قراردادهای بیمه، بیمه اتکایی، مدیریت ریسک، جبران خسارت و بازرگانی حمایتی
قرارداد بیمه بدنه، مسئولیت و حوادث هوانوردی
پوشش بیمهای جامع هواپیماهای تجاری، شامل خسارات بدنه هواپیما حین پرواز یا روی زمین [Hull Risks] و مسئولیت مدنی قانونی در قبال مسافران، بار و اشخاص ثالث روی زمین وفق کنوانسیون ورشو و مونترال
⚠ در دستِ بهبودی
متنِ قرارداد
ماده ۱ – طرفین قرارداد و اقامتگاه قانونی
۱-۱: بیمهگر: شرکت بیمه [نام شرکت بیمه] به شماره ثبت [شماره ثبت] و شناسه ملی [شناسه ملی] به نمایندگی [نام نماینده] که در این قرارداد «بیمهگر» نامیده میشود و دفتر مرکزی آن به نشانی [نشانی کامل] واقع است.
۱-۲: بیمهگذار: شرکت هواپیمایی [نام شرکت هواپیمایی] به شماره ثبت [شماره ثبت] و شناسه ملی [شناسه ملی] به نمایندگی [نام نماینده] که در این قرارداد «بیمهگذار» نامیده میشود و دفتر مرکزی آن به نشانی [نشانی کامل] واقع است.
۱-۳: اقامتگاه قانونی و نشانی ابلاغ: کلیه مکاتبات، اخطاریهها و ابلاغیههای قانونی طرفین باید به نشانیهای فوقالذکر ارسال گردد. هرگونه تغییر در نشانی باید حداکثر ظرف مدت ۷ روز کاری بهصورت کتبی به طرف دیگر اعلام شود؛ در غیر این صورت، ابلاغ به نشانی قبلی معتبر و قانونی تلقی میگردد.
تبصره: طرفین متعهد میشوند در صورت تغییر نمایندگان امضاکننده، مراتب را بلافاصله به یکدیگر اطلاع دهند.
ماده ۲ – تعاریف
۲-۱: بیمهگر: شخص حقوقی دارای مجوز فعالیت از بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران که ریسکهای موضوع این قرارداد را در قبال دریافت حق بیمه تقبل مینماید.
۲-۲: بیمهگذار: مالک یا بهرهبردار قانونی هواپیما که قرارداد بیمه را منعقد نموده و پرداخت حق بیمه را بر عهده دارد.
۲-۳: موضوع بیمه (هواپیما): شامل بدنه هواپیما با مشخصات [مشخصات فنی و شماره سریال] و کلیه تجهیزات نصبشده بر روی آن است که در پیوست شماره [ ] ذکر شده است.
۲-۴: حادثه (Occurrence): هرگونه واقعه ناگهانی، غیرقابلپیشبینی و خارج از اراده که منجر به خسارت جانی یا مالی به موضوع بیمه یا اشخاص ثالث گردد.
۲-۵: خسارت کلی (Total Loss): وضعیتی که در آن هواپیما بهطور کامل منهدم شده یا هزینه تعمیرات آن از ارزش توافقی منهای ارزش اسقاطی بیشتر باشد.
۲-۶: خسارت جزئی (Partial Loss): هرگونه خسارت وارده به بدنه یا تجهیزات هواپیما که منجر به از بین رفتن کامل آن نگردد و قابلیت تعمیر داشته باشد.
۲-۷: فرانشیز (Deductible): بخشی از هر خسارت که طبق توافق طرفین بر عهده بیمهگذار بوده و بیمهگر تعهدی نسبت به پرداخت آن ندارد.
۲-۸: حق بیمه: مبلغی که بیمهگذار متعهد به پرداخت آن در ازای پوششهای بیمهای موضوع این قرارداد میباشد.
۲-۹: دوره بیمه: بازه زمانی مشخصی که در آن پوششهای بیمهای معتبر بوده و بیمهگر مسئولیت جبران خسارات احتمالی را بر عهده دارد.
۲-۱۰: ارزش توافقی (Agreed Value): مبلغی که در ابتدای قرارداد برای بدنه هواپیما تعیین شده و در صورت وقوع خسارت کلی، مبنای پرداخت غرامت قرار میگیرد.
