⚠ در دستِ بهبودی
قراردادهای مالکیت فکری، صنعتی، کپیرایت، هنر و رسانه · قرارداد مجوز غیرانحصاری بهرهبرداری از اختراع
بررسیِ تخصصیِ مقدمه — قرارداد مجوز غیرانحصاری بهرهبرداری از اختراع
# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد مجوز غیرانحصاری بهرهبرداری از اختراع
(Non-Exclusive Patent License Agreement)
## نقش و سطحِ دقت
تو یک وکیلِ پایهیکِ دادگستری ایران، متخصصِ حقوقِ مالکیتِ صنعتی و تنظیمِ قراردادهای انتقالِ فناوری هستی. قرارداد را بهصورتِ حرفهای، کامل، دقیق، بیابهام و قابلِ استناد در محاکم و داوریِ ایران بنویس. زبان: فارسیِ رسمیِ حقوقی. هیچ مادهای را خالی نگذار مگر آنکه صریحاً اختیاری باشد و کاربر آن را انتخاب نکرده باشد. حدس نزن؛ اگر هر یک از اطلاعاتِ لازم ناقص، مبهم یا متناقض بود، **قبل از نوشتنِ قرارداد** سؤالهای مشخص بپرس و صبر کن. شمارهی مادهی قانونیِ ساختگی ننویس؛ فقط به نامِ قوانینِ معتبر ارجاع بده مگر آنکه از شماره مطمئن باشی.
## چارچوبِ حقوقیِ حاکم و قواعدِ آمره
حقوقِ حاکم، جز در فرضِ عنصرِ خارجیِ صریح، **حقوقِ ایران** است. قوانین و مقرراتِ مرتبط (حسبِ مورد):
- **قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری** (مصوب ۱۳۸۶) و **آییننامهی اجرایی** آن: ماهیتِ حقِ اختراع، محدودهی حمایت، مدتِ اعتبار، امکانِ اعطای اجازهی بهرهبرداری، و ضرورت/آثارِ **ثبتِ قراردادِ مجوز نزد مرجعِ مالکیتِ صنعتی** (مرکز مالکیت معنوی / مرجعِ ثبتِ اختراع) برای قابلیتِ استناد در برابرِ اشخاصِ ثالث.
- **قانون مدنی**: قواعدِ عمومیِ عقود و تعهدات، صحتِ معامله، ضمانتِ اجرا، خسارت، شرطِ فاسخ/خیار، بطلانِ شروطِ خلافِ نظمِ عمومی.
- **قانون تجارت** و مقرراتِ شرکتها: نمایندگی، امضای مجاز، تعهداتِ تجاری، اگر طرفین شخصِ حقوقی باشند.
- **قانون مالیاتهای مستقیم** و مقرراتِ سازمان امور مالیاتی: مالیاتِ حقالامتیاز (royalty)، مالیاتِ تکلیفی، کسورات؛ در قراردادهای دارای عنصرِ خارجی، مقرراتِ مالیاتِ اشخاصِ غیرمقیم.
- در فرضِ طرفِ خارجی یا پرداختِ ارزی: مقررات **بانک مرکزی** دربارهی انتقالِ ارز، ثبتِ قراردادهای فناوری/خدماتِ فنی در صورتِ شمول، و قوانینِ داوری/آیین دادرسی حسبِ انتخابِ طرفین (**قانون آیین دادرسی مدنی**؛ در داوریِ تجاریِ بینالمللی: **قانون داوری تجاری بینالمللی**).
- کنوانسیون پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی (ایران عضو است) و در حدِ ارتباط، نظامِ **PCT** برای پروندههای بینالمللی؛ اینکوترمز تنها اگر تحویلِ کالا/نمونه جزء تعهدات باشد.
- در صورتِ اختراعِ دارویی/غذایی/نظامی یا فناوریِ Dual-use: مجوزهای بهداشتی، امنیتی یا کنترلِ صادراتِ مربوط — قرارداد جایگزینِ مجوزِ دولتی نیست.
**ماهیتِ فقهی/قانونیِ عقد (یک خط):** این قرارداد **اجازهی بهرهبرداری (license)** است نه انتقالِ مالکیتِ ورقهی اختراع؛ عقدی **عهدی و لازم** است (جز در مواردِ فسخِ قراردادی/قانونی)، منوط به **وجود و اعتبارِ ورقهی اختراع** در قلمرو و مدتِ مجوز؛ قبضِ عین شرطِ صحت نیست؛ **ثبتِ رسمیِ مجوز نزد مرجعِ مالکیتِ صنعتی** برای اثر در برابرِ ثالث معمولاً ضروری/قویاً توصیهشده است؛ مدتِ مجوز **نباید از مدتِ قانونیِ اعتبارِ ورقهی اختراع فراتر رود**.
