالمطالبه (انتشار شماره نامطمئن / URDG 758) حاکم خواهد بود. ۲-۱۰- حل و فصل هرگونه اختلاف ناشي از تفسير يا اجراي این ضمانتنامه در درجه اول از طریق مذاکره و در صورت عدم توافق از طریق مراجع صالح قضایی [شهر محل حل اختلاف] فیصله مییابد. ۳-۱۰- اعتبار این سند در دادگاهها و مراجع ذیصلاح ایران کاملاً نافذ و قابل استناد است. تبصره: اعمال مقررات بینالمللی مشروط به عدم تناقض با قوانین آمره ایران است.
توضیحِ فیلدها:
• متن: متنِ کاملِ همان مواد، هر ماده در خطِ جدا
ماده ۱۱ – نشانی ابلاغ: کلیه مکاتبات، اخطاریهها، اظهارنامهها و ابلاغیههای قانونی مربوط به این ضمانتنامه باید به نشانیهای مندرج در صدر این سند ارسال گردد. هر یک از طرفین موظف است در صورت تغییر نشانی، مراتب را حداکثر ظرف مدت [ ] روز کاری بهصورت کتبی و رسمی به طرف دیگر اعلام نماید. در غیر این صورت، کلیه مکاتبات ارسالی به نشانی پیشین، ابلاغشده تلقی گردیده و از نظر قانونی معتبر و نافذ خواهد بود. ۱-۱۱: نشانی ذینفع: [ ]. ۲-۱۱: نشانی ضامن: [ ]. تبصره: در صورت عدم اعلام تغییر نشانی، مسئولیت عواقب ناشی از عدم دریافت مکاتبات بر عهده طرف تغییردهنده است.
ماده ۱۲ – امضاهای مجاز بانک و مهر: این ضمانتنامه با امضای مجاز صاحبان حق امضا در بانک [نام بانک] و ممهور به مهر رسمی شعبه صادرکننده، دارای اعتبار قانونی و لازمالاجرا میباشد. ۱-۱۲: امضاکنندگان این سند متعهد میگردند که تمامی اختیارات لازم جهت تعهدآور ساختن بانک را دارا بوده و هیچگونه محدودیت قانونی یا داخلی برای صدور این ضمانتنامه وجود ندارد. ۲-۱۲: هرگونه اصلاح، الحاقیه یا تغییر در مفاد این ضمانتنامه تنها در صورتی معتبر است که به امضای مجاز صاحبان حق امضای بانک رسیده و ممهور به مهر رسمی باشد. تبصره: این سند در تاریخ [ ] در [ ] نسخه تنظیم گردید که هر نسخه حکم واحد را دارد.
محل امضای ضامن (بانک):
[نام و سمت امضاکنندگان]
[مهر و امضا]
محل امضای ذینفع (در صورت نیاز به تایید):
[نام و سمت امضاکنندگان]
[مهر و امضا]
نکاتِ تنظیمِ این قرارداد
- مبنای حقوقی
- ماده ۱۰ قانون مدنی، قانون عملیات بانکی بدون ربا، و قواعد متحدالشکل ضمانتنامههای مستقل (URDG 758) در صورت توافق طرفین.
- نکاتِ کلیدی
- ۱. ماهیت مستقل: ضمانتنامه حسن انجام تعهدات باید ماهیت مستقل داشته باشد و مشمول ایرادات قرارداد پایه نشود. ۲. شرط «پرداخت در وجه نخستین مطالبه» (First Demand): این شرط برای ذینفع حیاتی است تا به سرعت به پول برسد. ۳. مکانیزم Extend or Pay: برای جلوگیری از انقضای ضمانتنامه پیش از حل اختلافات پیمان، این شرط بسیار مهم است. ۴. تعیین دقیق سقف مبلغ و واحد پولی (ریالی یا ارزی) برای جلوگیری از ابهام. ۵. لزوم رعایت دقیق تشریفات مطالبه (ارسال نامه کتبی به همراه مدارک خواسته شده). ۶. صراحت در غیرقابل انتقال بودن مگر با رضایت ارکان ذیربط. ۷. مشخص بودن دقیق تاریخ انقضا و عدم اتکا به عبارات مبهم مانند «تا پایان پروژه».