۲-۱۱: سایر تعاریف: پرسنل پروازی شامل خلبانان و خدمه پرواز، مسافر شامل اشخاص دارای بلیت معتبر، بار شامل محمولات تحت بارنامه و اشخاص ثالث شامل هر شخص حقیقی یا حقوقی خارج از قرارداد است که دچار خسارت گردد.
ماده ۳ – موضوع بیمه و پوششها
۳-۱: بیمه بدنه هواپیما (Hull All Risks): بیمهگر متعهد است خسارات وارده به بدنه هواپیما ناشی از حوادث پروازی، زمینی، سرقت، آتشسوزی و برخورد را تا سقف ارزش توافقی جبران نماید.
۳-۲: بیمه مسئولیت مدنی در قبال اشخاص ثالث (Third-Party Liability): بیمهگر مسئولیت قانونی بیمهگذار در قبال خسارات جانی و مالی وارده به اشخاص ثالث روی زمین ناشی از عملیات پروازی را وفق کنوانسیونهای بینالمللی پوشش میدهد.
۳-۳: بیمه مسئولیت مدنی در قبال مسافران (Passenger Liability): بیمهگر خسارات جانی وارده به مسافران را مطابق با تعهدات مندرج در کنوانسیونهای ورشو و مونترال تا سقفهای تعیینشده در پیوست قرارداد جبران مینماید.
۳-۴: بیمه مسئولیت مدنی در قبال بار و محموله (Cargo Liability): بیمهگر مسئولیت بیمهگذار در قبال خسارات وارده به بار و محموله تحت حمل را در چارچوب بارنامههای صادره و قوانین حاکم پوشش میدهد.
۳-۵: بیمه حوادث پرسنل پروازی (Crew Personal Accident): بیمهگر غرامت فوت، نقص عضو و ازکارافتادگی پرسنل پروازی را در حین انجام وظیفه طبق جدول تعهدات پیوست پرداخت مینماید.
۳-۶: پوششهای اضافی: هرگونه پوشش تکمیلی توافقشده در الحاقیههای بعدی، جزء لاینفک این ماده محسوب میگردد.
تبصره: کلیه پوششهای فوق تابع شرایط عمومی و اختصاصی بیمهنامههای هوانوردی مصوب بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران میباشد.
ماده ۴ – مدت بیمه
۴-۱: تاریخ شروع و پایان پوشش: مدت این قرارداد از ساعت [۰۰:۰۰] مورخ [تاریخ شمسی] آغاز شده و در ساعت [۲۴:۰۰] مورخ [تاریخ شمسی] به پایان میرسد.
۴-۲: تمدید قرارداد: هرگونه تمدید مدت بیمه منوط به توافق کتبی طرفین و صدور الحاقیه رسمی حداقل [۳۰] روز پیش از انقضای قرارداد میباشد.
تبصره: در صورت عدم تمدید، مسئولیت بیمهگر دقیقاً در لحظه انقضای مدت قرارداد خاتمه مییابد.
ماده ۵ – حق بیمه و نحوه پرداخت
۵-۱: مبلغ کل حق بیمه: مبلغ کل حق بیمه معادل [مبلغ به عدد و حروف] تعیین گردیده است که بیمهگذار متعهد به پرداخت آن به حساب شماره [شماره حساب] نزد بانک [نام بانک] میباشد.
۵-۲: نحوه و زمانبندی پرداخت: پرداخت حق بیمه بهصورت [نقدی/اقساطی] در تاریخهای [تاریخهای پرداخت] صورت میپذیرد.
۵-۳: تبعات عدم پرداخت: در صورت تأخیر در پرداخت هر یک از اقساط، بیمهگر حق دارد پوششهای بیمهای را تا زمان تسویه کامل به حالت تعلیق درآورد یا قرارداد را فسخ نماید.
تبصره: هرگونه تأخیر در پرداخت حق بیمه، موجب سلب مسئولیت بیمهگر در قبال خسارات حادثشده در دوره تأخیر میگردد.
