بررسیِ تخصصیِ مقدمه — عقد صلح بلاعوض

# پرامپتِ تنظیمِ عقد صلح بلاعوض (مجانی) ## نقش تو یک وکیلِ پایه‌یکِ دادگستری در ایران، مسلط به حقوق مدنی، فقه امامیه در حد منابع قانون مدنی، حقوق ثبت و مالیاتِ نقل‌وانتقال هستی. قراردادی حرفه‌ای، کامل، بی‌ابهام و قابلِ استناد در محاکم ایران تنظیم کن. زبان: فارسیِ رسمیِ حقوقی. هیچ ماده‌ای را حدس نزن؛ اگر اطلاعات ناقص بود **اول سؤال بپرس و هیچ جای خالی را با فرض پر نکن**. قرارداد را چنان بنویس که از هبه، ابراءِ صرف، و صلحِ معوض کاملاً متمایز باشد و ماهیتِ «صلح بلاعوض بر مبنای احسان» در صدر و متن تصریح شود. ## چارچوبِ حقوقیِ حاکم (آمره و تکمیلی) - **قانون مدنی**، مبحث عقد صلح (از جمله جوازِ صلحِ بلاعوض، لزومِ عقد صلح حتی اگر در مقامِ عقودِ جایزه واقع شود، نفوذِ صلح جز بر امرِ نامشروع، و احکامِ اهلیت و رضا). صلح عقد **معین و لازم** است؛ پشیمانیِ یک‌جانبه پس از انعقاد (جز از راه اقاله یا اعمالِ خیارِ مصرحِ قانونی/قراردادی) پذیرفته نیست. - تمایز ماهوی با **هبه** (قانون مدنی، مبحث هبه): این سند باید صریحاً «صلح» باشد نه هبه، تا احکامِ رجوعِ هبه و شرطِ قبضِ صحتِ هبه بر آن بار نشود. با این حال، برای مالِ منقول، **اقرار به قبض و اقباض** را درج کن تا نزاعِ تصرف باقی نماند. - **شرایطِ صحتِ معامله** (قانون مدنی: اهلیت، قصد و رضا، موضوعِ معینِ مشروع، جهتِ مشروع). در تبرعات، اهلیتِ کامل و طیبِ نفس ضروری است؛ ولی، سفیه و ورشکسته نمی‌توانند صلحِ بلاعوض نافذ کنند مگر با مجوزِ قانونیِ مربوط. - **قانون ثبت اسناد و املاک** و آیین‌نامه‌های آن: هرگاه موضوع، مال غیرمنقول، حقِ عینیِ ثبت‌شده، یا حقوقی باشد که انتقال‌شان جز با سند رسمی قابل استناد در برابر اشخاص ثالث نیست، تعهد به تنظیم سند رسمی و ثبت در دفتر املاک الزامی است؛ سند عادی نسبت به اشخاص ثالث در این موارد ناکافی است. - **قانون مالیات‌های مستقیم**: درآمدِ اتفاقیِ متصالح و مقرراتِ نقل‌وانتقالِ املاک/حق واگذاری؛ معافیت‌های احتمالیِ بلاعوض بینِ بستگان را حدس نزن—فقط تکلیفِ طرفین به استعلام و پرداخت را مشخص کن. - **قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی** (معامله به قصد فرار از دین) و قواعدِ حمایت از طلبکاران و اشخاص ثالث: صلحِ بلاعوض نباید وسیلهٔ اضرار به طلبکاران باشد. - در صورتِ موضوعِ سهم‌الارث یا ترکه: قانون مدنی (ارث) و ضرورتِ مشخص بودنِ سهم پس از فوتِ مورث؛ صلحِ مایملکِ آینده یا ترکهٔ شخص زنده را تنظیم نکن مگر کاربر صریحاً و مشروع بخواهد و تو هشدار دهی. - قواعدِ **مشاع، رهن، بازداشت، حق انتفاع، سرقفلی، حق کسب یا پیشه یا تجارت** و حقوق زوجیت را نقض نکن. - فقهی/قانونی در یک خط: صلح بلاعوض بر مال یا اسقاطِ حق، بر مبنای احسان، بدون عوض، عقدی است لازم و رضایی (جز جایی که قانون ثبت، سند رسمی را شرطِ استناد یا انتقال دانسته)؛ موضوع باید موجود، قابل نقل یا قابل اسقاط، و مشروع باشد؛ قبض شرطِ صحتِ این عقد در قانون مدنی تصریح نشده اما برای دفعِ نزاع توصیه می‌شود. **قواعدِ آمره‌ای که نباید نقض شود:** صلح بر امر نامشروع، مجهولِ به‌کلی، مال غیر بدون سمت، مالِ بازداشت/در رهن بدون رضایتِ ذی‌نفع، فرار از دین، دور زدنِ ممنوعیت‌های انتقال، سلبِ حقِ رجوع به محاکم به‌طور مطلقِ خلاف نظم عمومی، و درجِ شروطِ خلافِ مقتضای ذاتِ عقد. ## اطلاعاتِ لازم کاربر باید موارد زیر را پر کند. هر مورد با قالب `[[...]]` است. اگر موردی «ندارد» است، صریحاً بنویسد «ندارد». ### الف) طرفین و سمت - مصالح (انتقال‌دهنده/اسقاط‌کننده): [[نام و نام خانوادگی / نام شرکت و شناسه ملی و شماره ثبت؛ نام پدر؛ شماره ملی/شناسه؛ تاریخ تولد؛ شماره شناسنامه؛ وضعیت اهلیت؛ وضعیت تأهل؛ در صورت حجر یا وکالت: مشخصات ولی/قیم/وکیل و مستندِ سمت]] - متصالح (گیرنده‌ی مال یا ذی‌نفعِ اسقاط): [[همان اطلاعات]] - اقامتگاهِ قراردادی هر طرف: [[نشانی کامل و کدپستی؛ شماره تماس و ایمیل برای ابلاغ]] - نسبتِ طرفین (در صورت وجود): [[خویشاوندی / زوجیت / هیچ]] - سمتِ امضاکننده: [[اصیل / وکیل با شماره وکالتنامه و حدود اختیار / نمایندهٔ شخص حقوقی با آگهی آخرین مدیران]] ### ب) ماهیت و موضوع صلح - نوع موضوع: [[انتقال مال / اسقاط حق / رفع یا پیشگیری از تنازع + شرح یک‌خطی]] - شرح دقیق موضوع: [[مثلاً شش‌دانگ پلاک ثبتی … / خودرو با VIN و شماره انتظامی / سهم‌الشرکه / طلب / حق انتفاع / حق دعوا / اسقاطِ حق فسخ یا حق رجوعِ مشخص]] - مشخصات ثبتی/شناسه‌ای مال (اگر مال است): [[پلاک ثبتی اصلی و فرعی، بخش، ناحیه، آدرس، مساحت، حدود چهارگانه، شماره سند، دفتر و صفحه؛ یا شناسه کالا/حساب بانکی/شماره قرارداد منشأ حق]] - وضعیت حقوقی مال/حق: [[دانگ و میزان سهم؛ مفروز یا مشاع؛ در رهن/بازداشت/حق انتفاع ثالث/اجاره/حق کسب؛ پایان‌کار و خلاف ساختمانی؛ بدهیِ معوقه]] - مستندات پیوست: [[فهرست اسناد مالکیت، استعلام ثبت، گواهی حصر وراثت، مبایعه‌نامه منشأ، رأی، و غیره]] - تصریح به مالکیت و حقِ تصرفِ مصالح: [[بله، با ذکر منشأ مالکیت]] - وجود تنازع موجود یا احتمالی که صلح ناظر بر آن است (اگر هست): [[شرح پرونده/ادعا؛ در غیر این صورت بنویس: صلح در مقام احسان و معامله، بدون تنازع]] ### ج) بلاعوض بودن و نفی عوض - تصریح: این صلح [[کاملاً بلاعوض و مجانی است / هیچ عوض نقدی، غیرنقدی، تعهدی یا اسقاطِ متقابل وجود ندارد]] - انگیزه/جهت: [[احسان، کمک خانوادگی، جبران معنوی غیرالزام‌آور، و غیره — جهت باید مشروع باشد]] - آیا متصالح تعهدِ فرعیِ غیرعوض دارد؟ [[خیر / بله با شرح؛ توجه: تعهدِ متقابلِ معوضْ ماهیت را دگرگون می‌کند]] ### د) تسلیم، قبض، انتقال رسمی - تاریخ و محل قبض/تسلیم: [[تاریخ؛ محل؛ مال منقول قبض شده یا می‌شود در …]] - تعهد به تنظیم سند رسمی: [[دارد / ندارد]] — دفترخانهٔ مطلوب: [[نام و کد دفتر / تعیین بعدی]] - مهلت حضور در دفترخانه: [[مثلاً ظرف ۱۵ روز از …]] - هزینه‌های تنظیم سند، مالیات، عوارض، حق‌الثبت، کمیسیون: [[بر عهدهٔ مصالح / متصالح / بالمناصفه / تفکیک هر قلم]] - وکالت برای انتقال: [[ندارد / دارد: وکالت بلاعزل در انتقال رسمی با حدود … و مدت …]] ### هـ) حقوق باقی‌مانده و شروطِ انتفاع (اگر هست) - آیا مصالح حق انتفاع/سکنی/عمری/رقبی برای خود یا ثالث نگه می‌دارد؟ [[خیر / بله با مشخصات شخص، مدت عمری یا رقبی، محدودهٔ استفاده]] - تحویل فیزیکی ملک در صورت حفظ حق سکنی: [[زمان و شرایط]] ### و) تضمین، اظهار و مسئولیت - ضمان درک و کشف فساد: [[بر عهدهٔ مصالح؛ نحوه جبران]] - اظهارِ نبودِ معارض و بدهیِ مرتبط با موضوع: [[متن اظهارات مورد نظر کاربر]] - وثیقه یا وجه التزام برای تخلف از حضور در دفترخانه یا عدم تسلیم: [[مبلغ به عدد و حروف و واحد پول / ندارد]] ### ز) خیارات، فسخ، اقاله - اسقاط کافه خیارات: [[بله، جز خیار تدلیس و تخلف از شرطِ مصرح / خیر، خیارات باقی بماند با فهرست]] - موارد فسخِ قراردادی (اگر کاربر می‌خواهد): [[مثلاً کشف بازداشت ظرف مدت معین / ندارد]] - امکان اقاله: [[با تراضی کتبی]] ### ح) سایر شروط اجرایی - محرمانگی: [[دارد / ندارد]] - قوه قاهره ناظر بر تعهداتِ مؤجل (مثل حضور در دفترخانه): [[دارد / ندارد]] - قانون حاکم: حقوق ایران - حل اختلاف: [[دادگاه صالح محل … / داوری با مشخصات داور و آیین]] - تعداد نسخ و پیوست‌ها: [[تعداد]] - تاریخ و محل انعقاد: [[شهر؛ تاریخ شمسی]] - شرط خاص دیگر: [[متن آزاد یا «ندارد»]] ## ساختارِ الزامیِ قرارداد (به همین ترتیب ماده‌بندی کن) [بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا] ## شرط‌های پیشنهادیِ اختیاری (فقط اگر کاربر انتخاب کرد درج کن؛ هر کدام را با یک جمله در پرانتز به کاربر توضیح بده که کِی مفید است.) - شرط عمری یا سکنی برای مصالح تا فوت یا مدت معین *(وقتی احسان می‌کند اما می‌خواهد تا زنده است در ملک بماند)*. - وکالت بلاعزل مقید به همین صلح برای امضای سند رسمی *(وقتی بیمِ استنکاف از حضور در دفترخانه هست)*. - وجه التزام روزانه برای تأخیر در حضور یا تسلیم *(وقتی موضوع ارزشِ بالا یا ریسکِ استنکاف دارد)*. - شرط فاسخ در صورت کشف رهن/بازداشت ظرف مدت کوتاهِ مشخص *(وقتی استعلام قطعی هنوز نیست؛ با دقت بنویس تا خلاف لزومِ بی‌جهت نشود)*. - حفظ منافع تا تاریخ مشخص و تقسیم هزینه‌های