قراردادهای مالی، بانکی، تأمین مالی، ارزی، بیمه و بازار سرمایه
قرارداد تسهیلات خرید دین بانکی
تنزیل و خرید مطالبات و اسناد تجاری مدتدار مشتری ناشی از معاملات واقعی توسط بانک به بهایی کمتر از مبلغ اسمی اسناد
⚠ در دستِ بهبودی
متنِ قرارداد
ماده ۱ – طرفین قرارداد
۱-۱. بانک [نام بانک] به شماره ثبت [شماره ثبت] و شناسه ملی [شناسه ملی] به نمایندگی [نام و سمت نماینده] که در این قرارداد «بانک» نامیده میشود و اقامتگاه قانونی آن [نشانی کامل بانک] میباشد.
۱-۲. مشتری (فروشنده دین) [نام شخص حقیقی یا حقوقی] به شماره ملی/شناسه ملی [شماره ملی/شناسه ملی] و شماره ثبت [شماره ثبت] به نمایندگی [نام و سمت نماینده در صورت حقوقی بودن] که در این قرارداد «مشتری» نامیده میشود و اقامتگاه قانونی آن [نشانی کامل مشتری] میباشد.
تبصره: هرگونه تغییر در اقامتگاه یا نمایندگان قانونی طرفین باید بلافاصله و به صورت کتبی به طرف دیگر ابلاغ گردد، در غیر این صورت ابلاغیهها به نشانی فوق معتبر و نافذ خواهد بود.
ماده ۲ – تعاریف
۲-۱. بانک: مؤسسه اعتباری دارای مجوز از بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران که اقدام به خرید دین مینماید.
۲-۲. مشتری: شخص حقیقی یا حقوقی که دارای مطالبات مدتدار ناشی از معاملات واقعی بوده و قصد تنزیل آن را نزد بانک دارد.
۲-۳. تسهیلات خرید دین: عقدی است که به موجب آن بانک، دین مدتدار مشتری را به مبلغی کمتر از مبلغ اسمی آن خریداری مینماید.
۲-۴. مطالبات: حقوق مالی ناشی از قراردادهای تجاری یا اسناد تجاری که مشتری نسبت به اشخاص ثالث (بدهکاران) دارد.
۲-۵. اسناد تجاری: شامل چک، سفته و بروات مدتدار که ناشی از معاملات واقعی تجاری بوده و قابلیت انتقال دارند.
۲-۶. بدهکاران: اشخاصی که به موجب اسناد تجاری یا قراردادهای معتبر، در سررسید مشخص ملزم به پرداخت وجه به مشتری میباشند.
۲-۷. نرخ تنزیل: درصدی از مبلغ اسمی اسناد که به عنوان کارمزد و سود بانک در فرآیند خرید دین کسر میگردد.
۲-۸. حد اعتباری: سقف مبلغی که بانک مجاز است در قالب این قرارداد، مطالبات مشتری را خریداری نماید.
۲-۹. وجه التزام: مبلغی که در صورت عدم ایفای تعهدات یا تأخیر در پرداخت، به عنوان خسارت قراردادی از سوی مشتری به بانک پرداخت میشود.
۲-۱۰. سایر تعاریف: سایر اصطلاحات تابع قوانین پولی و بانکی و قانون تجارت ایران است.
ماده ۳ – موضوع قرارداد
۳-۱. موضوع این قرارداد عبارت است از خرید و تنزیل مطالبات و اسناد تجاری مدتدار مشتری توسط بانک در قالب عقد خرید دین، به نحوی که بانک با پرداخت مبلغی کمتر از مبلغ اسمی اسناد، مالکیت مطالبات مذکور را به دست میآورد.
۳-۲. سقف تسهیلات خرید دین در این قرارداد مبلغ [مبلغ به عدد و حروف] ریال تعیین میگردد که بانک متعهد است تا سقف مذکور نسبت به خرید مطالبات واجد شرایط اقدام نماید.
۳-۳. مشتری متعهد است صرفاً مطالبات ناشی از معاملات واقعی و تجاری خود را جهت تنزیل به بانک ارائه دهد و هرگونه ارائه اسناد صوری یا غیرواقعی موجب بطلان معامله و مسئولیت قانونی مشتری خواهد بود.
۳-۴. بانک در پذیرش یا رد مطالبات ارائه شده توسط مشتری مختار است و صرف ارائه اسناد توسط مشتری، تعهدی برای بانک جهت خرید آنها ایجاد نمینماید.
۳-۵. مبلغ اسمی مطالبات قابل خرید در هر مرحله نباید از سقف حد اعتباری تعیین شده در بند ۳-۲ تجاوز نماید، مگر با توافق کتبی طرفین.
ماده ۴ – مدت قرارداد
۴-۱. مدت اعتبار این قرارداد از تاریخ [تاریخ شروع] لغایت [تاریخ پایان] به مدت [تعداد ماه/سال] شمسی تعیین میگردد.
۴-۲. در صورت انقضای مدت قرارداد، تعهدات ناشی از اسناد خریداری شده که سررسید آنها پس از تاریخ پایان قرارداد است، همچنان تا زمان وصول کامل مطالبات به قوت خود باقی خواهد بود.
۴-۳. تمدید مدت قرارداد منوط به توافق کتبی طرفین و بررسی مجدد وضعیت اعتباری مشتری توسط بانک میباشد.
۴-۴. بانک حق دارد در صورت تغییر در شرایط اقتصادی یا کاهش رتبه اعتباری مشتری، پیش از پایان مدت قرارداد، نسبت به توقف خرید دینهای جدید اقدام نماید.
۴-۵. هرگونه تمدید قرارداد باید حداقل [تعداد روز] روز پیش از انقضای مدت، به صورت مکتوب درخواست و توسط بانک تأیید گردد.
ماده ۵ – شرایط و نحوه خرید دین و پرداخت تسهیلات
۵-۱. مطالبات قابل خرید باید ناشی از معاملات واقعی، قطعی و بدون قید و شرط بوده و هیچگونه دعوای حقوقی یا کیفری در خصوص آنها در مراجع قضایی مطرح نباشد.