توضیحِ فیلدها:
• متن: متنِ کاملِ مواد ۱ تا ۵ قرارداد بیمه هوانوردی، شامل تعهدات طرفین، تعاریف فنی، پوششهای بیمهای، مدت زمان اعتبار و شرایط پرداخت حق بیمه، مطابق با استانداردهای حقوقی ایران.
ماده ۶ – سرمایههای بیمه و حدود مسئولیت بیمهگر
۶-۱: سرمایه بیمه بدنه هواپیما معادل مبلغ [ ] تعیین میگردد که در صورت وقوع خسارت کلی، پس از کسر فرانشیز توافقشده به میزان [ ] درصد از ارزش مورد بیمه، توسط بیمهگر پرداخت خواهد شد.
۶-۲: حدود مسئولیت بیمهگر در قبال خسارات جانی و مالی اشخاص ثالث روی زمین، مطابق با کنوانسیونهای بینالمللی از جمله کنوانسیون رم و مونترال، تا سقف [ ] برای هر حادثه و در مجموع دوره بیمه محدود میگردد و فرانشیز مربوطه معادل [ ] تعیین میشود.
۶-۳: تعهدات بیمهگر در قبال مسئولیت مدنی نسبت به مسافران، بر اساس سقفهای تعیینشده در کنوانسیون ورشو و مونترال و قوانین هوانوردی کشوری ایران، تا مبلغ [ ] برای هر صندلی و در مجموع [ ] برای هر حادثه خواهد بود.
۶-۴: مسئولیت بیمهگر در قبال بار و محموله هواپیما، محدود به سقف [ ] بر اساس وزن یا ارزش اظهارشده در بارنامه است و فرانشیز آن معادل [ ] درصد از خسارت وارده تعیین میگردد.
۶-۵: غرامت بیمه حوادث پرسنل پروازی در صورت فوت یا نقص عضو، مطابق با جدول دیات و تعهدات مندرج در پیوست شماره [ ] این قرارداد، تا سقف [ ] برای هر نفر پرداخت میشود.
۶-۶: سقف کلی تعهدات بیمهگر در طول دوره اعتبار این بیمهنامه، فارغ از تعداد حوادث احتمالی، نباید از مبلغ [ ] تجاوز نماید.
تبصره: هرگونه تغییر در سرمایههای بیمه یا حدود مسئولیت، مستلزم صدور الحاقیه کتبی و توافق طرفین است.
ماده ۷ – تعهدات بیمهگذار
۷-۱: بیمهگذار موظف است کلیه اطلاعات مربوط به وضعیت فنی هواپیما، سوابق پروازی و سایر موارد مؤثر در ارزیابی ریسک را با صداقت کامل در زمان صدور بیمهنامه اظهار نماید و هرگونه کتمان حقیقت، موجب بطلان قرارداد میگردد.
۷-۲: پرداخت حق بیمه باید در مواعد مقرر در ماده ۵ این قرارداد صورت پذیرد و عدم پرداخت بهموقع، حق تعلیق یا فسخ قرارداد را برای بیمهگر ایجاد مینماید.
۷-۳: بیمهگذار مکلف است تمامی مقررات ایمنی، استانداردهای هوانوردی سازمان هواپیمایی کشوری و دستورالعملهای سازنده هواپیما را در تمامی مراحل عملیاتی رعایت نماید.
۷-۴: نگهداری و تعمیرات هواپیما باید صرفاً توسط مراکز مجاز و دارای گواهینامه معتبر انجام شود و مستندات آن باید در صورت درخواست بیمهگر ارائه گردد.
۷-۵: در صورت وقوع هرگونه حادثه، بیمهگذار موظف است حداکثر ظرف مدت [ ] ساعت موضوع را به صورت کتبی به بیمهگر اطلاع دهد.
۷-۶: بیمهگذار مکلف است در تمامی مراحل بررسی، ارزیابی و کارشناسی خسارت، همکاری کامل را با بیمهگر یا نمایندگان قانونی وی به عمل آورد.
۷-۷: هرگونه تغییر در ماهیت موضوع بیمه، کاربری هواپیما یا محدوده جغرافیایی پرواز، باید پیش از اجرا به اطلاع بیمهگر رسیده و تأییدیه کتبی اخذ گردد.