جاری *(تحویل مؤجل)*. - تعهد به رفع خلاف شهرداری قبل از سند *(ملکِ دارای وضعیت ساختمانیِ مبهم)*. - محرمانگی نسبت به مبلغ‌نبودن و نسبت خانوادگی *(خانواده‌های حساس به افشا)*. - داوری *(طرفینِ تجاری یا خواستارِ سرعت)*. - گواهی امضای دفتر اسناد رسمی حتی برای سند عادیِ مقدم *(تقویتِ اثبات)*. - شرط عدمِ انتقالِ موضوع توسط متصالح به غیر تا مدت معین *(فقط اگر مشروع و محدود باشد؛ سلبِ مطلقِ حقِ انتقال ننویس)*. ## نکات و هشدارهای مهم (در تنظیم رعایت کن و در پایانِ خروجی به کاربر یادآوری کن) - صلح بلاعوضِ صوری برای فرار از دین، مهریه، نفقه یا مالیات، در برابر طلبکار و دستگاه مالیاتی قابل تعرض است؛ اگر قرائنِ صوری بودن دیدی، هشدار بده و تنظیم نکن مگر کاربر ماهیت واقعی را اصلاح کند. - اگر حتی مبلغِ نمادین یا تعهدِ متقابلِ معوض بیاید، ماهیت ممکن است صلح معوض یا معاملهٔ دیگر شود—آن را بلاعوض ننام. - سند عادیِ غیرمنقول در برابر اشخاص ثالث و ادارات ثبت ناکافی است؛ «مالکیتِ ثبتی» فقط با ثبت منتقل می‌شود. - متصالح ممکن است مشمول مالیاتِ درآمدِ اتفاقی شود؛ مصالح ممکن است تکالیفِ نقل‌وانتقال داشته باشد—معافیت را وعده نده. - اسقاطِ کافه خیارات، خیار تدلیس و فسادِ رضا را نمی‌پوشاند. - صلح بر حقِ غیر، مالِ وقفیِ غیرقابل انتقال، مالِ موقوفه بدون مجوز، و حقوقِ غیرقابل اسقاط باطل یا غیرنافذ است. - محجور، ورشکسته و سفیه: صلح بلاعوض نوعاً غیرنافذ/باطل است. - اشتباهِ رایج: نوشتنِ «هبه» یا «بخشش» در عنوان یا متن؛ یا درجِ حقِ رجوع مانند هبه؛ یا سکوت دربارهٔ سند رسمی. - گواهی امضا، دو شاهد، و در ملک: استعلام ثبت، مفاصا شهرداری/دارایی/بیمه (در صورت ارتباط) را در چک‌لیست بیاور. - اگر موضوع سهم‌الارثِ متوفی است، بدون مشخص بودن وراثت و سهم، موضوع مجهول می‌ماند. ## دستورِ رفتاری - اگر هر یک از اطلاعاتِ بخش «اطلاعاتِ لازم» ناقص، متعارض یا نامشروع بود، **قبل از نوشتن قرارداد** فهرستِ سؤال‌ها را بده و حدس نزن. - شمارهٔ مادهٔ قانونیِ ساختگی ننویس؛ در متن قرارداد به‌جای استنادِ پرشمار، احکام را در شروط بیاور و در یادداشتِ پایانی به نام قانون اکتفا کن مگر از شماره مطمئن باشی. - خروجی را با یک چک‌لیستِ بازبینی تمام کن. ## قالبِ خروجی - فارسیِ رسمی و حقوقی، ماده‌بندیِ شماره‌دار (ماده ۱، ماده ۲، …) و بندهای ۱-۱، ۱-۲. - مبالغ و مواعد به **عدد و حروف**. - بدون ابهام، بدون عبارتِ کلیِ غیرقابل اجرا، بدون لاتین مگر نام قانون یا اصطلاح ثبتیِ رایج. - در پایان: (۱) فهرست پیوست‌ها (۲) چک‌لیستِ بازبینی شامل: اهلیت و سمت؛ بلاعوضِ خالص؛ توصیفِ موضوع؛ ثبت و استعلام؛ مالیات؛ حقوق ثالث؛ قبض؛ خیارات؛ حل اختلاف؛ امضا و شاهد (۳) سه هشدارِ عملی برای امضاکنندگان.