۵-۲. مشتری موظف است درخواست کتبی خود را به همراه اصل اسناد تجاری و مدارک مثبته معامله (مانند فاکتورها و قراردادهای پایه) به بانک تسلیم نماید.
۵-۳. بانک پس از بررسی اصالت اسناد، اعتبار بدهکاران و صحت معامله، ظرف مدت [تعداد روز] روز کاری نتیجه را به مشتری اعلام مینماید.
۵-۴. نرخ تنزیل بر اساس نرخ مصوب بانک مرکزی و توافق طرفین محاسبه شده و از مبلغ اسمی اسناد کسر میگردد؛ مبلغ خالص قابل پرداخت به مشتری پس از کسر نرخ تنزیل و کارمزدهای قانونی تعیین میشود.
۵-۵. پس از تأیید نهایی، بانک مبلغ خالص را به حساب مشتری نزد بانک [نام بانک] به شماره [شماره حساب] واریز مینماید.
۵-۶. با پرداخت وجه، مالکیت مطالبات و تمامی حقوق ناشی از اسناد تجاری به طور کامل و بلاعوض به بانک منتقل شده و مشتری حق هرگونه ادعای بعدی نسبت به آنها را از خود سلب مینماید.
تبصره: در صورتی که در سررسید، بدهکار از پرداخت وجه خودداری نماید، مشتری ضامن پرداخت مبلغ اسمی سند به بانک خواهد بود و بانک حق رجوع به مشتری را دارد.
ماده ۶ – تعهدات مشتری
۶-۱. مشتری متعهد است کلیه اطلاعات، اسناد، مدارک و مستندات مربوط به مطالبات و اسناد تجاری موضوع این قرارداد را بهصورت صحیح، کامل و بدون هرگونه خدشه یا ابهام به بانک ارائه نماید.
۶-۲. مشتری بدینوسیله تضمین مینماید که مطالبات و اسناد تجاری ارائهشده، ناشی از معاملات واقعی و تجاری بوده و دارای اصالت، اعتبار و قابلیت وصول قانونی میباشند.
۶-۳. مشتری حق ندارد مطالبات موضوع این قرارداد را پیش از تسویه کامل با بانک، به اشخاص ثالث واگذار نموده یا در رهن و وثیقه قرار دهد.
۶-۴. مشتری مکلف است در تمامی مراحل وصول مطالبات، همکاریهای لازم را با بانک به عمل آورده و در صورت نیاز، وکالتنامههای لازم را جهت پیگیری حقوقی به بانک اعطا نماید.
۶-۵. مشتری موظف است هرگونه تغییر در وضعیت مالی بدهکاران، فسخ معاملات پایه یا هرگونه ادعایی که منجر به تزلزل در وصول مطالبات گردد را بلافاصله به بانک اطلاع دهد.
۶-۶. پرداخت کلیه هزینههای قانونی، کارشناسی، ثبتی و دادرسی مربوط به تضامین و وثایق بر عهده مشتری است.
۶-۷. در صورت عدم وصول مطالبات به هر دلیل، مشتری متعهد است خسارات وارده به بانک را در اسرع وقت جبران نماید.
۶-۸. مشتری مکلف است تضامین و وثایق مورد نظر بانک را مطابق با ضوابط اعتباری بانک تأمین و ارائه نماید.
۶-۹. مشتری متعهد به رعایت کلیه قوانین و مقررات پولی و بانکی کشور در طول مدت اجرای این قرارداد میباشد.
تبصره: تخلف از هر یک از بندهای فوق، حق فسخ قرارداد را برای بانک ایجاد مینماید.
ماده ۷ – تعهدات بانک
۷-۱. بانک متعهد است درخواستهای مشتری را در چارچوب ضوابط داخلی و مقررات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بررسی نموده و نتیجه را در مهلت مقرر اعلام نماید.
۷-۲. پس از تأیید اصالت اسناد و مطالبات توسط واحدهای ذیربط بانک، بانک متعهد است مبلغ تسهیلات (بهای تنزیلشده) را پس از کسر کارمزد و هزینههای مربوطه به حساب مشتری واریز نماید.
۷-۳. بانک موظف است کلیه اطلاعات تجاری و مالی مشتری را که در طول اجرای قرارداد در اختیار بانک قرار میگیرد، محرمانه تلقی نموده و از افشای آن به اشخاص ثالث خودداری نماید.
۷-۴. بانک متعهد است در صورت عدم پرداخت مطالبات توسط بدهکاران اصلی، اقدامات قانونی لازم را جهت وصول مطالبات خریداریشده از طریق مراجع قضایی یا ثبتی پیگیری نماید.
تبصره: بانک در خصوص وصول مطالبات، صرفاً در حدود اختیارات قانونی و اسناد تجاری در اختیار، مسئولیت دارد.
ماده ۸ – تضامین و وثایق
۸-۱. جهت تضمین بازپرداخت تسهیلات و ایفای تعهدات، مشتری/ضامن موظف است تضامین و وثایق مورد تأیید بانک شامل [نوع وثیقه، مثلاً: چک، سفته، ضمانتنامه بانکی یا وثیقه ملکی] را به بانک ارائه نماید.
۸-۲. در صورت نکول مشتری یا عدم وصول مطالبات در سررسید، بانک مجاز است بدون نیاز به تشریفات قضایی، از طریق اجرای تضامین و وثایق، نسبت به استیفای مطالبات خود اقدام نماید.
۸-۳. مشتری متعهد است تا زمان تسویه کامل بدهی، از تضامین و وثایق ارائهشده به نحو احسن نگهداری نموده و از هرگونه اقدامی که موجب کاهش ارزش یا تضییع حقوق بانک در وثایق گردد، خودداری نماید.
تبصره: هزینههای مربوط به ارزیابی و ترهین وثایق بر عهده مشتری است.
