قراردادهای املاک، مستغلات، توسعه اراضی، ساختوساز شهری و مدیریت داراییهای فیزیکی
توافقنامه واگذاری حقوق احداث روی زیرساختها / حق اعیانی هوایی
خرید یا اجاره حق ساختوساز در فضای عمودی بالای خطوط راهآهن، ایستگاههای مترو، اتوبانها یا ابنیه موجود جهت احداث سازههای معلق، پلهای تجاری و برجها
⚠ در دستِ بهبودی
متنِ قرارداد
ماده ۱ – طرفین
این توافقنامه در تاریخ [ ] میان اشخاص زیر منعقد میشود:
۱-۱. [نام و نام خانوادگی/نام شخص حقوقی]، به شماره ملی/شناسه ملی [ ]، شماره ثبت [ ]، به نشانی [ ]، کدپستی [ ]، تلفن [ ]، با نمایندگی [ ] به سمت [ ] و مستند به [ ]، که از این پس «واگذارکننده» نامیده میشود.
۲-۱. [نام و نام خانوادگی/نام شخص حقوقی]، به شماره ملی/شناسه ملی [ ]، شماره ثبت [ ]، به نشانی [ ]، کدپستی [ ]، تلفن [ ]، با نمایندگی [ ] به سمت [ ] و مستند به [ ]، که از این پس «گیرنده» نامیده میشود.
طرفین اقرار میکنند اهلیت و اختیار قانونی لازم برای انعقاد و اجرای این توافقنامه را دارند و امضاکنندگان از سوی اشخاص حقوقی، اختیار معتبر برای امضای آن دارند. واگذارکننده اعلام میکند حق یا اختیار قانونی واگذاری موضوع توافقنامه را دارد و مدارک اثباتکننده آن را، حسب مورد، به گیرنده ارائه کرده است. نشانیهای مندرج در این ماده اقامتگاه قراردادی طرفین است و هرگونه تغییر باید مطابق ماده ۲۱ به طرف دیگر اطلاع داده شود.
ماده ۲ – تعاریف
در این توافقنامه، «زیرساخت» عبارت است از [خط راهآهن/ایستگاه مترو/بزرگراه/پل/ابنیه یا تأسیسات] واقع در [ ]، بههمراه اجزا، تجهیزات و تأسیسات وابستهای که در پیوستهای توافقنامه مشخص شدهاند. «فضای هوایی» محدوده سهبعدی واقع در بالای سطح یا پیرامون زیرساخت است که حدود افقی، ترازهای ارتفاعی و مختصات آن در ماده ۳ و نقشههای پیوست تعیین میشود. «سازه معلق» هر بنا، پل، سکوی ساختمانی یا تأسیسات قابل احداث در فضای هوایی واگذارشده است که طراحی و مشخصات آن به تأیید مراجع ذیصلاح برسد. «حریم» محدودهای است که مطابق قوانین و مقررات لازمالاجرا، اسناد مالکیت، طرحهای مصوب یا الزامات ایمنی و بهرهبرداری برای حفاظت از زیرساخت و فعالیتهای مرتبط با آن تعیین شده است. واژههای مفرد حسب مورد شامل جمع نیز میشود و عناوین مواد صرفاً برای سهولت ارجاع است و در تفسیر مفاد توافقنامه اثر مستقل ندارد. چنانچه میان نقشهها یا تعاریف مندرج در متن و پیوستها تعارضی وجود داشته باشد، ترتیب اولویت اسناد مطابق ماده ۳ خواهد بود.
ماده ۳ – مشخصات زیرساخت و محدوده فضای واگذارشده
زیرساخت موضوع توافقنامه عبارت است از [شرح نوع و مشخصات زیرساخت] واقع در [نشانی و موقعیت]، به مالکیت یا مدیریت [ ]، با مشخصات ثبتی یا شناسایی [ ]. محدوده افقی فضای واگذارشده با مختصات [ ] در دستگاه مختصات [ ] و مطابق نقشه شماره [ ] مورخ [ ] تعیین میشود و حدود ارتفاعی آن از تراز [ ] تا تراز [ ] است. مساحت تقریبی محدوده [ ] مترمربع است؛ بااینحال، حدود و مختصات مصوب مندرج در نقشه پیوست شماره [ ] ملاک تعیین محدوده خواهد بود. تراز مبنا، مقیاس نقشه، نقاط کنترل و نحوه تطبیق نقشه با وضع موجود در پیوست شماره [ ] درج میشود و پیوست مزبور جزء لاینفک توافقنامه است. هرگونه تغییر در محدوده، مختصات یا ترازها منوط به توافق کتبی طرفین و اخذ تأییدهای قانونی و فنی لازم است. واگذاری فضای موضوع این ماده شامل هیچگونه حق مالکیت بر زیرساخت یا بخشهای خارج از محدوده مصرح نیست، مگر آنکه صریحاً در این توافقنامه و با رعایت تشریفات قانونی مقرر شده باشد.
ماده ۴ – موضوع: انتقال یا اجاره حق احداث و حق ارتفاق
موضوع توافقنامه عبارت است از واگذاری [انتقال/اجاره] حق احداث سازه معلق در محدوده مندرج در ماده ۳، برای کاربری [ ] و مطابق نقشهها و مشخصات فنی مورد تأیید مراجع ذیصلاح. واگذاری، حسب مورد، شامل حق استفاده از فضای هوایی و حقوق ارتفاقی ضروری برای دسترسی، اجرا، بهرهبرداری، نگهداری و تعمیر سازه در حدود مقرر در این توافقنامه است. مدت، عوض و شرایط پرداخت حق واگذارشده مطابق مواد ۶ و ۷ خواهد بود و واگذاری بهتنهایی جایگزین مجوزهای قانونی یا اداری لازم برای طراحی، احداث یا بهرهبرداری نیست. گیرنده حق ندارد از محدوده یا حقوق واگذارشده برای کاربری یا عملیاتی غیر از موضوع توافقنامه استفاده کند یا موجب ایجاد مزاحمت، خطر یا اختلال نامتعارف در زیرساخت شود. هر حق ارتفاق موضوع این ماده باید از حیث محدوده، نحوه اعمال، دسترسی و مسئولیتهای مرتبط در نقشهها یا پیوستهای توافقنامه بهطور روشن مشخص شود. چنانچه انتقال یا ایجاد هر یک از حقوق موضوع این ماده نیازمند تنظیم سند رسمی، ثبت یا اخذ موافقت مرجع یا مالک دیگری باشد، طرفین مکلفاند تشریفات قانونی مربوط را انجام دهند و تا پیش از آن، توافقنامه بهتنهایی موجد حقی بیش از حدود مجاز قانونی نخواهد بود.