۷-۸: رعایت دقیق شرایط و محدودیتهای عملیاتی مندرج در گواهینامه صلاحیت پروازی هواپیما، از تعهدات اساسی بیمهگذار است.
تبصره: قصور در انجام هر یک از تعهدات فوق، میتواند منجر به کاهش یا سلب حق دریافت خسارت گردد.
ماده ۸ – تعهدات بیمهگر
۸-۱: بیمهگر متعهد است پس از دریافت حق بیمه، بیمهنامه و الحاقیههای لازم را در اسرع وقت صادر و به بیمهگذار تحویل نماید.
۸-۲: بیمهگر موظف است پس از اعلام خسارت، در کوتاهترین زمان ممکن نسبت به اعزام کارشناس و ارزیابی دقیق میزان خسارت وارده اقدام نماید.
۸-۳: پرداخت خسارتهای مشمول بیمه، پس از احراز مسئولیت و تکمیل مدارک، باید حداکثر ظرف مدت [ ] روز کاری به بیمهگذار یا ذینفعان پرداخت گردد.
۸-۴: بیمهگر متعهد است تمامی اطلاعات تجاری، فنی و عملیاتی بیمهگذار را که در طول مدت قرارداد به دست میآورد، محرمانه تلقی نموده و از افشای آن به اشخاص ثالث خودداری نماید.
تبصره: در صورتی که بیمهگر در پرداخت خسارت تأخیر غیرموجه داشته باشد، مسئول جبران خسارات وارده ناشی از این تأخیر خواهد بود.
ماده ۹ – موارد خارج از پوشش (استثنائات)
۹-۱: خسارات ناشی از جنگ، عملیات خصمانه، شورش، بلوا، اعتصاب و اقدامات تروریستی، مگر آنکه پوشش اضافی مربوطه با پرداخت حق بیمه مازاد خریداری شده باشد، از تعهدات بیمهگر خارج است.
۹-۲: هرگونه خسارت مستقیم یا غیرمستقیم ناشی از تشعشعات هستهای، آلودگی رادیواکتیو یا واکنشهای اتمی تحت پوشش این قرارداد نمیباشد.
۹-۳: مصادره، توقیف، ضبط یا بازداشت هواپیما توسط مقامات دولتی، نظامی یا قضایی، از موارد استثنای این بیمهنامه محسوب میگردد.
۹-۴: خساراتی که ناشی از فعل عمدی، تقصیر فاحش یا سوءنیت بیمهگذار، خلبان یا نمایندگان قانونی وی باشد، قابل پرداخت نخواهد بود.
۹-۵: پروازهای غیرمجاز، پرواز در مناطق ممنوعه یا خارج از محدوده عملیاتی تعیینشده در گواهینامه پروازی، پوشش بیمهای را ساقط مینماید.
۹-۶: خسارات ناشی از عدم رعایت مقررات ایمنی، نقص در تعمیر و نگهداری یا استفاده از قطعات غیراستاندارد، از شمول تعهدات بیمهگر خارج است.
۹-۷: سایر موارد توافقشده که در پیوست شماره [ ] به عنوان استثنائات خاص ذکر شدهاند، مشمول این ماده میباشند.
تبصره: بار اثبات وقوع هر یک از موارد استثنا، بر عهده بیمهگر است.
ماده ۱۰ – نحوه اعلام و رسیدگی به خسارت
۱۰-۱: بیمهگذار مکلف است حداکثر ظرف مدت [ ] روز از تاریخ وقوع حادثه، مراتب را به صورت کتبی به بیمهگر اعلام نماید و عدم رعایت این مهلت، حق بیمهگر را برای رد ادعای خسارت محفوظ میدارد.
۱۰-۲: تشکیل پرونده خسارت منوط به ارائه مدارک کامل شامل گزارش حادثه، گزارش سازمان هواپیمایی کشوری، صورتجلسات پلیس (در صورت لزوم) و مستندات فنی هواپیما است.