ماده ۹ – نکول و عدم ایفای تعهدات
۹-۱. موارد نکول شامل عدم پرداخت مطالبات در سررسید، ارائه اطلاعات خلاف واقع، ورشکستگی یا اعسار مشتری، و یا هرگونه نقض مفاد این قرارداد توسط مشتری میباشد.
۹-۲. در صورت بروز هر یک از موارد نکول، بانک حق دارد قرارداد را بهطور یکجانبه فسخ نموده و تمامی مطالبات خود را بهصورت حالشده مطالبه نماید.
۹-۳. بانک مجاز است در صورت نکول، علاوه بر استفاده از تضامین، نسبت به توقیف اموال مشتری تا سقف بدهی و خسارات وارده اقدام قانونی به عمل آورد.
تبصره: تشخیص وقوع نکول با واحد حقوقی یا اعتباری بانک است.
ماده ۱۰ – وجه التزام و خسارات تأخیر تأدیه
۱۰-۱. در صورت عدم ایفای تعهدات در سررسیدهای مقرر، مشتری ملزم به پرداخت وجه التزام قراردادی به نرخ [درصد] علاوه بر نرخ سود تسهیلات، برای مدت تأخیر میباشد.
۱۰-۲. در صورت عدم بازپرداخت وجوه توسط مشتری (در صورت عدم وصول مطالبات از بدهکاران اصلی)، خسارت تأخیر تأدیه بر اساس نرخ اعلامی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران محاسبه و از مشتری مطالبه خواهد شد.
تبصره: مطالبه وجه التزام مانع از پیگیری حقوقی بانک برای وصول اصل مطالبات و سایر خسارات وارده نخواهد بود.
ماده ۱۱ – فسخ و خاتمه قرارداد
۱۱-۱. هر یک از طرفین حق دارند در صورت نقض اساسی تعهدات توسط طرف مقابل، پس از ارسال اخطار کتبی و اعطای مهلت [ ] روزه جهت رفع نقص، نسبت به فسخ قرارداد اقدام نمایند. همچنین بانک مجاز است در صورت عدم ایفای تعهدات مالی مشتری، ورشکستگی، انحلال یا توقف فعالیت مشتری، قرارداد را به صورت یکجانبه فسخ و مطالبات خود را حال نماید.
۱۱-۲. با وقوع فسخ، تمامی تعهدات آتی طرفین ساقط میگردد، لکن این امر رافع مسئولیتهای ناشی از تخلفات پیشین یا تعهدات مالی حال شده تا زمان فسخ نخواهد بود. در صورت فسخ، مشتری مکلف است ظرف مدت [ ] روز کاری، نسبت به بازپرداخت اصل مبلغ تنزیل شده به همراه سود و خسارات احتمالی اقدام نماید.
۱۱-۳. پس از فسخ یا خاتمه قرارداد، طرفین موظفند ظرف مدت [ ] روز، صورتجلسه تسویه حساب نهایی را تنظیم و امضا نمایند. در صورت عدم توافق بر سر مبلغ تسویه، موضوع مطابق ماده ۱۴ این قرارداد حل و فصل خواهد شد و تا زمان تعیین تکلیف نهایی، حق حبس بانک نسبت به وثایق و تضامین نزد خود محفوظ است.
تبصره: فسخ قرارداد مانع از استیفای حقوق بانک از محل تضامین و وثایق مأخوذه نخواهد بود.
ماده ۱۲ – قوه قاهره (فورس ماژور)
۱۲-۱. قوه قاهره عبارت است از هر حادثه خارجی، غیرقابل پیشبینی و غیرقابل اجتناب که مانع از اجرای تعهدات قراردادی گردد، از قبیل سیل، زلزله، جنگ، اعتصابات سراسری یا تغییرات قهری در قوانین و مقررات پولی و بانکی کشور.
۱۲-۲. در صورت بروز قوه قاهره، اجرای تعهدات طرفین به میزان تأثیر آن حادثه و تا زمان رفع آن به حالت تعلیق در میآید و هیچیک از طرفین مسئول خسارات ناشی از این تأخیر نخواهند بود. چنانچه مدت تعلیق ناشی از قوه قاهره بیش از [ ] روز به طول انجامد، هر یک از طرفین حق خواهند داشت با اعلام کتبی، قرارداد را خاتمه دهند.
۱۲-۳. طرفی که دچار قوه قاهره شده است، مکلف است حداکثر ظرف مدت [ ] روز کاری از تاریخ وقوع حادثه، مراتب را بهصورت کتبی و با ارائه مستندات معتبر به طرف دیگر اطلاع دهد. عدم اطلاعرسانی در مهلت مقرر، حق استناد به قوه قاهره را از طرف متخلف سلب مینماید.
ماده ۱۳ – محرمانگی
۱۳-۱. طرفین متعهد میگردند تمامی اطلاعات، اسناد، دادهها و اسرار تجاری و مالی که در طول مدت اجرای این قرارداد از یکدیگر کسب مینمایند را محرمانه تلقی نموده و از افشای آن به اشخاص ثالث بدون اخذ مجوز کتبی خودداری نمایند. این تعهد تا [ ] سال پس از خاتمه یا فسخ قرارداد به قوت خود باقی خواهد بود.
۱۳-۲. استثنائات این ماده شامل مواردی است که افشای اطلاعات به موجب دستور مراجع قضایی، نهادهای نظارتی (مانند بانک مرکزی) یا الزامات قانونی اجتنابناپذیر باشد. در چنین مواردی، طرف افشاکننده موظف است پیش از افشا، طرف مقابل را مطلع نماید تا اقدامات لازم جهت حفظ حقوق خود را انجام دهد.
ماده ۱۴ – حل اختلاف
۱۴-۱. کلیه اختلافات ناشی از تفسیر، اجرا یا فسخ این قرارداد، ابتدا از طریق مذاکره مستقیم و دوستانه بین نمایندگان طرفین حل و فصل خواهد شد. در صورت عدم حصول نتیجه ظرف مدت [ ] روز از تاریخ اعلام اختلاف، موضوع از طریق داوری/مراجع قضایی پیگیری میشود.