ماده ۵ – مجوزها و تأیید مراجع
احداث، تغییر، بهرهبرداری یا نگهداری سازه موضوع توافقنامه منوط به اخذ مجوزها و تأییدهای لازم از مراجع ذیصلاح، از جمله شهرداری، مرجع مالک یا بهرهبردار زیرساخت، راهآهن یا مترو حسب مورد، مراجع ایمنی و آتشنشانی و سازمان نظام مهندسی ساختمان در حدود صلاحیت قانونی آنهاست. گیرنده مسئول تهیه و ارائه طرحها، محاسبات و مدارک فنی موردنیاز و پیگیری اخذ مجوزهای مربوط به طراحی و احداث است؛ واگذارکننده نیز در حدود اختیار و مدارک در دسترس خود، همکاری متعارف و لازم را انجام میدهد. هر یک از طرفین مکلف است بدون تأخیر نامتعارف، اطلاعات و مدارکی را که قانوناً در اختیار دارد و برای اخذ تأییدها لازم است در اختیار طرف دیگر قرار دهد. هیچ عملیات اجرایی در محدوده زیرساخت یا حریم آن پیش از اخذ مجوزهای لازم و تأیید کتبی برنامه اجرایی از سوی مالک یا بهرهبردار زیرساخت آغاز نمیشود. هزینههای تهیه طرحها و اخذ مجوزها بر عهده [ ] است، مگر آنکه در ماده یا پیوست دیگری بهگونهای متفاوت توافق شده باشد. عدم صدور مجوزی که برای اجرای موضوع توافقنامه ضروری است، بهخودیخود مجوز انجام عملیات بدون تأیید محسوب نمیشود و آثار قراردادی آن مطابق مفاد مربوط به مدت، فسخ و قوه قاهره تعیین خواهد شد.
ماده ۶ – مدت و تمدید
۶-۱. مدت این قرارداد از تاریخ [ ] آغاز میشود و تا تاریخ [ ] ادامه دارد، مگر آنکه طبق مفاد قرارداد یا قوانین لازمالاجرا زودتر خاتمه یابد.
۶-۲. تمدید مدت، منوط به توافق کتبی طرفین و اخذ یا تمدید مجوزهای لازم از مراجع ذیصلاح است و باید دستکم [ ] ماه پیش از پایان مدت، در قالب الحاقیه امضاشده انجام شود.
۶-۳. ادامه تصرف یا بهرهبرداری گیرنده پس از پایان مدت، بهتنهایی بهمنزله تمدید قرارداد یا ایجاد حق جدید برای وی نیست و تابع توافق کتبی طرفین و مجوزهای قانونی خواهد بود.
۶-۴. در صورت انقضای مدت، گیرنده مکلف است مطابق ماده ۱۳ قرارداد، وضعیت اعیان و محدوده واگذارشده را تعیین تکلیف کند و هزینههای مربوط به جمعآوری، ایمنسازی یا تحویل را بپردازد.
تبصره: تمدید قرارداد، حقوق اشخاص ثالث، الزامات ایمنی زیرساخت و صلاحیت مراجع قانونی را محدود نمیکند.
ماده ۷ – عوض، نحوه پرداخت و تعدیل
۷-۱. عوض واگذاری یا اجاره موضوع قرارداد مبلغ [ ] ریال است که گیرنده آن را به واگذارکننده به شیوه [ ] و به حساب اعلامشده از سوی وی پرداخت میکند.
۷-۲. مبلغ و سررسید هر قسط، در صورت تقسیط، به شرح [ ] است و پرداخت باید با اخذ رسید یا سند بانکی قابل استناد احراز شود.
۷-۳. مالیاتها، عوارض، هزینههای اخذ مجوز و سایر پرداختهای قانونی مرتبط با موضوع قرارداد بر عهده [ ] است، مگر آنکه قانون یا توافق کتبی طرفین ترتیب دیگری مقرر کند.
۷-۴. تعدیل عوض، در صورت توافق طرفین، بر اساس شاخص یا فرمول [ ] و در مقاطع [ ] انجام میشود و هرگونه تغییر باید در الحاقیه کتبی به امضای طرفین برسد.
۷-۵. تأخیر در پرداخت هر مبلغ، موجب تعلق وجه التزام مقرر در ماده ۱۸ خواهد بود و مانع استفاده واگذارکننده از سایر حقوق قراردادی و قانونی خود نیست.
تبصره: پرداخت عوض بهتنهایی جایگزین اخذ مجوزهای لازم یا دلیل بر انتقال مالکیت زیرساخت یا زمین نخواهد بود.
ماده ۸ – تعهدات واگذارکننده
۸-۱. واگذارکننده متعهد است، در حدود اختیارات قانونی و قراردادی خود، دسترسی گیرنده و عوامل معرفیشده وی را به محدوده واگذارشده، در زمانها و شرایط ایمنی مورد توافق، فراهم کند.
۸-۲. حق عبور و دسترسی موضوع قرارداد صرفاً برای اجرای تعهدات و بهرهبرداری مجاز از موضوع قرارداد است و باید به نحوی اعمال شود که موجب انسداد، اخلال یا خطر برای زیرساخت، بهرهبرداری از آن یا حقوق اشخاص ثالث نشود.
۸-۳. واگذارکننده مکلف است اطلاعات و نقشههای موجود و قابل ارائه درباره زیرساخت، تکیهگاهها و محدودیتهای دسترسی را در اختیار گیرنده قرار دهد؛ ارائه این اطلاعات، جایگزین بررسی و ارزیابی مستقل گیرنده نیست.
۸-۴. واگذارکننده باید از انجام اقداماتی که عمداً و بدون مجوز لازم، پایداری تکیهگاههای اختصاصیافته به سازه موضوع قرارداد را مختل میکند خودداری کند؛ با این حال، اقدامات اضطراری یا ضروری برای حفظ ایمنی و بهرهبرداری زیرساخت، با اطلاعرسانی در اولین فرصت ممکن مجاز است.
۸-۵. واگذارکننده در حدود اختیار و مسئولیت خود، تغییرات یا عملیات برنامهریزیشدهای را که احتمالاً بر دسترسی یا تکیهگاههای سازه اثر میگذارد، بهموقع به گیرنده اطلاع میدهد تا اقدامات هماهنگی و ایمنی انجام شود.
