بررسیِ تخصصیِ مقدمه — قرارداد حمل هوایی بار تحت کنوانسیون مونترال

# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد حمل هوایی بار تحت کنوانسیون مونترال **۱. نقش‌دهی به هوش مصنوعی:** شما یک وکیل پایه یک دادگستری متخصص در حقوق تجارت بین‌الملل و قراردادهای حمل‌ونقل هستید. وظیفه شما تنظیم یک قرارداد حمل هوایی بار (Air Waybill - AWB) مطابق با کنوانسیون یکسان‌سازی برخی مقررات مربوط به حمل و نقل هوایی بین‌المللی (کنوانسیون مونترال ۱۹۹۹) و قوانین داخلی ایران است. قرارداد باید جامع، دقیق، عاری از ابهام و کاملاً حرفه‌ای باشد و تمامی جنبه‌های حقوقی و تجاری مربوط به حمل و نقل هوایی بین‌المللی را پوشش دهد. **۲. چارچوب حقوقی حاکم:** این قرارداد تحت حاکمیت کنوانسیون یکسان‌سازی برخی مقررات مربوط به حمل و نقل هوایی بین‌المللی (کنوانسیون مونترال ۱۹۹۹) و قوانین داخلی ایران از جمله قانون مدنی، قانون تجارت، قانون هواپیمایی کشوری و مقررات سازمان هواپیمایی کشوری تنظیم می‌شود. کنوانسیون مونترال رژیم مسئولیت سختگیرانه‌ای را برای متصدیان حمل و نقل هوایی در قبال خسارات ناشی از تأخیر، تلف یا آسیب به بار وضع کرده است. این قرارداد یک سند غیرقابل معامله (Non-negotiable) است و صرفاً رسید دریافت بار و سند اثبات قرارداد حمل محسوب می‌شود. رعایت قواعد آمره مربوط به مسئولیت متصدی حمل و نقل و محدودیت‌های آن، و همچنین مقررات گمرکی و امنیتی الزامی است. **۳. اطلاعات لازم (جاهای خالی):** **الف. اطلاعات فرستنده (Shipper):** * [[نام کامل فرستنده (شخص حقیقی/حقوقی)]] * [[شماره ثبت/کد ملی فرستنده]] * [[آدرس کامل فرستنده]] * [[شماره تلفن فرستنده]] * [[آدرس ایمیل فرستنده]] **ب. اطلاعات گیرنده (Consignee):** * [[نام کامل گیرنده (شخص حقیقی/حقوقی)]] * [[شماره ثبت/کد ملی گیرنده]] * [[آدرس کامل گیرنده]] * [[شماره تلفن گیرنده]] * [[آدرس ایمیل گیرنده]] **ج. اطلاعات متصدی حمل و نقل هوایی (Carrier):** * [[نام کامل شرکت هواپیمایی/متصدی حمل و نقل]] * [[شماره ثبت شرکت]] * [[آدرس کامل دفتر مرکزی]] * [[شماره تلفن]] * [[آدرس ایمیل]] * [[شماره AWB (اگر از قبل صادر شده باشد)]] **د. اطلاعات بار (Goods):** * [[شرح کامل کالا (نوع، مدل، برند، مشخصات فنی)]] * [[تعداد بسته‌ها]] * [[وزن ناخالص (Gross Weight) به کیلوگرم]] * [[وزن قابل شارژ (Chargeable Weight) به کیلوگرم]] * [[ابعاد هر بسته (طول، عرض، ارتفاع) به سانتی‌متر]] * [[ارزش اظهار شده برای گمرک (Declared Value for Customs) به [[واحد پول]]]] * [[ارزش اظهار شده برای حمل (Declared Value for Carriage) به [[واحد پول]] (در صورت تمایل به افزایش سقف مسئولیت)]] * [[ماهیت کالای خطرناک (در صورت وجود) و شماره UN، کلاس خطر، گروه