۱۴-۲. مرجع صالح برای رسیدگی به اختلافات، [دادگاههای عمومی حقوقی تهران / مرکز داوری اتاق بازرگانی ایران] تعیین میگردد. رأی صادره از سوی مرجع مذکور برای طرفین قطعی و لازمالاجرا خواهد بود و هزینههای دادرسی یا داوری بر عهده محکومعلیه است.
ماده ۱۵ – اقامتگاه و ابلاغ
۱۵-۱. اقامتگاه قانونی طرفین همان است که در مقدمه این قرارداد ذکر شده است. هرگونه تغییر در نشانی، شماره تماس یا پست الکترونیک باید بلافاصله و حداکثر ظرف [ ] روز کاری بهصورت کتبی به طرف دیگر ابلاغ گردد.
۱۵-۲. کلیه مکاتبات، اخطاریهها و ابلاغیههای مرتبط با این قرارداد به نشانیهای مندرج در ماده ۱ ارسال میگردد و در صورت ارسال با پست سفارشی یا اظهارنامه رسمی، ابلاغشده تلقی میگردد.
۱۵-۳. در صورت عدم اطلاعرسانی تغییر اقامتگاه، کلیه مکاتبات ارسالی به نشانی قبلی، ابلاغشده محسوب شده و عواقب ناشی از عدم دریافت آن بر عهده طرف تغییردهنده نشانی است.
توضیحِ فیلدها:
• متن: متنِ کاملِ مواد ۱۱ تا ۱۵ قرارداد تسهیلات خرید دین بانکی با رعایت اصول حقوقی و ساختار درخواستی.
ماده ۱۶ – قوانین حاکم
۱۶-۱. این قرارداد از هر حیث تابع قوانین و مقررات جاری جمهوری اسلامی ایران، بهویژه قانون عملیات بانکی بدون ربا، قانون تجارت، قانون مدنی و آییننامههای ابلاغی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران میباشد. هرگونه تفسیر، اجرا و یا اختلاف ناشی از این قرارداد باید در چارچوب قوانین مذکور صورت پذیرد. در صورتی که هر یک از مفاد این قرارداد با قوانین آمره کشور در تضاد باشد، آن ماده باطل و بلااثر بوده و قانون حاکم جایگزین آن خواهد شد. طرفین متعهد میشوند که در تمامی مراحل اجرای قرارداد، ضوابط و مقررات ناظر بر عملیات بانکی و خرید دین را رعایت نمایند. همچنین، تغییرات احتمالی در قوانین و مقررات که بر ماهیت این قرارداد تأثیرگذار باشد، بلافاصله پس از ابلاغ رسمی، لازمالاجرا خواهد بود.
ماده ۱۷ – نسخ و پیوستها
۱۷-۱. این قرارداد در [ ] نسخه با اعتبار یکسان تنظیم و پس از امضای مجاز طرفین، هر نسخه حکم واحد را داشته و برای طرفین لازمالاجرا میباشد. تمامی نسخهها دارای ارزش قانونی برابر بوده و هیچیک بر دیگری برتری ندارد.
۱۷-۲. کلیه پیوستها، ضمائم، اسناد تجاری موضوع خرید دین، صورتجلسات و توافقات مکتوب بعدی که به امضای طرفین برسد، جزء لاینفک این قرارداد محسوب شده و در حکم مفاد اصلی قرارداد است. در صورت بروز هرگونه تعارض میان متن قرارداد و پیوستها، مفاد قرارداد اصلی مقدم خواهد بود. طرفین اقرار مینمایند که از محتوای تمامی پیوستها آگاهی کامل داشته و آنها را به عنوان بخشی از تعهدات خود پذیرفتهاند.
ماده ۱۸ – سایر شروط
۱۸-۱. این قرارداد، توافق کامل میان طرفین بوده و جایگزین کلیه مذاکرات، مکاتبات و توافقات شفاهی یا کتبی پیشین در خصوص موضوع قرارداد میگردد. هرگونه توافق شفاهی که مغایر با مفاد این قرارداد باشد، فاقد اعتبار قانونی است.
۱۸-۲. چنانچه هر یک از مواد یا بندهای این قرارداد به موجب حکم قطعی مراجع قضایی یا قانونی، غیرقابل اجرا یا باطل تشخیص داده شود، سایر مواد و بندهای قرارداد به قوت خود باقی مانده و تأثیری بر اعتبار کلی قرارداد نخواهد داشت. در چنین حالتی، طرفین متعهد میشوند مفاد معتبری را که از نظر اقتصادی و حقوقی به هدف اولیه قرارداد نزدیکتر است، جایگزین نمایند.
۱۸-۳. مشتری حق واگذاری، انتقال یا تفویض تمام یا بخشی از حقوق و تعهدات ناشی از این قرارداد را به اشخاص ثالث، اعم از حقیقی یا حقوقی، بدون اخذ موافقت کتبی و قبلی بانک ندارد. هرگونه انتقال بدون مجوز، باطل و بیاثر بوده و مسئولیتی برای بانک ایجاد نخواهد کرد.
ماده ۱۹ – امضا
۱۹-۱. این قرارداد در تاریخ [ ] در [ ] نسخه تنظیم و به امضای نمایندگان قانونی طرفین که دارای حق امضای مجاز و تعهدآور میباشند، رسیده و با مهر شرکتها ممهور گردید. امضای این قرارداد به منزله پذیرش تمامی مفاد و تعهدات مندرج در آن است.
محل امضای طرفین:
بانک (خریدار دین):
نام و نام خانوادگی: [ ]
سمت: [ ]
مهر و امضا:
مشتری (فروشنده دین):
نام و نام خانوادگی: [ ]
سمت: [ ]
مهر و امضا:
نکاتِ تنظیمِ این قرارداد
- مبنای حقوقی
- عقد خرید دین (ماده ۱۰ قانون مدنی و مواد ۷۸۴ تا ۷۹۰ قانون مدنی در خصوص حواله و مقررات قانون عملیات بانکی بدون ربا و دستورالعملهای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران).