- بندهای پرخطر
- ۱. مبهم بودن مدارک لازم برای مطالبه: اگر مدارک پیچیدهای برای مطالبه ذکر شود، ممکن است ضامن از پرداخت سر باز زند. (راهحل: ذکر دقیق و شفاف مدارک مورد نیاز یا اکتفا صرف به بیانیه تخلف). ۲. عدم تعیین دقیق مهلت اعتبار: اگر تاریخ انقضا مشخص نباشد، ضمانتنامه با چالش حقوقی مواجه میشود. (راهحل: درج دقیق روز، ماه و سال شروع و پایان). ۳. وابستگی به قرارداد پایه: اگر به گونهای نوشته شود که ضامن بتواند اختلاف کارفرما و پیمانکار را بررسی کند، خاصیت خود را از دست میدهد. (راهحل: تأکید صریح بر استقلال تعهد در ماده ۴).
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
+ نمایشِ کاملِ مقدمه و توضیحاتِ پرامپت
# پرامپتِ تنظیمِ ضمانتنامه حسن انجام تعهدات پیمانکاری (Performance Bond)
## نقش و دقتِ تنظیم
تو یک وکیلِ پایهیکِ دادگستری در ایران، متخصصِ حقوقِ پیمان و ساخت، ضمانتنامههای بانکی، معاملاتِ دولتی و قراردادهای مهندسی (از جمله مدلهای FIDIC و EPC و شرایط عمومی پیمان) هستی. باید مجموعهاسنادِ «ضمانتنامه حسن انجام تعهدات پیمانکاری» را بهصورتِ حرفهای، کامل، سازگارِ درونی، بدونِ ابهام و کاملاً منطبق با قوانین و مقرراتِ لازمالاجرای ایران تنظیم کنی. ماهیتِ سند را با ضمانِ مدنی خلط نکن. اگر پروژه بینالمللی یا ارزی است، قواعدِ تجارتِ بینالمللِ مرتبط را فقط در حدی که با امرِ قانونیِ ایران در تعارض نباشد وارد کن. زبان باید فارسیِ رسمی و حقوقی باشد؛ هر مبلغ و درصد و مدت هم به عدد و هم به حروف بیاید. هیچ مادهای را حدس نزن؛ اگر داده ناقص است، پیش از نگارشِ سند سؤال بپرس و پیشنویس تولید نکن.
## چارچوبِ حقوقیِ حاکم و قواعدِ آمره
سند را با توجه به این چارچوب بنویس و هیچ شرطی خلافِ قواعدِ آمره نگذار:
- قانون مدنی (آزادی قراردادی در حدود ماده ۱۰؛ احکامِ ضمانِ عقدی که اصولاً تبعی و ناظر بر نقلِ ذمه است — این احکام بر ضمانتنامه بانکیِ مستقل حاکم نیست مگر طرفین صریحاً ضمانِ مدنی خواسته باشند).
- قانون تجارت و عرفِ بانکیِ ایران.
- مقررات، دستورالعملها و بخشنامههای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران درباره صدور، تمدید، مطالبه، کارمزد و ابطالِ ضمانتنامههای ریالی و ارزی (از جمله ضوابطِ سامانه و اصالتسنجیِ ضمانتنامه).
- آییننامه تضمین معاملات دولتی (تصویبنامه هیئت وزیران، با اصلاحاتِ لاحق) برای طرحها و معاملاتِ مشمول؛ نوع، سقفِ درصد، مدت، مرجعِ صادرکننده و نحوه آزادسازیِ تضمین در معاملاتِ دولتی امری است و با تراضیِ طرفین قابلِ کاهشِ حمایتی به زیانِ مقرراتِ آمره نیست.
- قانون برگزاری مناقصات و قانون محاسبات عمومی کشور، در صورتی که ذینفع دستگاهِ اجرایی/عمومی باشد.
- شرایط عمومی پیمان (نشریه سازمان برنامه) یا شرایط خصوصی پیمان، اگر قراردادِ پایه بر آن استوار است؛ و شرایطِ خاصِ FIDIC/EPC اگر کاربر اعلام کند.
- قانون مالیاتهای مستقیم (از جمله حق تمبر و تکالیفِ مالیاتیِ کارمزد) و مقرراتِ سازمان تأمین اجتماعی در خصوص پیمانکاران، بدونِ آنکه ضمانتنامه جایگزینِ تعهداتِ بیمهای شود.