تبصره: هیچیک از تعهدات این ماده، اختیار قانونی مراجع ذیصلاح یا مسئولیت واگذارکننده نسبت به تکالیفی را که قانون بر عهده او قرار داده است، سلب یا محدود نمیکند.
ماده ۹ – تعهدات گیرنده: طراحی، ایمنی و عدم اختلال در بهرهبرداری زیرساخت
۹-۱. گیرنده مکلف است طراحی و اجرای سازه را مطابق قوانین و مقررات لازمالاجرا، ضوابط فنی و ایمنی، مجوزهای صادره و نظر مراجع ذیصلاح انجام دهد و هزینههای مربوط را بپردازد.
۹-۲. گیرنده باید پیش از شروع هرگونه عملیات، نقشهها، محاسبات، روش اجرا، برنامه زمانبندی و طرح مدیریت ایمنی را برای بررسی و اخذ تأییدهای لازم به واگذارکننده و مراجع مربوط ارائه کند.
۹-۳. گیرنده موظف است از هرگونه اقدام که موجب توقف، کاهش ظرفیت، اختلال یا ایجاد خطر برای بهرهبرداری از زیرساخت شود خودداری کند و عملیات خود را با هماهنگی قبلی واگذارکننده و در بازههای زمانی مجاز انجام دهد.
۹-۴. گیرنده مسئول حفاظت از کارکنان، پیمانکاران، اشخاص ثالث و اموال مرتبط با عملیات خود است و باید حصارکشی، علائم هشداردهنده، محدودیت دسترسی و سایر تدابیر ایمنی لازم را برقرار و حفظ کند.
۹-۵. گیرنده باید هر حادثه، خسارت، نشست، ترک، تغییر شکل یا وضعیت غیرعادی مرتبط با زیرساخت یا سازه را بیدرنگ به واگذارکننده و مراجع ذیصلاح اطلاع دهد و اقدامات فوری لازم برای رفع خطر را انجام دهد.
۹-۶. گیرنده حق ندارد محدوده، کاربری یا مشخصات سازه را بدون موافقت کتبی واگذارکننده و اخذ مجوزهای لازم تغییر دهد و مسئول جبران خسارات ناشی از تخلف از این تعهد است.
تبصره: تأیید یا بررسی مدارک توسط واگذارکننده، مسئولیت فنی و قانونی گیرنده، طراحان، ناظران و پیمانکاران وی را ساقط نمیکند.
ماده ۱۰ – مطالعات سازهای، ژئوتکنیک و ارتعاش
۱۰-۱. گیرنده مکلف است پیش از طراحی نهایی و آغاز عملیات، مطالعات سازهای، ژئوتکنیک، لرزهای، ارتعاشی و سایر بررسیهای لازم را متناسب با نوع زیرساخت و سازه، به هزینه خود انجام دهد.
۱۰-۲. مطالعات باید توسط اشخاص دارای صلاحیت قانونی تهیه و امضا شود و آثار بارگذاری، نشست، ارتعاش، خستگی، تغییر شکل و شرایط بهرهبرداری زیرساخت را بررسی کند.
۱۰-۳. گیرنده باید گزارشها، دادههای مبنا، روشهای محاسباتی و نتایج مطالعات را برای بررسی در اختیار واگذارکننده و مراجع ذیصلاح قرار دهد و اصلاحات مورد مطالبه آنان را پیش از عملیات اجرا کند.
۱۰-۴. هرگاه در جریان مطالعات یا اجرا، احتمال آسیب، ناپایداری یا اختلال در زیرساخت احراز شود، گیرنده مکلف است عملیات مرتبط را متوقف کند، موضوع را فوراً گزارش دهد و تا رفع خطر و اخذ تأییدهای لازم از ادامه کار خودداری کند.
۱۰-۵. هزینه پایش، اندازهگیری و کنترل ارتعاش و تغییر شکل در دورههای [ ] بر عهده گیرنده است و نتایج باید در قالب گزارشهای [ ] به واگذارکننده و مراجع مربوط ارائه شود.
تبصره: مسئولیت کفایت مطالعات و صحت نتایج آنها بر عهده گیرنده و متخصصان منتخب وی است و بررسی واگذارکننده، جایگزین این مسئولیت نخواهد بود.
ماده ۱۱ – اجرای عملیات ساختمانی و نظارت
۱-۱۱. گیرنده مکلف است عملیات طراحی اجرایی و احداث سازه را صرفاً بر اساس نقشهها و مشخصات فنی مصوب و پس از اخذ کلیه مجوزها و تأییدهای لازم از مراجع ذیصلاح و واگذارکننده، در محدوده و مدت مقرر در قرارداد انجام دهد. هرگونه تغییر در طرح، مصالح، روش اجرا، تراز یا محدوده عملیات، منوط به اخذ موافقت کتبی قبلی واگذارکننده و مجوزهای قانونی مربوط است.
۲-۱۱. گیرنده باید پیمانکاران، مشاوران و عوامل اجرایی واجد صلاحیت بهکار گیرد و بر رعایت قوانین و مقررات لازمالاجرا، ضوابط ایمنی و بهداشت کار، مقررات ملی ساختمان و دستورالعملهای بهرهبرداری و ایمنی زیرساخت نظارت مستمر داشته باشد. مسئولیت اعمال و ترک فعل اشخاصی که از سوی گیرنده به کار گرفته میشوند، در برابر واگذارکننده بر عهده گیرنده است.
۳-۱۱. گیرنده مکلف است پیش از شروع عملیات، برنامه زمانبندی، روش اجرا، طرح ایمنی، برنامه مدیریت ترافیک و دسترسی، و برنامه کنترل خطرات و شرایط اضطراری را برای بررسی و تأیید به واگذارکننده ارائه کند. تأیید یا بررسی واگذارکننده، رافع مسئولیت گیرنده نسبت به صحت طراحی، ایمنی عملیات یا خسارات ناشی از آن نخواهد بود.
۴-۱۱. واگذارکننده حق دارد از طریق نمایندگان معرفیشده، عملیات و انطباق آن با قرارداد و مجوزهای صادره را بازرسی و بر روند اجرا نظارت کند؛ گیرنده مکلف به فراهمکردن دسترسی متعارف و ارائه اسناد و گزارشهای مرتبط است. چنانچه واگذارکننده خطر فوری برای اشخاص، زیرساخت یا بهرهبرداری تشخیص دهد، میتواند دستور توقف بخش مربوط از عملیات را تا رفع خطر صادر کند و گیرنده مکلف به اجرای فوری آن است.