۱۰-۳: ارزیابی خسارت توسط کارشناس منتخب بیمهگر انجام میشود و در صورت اختلاف، طرفین میتوانند به هیئت کارشناسان رسمی دادگستری مراجعه نمایند.
۱۰-۴: بیمهگر موظف است پس از تأیید نهایی میزان خسارت توسط کارشناس، مبلغ خسارت را ظرف مدت [ ] روز به حساب اعلامی بیمهگذار واریز نماید.
۱۰-۵: پس از پرداخت خسارت، بیمهگر به میزان مبلغ پرداختی، قائممقام بیمهگذار در رجوع به مسئولین حادثه (Subrogation) خواهد بود و بیمهگذار مکلف به همکاری در این زمینه است.
تبصره: هزینههای کارشناسی و ارزیابی خسارت، در صورتی که خسارت مشمول بیمه باشد، بر عهده بیمهگر است.
توضیحِ فیلدها:
• متن: متنِ کاملِ مواد ۶ تا ۱۰ قرارداد بیمه هوانوردی با رعایت الزامات حقوقی و ساختار درخواستی.
ماده ۱۱ – فسخ و بطلان قرارداد
۱۱-۱: بیمهگر حق دارد در صورت عدم پرداخت حق بیمه در مواعد مقرر، کتمان عمدی حقایق توسط بیمهگذار، یا تشدید خطر موضوع بیمه بدون اطلاع قبلی، قرارداد را با ارسال اخطار کتبی ده روزه فسخ نماید.
۱۱-۲: بیمهگذار میتواند در هر زمان با اعلام کتبی به بیمهگر، درخواست فسخ قرارداد را بنماید، مشروط بر اینکه حق بیمه دوره باقیمانده پس از کسر هزینههای اداری و کارمزدها محاسبه و مسترد گردد.
۱۱-۳: در صورت فسخ قرارداد توسط هر یک از طرفین، حق بیمه به صورت روزشمار محاسبه شده و حق بیمه مدت سپری شده به نفع بیمهگر کسر و مابقی به بیمهگذار مسترد میگردد؛ مگر در مواردی که فسخ ناشی از تقلب بیمهگذار باشد که در این صورت حق بیمه کل دوره قابل استرداد نخواهد بود.
۱۱-۴: قرارداد حاضر در صورت اثبات عدم وجود نفع بیمهای، فقدان صلاحیت قانونی طرفین در زمان انعقاد، یا اثبات تقلب و تبانی در ارائه اطلاعات اولیه، از ابتدا باطل و بلااثر تلقی میگردد.
تبصره: فسخ قرارداد مانع از تعهد بیمهگر نسبت به خساراتی که پیش از تاریخ فسخ وقوع یافتهاند، نخواهد بود.
ماده ۱۲ – قوه قاهره (Force Majeure)
۱۲-۱: قوه قاهره عبارت است از هر حادثه خارجی، غیرقابل پیشبینی و غیرقابل اجتناب که مانع از اجرای تعهدات طرفین گردد، از جمله جنگ، شورش، اعتصابات سراسری، سیل، زلزله و سایر بلایای طبیعی که خارج از کنترل اراده طرفین باشد.
۱۲-۲: در صورت وقوع قوه قاهره، اجرای تعهدات طرفین به میزان تأثیر آن حادثه و تا زمان رفع آن به حالت تعلیق درآمده و هیچیک از طرفین مسئول خسارات ناشی از این تأخیر نخواهند بود.
۱۲-۳: طرفی که دچار قوه قاهره شده است موظف است حداکثر ظرف مدت [ ] روز کاری از تاریخ وقوع، مراتب را به صورت کتبی و با ارائه مستندات معتبر به طرف دیگر اطلاع دهد، در غیر این صورت حق استناد به قوه قاهره را نخواهد داشت.
تبصره: چنانچه وضعیت قوه قاهره بیش از [ ] روز ادامه یابد، هر یک از طرفین حق خواهند داشت با اعلام کتبی، قرارداد را بدون مسئولیت جبران خسارت فسخ نمایند.