- نکاتِ کلیدی
- ۱. اطمینان از واقعی بودن معامله منشأ دین (خرید دین صوری طبق مقررات بانک مرکزی ممنوع است). ۲. بررسی دقیق اعتبار مدیون اصلی (صادرکننده سفته/برات) توسط بانک. ۳. لزوم ظهرنویسی صحیح اسناد تجاری جهت انتقال مالکیت دین به بانک. ۴. تعیین دقیق نرخ تنزیل و کارمزد مطابق با بخشنامههای بانک مرکزی. ۵. اخذ تضمینهای کافی (سفته، چک یا وثایق ملکی) از مشتری علاوه بر اسناد تجاری خریداریشده. ۶. درج شرط حق رجوع بانک به مشتری در صورت عدم پرداخت دین توسط مدیون اصلی.
- بندهای پرخطر
- ۱. بند مربوط به «واقعی بودن معامله»: اگر معامله صوری باشد، قرارداد باطل است. باید شرط شود که مشتری مسئولیت کامل صحت معامله را بر عهده میگیرد و در صورت صوری بودن، خسارات بانک را جبران کند. ۲. بند «وجهالتزام»: باید دقیقاً مطابق با سقفهای مجاز بانک مرکزی باشد تا در مراجع قضایی به عنوان ربا تلقی نشود. ۳. بند «حق رجوع»: اگر به صراحت ذکر نشود که بانک حق رجوع به مشتری را دارد، ممکن است بانک در صورت عدم پرداخت مدیون اصلی، دچار چالش حقوقی شود. باید قید شود که مشتری ضامن تضامنی پرداخت دین است.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
+ نمایشِ کاملِ مقدمه و توضیحاتِ پرامپت
# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد تسهیلات خرید دین بانکی
**نقشدهی:**
شما یک وکیل پایه یک دادگستری و متخصص در تنظیم قراردادهای بانکی و مالی در حقوق ایران هستید. وظیفه شما تنظیم یک قرارداد تسهیلات خرید دین بانکی (Discounting / Debt Purchase Facility Agreement) با بالاترین دقت حقوقی، جامعیت و انطباق کامل با قوانین و مقررات بانکی و تجاری ایران است. قرارداد باید به گونهای تنظیم شود که حقوق و تعهدات طرفین به وضوح مشخص بوده و از هرگونه ابهام و تفسیر نادرست جلوگیری شود.
**چارچوب حقوقی حاکم:**
این قرارداد تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، به ویژه:
* **قانون مدنی:** در خصوص شرایط عمومی صحت معاملات (ماده ۱۹۰ به بعد)، اهلیت طرفین، خیارات و قواعد عمومی قراردادها.
* **قانون تجارت:** در خصوص اسناد تجاری (چک، سفته، برات)، شرکتها و قواعد مربوط به معاملات تجاری.
* **قانون عملیات بانکی بدون ربا (بهره):** و آییننامهها و دستورالعملهای اجرایی آن، به ویژه در خصوص عقد خرید دین.
* **قانون پولی و بانکی کشور:** و مقررات مربوط به بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
* **آییننامه خرید دین مصوب شورای پول و اعتبار:** و سایر بخشنامهها و دستورالعملهای بانک مرکزی در این خصوص.
* **قانون مبارزه با پولشویی:** و آییننامههای اجرایی آن.
* **قانون صدور چک:** (در صورت وجود چک در مطالبات).
* **قانون ثبت اسناد و املاک:** (در صورت لزوم ثبت تضامین).
* **قانون تجارت الکترونیک:** (در صورت انجام بخشی از فرآیند به صورت الکترونیکی).
ماهیت فقهی/قانونی: عقد خرید دین در فقه اسلامی و حقوق بانکی ایران، از عقود معین و لازم است که به موجب آن بانک (خریدار دین) مطالبات مدتدار مشتری (فروشنده دین) را به کمتر از مبلغ اسمی آن خریداری میکند. این عقد باید از ربا مبرا باشد و بر اساس دستورالعملهای بانک مرکزی انجام شود. ثبت رسمی برخی تضامین (مانند رهن) الزامی است.
**اطلاعات لازم (جاهای خالی):**
لطفاً اطلاعات زیر را برای تنظیم قرارداد تکمیل نمایید:
**الف. اطلاعات طرفین:**
* **بانک (خریدار دین):**
* [[نام کامل بانک]]
* [[شماره ثبت بانک]]
* [[شناسه ملی بانک]]
* [[کد اقتصادی بانک]]
* [[اقامتگاه قانونی (آدرس کامل شعبه مرکزی یا شعبه عامل)]]
* [[شماره تلفن بانک]]
* [[شماره فکس بانک]]
* [[پست الکترونیک بانک]]
* [[نام و سمت نماینده قانونی بانک (مدیرعامل/رئیس شعبه و غیره)]]
* [[شماره ملی نماینده قانونی بانک]]
* **مشتری (فروشنده دین):**
* [[نام کامل شرکت/مؤسسه (در صورت حقوقی بودن)]]
* [[شماره ثبت شرکت/مؤسسه]]
* [[شناسه ملی شرکت/مؤسسه]]
* [[کد اقتصادی شرکت/مؤسسه]]
* [[اقامتگاه قانونی (آدرس کامل)]]
* [[شماره تلفن]]
* [[شماره فکس]]
* [[پست الکترونیک]]
* [[نام و نام خانوادگی مدیرعامل/صاحبان امضای مجاز]]
* [[شماره ملی مدیرعامل/صاحبان امضای مجاز]]
* [[نام و نام خانوادگی شخص حقیقی (در صورت حقیقی بودن مشتری)]]
* [[شماره ملی شخص حقیقی]]
* [[شماره شناسنامه شخص حقیقی]]
* [[تاریخ تولد شخص حقیقی]]
* [[محل صدور شناسنامه شخص حقیقی]]
* [[اقامتگاه قانونی شخص حقیقی (آدرس کامل)]]
* [[شماره تلفن شخص حقیقی]]
* [[پست الکترونیک شخص حقیقی]]
**ب. اطلاعات مربوط به تسهیلات:**
* **موضوع قرارداد:** [[نوع تسهیلات: خرید دین]]
* **حد اعتباری (سقف تسهیلات):** [[مبلغ به عدد و حروف و واحد پول (مثلاً ریال)]]
* **مدت قرارداد:** [[مدت به عدد و حروف (مثلاً یک سال)]] از تاریخ [[تاریخ شروع قرارداد]] تا تاریخ [[تاریخ پایان قرارداد]].
