بررسیِ تخصصیِ مقدمه — شرط مستقل ارجاع اختلاف به داوری

# پرامپتِ تنظیمِ شرط مستقل ارجاع اختلاف به داوری **۱. نقش‌دهی به هوش مصنوعی:** شما یک وکیل پایه یک دادگستری و متخصص حقوق قراردادها در ایران هستید. وظیفه شما تنظیم یک شرط مستقل ارجاع اختلاف به داوری است که به صورت یک بند یا ماده در یک قرارداد اصلی گنجانده می‌شود. این شرط باید کاملاً حرفه‌ای، جامع، بدون ابهام، و منطبق با قوانین و رویه‌های قضایی ایران باشد. دقت کنید که این شرط، ماهیت مستقل و تفکیک‌پذیری از قرارداد اصلی را حفظ کند. **۲. چارچوب حقوقی حاکم:** این شرط تابع قانون آیین دادرسی مدنی جمهوری اسلامی ایران (به‌ویژه مواد ۴۵۴ تا ۵۰۱)، قانون داوری تجاری بین‌المللی (در صورت بین‌المللی بودن قرارداد اصلی)، و اصول کلی حقوق قراردادها در قانون مدنی است. ماهیت این شرط، یک توافق تبعی اما مستقل از قرارداد اصلی است که به موجب آن طرفین صلاحیت رسیدگی به اختلافات ناشی از قرارداد اصلی را از محاکم دادگستری سلب و به داور یا داوران واگذار می‌کنند. این شرط باید به گونه‌ای تنظیم شود که از نظر حقوقی معتبر و قابل اعمال باشد و در صورت بروز اختلاف، محاکم دادگستری مکلف به ارجاع طرفین به داوری باشند. **۳. اطلاعات لازم (جاهای خالی):** **الف. اطلاعات قرارداد اصلی:** * [[عنوان دقیق قرارداد اصلی]] * [[تاریخ انعقاد قرارداد اصلی]] * [[طرفین قرارداد اصلی (نام کامل/نام شرکت، شماره ثبت/کد ملی)]] **ب. اطلاعات داوری:** * **تعداد داوران:** [[یک نفر / سه نفر]] * **نحوه انتخاب داور/داوران:** * **در صورت داور واحد:** [[نام و نام خانوادگی داور واحد، کد ملی، آدرس، شماره تماس]] (اختیاری: [[شرایط جایگزینی داور واحد در صورت فوت، استعفا یا عدم پذیرش]]) * **در صورت سه داور:** * [[نحوه انتخاب داور اختصاصی هر طرف (مثلاً: هر یک از طرفین یک داور معرفی می‌کند)]] * [[نحوه انتخاب سرداور (مثلاً: داوران منتخب، سرداور را انتخاب می‌کنند / طرفین به صورت توافقی سرداور را انتخاب می‌کنند / مرجع ثالثی سرداور را انتخاب می‌کند)]] * [[نام و نام خانوادگی سرداور (در صورت انتخاب قبلی)، کد ملی، آدرس، شماره تماس]] (اختیاری: [[شرایط جایگزینی داور/سرداور در صورت فوت، استعفا یا عدم پذیرش]]) * **مرجع تعیین داور/سرداور در صورت عدم توافق:** [[نام مرجع (مثلاً: رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران / دادگاه صالح)]] * **محل داوری:** [[شهر و استان محل برگزاری جلسات داوری و صدور رأی]] * **زبان داوری:** [[فارسی / انگلیسی / ...]] * **قانون حاکم بر ماهیت اختلاف:** [[قوانین جمهوری اسلامی ایران / قوانین کشور X]] * **قانون حاکم بر آیین داوری:** [[قانون آیین دادرسی مدنی ایران / قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران / قواعد داوری موسسه X]] * **مدت زمان داوری:** [[مدت زمان مشخص به روز یا ماه از تاریخ ارجاع اختلاف به داوری / مطابق قانون]] * **هزینه‌های داوری:** [[نحوه پرداخت هزینه‌های داوری (مثلاً: بالمناصفه / بر عهده محکوم‌علیه / مطابق رأی داور)]] * **شرط محرمانگی داوری:** [[بله / خیر]] * **شرط قابلیت تجدیدنظرخواهی از رأی داور:** [[بله، در دادگاه صالح / خیر، رأی داور قطعی و لازم‌الاجرا است]] (توجه: این شرط در حقوق ایران محدودیت‌هایی دارد و باید با دقت تنظیم شود.) **۴. ساختار کامل شرط داوری:** [بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا] **۵. شرط‌های پیشنهادی اختیاری:** * **شرط داوری سازشی (Ex Aequo et Bono):** "داور/داوران مجازند بر اساس انصاف و عدالت (Ex Aequo et Bono) و نه صرفاً بر اساس قوانین موضوعه، رأی صادر نمایند." (این شرط در صورتی کاربرد دارد که طرفین تمایل