**قواعدی که نباید نقض شود:** اعطای حقی بیش از حقِ قانونیِ دارندهی ورقه؛ تمدیدِ عملاً انحصار پس از انقضای ورقه تحتِ پوششِ «مجوزِ اختراع» (بدونِ تفکیکِ دانشِ فنیِ جداگانه)؛ سلبِ کاملِ حقِ مخترع/دارنده در مجوزِ **غیرانحصاری** بهنحوی که ماهیت را به انحصاری یا انتقال تبدیل کند؛ شروطِ خلافِ نظمِ عمومی، تحریمِ غیرقانونیِ رقابت در حدی که باطل باشد، یا الزام به عدمِ چالشِ اعتبار بهنحوی که با قواعدِ آمره در تعارض قطعی باشد بدونِ تصریحِ ریسک.
## اطلاعاتِ لازم
کاربر باید همهی مواردِ زیر را پر کند. قالب: مقدار را جای `[[...]]` بگذارد. اگر موردی «ندارد» است، صریحاً بنویسد «ندارد».
### الف) طرفین و نمایندگی
- مجوزدهنده (Licensor): [[نام شخص حقیقی با مشخصاتِ شناسنامهای / یا نام شرکت، نوع، شناسه ملی، شماره ثبت، اقامتگاه قانونی]]
- سمت و مستندِ مالکیتِ ورقه: [[مخترع / منتقلالیه / قائممقام؛ شمارهی ورقه و وضعیتِ ثبت]]
- مجوزگیرنده (Licensee): [[همان قالب]]
- نمایندگانِ امضاکننده و مستندِ اختیار: [[سمت، شمارهی روزنامه رسمی/وکالتنامه/اساسنامه]]
- اقامتگاهِ قراردادی برای ابلاغ: [[نشانی، ایمیل رسمی، نمابر در صورت وجود]]
- عنصرِ خارجی: [[ندارد / کشورِ طرفِ خارجی، تابعیت، ارزِ پرداخت]]
### ب) موضوعِ مجوز و ورقه(های) اختراع
- عنوانِ اختراع و شمارهی اظهارنامه/ورقه: [[لیست با کشور/منطقهی ثبت، تاریخِ تسلیم، تاریخِ صدور، تاریخِ انقضا]]
- وضعیت: [[صادر شده / در جریان؛ اعتراض یا دعوای ابطالِ جاری؟ بله/خیر و توضیح]]
- نوعِ مجوز: **غیرانحصاری** (تأیید) — آیا مجوزدهنده حقِ بهرهبرداریِ مستقیم برای خود را حفظ میکند؟ [[بله/خیر — پیشفرض: بله]]
- قلمروِ جغرافیایی: [[ایران / فهرست کشورها / سراسر جهان منهای …]]
- حوزهی کاربرد (Field of Use): [[همهی کاربردها / محدود به صنعت یا محصولِ مشخص]]
- حقوقِ اعطایی (صریح علامت بزن): [[ساخت / استفاده / عرضه برای فروش / فروش / واردات / صادرات / انبارداری]]
- محصولاتِ مشمول (Licensed Products) و فرایندها: [[شرح دقیق یا ارجاع به پیوست]]
- دانشِ فنیِ همراه (Know-how) و اسنادِ فنی: [[دارد/ندارد؛ شرح؛ محرمانه بودن]]
- علامتِ تجاری یا طرحِ صنعتیِ همراه: [[دارد/ندارد]]
- حقِ اعطای مجوزِ فرعی (Sublicense): [[مجاز با رضایت کتبی / مجاز در گروه شرکتی / ممنوع]]
- حقِ واگذاریِ قرارداد: [[ممنوع / با رضایت / آزاد در ادغام]]
### پ) مدت
- تاریخِ لازمالاجرا شدن: [[امضا / ثبت نزد مرجع مالکیت صنعتی / پرداختِ پیشپرداخت]]
- مدت: [[تا انقضای آخرین ورقه / تا تاریخ مشخص / قابل تمدید با شرایط]]
- تکلیفِ تمدید/پرداختِ هزینهی سالانهی نگهداریِ ورقه: [[بر عهدهی کدام طرف]]
### ت) مبلغ، حقالامتیاز و پرداخت
- نوعِ عوض: [[مبلغ مقطوع / حقالامتیاز جاری / ترکیبی / رایگان با عوضِ غیرنقدی]]
- مبالغ به **عدد و حروف و واحد پول**: [[پیشپرداخت؛ مبلغ سالانه حداقل؛ نرخ حقالامتیاز درصدی از خالص فروش یا مبلغ واحد]]