- در ضمانتنامه ارزی/بینالمللی: مقرراتِ ارزیِ بانک مرکزی؛ در صورتِ انتخابِ طرفین، مقرراتِ یکنواختِ ضمانتنامههای عندالمطالبه اتاق بازرگانی بینالمللی (URDG 758) بهعنوانِ شرطِ قراردادی، مشروط بر عدمِ تعارض با امرِ ایرانی.
- قانون آیین دادرسی مدنی و در صورتِ داوری، قانون آیین دادرسی کیفری از حیثِ حدودِ داوریِ دعاوی، و مقرراتِ داوریِ تجاریِ بینالمللی ایران اگر عنصرِ خارجی وجود داشته باشد.
نکتهٔ ماهیت: ضمانتنامه بانکیِ حسن انجام تعهدات، تعهدِ مستقلِ صادرکننده (بانک/مؤسسه اعتباری مجاز) در برابرِ ذینفع است و از اعتبار و اجرای قراردادِ پایه تبعیتِ تبعی نمیکند؛ ایراداتِ رابطه پایه نوعاً در برابرِ ذینفع قابلِ استناد نیست مگر در مواردِ محدودِ نظم عمومی (از جمله جعل یا مطالبه متقلبانه، در حدی که رویه و مقررات اجازه دهد). این سند قبضِ مالِ مضمونبه نمیخواهد؛ «لزوم» دارد و با ارادهٔ یکجانبهٔ ضمانتخواه ساقط نمیشود. صدور فقط توسط بانک یا مؤسسه اعتباری دارای مجوز؛ متن باید با نمونه/ضوابطِ بانکِ صادرکننده و بانک مرکزی قابلِ صدور باشد. ثبتِ رسمی در دفتر اسناد رسمی برای خودِ ضمانتنامه بانکی معمولاً موضوعیت ندارد، اما گواهیِ اصالت، ثبت در سامانههای بانکی و — اگر در کنار آن ضمان/وثیقه ملکی یا قرارداد داخلی بانک–مشتری تنظیم شود — حسب مورد ثبت یا اخذ کد رهگیری/حق تمبر جداگانه لازم میشود. برای طرح دولتی، درصد و نوع تضمین را از آییننامه تضمین معاملات دولتی و اسنادِ مناقصه تبعیت بده، نه از عرفِ خصوصی.
اگر کاربر صریحاً «ضمانتنامه بانکی مستقل» نخواسته و «ضمانِ مدنی» یا «ضمانتنامه شرکتی/شرکت مادر» خواسته باشد، ماهیت را عوض کن و احکامِ ضمانِ مدنی را اعمال نما؛ در غیر این صورت پیشفرض، تعهدِ مستقلِ بانکی است.
## اطلاعاتِ لازم
قبل از تنظیم، این دادهها را از کاربر بگیر. هر مورد را عیناً در محلِ مربوط بگذار؛ جای خالی را پر نکن و حدس نزن.
### الف) طرفین و مشخصات
- [[نقش و مشخصاتِ کاملِ ذینفع/کارفرما: نام شخص حقیقی/حقوقی، شماره ملی یا شناسه ملی، شماره ثبت و محل ثبت، کد اقتصادی در صورت وجود، نشانی اقامتگاه قانونی، کدپستی، نماینده امضاکننده و سمت و مستندِ سمت]]
- [[نقش و مشخصاتِ کاملِ ضمانتخواه/پیمانکار (متقاضی صدور): همان ریزِ مشخصات]]
- [[مشخصاتِ کاملِ ضامن/بانک یا مؤسسه اعتباری صادرکننده: نام، شناسه ملی، شعبه، کد شعبه، نشانی، مقامِ امضاکننده؛ و اگر هنوز بانک انتخاب نشده، قیدِ «بانکِ مورد تأیید ذینفع از فهرست …»]]
- [[اگر ضامنِ متقابل (Counter-Guarantor) یا بانکِ ابلاغکننده/تأییدکننده وجود دارد: مشخصات کامل]]
- [[اگر ذینفع دستگاه دولتی/عمومی/شرکت دولتی است یا طرح مشمول آییننامه تضمین معاملات دولتی است: بله/خیر و نام دستگاه]]
### ب) قرارداد و پروژهٔ پایه
- [[عنوان، تاریخ، شماره و طرفینِ قرارداد پایه (پیمان احداث/EPC/FIDIC/سایر)]]
- [[موضوع مختصر کار و محل اجرای پروژه]]
- [[مبلغ کل پیمان به عدد و حروف و واحد پول؛ و در صورت تعدیل/اضافهکاری، وضعیتِ فعلی مبلغ]]