* **نرخ تنزیل (کارمزد):** [[درصد نرخ تنزیل به عدد و حروف]] (مطابق با ضوابط بانک مرکزی).
* **نحوه محاسبه نرخ تنزیل:** [[توضیح نحوه محاسبه نرخ تنزیل (مثلاً بر اساس روزشمار و بر مبنای ۳۶۵ روز سال)]]
* **مبلغ اسمی مطالبات:** [[حداکثر مبلغ اسمی کلی مطالبات قابل خرید در طول مدت قرارداد به عدد و حروف و واحد پول]]
* **نوع مطالبات قابل خرید:** [[انواع اسناد تجاری (مثلاً چک، سفته، برات) و/یا فاکتورهای فروش و/یا مطالبات ناشی از قراردادهای مشخص]]
* **تاریخ سررسید مطالبات:** [[حداکثر مهلت سررسید مطالبات از تاریخ خرید (مثلاً ۹۰ روز، ۱۲۰ روز)]]
* **حساب واریز وجه تسهیلات:** [[شماره حساب مشتری نزد بانک]]
* **حساب دریافت وجوه مطالبات:** [[شماره حساب بانک برای واریز وجوه مطالبات توسط بدهکاران]]
**ج. اطلاعات مربوط به تضامین و وثایق:**
* **نوع و میزان تضامین:** [[نوع تضمین (مثلاً سفته، ضمانتنامه بانکی، رهن ملک، توثیق اوراق بهادار، ضمانت شخص ثالث) و مبلغ/مشخصات آن]]
* **مشخصات ضامن/وثیقهگذار (در صورت وجود):**
* [[نام و نام خانوادگی / نام شرکت ضامن/وثیقهگذار]]
* [[شماره ملی / شناسه ملی ضامن/وثیقهگذار]]
* [[اقامتگاه قانونی ضامن/وثیقهگذار]]
* [[مشخصات کامل وثیقه (مثلاً شماره پلاک ثبتی، آدرس ملک، مشخصات اوراق بهادار)]]
**د. اطلاعات مربوط به بدهکاران (اشخاص ثالث):**
* **تعداد بدهکاران:** [[تعداد تقریبی یا حداقل تعداد بدهکاران]]
* **نوع رابطه مشتری با بدهکاران:** [[توضیح نوع رابطه (مثلاً فروشنده کالا/خدمت به بدهکاران)]]
**ه. سایر اطلاعات:**
* **مرجع حل اختلاف:** [[دادگاههای عمومی حقوقی شهر/استان]] یا [[مرکز داوری اتاق بازرگانی ایران/داور مرضیالطرفین]]
* **تعداد نسخ قرارداد:** [[تعداد نسخ به عدد و حروف]]
* **تعداد و مشخصات پیوستها:** [[فهرست پیوستها (مثلاً فرمهای درخواست، مشخصات تضامین، لیست بدهکاران، نمونه اسناد)]]
**ساختار کامل قرارداد:**
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
**شرطهای پیشنهادی اختیاری (با توضیح کاربرد):**
* **شرط بازخرید مطالبات:** در صورتی که مشتری تمایل داشته باشد در صورت عدم وصول مطالبات توسط بانک، خود آن را بازخرید کند.
* "در صورت عدم وصول هر یک از مطالبات خریداری شده توسط بانک تا تاریخ سررسید، مشتری حق دارد ظرف مدت [[تعداد]] روز پس از سررسید، نسبت به بازخرید آن مطالبه با پرداخت مبلغ اسمی آن به بانک اقدام نماید."
* **شرط بیمه مطالبات:** در صورتی که بانک یا مشتری تمایل به بیمه کردن مطالبات داشته باشند.
* "مشتری متعهد است کلیه مطالبات موضوع این قرارداد را نزد شرکت بیمه [[نام شرکت بیمه]] و به نفع بانک بیمه نماید و بیمهنامه مربوطه را به بانک ارائه دهد."
* **شرط حساب امانی (Escrow Account):** در صورتی که بخشی از وجوه تسهیلات یا وصولیها در یک حساب امانی نگهداری شود.
* "مبلغ [[درصد]] درصد از وجوه تسهیلات خرید دین در یک حساب امانی به شماره [[شماره حساب]] نزد بانک نگهداری خواهد شد و آزادسازی آن منوط به [[شرایط آزادسازی]] میباشد."
* **شرط بازرسی و حسابرسی:** در صورتی که بانک حق بازرسی از دفاتر و اسناد مشتری را داشته باشد.
* "بانک حق دارد در طول مدت قرارداد، در ساعات اداری و با اطلاع قبلی، نسبت به بازرسی و حسابرسی دفاتر، اسناد و مدارک مالی مشتری مرتبط با مطالبات موضوع این قرارداد اقدام نماید."
* **شرط تغییر نرخ تنزیل:** در صورتی که نرخ تنزیل در طول مدت قرارداد قابل تغییر باشد (با رعایت مقررات بانک مرکزی).
* "نرخ تنزیل مندرج در ماده [[شماره ماده]] این قرارداد، با رعایت ضوابط و بخشنامههای بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، در هر [[دوره زمانی، مثلاً سه ماهه]] قابل بازنگری و تعدیل توسط بانک خواهد بود و مراتب به اطلاع مشتری خواهد رسید."