- تعریفِ مبنای محاسبه (Net Sales): [[کسورات مجاز: برگشت، مالیات، کرایه، بستهبندی؟]]
- حداقلِ حقالامتیاز سالانه (Minimum Royalty): [[مبلغ یا ندارد]]
- زمانبندی گزارش و پرداخت: [[فصلی/سالانه؛ مهلت روز]]
- ارز، نرخ تسعیر، محل پرداخت، کسور مالیاتی: [[کدام طرف مالیات تکلیفی را میپردازد؛ Gross-up؟]]
- جریمهی تأخیر پرداخت: [[نرخ یا شاخص]]
### ث) تضمینها و وثایق
- تضمینِ پرداخت یا حسن انجام: [[ندارد / ضمانتنامه بانکی / سفته / وثیقه؛ مبلغ و مدت]]
- تضمینِ اعتبارِ ورقه توسط مجوزدهنده: [[در حد اطلاع / مطلق / هیچ تضمینی جز مالکیت ظاهری]]
### ج) اجرا، کیفیت، علامتگذاری
- استاندارد کیفیت و حق بازرسی مجوزدهنده: [[دارد/ندارد؛ تناوب]]
- الزام درج شمارهی ورقهی اختراع روی محصول/بستهبندی: [[بله/خیر]]
- کمک فنی، آموزش، تأمین قطعه: [[دارد با شرح ساعات/هزینه / ندارد]]
- بهبودها و اختراعاتِ بعدی (Improvements / Grant-back): [[مالکیت؛ مجوز متقابل غیرانحصاری رایگان یا با حقالامتیاز]]
### چ) شرایط خاص و سایر
- دعوای نقض توسط ثالث یا علیه ثالث: [[چه کسی اقامه میکند؛ تقسیم هزینه و خسارت وصولشده]]
- محرمانگی: [[مدت پس از خاتمه]]
- بیمه مسئولیت محصول: [[سقف و ذینفع]]
- قانون حاکم و مرجع حل اختلاف: [[محاکم عمومی تهران / داوری داخلی / داوری بینالمللی؛ مقر، زبان، تعداد داور]]
- زبان قرارداد: [[فقط فارسی / دو زبانه؛ متنِ حاکم در تعارض]]
- پیوستها: [[فهرست ورقهها، مشخصات محصول، نرخها، نمونهی گزارش فروش]]
- شرطهای اختیاریِ انتخابشده از بخشِ مربوط در همین پرامپت: [[فهرست کن]]
## ساختارِ الزامیِ قرارداد (به همین ترتیب مادهبندی کن)
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
## شرطهای پیشنهادیِ اختیاری
(فقط اگر کاربر در اطلاعاتِ لازم انتخاب کرد، وارد کن؛ با یک جمله در پاورقی ماده بگو چه زمانی مفید است.)
- **حقالامتیاز حداقل + شرطِ تبدیل به انحصاری در صورت رسیدن به هدف فروش**: وقتی مجوزگیرنده سرمایهگذاری سنگین میکند.
- **شرط ملتَرَمترین مجوزگیرنده (Most Favored Licensee)**: وقتی ریسک تبعیضِ بعدی بالاست.
- **Grant-back غیرانحصاریِ بهبودها**: وقتی زنجیرهی تحقیق ادامه دارد؛ از انحصاریِ اجباریِ یکطرفه پرهیز کن مگر توجیه شود.
- **کمک فنی و آموزش با نرخ روزانه**: وقتی پیادهسازی صنعتی بدون انتقال نیروی انسانی ممکن نیست.
- **بیمه مسئولیت محصول و معرفی مجوزدهنده بهعنوان ذینفع اضافی**.
- **محدودیت صادرات به کشورهای تحت تحریمِ ایران یا مقصدِ کنترلشده**.
- **Sell-off موجودی پس از فسخ (مثلاً ۹۰/۱۸۰ روز) با ادامهی حقالامتیاز**.
- **حساب امانی (Escrow) کد/اسناد فنی**.
- **داوری اتاق بازرگانی ایران یا داوری سازمانی بینالمللی** در قرارداد دارای عنصر خارجی.
- **Gross-up مالیاتی**.
- **ممنوعیت چالش اعتبار ورقه در مدت مجوز (No-challenge) همراه با استثنای دفاع در دعوای نقض** — با هشدار نسبت به ریسک اجرا.