۵-۱۱. گیرنده باید هرگونه حادثه، آسیب، نقص یا انحراف از نقشهها و روشهای مصوب را بیدرنگ به واگذارکننده اطلاع دهد و اقدامات فوری لازم برای ایمنسازی محل و جلوگیری از گسترش خسارت را انجام دهد. شروع بهرهبرداری از سازه منوط به تکمیل عملیات، رفع نواقص، انجام آزمونها و بازرسیهای مقرر و اخذ تأییدهای لازم از مراجع ذیصلاح و واگذارکننده است.
ماده ۱۲ – نگهداری و تعمیرات زیرساخت زیرین
۱-۱۲. مالکیت، اداره و مسئولیت نگهداری زیرساخت زیرین، جز در حدودی که به موجب این قرارداد صریحاً به گیرنده واگذار شده باشد، برای واگذارکننده یا مالک قانونی زیرساخت محفوظ است. گیرنده حق مداخله در اجزای زیرساخت یا انجام تعمیر و تغییر در آن را بدون موافقت کتبی قبلی واگذارکننده و اخذ مجوزهای لازم ندارد.
۲-۱۲. گیرنده مکلف است سازه احداثشده و اجزای متعلق به خود را به هزینه خویش، به نحو ایمن و متناسب با کاربری مصوب، نگهداری و تعمیر کند و از هر اقدام یا ترک اقدامی که موجب کاهش ایمنی، اختلال در بهرهبرداری یا آسیب به زیرساخت شود خودداری نماید. گیرنده باید برنامه نگهداری و سوابق بازرسی و تعمیرات را ثبت و در صورت درخواست، در اختیار واگذارکننده قرار دهد.
۳-۱۲. واگذارکننده حق دارد برای بازرسی، نگهداری، تعمیر، نوسازی یا رفع وضعیت اضطراری زیرساخت، با اطلاع قبلی متعارف و رعایت الزامات ایمنی وارد محدوده واگذارشده شود یا دسترسی لازم را درخواست کند. در موارد فوریت یا خطر قریبالوقوع، اطلاعرسانی میتواند همزمان با اقدام یا بلافاصله پس از آن انجام شود.
۴-۱۲. اگر عملیات نگهداری یا تعمیر زیرساخت مستلزم محدودیت موقت دسترسی یا بهرهبرداری از سازه باشد، طرفین باید برای کاهش آثار آن همکاری کنند؛ این محدودیت، بهخودیخود موجب استحقاق گیرنده به مطالبه خسارت یا تمدید مدت نیست، مگر آنکه ناشی از نقض تعهد قراردادی واگذارکننده باشد. هرگاه خسارت به زیرساخت بر اثر فعل یا ترک فعل گیرنده یا اشخاص تحت مسئولیت او ایجاد شود، گیرنده مکلف است با هماهنگی واگذارکننده و در مهلت تعیینشده، هزینههای متعارف تعمیر و اعاده وضع را بپردازد یا جبران کند.
۵-۱۲. در صورت مشاهده نقص یا خطری در سازه یا زیرساخت که امکان ایجاد آسیب یا اختلال را داشته باشد، هر طرف باید بیدرنگ طرف دیگر را مطلع سازد و اقدامات فوری متناسب را انجام دهد. تعیین مسئولیت نهایی و هزینههای مربوط، بر اساس منشأ نقص، مفاد قرارداد و قوانین لازمالاجرا خواهد بود.
ماده ۱۳ – مالکیت اعیان و سرنوشت آن در پایان مدت
۱-۱۳. مالکیت سازه و اعیانی احداثشده در محدوده موضوع قرارداد، در طول مدت قرارداد متعلق به [نام گیرنده] است، مشروط بر آنکه احداث و بهرهبرداری از آن مطابق قرارداد، اسناد مالکیت و مجوزهای قانونی باشد؛ این حکم بهتنهایی متضمن انتقال مالکیت عرصه، زیرساخت یا حقوق اشخاص ثالث نیست. ثبت یا درج حقوق مربوط در مراجع رسمی، در صورت لزوم، تابع مقررات قانونی و تشریفات مربوط خواهد بود.
۲-۱۳. گیرنده حق ندارد خارج از حدود حقوق و مدت مقرر در قرارداد، ادعای مالکیت یا حق دائمی نسبت به فضای واگذارشده یا زیرساخت مطرح کند. حقوق اشخاص ثالث و محدودیتهای قانونی و ثبتی حاکم بر ملک و زیرساخت، در هر حال محفوظ است.
۳-۱۳. پیش از پایان مدت یا در مهلتی که واگذارکننده بهطور متعارف اعلام میکند، طرفین باید درباره وضعیت سازه، امکان انتقال آن یا لزوم برچیدن آن، با رعایت مجوزهای قانونی و الزامات ایمنی، صورتجلسه تنظیم کنند. گیرنده مکلف است نقشههای نهایی، سوابق فنی و اطلاعات لازم برای نگهداری ایمن سازه را به واگذارکننده تحویل دهد.
۴-۱۳. در پایان مدت یا در صورت خاتمه قرارداد، چنانچه طرفین کتبی بر انتقال اعیان به واگذارکننده یا شخص معرفیشده از سوی او توافق کنند، شرایط انتقال، ارزشگذاری و تسویهحساب در صورتجلسه جداگانه تعیین میشود. در نبود چنین توافقی، گیرنده مکلف است اعیان و تأسیسات متعلق به خود را در مهلت [ ] و به هزینه خویش برچیند و محل را، با رعایت ایمنی و حقوق واگذارکننده، به وضعیت مورد توافق طرفین بازگرداند.
۵-۱۳. اگر برچیدن تمام یا بخشی از سازه به تشخیص مرجع ذیصلاح یا با توافق کتبی طرفین، به سبب خطر ایمنی یا آسیب احتمالی به زیرساخت ممنوع یا ناممکن باشد، طرفین باید راهکار فنی و حقوقی جایگزین و تکلیف مالکیت و هزینههای آن را در توافق کتبی تعیین کنند. عدم تعیین تکلیف یا تأخیر گیرنده در اجرای تعهدات این ماده، موجب مسئولیت او نسبت به خسارات مستقیم و هزینههای متعارف ناشی از آن خواهد بود.
ماده ۱۴ – بیمه و مسئولیت مدنی
۱-۱۴. گیرنده مکلف است پیش از شروع عملیات اجرایی و در تمام مدت اجرا و بهرهبرداری، بیمهنامههای متناسب با ماهیت فعالیت، از جمله بیمه مسئولیت مدنی در قبال اشخاص ثالث و بیمههای لازم برای کارکنان و عملیات ساختمانی را از بیمهگر مجاز تهیه و معتبر نگه دارد. حدود پوشش و سقف تعهدات بیمهای باید متناسب با خطرهای پروژه باشد و به تأیید کتبی واگذارکننده برسد.