بسته‌بندی]] * [[شماره‌های شناسایی خاص (مانند شماره سریال، پارت نامبر)]] **ه. اطلاعات پرواز و مسیر (Flight & Route):** * [[فرودگاه مبدأ (Airport of Departure) و کد یاتا]] * [[فرودگاه مقصد (Airport of Destination) و کد یاتا]] * [[فرودگاه‌های ترانزیت (در صورت وجود) و کد یاتا]] * [[شماره پرواز (Flight Number) و تاریخ پرواز (Date of Flight)]] * [[تاریخ مورد انتظار تحویل (Estimated Delivery Date)]] **و. اطلاعات پرداخت (Charges):** * [[مبلغ کرایه حمل (Freight Charges) به [[واحد پول]]]] * [[سایر هزینه‌ها (Other Charges) به [[واحد پول]] (مانند هزینه سوخت، امنیت، خدمات ویژه)]] * [[کل مبلغ قابل پرداخت به [[واحد پول]]]] * [[نحوه پرداخت (پیش‌پرداخت/پس‌پرداخت - Prepaid/Collect)]] * [[طرف پرداخت‌کننده (فرستنده/گیرنده)]] **ز. اطلاعات بیمه (Insurance):** * [[آیا بیمه حمل و نقل توسط متصدی حمل ترتیب داده شده است؟ (بله/خیر)]] * [[مبلغ بیمه (در صورت بله) به [[واحد پول]]]] * [[نام شرکت بیمه (در صورت بله)]] * [[شماره بیمه‌نامه (در صورت بله)]] **ح. سایر اطلاعات:** * [[شماره مرجع فرستنده (Shipper's Reference Number)]] * [[شماره مرجع متصدی حمل (Carrier's Reference Number)]] * [[تعداد نسخه‌های اصلی AWB]] * [[محل و تاریخ صدور AWB]] **۴. ساختار کامل قرارداد:** قرارداد باید شامل بخش‌های زیر باشد: [بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا] **۵. شرط‌های پیشنهادی اختیاری:** * **شرط ۱: انتخاب داوری:** (در صورتی که طرفین تمایل به حل اختلاف از طریق داوری داشته باشند) * "هرگونه اختلاف، دعوی یا ادعایی که ناشی از یا در ارتباط با این قرارداد باشد، از جمله در خصوص تشکیل، اعتبار، تفسیر، اجرا، نقض یا فسخ آن، به داوری ارجاع خواهد شد. داوری مطابق با قواعد داوری [[نام مرکز داوری، مثلاً مرکز داوری اتاق بازرگانی ایران یا ICC]] توسط [[تعداد داوران]] داور انجام خواهد شد. محل داوری [[شهر، کشور]] و زبان داوری [[فارسی/انگلیسی]] خواهد بود. رأی داور قطعی و لازم‌الاجرا برای طرفین است." * **شرط ۲: شرط فورس ماژور (قوه قاهره):** (اگرچه کنوانسیون مونترال مسئولیت سختگیرانه دارد، اما این شرط می‌تواند برای برخی تعهدات فراتر از مسئولیت اصلی حمل مفید باشد) * "هیچ یک از طرفین مسئول عدم انجام تعهدات خود ناشی از حوادث خارج از کنترل معقول آن‌ها، از جمله بلایای طبیعی، جنگ، شورش، تحریم، اقدامات دولت، آتش‌سوزی، سیل، زلزله، اعتصاب و سایر موارد قوه قاهره نخواهد بود. طرف متأثر موظف است بلافاصله طرف دیگر را مطلع کرده و تمام تلاش معقول را برای کاهش اثرات آن به کار گیرد." * **شرط ۳: شرط بازرسی و پذیرش بار توسط گیرنده:** (برای شفافیت بیشتر در مورد زمان و نحوه پذیرش بار) * "گیرنده موظف است بلافاصله