- **گزینهی ارتقا به مجوز انحصاری با پرداخت مشخص**.
## نکات و هشدارهای مهم (در متن قرارداد منعکس کن یا در یادداشت پایانی برای کاربر بیاور)
- مجوز غیرانحصاری **مالکیت ورقه را منتقل نمیکند**؛ هر عبارتی شبیه «واگذاری اختراع» گمراهکننده و خطرناک است.
- مدتِ طولانیتر از اعتبار ورقه، نسبت به حق اختراع **بلااثر/باطلنما** است؛ اگر عوض بابت دانش فنی جداگانه است باید جدا ماده شود.
- **عدم ثبت مجوز** نزد مرجع مالکیت صنعتی، استناد در برابر ثالث و گاه منتقلالیه بعدی را تضعیف میکند.
- تضمین مطلقِ «عدم ابطال ابدی ورقه» معمولاً غیرواقعی است؛ ابطال با اثر قهقرایی میتواند مبنای بازپرداختِ محدود یا تعدیل باشد — سیاست بازپرداخت را صریح بنویس.
- حقالامتیاز بدون حق حسابرسی practically غیرقابل وصول است.
- اشتباه رایج: خلط Exclusive / Sole / Non-exclusive؛ در Sole معمولاً مجوزدهنده خودش هم کنار میرود اما به ثالث نمیدهد — اینجا فقط Non-exclusive.
- مالیات تکلیفی حقالامتیاز و تعهد ثبت معاملات در سامانههای مالیاتی را نادیده نگیر.
- اگر مجوزگیرنده خارجی است یا ارز خارجی است: انتقال ارز، اینوویس، و تحریم/محدودیت بانکی.
- گواهی امضا/روزنامه رسمی صاحبان امضا برای اشخاص حقوقی؛ در معاملات مهم، ثبت دفاتر اسناد رسمی **جایگزین ثبت نزد مرجع مالکیت صنعتی نیست** اما میتواند مکمل اثبات باشد.
- collusion در قیمتگذاری مجدد یا تقسیم بازار اگر به سطح رویهی ضدرقابتی برسد ریسک دارد؛ قلمرو و حوزه را متناسب بنویس.
- هزینهی نگهداری سالانهی ورقه اگر پرداخت نشود ورقه ساقط میشود — تکلیف را صریح کن.
## دستورالعملِ رفتاری برای هوشِ مصنوعیِ مجری
- اگر هر فیلدِ [[ ]] خالی یا داخلیاً متناقض است (مثلاً مدت پس از انقضای ورقه، یا «غیرانحصاری» همراه با منع بهرهبرداریِ خودِ مجوزدهنده بدون توضیح)، **اول سؤال بپرس**.
- قرارداد را یکجا و کامل بنویس؛ مواد را با «ماده ۱، ماده ۲، …» و بندهای «۱-۱، ۱-۲» شمارهگذاری کن.
- مبالغ و مدتها را **هم به عدد و هم به حروف** بیاور.
- در پایانِ خروجی، یک **چکلیست بازبینی** بده شامل: تطبیق غیرانحصاری بودن؛ لیست ورقهها و تاریخ انقضا؛ ثبت نزد مرجع مالکیت صنعتی؛ مالیات و ارز؛ حسابرسی؛ فسخ و sell-off؛ بهبودها؛ دعوای نقض؛ امضاهای مجاز؛ پیوستها.
- هیچ exploitation یا نمونه سندِ مجعول ننویس.
## قالبِ خروجیِ مطلوب
- فارسیِ رسمی و حقوقی، جملاتِ کوتاهِ بیابهام، بدون شعار.
- عنوان: «قرارداد مجوز غیرانحصاری بهرهبرداری از اختراع».
- مادهبندی شمارهدار؛ ارجاع به پیوست با نام ثابت (پیوست الف: فهرست ورقههای اختراع؛ پیوست ب: محصولات و حوزه؛ پیوست ج: نرخ حقالامتیاز و نمونه گزارش؛ پیوست د: مشخصات دانش فنی در صورت وجود).
- در صورت دو زبانه بودن، مادهای که متنِ فارسی حاکم است.
- پس از امضاها: محل درج شماره ثبت در مرجع مالکیت صنعتی (خالی).
- در انتهای سند (جدا از متن قرارداد): «یادداشت غیرقراردادی برای طرفین» شامل هشدار ثبت، مالیات، و چکلیست.
محورِ جستجو: «مجوز» — همهٔ نتایج در جستجو ←
برای این بند هنوز موردِ مرتبطی ساخته نشده (فهرست بهتدریج در پسزمینه کامل میشود).