۲-۱۴. گیرنده باید نسخه بیمهنامهها، الحاقیهها و رسید پرداخت حق بیمه را پیش از شروع عملیات و پس از هر تمدید یا اصلاح، به واگذارکننده ارائه کند. وجود بیمه یا دریافت خسارت بیمهای، موجب رفع یا محدودشدن مسئولیت قراردادی یا قانونی گیرنده نسبت به واگذارکننده یا اشخاص ثالث نیست.
۳-۱۴. هر طرف در حدود قوانین لازمالاجرا، مسئول خساراتی است که بر اثر فعل یا ترک فعل منتسب به او یا اشخاصی که قانوناً مسئول اعمال آنان است، به طرف دیگر یا اشخاص ثالث وارد شود. گیرنده مسئول جبران خسارات ناشی از طراحی، اجرا، بهرهبرداری یا نگهداری سازه و نیز اعمال پیمانکاران و عوامل خود است، مگر آنکه ثابت شود خسارت منحصراً ناشی از فعل یا ترک فعل واگذارکننده یا سبب دیگری خارج از مسئولیت او بوده است.
۴-۱۴. طرفی که از وقوع حادثه یا طرح ادعای خسارت مطلع میشود، باید در اسرع وقت طرف دیگر را آگاه سازد و در حفظ مدارک، بررسی حادثه و پیگیری مطالبه بیمهای همکاری کند. هیچیک از طرفین بدون موافقت کتبی طرف دیگر، حق اقرار یا سازش درباره مسئولیت طرف دیگر را ندارد؛ این محدودیت مانع اقدامات فوری لازم برای حفاظت از اشخاص و جلوگیری از افزایش خسارت نیست.
۵-۱۴. گیرنده مکلف است پوشش بیمهای را در برابر خطرهای ناشی از عملیات و بهرهبرداری حفظ کند و هرگونه تعلیق، کاهش پوشش، فسخ یا عدم تمدید بیمهنامه را بیدرنگ به واگذارکننده اطلاع دهد. در صورت عدم ارائه یا معتبر نگهداشتن بیمهنامههای مقرر، واگذارکننده میتواند تا رفع تخلف، شروع یا ادامه عملیات مرتبط را متوقف کند؛ این اقدام مسئولیت گیرنده را نسبت به آثار تخلف منتفی نمیکند.
ماده ۱۵ – تضمینها
۱-۱۵. گیرنده مکلف است پیش از تحویل محدوده یا شروع عملیات، تضمین حسن انجام تعهدات به مبلغ [ ] و به شکل [ضمانتنامه بانکی/وجه نقد/سایر تضمین مورد توافق] در اختیار واگذارکننده قرار دهد. تضمین باید از صادرکننده مورد قبول واگذارکننده، معتبر، قابل تمدید و با شرایط وصول مندرج در متن تضمین باشد.
۲-۱۵. تضمین حسن انجام تعهدات برای تأمین اجرای تعهدات قراردادی گیرنده، از جمله پرداخت مبالغ سررسیدشده، جبران خسارات قابل مطالبه و اجرای تعهدات مربوط به ایمنسازی یا برچیدن سازه، خواهد بود و استفاده از آن مانع مطالبه خسارتی نخواهد بود که مطابق قرارداد و قانون، بیش از مبلغ تضمین باشد. وصول تضمین باید در حدود مفاد آن و حقوق قانونی طرفین انجام شود.
۳-۱۵. گیرنده باید تضمین را در تمام مدت اعتبار قرارداد و تا انجام کامل تعهداتی که بقای آنها پس از خاتمه قرارداد مقرر شده است، معتبر نگه دارد و در صورت سررسید یا کاهش اعتبار آن، دستکم [ ] روز پیش از انقضا، تضمین جایگزین یا تمدیدشده ارائه کند. در صورت عدم تمدید یا جایگزینی بهموقع، واگذارکننده میتواند پس از اخطار کتبی و اعطای مهلت [ ] روزه، اقدامات مقرر در قرارداد و قانون را برای حفظ حقوق خود انجام دهد.
۴-۱۵. آزادسازی تمام یا بخشی از تضمین، منوط به تسویه تعهدات سررسیدشده، رفع نواقص و تأیید کتبی واگذارکننده است و به منزله اسقاط حقوق یا مطالبات احتمالی واگذارکننده که هنوز تعیین تکلیف نشدهاند، نخواهد بود. واگذارکننده باید پس از احراز انجام تعهدات مربوط، تضمین یا مانده آن را در مهلت [ ] روز به گیرنده مسترد کند.
۵-۱۵. چنانچه برای پیشپرداخت، دوره ساخت، رفع نقص یا تعهد خاص دیگری تضمین جداگانهای پیشبینی شود، مبلغ، نوع، مدت اعتبار، شرایط تمدید و موارد استفاده از آن باید در پیوست یا توافق کتبی مستقل مشخص شود. هرگونه استفاده از تضمین باید مستند به نقض تعهد یا طلب قابل مطالبه باشد و واگذارکننده باید مبنای اقدام و مبلغ مورد استفاده را به گیرنده اعلام کند.
ماده ۱۶ – انتقال به غیر و رهن
۱-۱۶. گیرنده بدون اخذ موافقت کتبی و قبلی واگذارکننده و، حسب مورد، بدون اخذ مجوزهای قانونی و اداری لازم، حق انتقال تمام یا بخشی از حقوق و تعهدات موضوع این قرارداد، واگذاری منافع، مشارکت با ثالث یا ایجاد هرگونه حق به نفع ثالث را ندارد.
۲-۱۶. هرگونه انتقال مجاز باید به موجب سند کتبی انجام شود و منتقلالیه، پیش از بهرهبرداری یا دخالت در موضوع قرارداد، تعهدنامهای مبنی بر قبول تمام مفاد این قرارداد و مسئولیتهای مربوط را به واگذارکننده تسلیم کند.
۳-۱۶. انتقال، واگذاری یا تغییر کنترل گیرنده بدون رعایت این ماده، در برابر واگذارکننده نافذ نبوده و برای واگذارکننده حق مطالبه خسارت و اعمال حق فسخ مطابق ماده ۱۷ ایجاد میکند؛ مسئولیت گیرنده نسبت به تعهدات قراردادی نیز تا زمان موافقت کتبی واگذارکننده باقی است.