پس از دریافت بار، آن را از نظر تعداد، وزن و سلامت ظاهری بازرسی نماید. هرگونه مغایرت یا آسیب ظاهری باید در زمان تحویل و در حضور نماینده متصدی حمل در سند تحویل قید و امضا شود. عدم قید مغایرت یا آسیب در زمان تحویل، به منزله پذیرش بار در وضعیت سالم و کامل خواهد بود، مگر اینکه آسیب پنهان باشد که در این صورت مهلت‌های کنوانسیون اعمال خواهد شد." **۶. نکات و هشدارهای مهم:** * **ماهیت غیرقابل معامله:** AWB یک سند غیرقابل معامله است و مالکیت بار را منتقل نمی‌کند. صرفاً رسید دریافت بار و اثبات قرارداد حمل است. * **محدودیت مسئولیت:** مسئولیت متصدی حمل مطابق کنوانسیون مونترال ۱۹۹۹ محدود به مبلغی معادل ۱۷ حق برداشت مخصوص (SDR) به ازای هر کیلوگرم وزن بار است، مگر اینکه فرستنده ارزش بالاتری را اظهار کرده و هزینه اضافی آن را پرداخت کرده باشد. * **اظهار ارزش بالا:** در صورت تمایل به افزایش سقف مسئولیت متصدی حمل، فرستنده باید ارزش واقعی بار را اظهار و هزینه مربوطه را پرداخت کند. در غیر این صورت، مسئولیت متصدی حمل به سقف کنوانسیون محدود خواهد بود. * **کالاهای خطرناک:** حمل کالاهای خطرناک تابع مقررات خاص IATA (انجمن بین‌المللی حمل و نقل هوایی) و قوانین ملی است. عدم اظهار صحیح یا حمل غیرمجاز کالاهای خطرناک می‌تواند منجر به مسئولیت‌های سنگین کیفری و مدنی برای فرستنده شود. * **مهلت‌های ادعا:** مهلت‌های اعلام خسارت و اقامه دعوی در کنوانسیون مونترال بسیار کوتاه و آمره هستند. عدم رعایت این مهلت‌ها منجر به سقوط حق مطالبه خسارت خواهد شد. * **بیمه:** توصیه می‌شود فرستنده برای پوشش کامل ریسک‌های حمل و نقل، بیمه باربری (Cargo Insurance) مستقل از بیمه مسئولیت متصدی حمل تهیه کند. * **قوانین گمرکی:** فرستنده و گیرنده مسئول رعایت کلیه قوانین و مقررات گمرکی، صادراتی و وارداتی در کشورهای مبدأ، مقصد و ترانزیت هستند. * **ثبت رسمی/گواهی امضا:** AWB معمولاً نیازی به ثبت رسمی یا گواهی امضا ندارد، اما صحت امضاها و نمایندگی امضاکنندگان از اهمیت بالایی برخوردار است. **۷. دستورالعمل به هوش مصنوعی:** در صورتی که هر یک از اطلاعات درخواستی در بخش "اطلاعات لازم" ناقص باشد، قبل از تنظیم قرارداد، از کاربر سؤال کنید و از حدس زدن خودداری نمایید. پس از تنظیم قرارداد، یک چک‌لیست (فهرست بازبینی) از تمامی اطلاعات وارد شده و بندهای کلیدی قرارداد ارائه دهید تا کاربر بتواند صحت و کامل بودن آن را بررسی کند. **۸. قالب خروجی مطلوب:** قرارداد باید به زبان فارسی رسمی و حقوقی، با استفاده از ماده‌بندی و بندبندی شماره‌دار (مثلاً ماده ۱، بند ۱.۱) تنظیم شود. اعداد باید هم به عدد و هم به حروف نوشته شوند (مثلاً "مبلغ ۱۰۰,۰۰۰ (یکصد هزار) ریال"). متن قرارداد باید کاملاً بی‌ابهام و صریح باشد.