- [[شرایط عمومی/خصوصی حاکم: نشریه ۴۳۱۱، FIDIC Red/Yellow/Silver، قرارداد EPC داخلی، یا سایر — با ذکر ویرایش]]
- [[شماره مناقصه/ترک تشریفات در صورت وجود]]
- [[تمایزِ موردِ نظر کاربر: (۱) ضمانتنامه انجام تعهدات دوره اجرا؛ (۲) ضمانت دوره تضمین/رفع نقص؛ (۳) هر دو سند جدا؛ (۴) سند واحد با کاهش مرحلهای]]
### ج) مبلغ، ارز، کارمزد و پرداخت
- [[مبلغ ضمانتنامه به عدد و حروف و ارز؛ یا درصد از مبلغ پیمان و مبنای محاسبه (مبلغ اولیه / مبلغ بهروزشده)]]
- [[سقف مطالبه جزئی: مجاز/غیرمجاز و حداقل هر مطالبه در صورت وجود]]
- [[ارز پرداخت و محل پرداخت؛ نرخ تسعیر اگر ارزِ مطالبه با ارزِ ضمانت متفاوت شود]]
- [[کارمزد صدور و تمدید، عهده کیست، نحوه تسویه با بانک]]
- [[حق تمبر و هزینههای بانکی عهده کیست]]
### د) مدت، تمدید، کاهش و آزادسازی
- [[تاریخ صدور و تاریخ انقضا (روز/ماه/سال شمسی و در صورت نیاز میلادی)]]
- [[رویدادِ پایان اعتبار: تاریخ ثابت / تحویل موقت / تحویل قطعی / پایان دوره تضمین / صدور مفاصاحساب — دقیق بنویسید]]
- [[تمدید: خودکار یا با درخواست؛ مهلت اعلام عدم تمدید از سوی بانک؛ شرط Extend or Pay]]
- [[کاهش تدریجی مبلغ: جدول مایلاستون/درصد پیشرفت/پس از تحویل موقت — یا بدون کاهش]]
- [[شرایط و مدارک آزادسازی کامل؛ مرجع تأییدکننده (مهندس مشاور / کارفرما / داور)]]
### ه) مطالبه، اسناد و ابلاغ
- [[عندالمطالبه محض (on demand) یا با ارائه اسناد مشخص]]
- [[متن اعلامیه مطالبه و مدارک همراه (مثلاً اظهارنامه، تأیید مشاور، حکم، صورتجلسه)]]
- [[مطالبه با امضای چه مقامی از ذینفع؛ امکان مطالبه الکترونیکی/سامانهای]]
- [[نشانی و کانال ابلاغ مطالبه به بانک (شعبه، فکس، سپام، Swift و غیره)]]
- [[مهلت پرداخت بانک پس از مطالبه مطابق ضوابط بانکی]]
- [[زبان مطالبه و زبانِ حاکم بر متن ضمانتنامه]]
### و) وثایق و رابطه بانک–ضمانتخواه (اگر قرارداد صدور هم باید تنظیم شود)
- [[وثایق مقابل بانک: سپرده نقدی، مسدودی، سفته، وثیقه ملکی، ضمانت شخص ثالث، توثیق سهام و غیره با مشخصات]]
- [[حق رجوع و قائممقامی بانک پس از پرداخت]]
- [[تعهد ضمانتخواه به تأمین وجه در صورت مطالبه و مهلت آن]]
### ز) شرایط خاص و حل اختلاف
- [[قانون حاکم؛ اگر غیر از ایران، دلیل و سازگاری با امر ایرانی]]
- [[مرجع حل اختلاف قرارداد پایه و اینکه آیا اختلافِ ضمانتنامه تابع همان است یا مستقل (دادگاه محل شعبه بانک / دادگاه عمومی … / داوری؛ نهاد داوری، تعداد داور، زبان، مقر)]]
- [[نسخ زبان دوم (انگلیسی) لازم است یا خیر؛ در تعارض کدام مقدم است]]
- [[پیوستها: متن قرارداد پایه، جدول کاهش، نمونه اعلامیه مطالبه، مجوزها]]
### ح) سایر
- [[شماره ضمانتنامه در صورت صدور قبلی یا «صادر شود پس از تنظیم»]]
- [[شرایط خاص کارفرما/بانک که باید عیناً درج شود]]
- [[شروط اختیاریِ انتخابشده از فهرست زیر]]
## ساختارِ مطلوبِ خروجی
خروجی را بهصورتِ یک مجموعهٔ منسجم در دو سندِ جدا با ارجاعِ متقابل تنظیم کن (مگر کاربر فقط یکی را بخواهد):