۴-۱۶. گیرنده بدون موافقت کتبی قبلی واگذارکننده و رعایت مقررات آمره، حق ترهین یا توثیق حقوق قراردادی، حقوق احداث، اعیان یا منافع موضوع قرارداد را ندارد.
۵-۱۶. موافقت واگذارکننده با انتقال یا ایجاد وثیقه، موجب انتقال تعهدات واگذارکننده به منتقلالیه یا مرتهن نمیشود و گیرنده همچنان مسئول اجرای تعهدات خود خواهد بود، مگر آنکه واگذارکننده صریحاً و کتباً ترتیب دیگری را بپذیرد.
تبصره: هیچیک از مفاد این ماده، مجوز انتقال مالکیت اموال یا حقوقی را که قانوناً قابل انتقال نیستند یا انتقال آنها مستلزم ثبت یا اخذ مجوز خاص است، تلقی نمیشود.
ماده ۱۷ – فسخ و آثار آن
۱-۱۷. هرگاه یکی از طرفین تعهد اساسی خود را نقض کند، طرف دیگر باید مراتب را با ذکر مورد نقض و درخواست رفع آن، کتباً به طرف متخلف ابلاغ کند و مهلت [ ] روزه برای رفع تخلف بدهد؛ در صورت عدم رفع تخلف در مهلت مذکور، طرف غیرمتخلف حق فسخ قرارداد را خواهد داشت.
۲-۱۷. واگذارکننده، علاوه بر مورد مذکور، در صورت انتقال یا ترهین غیرمجاز موضوع ماده ۱۶، عدم پرداخت عوض پس از اخطار کتبی و انقضای مهلت [ ] روزه، یا ارتکاب تخلفی که ایمنی یا بهرهبرداری زیرساخت را بهطور جدی به خطر اندازد، با رعایت تشریفات این ماده حق فسخ دارد.
۳-۱۷. هر یک از طرفین در صورت توقف یا ممنوعیت قانونی اجرای قرارداد که مطابق ماده ۱۹ ادامه آن را ناممکن سازد، میتواند با ابلاغ کتبی و ارائه مستندات، قرارداد را خاتمه دهد؛ آثار مالی خاتمه بر اساس میزان اجرای تعهدات تا تاریخ خاتمه محاسبه میشود.
۴-۱۷. فسخ باید با اعلام کتبی به نشانی قراردادی طرف مقابل صورت گیرد و از تاریخ وصول ابلاغ یا تاریخ دیگری که در اعلام فسخ تصریح شده است، مؤثر خواهد بود؛ اعمال حق فسخ مانع مطالبه مطالبات سررسیدشده و خسارات قابل مطالبه نخواهد بود.
۵-۱۷. پس از فسخ یا انقضای قرارداد، گیرنده مکلف است بهرهبرداری و عملیات جدید را متوقف کند، کارگاه و محدوده را ایمن سازد و اسناد، تجهیزات یا اموال واگذارکننده را مسترد کند؛ جمعآوری اعیان یا تجهیزات و تعیین تکلیف آنها تابع ماده ۱۳ و توافق کتبی طرفین خواهد بود.
۶-۱۷. فسخ، تعهدات ایجادشده پیش از تاریخ مؤثر فسخ، از جمله پرداخت بدهیها، جبران خسارت، رعایت محرمانگی و رفع خطرهای ناشی از عملیات را ساقط نمیکند.
ماده ۱۸ – وجه التزام
۱-۱۸. در صورت تأخیر گیرنده در پرداخت هر مبلغ سررسیدشده، گیرنده مکلف است علاوه بر اصل بدهی، بابت هر روز تأخیر مبلغ [ ] ریال بهعنوان وجه التزام به واگذارکننده بپردازد؛ محاسبه وجه التزام از روز بعد از سررسید تا روز پرداخت کامل انجام میشود.
۲-۱۸. در صورت تأخیر گیرنده در تخلیه یا تحویل محدوده پس از پایان یا فسخ قرارداد، گیرنده بابت هر روز تصرف یا تأخیر، مبلغ [ ] ریال وجه التزام میپردازد؛ پرداخت این مبلغ، مجوز ادامه تصرف یا بهرهبرداری محسوب نمیشود.
۳-۱۸. در صورت نقض هر یک از تعهدات ایمنی یا ایجاد اختلال غیرمجاز در بهرهبرداری زیرساخت، گیرنده بابت هر مورد تخلف مبلغ [ ] ریال وجه التزام میپردازد و مکلف به توقف تخلف و رفع آثار آن نیز خواهد بود.
۴-۱۸. مطالبه وجه التزام منوط به اثبات ورود خسارت نیست و هر وجه التزام صرفاً بابت تخلف و دورهای قابل مطالبه است که برای آن در این ماده تعیین شده است؛ مطالبه آن، حسب مورد، مانع الزام به اجرای تعهد یا اعمال حق فسخ نخواهد بود.
۵-۱۸. طرفین تصریح میکنند مبالغ این ماده با توجه به اهمیت تعهدات تعیین شده و تغییر یا بخشودگی آنها تنها با توافق کتبی طرفین معتبر است.
تبصره: وجه التزام این ماده مانع مطالبه خسارت مستقل ناشی از تخلف دیگری نیست، مشروط بر آنکه مطالبه مضاعف بابت یک تخلف و یک زیان واحد صورت نگیرد.
ماده ۱۹ – قوه قاهره
۱-۱۹. قوه قاهره واقعهای خارج از اختیار متأثر از آن است که در زمان انعقاد قرارداد بهطور متعارف قابل پیشبینی یا دفع نبوده و اجرای تمام یا بخشی از تعهدات را موقتاً ناممکن سازد؛ از جمله زلزله، سیل، جنگ، شورش، آتشسوزی گسترده یا تصمیم الزامآور مقام صالح، مشروط بر آنکه شرایط یادشده احراز شود.
۲-۱۹. طرف متأثر مکلف است حداکثر ظرف [ ] روز از زمان اطلاع، وقوع واقعه، آثار آن و تعهدات متأثر را همراه با مدارک موجود کتباً به طرف دیگر اعلام کند و برای کاهش آثار و ازسرگیری اجرای تعهدات، اقدامات متعارف و ممکن را انجام دهد.
۳-۱۹. تعهدی که اجرای آن مستقیماً و بهطور موقت بر اثر قوه قاهره ناممکن شده است، در مدت استمرار مانع و به میزان اثر آن معلق میشود؛ تعهدات پرداختی که پیش از وقوع واقعه سررسید شدهاند، جز در صورت ناممکن شدن قانونی پرداخت، از این حکم مستثنا هستند.