**نکات و هشدارهای مهم:**
* **ریسک عدم وصول:** ریسک اصلی در این قرارداد، عدم وصول مطالبات از بدهکاران اصلی است. باید به وضوح مشخص شود که این ریسک بر عهده کیست (مشتری یا بانک) و در صورت عدم وصول، چه تبعاتی برای مشتری خواهد داشت. در حقوق ایران، معمولاً ریسک عدم وصول بر عهده مشتری باقی میماند و بانک حق رجوع به مشتری را دارد.
* **صحت و اعتبار مطالبات:** اطمینان از صحت و اعتبار مطالبات و اسناد تجاری موضوع خرید دین بسیار حیاتی است. هرگونه نقص یا بطلان در این اسناد میتواند کل قرارداد را تحت تأثیر قرار دهد.
* **ربا:** رعایت کامل ضوابط شرعی و قانونی مربوط به عقد خرید دین برای جلوگیری از شائبه ربا ضروری است. نرخ تنزیل باید مطابق با دستورالعملهای بانک مرکزی باشد.
* **اهلیت طرفین:** اطمینان از اهلیت قانونی طرفین برای انعقاد قرارداد و همچنین اهلیت نمایندگان قانونی برای امضا الزامی است.
* **تضامین کافی:** اطمینان از کفایت و اعتبار تضامین ارائه شده برای پوشش ریسکهای بانک.
* **ثبت رسمی:** در صورت ارائه وثایق ملکی (رهن) یا برخی تضامین دیگر، ثبت رسمی آنها در دفاتر اسناد رسمی الزامی است.
* **مالیات:** وجوه دریافتی از بابت خرید دین ممکن است مشمول مالیات بر درآمد برای مشتری باشد.
* **بیمه:** در صورت لزوم، بیمه کردن مطالبات یا تضامین میتواند ریسکها را کاهش دهد.
* **عدم حدس و گمان:** هوش مصنوعی نباید هیچ اطلاعاتی را حدس بزند. در صورت ناقص بودن اطلاعات، باید از کاربر سؤال کند.
**قالب خروجی مطلوب:**
قرارداد باید به زبان فارسی رسمی و حقوقی، با استفاده از مادهبندی شمارهدار (مثلاً ماده ۱، بند ۱-۱، بند ۱-۱-۱)، اعداد به عدد و حروف (مثلاً مبلغ ۱,۰۰۰,۰۰۰ ریال (یک میلیون ریال)) و بدون هرگونه ابهام تنظیم شود.
**دستورالعمل نهایی:**
در صورتی که هر یک از اطلاعات لازم (جاهای خالی) توسط کاربر ارائه نشده باشد، قبل از شروع به تنظیم قرارداد، از کاربر بخواهید که اطلاعات ناقص را تکمیل کند و از حدس زدن پرهیز نماید. در پایان، یک فهرست بازبینی (چکلیست) از موارد مهمی که کاربر باید قبل از امضای قرارداد بررسی کند، ارائه دهید.
**فهرست بازبینی (چکلیست) برای کاربر:**
* آیا تمامی اطلاعات طرفین به درستی و کامل وارد شده است؟
* آیا سقف تسهیلات و نرخ تنزیل به درستی قید شده است؟
* آیا نوع مطالبات و اسناد قابل خرید به وضوح مشخص شده است؟
* آیا کلیه تضامین و وثایق مورد توافق به طور کامل و دقیق ذکر شده است؟
* آیا تعهدات هر دو طرف به صورت شفاف و بدون ابهام بیان شده است؟
* آیا موارد فسخ و نحوه حل اختلاف مورد تأیید است؟
* آیا شرطهای اختیاری مورد نیاز شما در قرارداد گنجانده شده است؟
* آیا از صحت و اعتبار اسناد و مطالبات خود اطمینان کامل دارید؟
* آیا از تبعات عدم وصول مطالبات و مسئولیت خود در این خصوص آگاه هستید؟
* آیا نیاز به مشاوره با کارشناس مالی یا حسابدار در خصوص جنبههای مالیاتی دارید؟
* آیا از لزوم ثبت رسمی برخی تضامین آگاه هستید؟
بند 1
بررسی تخصصی این بندطرفین قرارداد
**ماده ۱: طرفین قرارداد**
* ۱-۱. مشخصات کامل بانک (خریدار دین)
* ۱-۲. مشخصات کامل مشتری (فروشنده دین)
بند 2
بررسی تخصصی این بندتعاریف
**ماده ۲: تعاریف**
* ۲-۱. بانک
* ۲-۲. مشتری
* ۲-۳. تسهیلات خرید دین
* ۲-۴. مطالبات
* ۲-۵. اسناد تجاری
* ۲-۶. بدهکاران
* ۲-۷. نرخ تنزیل
* ۲-۸. حد اعتباری
* ۲-۹. وجه التزام
* ۲-۱۰. سایر تعاریف لازم
بند 3
بررسی تخصصی این بندموضوع قرارداد
**ماده ۳: موضوع قرارداد**
* ۳-۱. خرید و تنزیل مطالبات و اسناد تجاری مدتدار مشتری توسط بانک در قالب عقد خرید دین.
* ۳-۲. سقف تسهیلات و مبلغ اسمی مطالبات قابل خرید.
بند 4
بررسی تخصصی این بندمدت قرارداد
**ماده ۴: مدت قرارداد**
* ۴-۱. تاریخ شروع و پایان قرارداد.
* ۴-۲. نحوه تمدید (در صورت توافق).
بند 5
بررسی تخصصی این بندشرایط و نحوه خرید دین و پرداخت تسهیلات
**ماده ۵: شرایط و نحوه خرید دین و پرداخت تسهیلات**
* ۵-۱. شرایط لازم برای مطالبات و اسناد قابل خرید (صحت، اعتبار، عدم شمول دعاوی، عدم وجود تضمین قبلی و غیره).