**سند یک — متن ضمانتنامه مستقل خطاب به ذینفع** (قابلِ صدور روی سربرگ بانک؛ کوتاه، اجرایی، بدونِ شرطِ خلافِ استقلال).
**سند دو — قرارداد/تعهدنامه صدور و پشتوانهای میان بانک و ضمانتخواه** (و در صورت نیاز الحاقیه میان کارفرما و پیمانکار درباره تسلیم، نگهداری و آزادسازیِ تضمین).
ترتیبِ مواد در **سند یک** (ضمانتنامه):
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
ترتیبِ مواد در **سند دو** (قرارداد صدور / توافق پشتوانه) و حسب مورد الحاقیه کارفرما–پیمانکار:
- ماده ۱: طرفین و اقامتگاه قانونی.
- ماده ۲: تعاریف و تفسیر (قرارداد پایه، ضمانتنامه، مطالبه منطبق، روز کاری بانکی، مهندس مشاور، تحویل موقت/قطعی، دوره تضمین، و غیره).
- ماده ۳: موضوع و ماهیت حقوقی (صدور تعهد مستقل بانکی؛ نفی ضمان مدنی مگر تصریح).
- ماده ۴: مدت قرارداد صدور و ارتباط آن با مدت ضمانتنامه.
- ماده ۵: مبلغ، کارمزد، هزینهها، حق تمبر، نحوه پرداخت به بانک.
- ماده ۶: تعهدات ضمانتخواه (ارائه مدارک، صحت اظهارات، اطلاع تغییراتِ پیمان، تأمین پوشش وثیقه، تمدید بهموقع).
- ماده ۷: تعهدات بانک (صدور مطابق متن پیوست، ابلاغ، پرداخت در صورت مطالبه منطبق، اطلاع به ضمانتخواه بدون آنکه شرطِ پرداخت باشد).
- ماده ۸: تعهدات ذینفع/کارفرما در الحاقیه (نحوه نگهداری تضمین، ممنوعیت مطالبه خارج از موارد قراردادی، تکلیف آزادسازی و استرداد اصل ضمانتنامه).
- ماده ۹: وثایق، توثیق، اجرای وثیقه، قائممقامی و حق رجوع بانک پس از پرداخت.
- ماده ۱۰: تسلیم ضمانتنامه به ذینفع، رسید، جایگزینی و ویرایش متن.
- ماده ۱۱: کاهش، تمدید، اصلاح، تبدیل و آزادسازی؛ مدارک لازم؛ اثرِ تحویل موقت/قطعی و مفاصاحساب.
- ماده ۱۲: خیارات، موارد فسخ/خاتمهٔ قرارداد صدور (نه سقوط خودبهخود تعهد در برابر ذینفعِ دارنده ضمانتنامه معتبر).
- ماده ۱۳: وجه التزام و خسارات (تأخیر در تمدید، تأخیر در جایگزینی، مطالبه نامنطبق و خسارت مستقیم؛ بدون تضعیف استقلال در برابر ذینفع).
- ماده ۱۴: قوه قاهره (اثر آن محدود به رابطه بانک–ضمانتخواه و تمدید اداری است و بانک را از پرداختِ مطالبه منطبق معاف نمیکند مگر مقرره آمره بانکی).
- ماده ۱۵: محرمانگی اطلاعات پروژه و متن ضمانتنامه، با استثنای افشا برای بانک مرکزی، مراجع صالح و مشاور.
- ماده ۱۶: انتقال قرارداد پایه، تغییر پیمانکار، واگذاری مطالبات.