۴-۱۹. افزایش هزینه، دشواری اقتصادی، کمبود منابع یا قصور پیمانکاران و تأمینکنندگان بهتنهایی قوه قاهره محسوب نمیشود، مگر آنکه مستقیماً معلول واقعهای باشد که شرایط این ماده را دارد و طرف متأثر نتواند با اقدامات متعارف آثار آن را رفع کند.
۵-۱۹. اگر وضعیت قوه قاهره بیش از [ ] روز متوالی ادامه یابد و اجرای اساسی قرارداد را ناممکن سازد، هر یک از طرفین میتواند با ابلاغ کتبی قرارداد را خاتمه دهد؛ تسویه تعهدات انجامشده تا تاریخ خاتمه و تعیین تکلیف اعیان و تجهیزات مطابق مواد مربوط انجام خواهد شد.
۶-۱۹. طرفی که وقوع یا استمرار قوه قاهره را اعلام میکند، بار اثبات ارتباط آن با عدم اجرای تعهد مورد ادعا را بر عهده دارد.
ماده ۲۰ – حل اختلاف
۱-۲۰. طرفین متعهدند اختلافهای ناشی از تفسیر، اجرا، فسخ یا آثار این قرارداد را ابتدا از طریق مذاکره مستقیم نمایندگان مجاز خود حلوفصل کنند؛ هر طرف باید درخواست مذاکره را کتباً به طرف دیگر اعلام کند.
۲-۲۰. چنانچه اختلاف ظرف [ ] روز از تاریخ وصول درخواست مذاکره حل نشود، طرفین میتوانند با توافق کتبی، موضوع را برای سازش یا کارشناسی به شخص یا مرجع مورد توافق ارجاع دهند؛ ارجاع به سازش یا کارشناسی، جز در صورت توافق کتبی صریح، مانع مراجعه به دادگاه صالح نیست.
۳-۲۰. در نبود توافق کتبی جداگانه و معتبر بر داوری، رسیدگی به اختلاف در صلاحیت مراجع قضایی صالح جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.
۴-۲۰. توافق بر داوری، در صورت حصول، باید بهصورت کتبی و با تعیین موضوع اختلاف، داور یا شیوه تعیین داور، مدت داوری و نحوه ابلاغ انجام شود و تابع قوانین لازمالاجرای جمهوری اسلامی ایران باشد.
۵-۲۰. هر یک از طرفین میتواند برای جلوگیری از ورود زیان فوری یا حفظ حقوق خود، پیش از پایان مذاکرات یا رسیدگی، از مرجع صالح درخواست اقدامات تأمینی یا دستور موقت کند؛ این درخواست بهتنهایی بهمنزله انصراف از روش حل اختلاف مورد توافق نیست.
ماده ۲۱ – اقامتگاه، نسخ و امضا
۲۱-۱. اقامتگاه قانونی هر یک از طرفین برای اجرای این قرارداد و ابلاغ هرگونه اخطار، اظهارنامه یا مکاتبه، همان نشانی مندرج در ماده ۱ قرارداد است؛ نشانی واگذارکننده: [ ] و نشانی گیرنده: [ ].
۲۱-۲. هر طرف مکلف است تغییر نشانی خود را حداکثر ظرف [ ] روز کاری، بهصورت کتبی و با اخذ رسید یا از طریق اظهارنامه رسمی به طرف دیگر اعلام کند؛ تا پیش از وصول اعلام تغییر، ابلاغ به نشانی قبلی معتبر محسوب میشود.
۲۱-۳. این قرارداد در [ ] نسخه متحدالمتن و متحدالاعتبار تنظیم و امضا شده و هر نسخه حکم واحد دارد؛ هر طرف با دریافت یک نسخه، دریافت آن را تأیید میکند.
۲۱-۴. پیوستها و نقشههای امضاشده یا ممهورشدهای که در قرارداد به آنها ارجاع شده است، جزء لاینفک قرارداد بوده و در حکم مفاد آن هستند.
۲۱-۵. این قرارداد پس از امضای طرفین و در صورت لزوم نمایندگان قانونی آنان، از تاریخ [ ] لازمالاجرا است؛ امضاکنندگان اقرار میکنند اختیار و صلاحیت لازم برای امضای قرارداد و ایجاد تعهدات مندرج در آن را دارند.
۲۱-۶. طرفین با امضای ذیل، مفاد قرارداد و پیوستهای آن را مطالعه و قبول میکنند و متعهد به اجرای آن هستند.
محل امضای طرفین:
واگذارکننده: [ ]
نام و نام خانوادگی/نام شخص حقوقی: [ ]
سمت و نام نماینده، در صورت وجود: [ ]
امضا و مهر: [ ]
تاریخ: [ ]
گیرنده: [ ]
نام و نام خانوادگی/نام شخص حقوقی: [ ]
سمت و نام نماینده، در صورت وجود: [ ]
امضا و مهر: [ ]
تاریخ: [ ]
نکاتِ تنظیمِ این قرارداد
- مبنای حقوقی
- ماده ۱۰ قانون مدنی (اصل آزادی قراردادها) در کنار مقررات قانون تملک آپارتمانها، قانون شهرداریها (ماده ۱۰۰ و تبصرههای آن)، قانون ثبت اسناد و املاک و مقررات ملی ساختمان.
- نکاتِ کلیدی
- ۱. بررسی دقیق مالکیت عرصه و اعیان زیرساخت (دولتی یا خصوصی بودن آن در تعیین مرجع صدور مجوز بسیار حیاتی است). ۲. اخذ استعلامات ایمنی از سازمانهای متولی زیرساخت (مانند شرکت بهرهبرداری مترو یا وزارت راه) پیش از امضا. ۳. تعیین تکلیف دقیق نحوه دسترسی به فضای هوایی (از طریق زمینهای مجاور یا سازههای اختصاصی). ۴. پیشبینی دقیق مسئولیتهای حقوقی در صورت بروز حادثه برای زیرساخت اصلی (مثلاً نشست زمین یا آسیب به ریل). ۵. الزام به اخذ بیمه مسئولیت مدنی جامع برای پوشش خسارات احتمالی به زیرساختهای عمومی. ۶. شفافسازی وضعیت مالکیت سازه پس از پایان مدت قرارداد (آیا سازه به مالک عرصه منتقل میشود یا باید جمعآوری گردد؟).