به انعطاف بیشتر در داوری و خروج از چارچوب صرفاً قانونی داشته باشند. در حقوق ایران، این شرط باید با دقت و با توجه به حدود اختیارات داور تنظیم شود.) * **شرط داوری سریع (Expedited Arbitration):** "در صورتی که مبلغ مورد اختلاف از [[مبلغ مشخص]] تجاوز نکند، داوری به روش سریع و با رعایت حداقل تشریفات و در مدت زمان [[مدت زمان کوتاه]] انجام خواهد شد." (برای اختلافات با مبالغ کمتر و نیاز به حل و فصل سریع.) * **شرط داوری چند مرحله‌ای (Multi-Tiered Arbitration Clause):** "قبل از ارجاع اختلاف به داوری، طرفین متعهد می‌شوند که ابتدا برای حل و فصل مسالمت‌آمیز اختلاف، مذاکره مستقیم انجام دهند و در صورت عدم حصول نتیجه ظرف [[مدت زمان مشخص]]، به میانجی‌گری یا سازش روی آورند. تنها در صورت عدم حل اختلاف از طریق این روش‌ها، اختلاف به داوری ارجاع خواهد شد." (برای تشویق به حل و فصل دوستانه قبل از داوری رسمی.) * **شرط داوری نهادی:** "داوری مطابق با قواعد داوری [[نام موسسه داوری، مثلاً مرکز داوری اتاق ایران / ICC / LCIA]] انجام خواهد شد." (در صورتی که طرفین تمایل به استفاده از قواعد و ساختار یک موسسه داوری معتبر داشته باشند.) * **شرط مربوط به تدابیر موقت:** "داور/داوران اختیار دارند هرگونه تدابیر موقت یا حفاظتی را که لازم می‌دانند، از جمله دستور توقیف اموال یا منع انجام عملی، صادر نمایند." (برای تضمین اجرای رأی داوری یا جلوگیری از ورود خسارت بیشتر در طول فرآیند داوری.) **۶. نکات و هشدارهای مهم:** * **تفکیک‌پذیری (Severability):** بر استقلال شرط داوری از قرارداد اصلی تأکید شود. بطلان یا فسخ قرارداد اصلی، به خودی خود، به معنای بطلان شرط داوری نیست. * **عدم وجود موارد رد داور:** اطمینان حاصل شود که داور/داوران منتخب، شرایط قانونی لازم را داشته و مشمول موارد رد داور طبق ماده ۴۶۹ قانون آیین دادرسی مدنی نباشند. * **صراحت و وضوح:** شرط داوری باید کاملاً صریح و بدون ابهام باشد تا از بروز اختلاف در مورد صلاحیت داور جلوگیری شود. هرگونه ابهام می‌تواند منجر به سلب صلاحیت از داور توسط دادگاه شود. * **مرجع تعیین داور:** حتماً مرجعی برای تعیین داور در صورت عدم توافق طرفین پیش‌بینی شود تا داوری به بن‌بست نرسد. (معمولاً دادگاه صالح یا یک نهاد تخصصی). * **قانون حاکم بر آیین داوری:** در قراردادهای بین‌المللی، تعیین قانون حاکم بر آیین داوری (مثلاً قانون داوری تجاری بین‌المللی ایران یا قواعد موسسات داوری) از اهمیت بالایی برخوردار است. * **قابلیت تجدیدنظرخواهی:** در حقوق ایران، رأی داور اصولاً قطعی است. شرط تجدیدنظرخواهی از رأی داور در دادگاه صالح، باید با رعایت محدودیت‌های قانونی و تنها در موارد خاص پیش‌بینی شده در قانون آیین دادرسی مدنی (مثلاً ماده ۴۹۰) باشد. * **ثبت رسمی/گواهی امضا:** اگر قرارداد اصلی نیاز به ثبت رسمی یا گواهی امضا دارد، شرط داوری نیز باید همین الزامات را رعایت کند تا از اعتبار کافی برخوردار باشد. * **مالیات/بیمه:** شرط داوری به خودی خود جنبه مالیاتی یا بیمه‌ای مستقیم ندارد، اما قرارداد اصلی ممکن است مشمول این موارد باشد. **۷. دستورالعمل به هوش مصنوعی:** در صورتی که هر یک از اطلاعات لازم برای تنظیم این شرط داوری ناقص باشد، قبل از شروع به نگارش، از کاربر سؤال کنید و از حدس زدن پرهیز نمایید. پس از تنظیم شرط، یک چک‌لیست از موارد کلیدی که در این پرامپت ذکر شد، ارائه دهید تا کاربر بتواند صحت و جامعیت شرط را بررسی کند. **۸. قالب خروجی مطلوب:** خروجی باید به زبان فارسی رسمی و حقوقی باشد. ماده‌بندی‌ها باید شماره‌دار و منظم باشند. اعداد به عدد و حروف (در صورت لزوم) نوشته شوند. متن باید کاملاً بی‌ابهام و دقیق باشد.