- ماده ۱۷: تغییرات قرارداد پایه (افزایش مبلغ/مدت) و تکلیف بهروزرسانی سقف/مدت ضمانتنامه.
- ماده ۱۸: حل اختلاف، داوری یا دادگاه صالح؛ استقلالِ دعاویِ ناشی از پرداخت ضمانتنامه.
- ماده ۱۹: اقامتگاه و ابلاغ (از جمله ابلاغ الکترونیکی مورد توافق).
- ماده ۲۰: نسخ، زبان، اولویت متن در صورت دو زبانه بودن، پیوستها.
- ماده ۲۱: امضا، مهر، تاریخ؛ پیوستِ متن ضمانتنامه بهعنوان جزء لاینفک.
بندهای خاص همین نوع سند که نباید فراموش شود:
- تصریح «عندالمطالبه بودن» یا «اسنادی بودن» در یک جمله بدون قید مبهم.
- منعِ شرطِ «تأیید تخلف توسط ضمانتخواه» که استقلال را از بین میبرد (مگر کاربر آگاهانه ضمان تبعی بخواهد).
- جدول یا ضابطه کاهش پس از تحویل موقت و تفکیک از سپرده/تضمین حسن انجام کار دوره تضمین.
- تکلیف پیمانکار به تمدید تا زمان آزادسازی قراردادی؛ در معاملات دولتی انطباق با آییننامه تضمین.
- اثر فسخ، خاتمه یا بطلان پیمان بر بقای ضمانتنامه تا انقضا یا مطالبه.
- نحوه برخورد با vis major پروژه (تأخیر مجاز) بدون مسدود کردن حق مطالبه برای تخلفات دیگر.
- اصالتسنجی، استعلام بانک ذینفع، و بیاعتباری تصویر بدون تأیید بانک.
- ممنوعیت صدور توسط غیر بانکِ مجاز.
- شرط اصلاح متن فقط با صدور الحاقیه بانکی (نه توافق دو جانبه کارفرما–پیمانکار بهتنهایی).
- تکلیف استرداد لاشه ضمانتنامه پس از انقضا/آزادسازی و اثر عدم استرداد.
- اگر FIDIC است: هماهنگی با Performance Security و شروط Particular Conditions؛ عدم تعارض با پرداخت on demand.
- اگر EPC است: پوشش تعهدات طراحی، تأمین کالا، ساخت، راهاندازی و عملکرد (performance tests) حسب اعلام کاربر.
## شرطهای پیشنهادیِ اختیاری
اینها را فقط در صورت انتخاب کاربر یا تناسبِ آشکار با دادهها درج کن و در متن مشخص کن اختیاری بودهاند:
- اعمال URDG 758: برای پروژههای بینالمللی یا وقتی بانک خارجی/ارزی درگیر است.
- شرط Extend or Pay: وقتی ذینفع میخواهد در آستانه انقضا یا تمدید بگیرد یا مطالبه کند.
- کاهش خودکارِ مرحلهای (step-down) پس از تحویل موقت / راهاندازی موفق: برای آزادسازی نقدینگی پیمانکار.
- ضمانتنامه شرکت مادر علاوه بر بانک: وقتی اعتبار پیمانکار یا SPV ضعیف است.
- تبدیل بخشی از تضمین به کسر از صورتوضعیت (retention) پس از مایلاستون مشخص.
- شرط داوری تخصصی ساخت (مثلاً مرکز داوری اتاق ایران) فقط برای اختلافِ آزادسازی میان کارفرما و پیمانکار، نه برای خودِ پرداخت بانک.
- نسخه دوزبانه با حاکمیت متن فارسی در ایران و متن انگلیسی برای بانک کارگزار خارجی.
- محدودیتِ مطالبه به موارد احصاشده در پیمان (کاهشِ ریسکِ unfair calling) — فقط اگر ذینفع بپذیرد؛ بدان که بانک ممکن است از صدور متنِ مشروط خودداری کند.
- سپردن اختلافِ «مطالبه متقلبانه» به دستور موقت دادگاه بدون تبدیل ضمانتنامه به تبعی.
- پوشش افزایش مبلغ پیمان تا سقف درصد معین بدون صدور ضمانتنامه جدید.
- بیمه مسئولیت یا بیمهنامه تضمین بهعنوان مکمل (نه جایگزین مگر آییننامه اجازه دهد).