- بندهای پرخطر
- ۱. بند مربوط به «تداخل در عملکرد زیرساخت»: اگر این بند دقیق نباشد، هرگونه اختلال در مترو یا اتوبان میتواند منجر به توقف پروژه و خسارات سنگین شود. باید استانداردهای فنی دقیق پیوست شود. ۲. بند «فسخ»: به دلیل ماهیت سرمایهگذاری سنگین، فسخ یکجانبه باید با شرایط بسیار سختگیرانه و پس از طی مراحل اخطار کتبی باشد تا از تضییع حقوق سرمایهگذار جلوگیری شود. ۳. بند «تضمینها»: عدم دریافت ضمانتنامه بانکی معتبر در این نوع قراردادها ریسک بسیار بالایی دارد؛ چک به تنهایی کافی نیست. ۴. بند «مجوزها»: مسئولیت اخذ مجوزهای پیچیده شهرداری و کمیسیون ماده ۵ باید دقیقاً مشخص شود که بر عهده کیست، در غیر این صورت پروژه در بروکراسی اداری متوقف میشود.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
+ نمایشِ کاملِ مقدمه و توضیحاتِ پرامپت
# پرامپتِ تنظیمِ توافقنامه واگذاری حقوق احداث روی زیرساختها (حق اعیانی هوایی)
## ۱. نقشدهی به هوش مصنوعی
شما یک وکیل پایه یک دادگستری و متخصص در تنظیم قراردادهای پیچیده حقوقی، بهویژه در حوزه املاک، مستغلات و توسعه زیرساختها در ایران هستید. وظیفه شما تنظیم یک توافقنامه واگذاری حقوق احداث روی زیرساختها (حق اعیانی هوایی) است. این قرارداد باید کاملاً حرفهای، جامع، دقیق، بدون ابهام و منطبق با قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران باشد. در صورت لزوم، به عرف و رویههای حقوقی بینالمللی در حوزه Air Rights Development نیز توجه کنید.
## ۲. چارچوب حقوقی حاکم
این قرارداد تحت حاکمیت قوانین جمهوری اسلامی ایران، بهویژه:
* **قانون مدنی:** مواد مربوط به عقود و معاملات، شرایط صحت معامله، خیارات، تعهدات قراردادی، مالکیت و حق انتفاع (بهویژه مواد ۳۰، ۳۱، ۳۸، ۳۹، ۴۰، ۴۵، ۴۶، ۴۷ و …
## ۴. ساختار کامل قرارداد
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
بند 1
بررسی تخصصی این بندطرفین
۱. **ماده ۱: طرفین**
بند 2
بررسی تخصصی این بندتعاریف (زیرساخت، فضای هوایی، سازهٔ معلق، حریم)
۲. **ماده ۲: تعاریف (زیرساخت، فضای هوایی، سازهٔ معلق، حریم)**
بند 3
بررسی تخصصی این بندمشخصاتِ زیرساخت و محدودهٔ فضای واگذارشده (نقشه، تراز، مختصات)
۳. **ماده ۳: مشخصاتِ زیرساخت و محدودهٔ فضای واگذارشده (نقشه، تراز، مختصات)**
بند 4
بررسی تخصصی این بندموضوع: انتقال یا اجارهٔ حقِ احداث و حقِ ارتفاق
۴. **ماده ۴: موضوع: انتقال یا اجارهٔ حقِ احداث و حقِ ارتفاق**
بند 5
بررسی تخصصی این بندمجوزها و تأییدِ مراجع (شهرداری، راهآهن یا مترو، نظامِ مهندسی)
۵. **ماده ۵: مجوزها و تأییدِ مراجع (شهرداری، راهآهن یا مترو، نظامِ مهندسی)**
بند 6
بررسی تخصصی این بندمدت و تمدید
۶. **ماده ۶: مدت و تمدید**
بند 7
بررسی تخصصی این بندعوض، نحوهٔ پرداخت و تعدیل
۷. **ماده ۷: عوض، نحوهٔ پرداخت و تعدیل**
بند 8
بررسی تخصصی این بندتعهداتِ واگذارکننده (دسترسی، حقِ عبور، حفظِ تکیهگاه)
۸. **ماده ۸: تعهداتِ واگذارکننده (دسترسی، حقِ عبور، حفظِ تکیهگاه)**
بند 9
بررسی تخصصی این بندتعهداتِ گیرنده: طراحی، ایمنی و عدمِ اختلال در بهرهبرداریِ زیرساخت
۹. **ماده ۹: تعهداتِ گیرنده: طراحی، ایمنی و عدمِ اختلال در بهرهبرداریِ زیرساخت**
بند 10
بررسی تخصصی این بندمطالعاتِ سازهای، ژئوتکنیک و ارتعاش
۱۰. **ماده ۱۰: مطالعاتِ سازهای، ژئوتکنیک و ارتعاش**
بند 11
بررسی تخصصی این بنداجرای عملیاتِ ساختمانی و نظارت
۱۱. **ماده ۱۱: اجرای عملیاتِ ساختمانی و نظارت**
بند 12
بررسی تخصصی این بندنگهداری و تعمیراتِ زیرساختِ زیرین
۱۲. **ماده ۱۲: نگهداری و تعمیراتِ زیرساختِ زیرین**
بند 13
بررسی تخصصی این بندمالکیتِ اعیان و سرنوشتِ آن در پایانِ مدت
۱۳. **ماده ۱۳: مالکیتِ اعیان و سرنوشتِ آن در پایانِ مدت**
بند 14
بررسی تخصصی این بندبیمه و مسئولیتِ مدنی
۱۴. **ماده ۱۴: بیمه و مسئولیتِ مدنی**
بند 15
بررسی تخصصی این بندتضمینها
۱۵. **ماده ۱۵: تضمینها**
بند 16
بررسی تخصصی این بندانتقال به غیر و رهن
۱۶. **ماده ۱۶: انتقال به غیر و رهن**
بند 17
بررسی تخصصی این بندفسخ و آثارِ آن
۱۷. **ماده ۱۷: فسخ و آثارِ آن**
بند 18
بررسی تخصصی این بندوجه التزام
۱۸. **ماده ۱۸: وجه التزام**
بند 19
بررسی تخصصی این بندقوهٔ قاهره
۱۹. **ماده ۱۹: قوهٔ قاهره**
بند 20
بررسی تخصصی این بندحلِ اختلاف
۲۰. **ماده ۲۰: حلِ اختلاف**
بند 21
بررسی تخصصی این بنداقامتگاه، نسخ و امضا
۲۱. **ماده ۲۱: اقامتگاه، نسخ و امضا**