* ۵-۲. فرآیند درخواست خرید دین توسط مشتری.
* ۵-۳. نحوه بررسی و تأیید مطالبات توسط بانک.
* ۵-۴. نحوه محاسبه نرخ تنزیل و مبلغ قابل پرداخت به مشتری.
* ۵-۵. نحوه واریز وجه تسهیلات به حساب مشتری.
* ۵-۶. انتقال مالکیت مطالبات و اسناد به بانک.
بند 6
بررسی تخصصی این بندتعهدات مشتری
**ماده ۶: تعهدات مشتری**
* ۶-۱. ارائه اطلاعات و مستندات صحیح و کامل.
* ۶-۲. تضمین صحت و اعتبار مطالبات و اسناد.
* ۶-۳. عدم انتقال یا ترهین مطالبات به اشخاص ثالث.
* ۶-۴. همکاری با بانک در وصول مطالبات.
* ۶-۵. اطلاعرسانی فوری در خصوص هرگونه تغییر در وضعیت مطالبات یا بدهکاران.
* ۶-۶. پرداخت هزینههای قانونی و کارشناسی مربوط به تضامین.
* ۶-۷. جبران خسارات وارده به بانک در صورت عدم وصول مطالبات (در صورت توافق).
* ۶-۸. ارائه تضامین و وثایق لازم.
* ۶-۹. رعایت کلیه قوانین و مقررات مربوطه.
بند 7
بررسی تخصصی این بندتعهدات بانک
**ماده ۷: تعهدات بانک**
* ۷-۱. بررسی درخواستهای مشتری و اعلام نتیجه.
* ۷-۲. پرداخت مبلغ تسهیلات در صورت تأیید مطالبات.
* ۷-۳. حفظ محرمانگی اطلاعات مشتری.
* ۷-۴. اقدام برای وصول مطالبات خریداری شده.
بند 8
بررسی تخصصی این بندتضامین و وثایق
**ماده ۸: تضامین و وثایق**
* ۸-۱. معرفی تضامین و وثایق ارائه شده توسط مشتری/ضامن.
* ۸-۲. شرایط و نحوه استفاده از تضامین در صورت نکول مشتری.
* ۸-۳. تعهد مشتری به حفظ و نگهداری وثایق.
بند 9
بررسی تخصصی این بندنکول و عدم ایفای تعهدات
**ماده ۹: نکول و عدم ایفای تعهدات**
* ۹-۱. تعریف موارد نکول و تخلف از قرارداد.
* ۹-۲. حق بانک در فسخ قرارداد و مطالبه کلیه وجوه و خسارات.
* ۹-۳. حق بانک در استفاده از تضامین و وثایق.
بند 10
بررسی تخصصی این بندوجه التزام و خسارات تأخیر تأدیه
**ماده ۱۰: وجه التزام و خسارات تأخیر تأدیه**
* ۱۰-۱. نحوه محاسبه و مطالبه وجه التزام در صورت عدم ایفای تعهدات مشتری.
* ۱۰-۲. نحوه محاسبه و مطالبه خسارت تأخیر تأدیه در صورت عدم بازپرداخت وجوه توسط مشتری (در صورت عدم وصول مطالبات).
بند 11
بررسی تخصصی این بندفسخ و خاتمه قرارداد
**ماده ۱۱: فسخ و خاتمه قرارداد**
* ۱۱-۱. موارد فسخ قرارداد توسط هر یک از طرفین.
* ۱۱-۲. آثار فسخ قرارداد.
* ۱۱-۳. نحوه تسویه حساب پس از فسخ یا خاتمه.
بند 12
بررسی تخصصی این بندقوه قاهره (فورس ماژور)
**ماده ۱۲: قوه قاهره (فورس ماژور)**
* ۱۲-۱. تعریف قوه قاهره.
* ۱۲-۲. آثار قوه قاهره بر تعهدات طرفین.
* ۱۲-۳. اطلاعرسانی در صورت بروز قوه قاهره.
بند 13
بررسی تخصصی این بندمحرمانگی
**ماده ۱۳: محرمانگی**
* ۱۳-۱. تعهد طرفین به حفظ محرمانگی اطلاعات.
* ۱۳-۲. موارد استثناء از محرمانگی (مثلاً الزامات قانونی).
بند 14
بررسی تخصصی این بندحل اختلاف
**ماده ۱۴: حل اختلاف**
* ۱۴-۱. روش حل و فصل اختلافات (مذاکره، داوری، دادگاه).
* ۱۴-۲. مرجع صالح برای رسیدگی به اختلافات.
بند 15
بررسی تخصصی این بنداقامتگاه و ابلاغ
**ماده ۱۵: اقامتگاه و ابلاغ**
* ۱۵-۱. تعیین اقامتگاه قانونی طرفین.
* ۱۵-۲. نحوه ابلاغ مکاتبات و اخطاریهها.
* ۱۵-۳. تعهد به اطلاعرسانی تغییر اقامتگاه.
بند 16
بررسی تخصصی این بندقوانین حاکم
**ماده ۱۶: قوانین حاکم**
* ۱۶-۱. تأکید بر حاکمیت قوانین جمهوری اسلامی ایران.
بند 17
بررسی تخصصی این بندنسخ و پیوستها
**ماده ۱۷: نسخ و پیوستها**
* ۱۷-۱. تعداد نسخ قرارداد و اعتبار یکسان آنها.
* ۱۷-۲. فهرست پیوستها و جزء لاینفک بودن آنها از قرارداد.
بند 18
بررسی تخصصی این بندسایر شروط
**ماده ۱۸: سایر شروط**
* ۱۸-۱. عدم اعتبار هرگونه توافق شفاهی.
* ۱۸-۲. تفکیکپذیری مواد قرارداد.
* ۱۸-۳. عدم واگذاری حقوق و تعهدات.
بند 19
بررسی تخصصی این بندامضا
**ماده ۱۹: امضا**
* ۱۹-۱. محل امضای نمایندگان قانونی طرفین و مهر شرکتها.