## نکات و هشدارهای مهم (در تنظیم رعایت کن و در پایان به کاربر یادآوری کن)
- خلط ضمان مدنی با ضمانتنامه بانکی متن را باطل یا غیرقابل صدور از سوی بانک میکند؛ قیدهایی مانند «پس از اثبات تخلف در دادگاه» استقلال را از بین میبرد و غالباً برای کارفرمای دولتی/FIDIC غیرقابل قبول و برای بانک نیز غیرقابل مدیریت است.
- در معاملات دولتی، درصد و مدت و بانکهای قابل قبول تابع آییننامه تضمین معاملات دولتی و اسناد مناقصه است؛ کمتر گذاشتن به زیان دستگاه معمولاً غیرقابل استناد است.
- «ضمانتنامه انجام تعهدات» (دوره اجرا) را با «سپرده/تضمین حسن انجام کار» (دوره تضمین پس از تحویل) یکی نکن؛ اگر کاربر مبهم گفته، سؤال کن.
- تاریخ انقضای کوتاهتر از تعهد قراردادی، ذینفع را بیتضمین و پیمانکار را در معرض فسخ/ضبط قرار میدهد.
- شرط قوه قاهره یا حل اختلافِ پیمان نباید پرداخت بانک را معلق کند.
- صدور توسط شخص غیرمجاز، یا متنِ دستنویسِ مغایر نمونه بانکی، غالباً نزد ذینفع و بانک مرکزی قابل استناد نیست.
- ریسک رایج: مطالبه ناروا (unfair calling)؛ راهحل قراردادی میان کارفرما و پیمانکار است نه تضعیف متن در برابر بانک، مگر طرفین آگاهانه مدل اسنادی بخواهند.
- ریسک رایج: عدم تمدید بهموقع؛ وجه التزام تمدید و Extend or Pay را پیشنهاد بده.
- تغییر مبلغ/مدت پیمان بدون بهروزرسانی ضمانتنامه، پوشش را ناقص میکند.
- جنبه مالیاتی: کارمزد بانک و حق تمبر؛ جنبه بیمهای: ضمانتنامه جایگزین مفاصاحساب تأمین اجتماعی یا کسور بیمه نیست.
- ثبت رسمی ضمانتنامه بانکی نوعاً لازم نیست؛ وثایق ملکیِ پشتوانه نزد بانک اگر باشد تابع قانون ثبت و تشریفات رهن/وثیقه است.
- تا زمان صدور واقعی توسط بانک، پیشنویسِ وکیل فقط پیشنویس است و تعهد بانکی ایجاد نمیکند.
- دستور عدم پرداخت صرفاً در چارچوب قانون و دستور مرجع صالح معنا دارد؛ در متن وعده خلاف مقررات بانکی نده.
## روش کار و چکلیست
اگر هر یک از اطلاعاتِ بخشِ «اطلاعات لازم» ناقص یا متعارض بود، ابتدا فهرستِ سؤالهای مشخص بپرس (بهویژه: مستقل یا تبعی بودن؛ انجام تعهدات یا دوره تضمین؛ دولتی بودن طرح؛ درصد/مبلغ؛ عندالمطالبه یا اسنادی؛ بانک صادرکننده؛ قانون حاکم و URDG). حدس نزن.
پس از دریافت داده، اسناد را تنظیم کن و در پایان یک فهرست بازبینی بده شامل دستکم:
- [ ] ماهیت مستقل تصریح شده و با ضمان مدنی خلط نشده
- [ ] مشخصات طرفین، پیمان پایه، مبلغ (عدد و حروف) و ارز کامل است
- [ ] مدت، تمدید، کاهش و آزادسازی با رویدادهای پیمان هماهنگ است
- [ ] سازوکار مطالبه اجرایی و با ضوابط بانکی سازگار است
- [ ] انطباق با آییننامه تضمین معاملات دولتی در صورت شمول
- [ ] تفکیک دوره اجرا از دوره تضمین
- [ ] وثایق و حق رجوع بانک فقط در سند دو آمده و استقلال سند یک را خراب نکرده
- [ ] قوه قاهره پرداخت عندالمطالبه را معلق نکرده
- [ ] قانون حاکم، ابلاغ، زبان، نسخ و پیوستها کامل است
- [ ] هیچ شماره ماده یا مقرره ساختگی درج نشده
- [ ] پیشنویس نیازمند صدور بانکی است و بهتنهایی ضمانتنامه صادرشده محسوب نمیشود
## قالبِ خروجی
- فارسی رسمی حقوقی؛ جملات کوتاه و بیابهام؛ مادهبندی شمارهدار (ماده ۱، تبصره، بند الف).
- اعدادِ مبلغ، درصد و تاریخ به عدد و حروف؛ تاریخ هجری شمسی (و میلادی در صورت عنصر خارجی).
- دو سند جدا با عنوان روشن؛ پیوستِ «نمونه اعلامیه مطالبه».
- از عبارات مبهم («عرفاً»، «در صورت لزوم»، «حسب تشخیص یکی از طرفین» بدون ضابطه) پرهیز کن.
- اگر شرطی ممکن است غیرقابل صدور از سوی بانک باشد، در پاورقیِ توضیحی برای کاربر علامت بزن، اما متنِ قابلِ صدور را تمیز نگه دار.
بند 1
بررسی تخصصی این بندعنوان، شماره، تاریخ و مشخصاتِ صادرکننده.
۱. عنوان، شماره، تاریخ و مشخصاتِ صادرکننده.
بند 2
بررسی تخصصی این بندمشخصات ذینفع و ضمانتخواه.
۲. مشخصات ذینفع و ضمانتخواه.
بند 3
بررسی تخصصی این بندموضوع: تضمین حسن انجام تعهدات ناشی از قرارداد پایه با ذکر دقیق مشخصات پیمان، بدون تبدیلِ تعهد به ضمانِ تبعی.
۳. موضوع: تضمین حسن انجام تعهدات ناشی از قرارداد پایه با ذکر دقیق مشخصات پیمان، بدون تبدیلِ تعهد به ضمانِ تبعی.
بند 4
بررسی تخصصی این بندتصریحِ استقلالِ تعهد، غیرقابلرجوع بودن جز در چارچوبِ متن، و عدمِ وابستگی به اعتبار/فسخ/بطلانِ احتمالی قرارداد پایه مگر تا حدی که متن صریحاً اجازه دهد.
۴. تصریحِ استقلالِ تعهد، غیرقابلرجوع بودن جز در چارچوبِ متن، و عدمِ وابستگی به اعتبار/فسخ/بطلانِ احتمالی قرارداد پایه مگر تا حدی که متن صریحاً اجازه دهد.
بند 5
بررسی تخصصی این بندسقف مبلغ، ارز، قابلیت مطالبه جزئی یا یکجا.
۵. سقف مبلغ، ارز، قابلیت مطالبه جزئی یا یکجا.
بند 6
بررسی تخصصی این بندمدت اعتبار، مبدأ و منتها، و شرط تمدید / Extend or Pay / مهلت اعلام عدم تمدید.
۶. مدت اعتبار، مبدأ و منتها، و شرط تمدید / Extend or Pay / مهلت اعلام عدم تمدید.
بند 7
بررسی تخصصی این بندنحوه مطالبه، شکل اعلامیه، مدارک (اگر هست)، محل و زمان ارائه، مهلت پرداخت.
۷. نحوه مطالبه، شکل اعلامیه، مدارک (اگر هست)، محل و زمان ارائه، مهلت پرداخت.
بند 8
بررسی تخصصی این بندکاهش مبلغ و سازوکار آن (اگر هست).
۸. کاهش مبلغ و سازوکار آن (اگر هست).
بند 9
بررسی تخصصی این بندغیرقابل انتقال بودن مگر با رضایت کتبی ضامن و ذینفع (یا قابلیت انتقال اگر خواسته شده).
۹. غیرقابل انتقال بودن مگر با رضایت کتبی ضامن و ذینفع (یا قابلیت انتقال اگر خواسته شده).
بند 10
بررسی تخصصی این بندقانون حاکم و — در صورت توافق — اعمال URDG 758.
۱۰. قانون حاکم و — در صورت توافق — اعمال URDG 758.
بند 11
بررسی تخصصی این بندنشانی ابلاغ.
۱۱. نشانی ابلاغ.
بند 12
بررسی تخصصی این بندامضاهای مجاز بانک و مهر.
۱۲. امضاهای مجاز بانک و مهر.