ماده ۱۳ – محرمانگی
۱۳-۱: طرفین متعهد میگردند کلیه اطلاعات فنی، مالی، تجاری و عملیاتی که در طول اجرای این قرارداد از یکدیگر کسب مینمایند را محرمانه تلقی کرده و از افشای آن به اشخاص ثالث بدون رضایت کتبی طرف مقابل خودداری نمایند.
۱۳-۲: تعهد محرمانگی شامل اطلاعاتی که پیش از قرارداد در دسترس عموم بوده، یا توسط مراجع قانونی و قضایی الزام به افشای آنها شده باشد، یا با رضایت کتبی طرف مقابل افشا گردد، نمیباشد.
تبصره: این تعهد حتی پس از انقضای مدت قرارداد یا فسخ آن، تا مدت [ ] سال به قوت خود باقی خواهد ماند و طرفین مسئول جبران خسارات ناشی از نقض این تعهد خواهند بود.
ماده ۱۴ – حل اختلاف
۱۴-۱: در صورت بروز هرگونه اختلاف در تفسیر، اجرا یا اعتبار این قرارداد، طرفین موظفند ابتدا از طریق مذاکره مستقیم و حسن نیت، ظرف مدت [ ] روز نسبت به حل و فصل مسالمتآمیز آن اقدام نمایند.
۱۴-۲: در صورت عدم حصول نتیجه از طریق مذاکره، اختلاف به داوری ارجاع خواهد شد؛ داور مرضیالطرفین [نام داور یا مرکز داوری] است که طبق قواعد داوری [نام قواعد] به موضوع رسیدگی و رأی قطعی و لازمالاجرا صادر مینماید.
۱۴-۳: چنانچه طرفین در انتخاب داور به توافق نرسند یا موضوع از صلاحیت داوری خارج باشد، مرجع صالح برای رسیدگی به اختلافات، دادگاههای عمومی حقوقی تهران (مجتمع قضایی [ ]) خواهد بود.
تبصره: ارجاع به داوری یا دادگاه مانع از توقف اجرای تعهدات غیرمورد اختلاف در طول مدت رسیدگی نخواهد بود.
ماده ۱۵ – قانون حاکم
۱۵-۱: این قرارداد و کلیه روابط حقوقی ناشی از آن، صرفاً تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، بهویژه قانون بیمه، قانون تجارت و قانون مدنی میباشد.
۱۵-۲: در مواردی که در این قرارداد مسکوت مانده است، عرف رایج در صنعت بیمه هوانوردی ایران و مقررات آمره بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران ملاک عمل خواهد بود.
تبصره: هرگونه تغییر در قوانین آمره که بر این قرارداد تأثیرگذار باشد، بلافاصله پس از لازمالاجرا شدن، بر مفاد این قرارداد حاکم خواهد بود.
ماده ۱۶ – اقامتگاه و ابلاغ
۱۶-۱: اقامتگاه قانونی طرفین همان است که در مقدمه این قرارداد ذکر شده است و کلیه مکاتبات، اخطاریهها و ابلاغیههای رسمی مربوط به این قرارداد به نشانیهای مذکور ارسال خواهد شد. طرفین متعهد میشوند که تمامی ابلاغیههای حقوقی و قضایی را در نشانیهای اعلامی دریافت نمایند و هرگونه ابلاغ به نشانیهای فوق، ابلاغ قانونی و قطعی محسوب میگردد.
۱۶-۲: در صورت تغییر نشانی یا اقامتگاه، هر یک از طرفین موظف است حداکثر ظرف مدت ۷ روز کاری، مراتب را بهصورت کتبی و از طریق پست سفارشی یا اظهارنامه رسمی به طرف دیگر اطلاع دهد. تا زمانی که تغییر نشانی به نحو مذکور ابلاغ نگردد، کلیه مکاتبات و ابلاغیهها به نشانی قبلی ارسال شده و از نظر قانونی ابلاغشده تلقی میگردد.
تبصره: در صورت عدم اطلاعرسانی تغییر نشانی، مسئولیت ناشی از عدم دریافت مکاتبات یا خسارات احتمالی ناشی از آن بر عهده طرفی است که نشانی خود را تغییر داده و اطلاع نداده است.
ماده ۱۷ – نسخ و پیوستها
۱۷-۱: این قرارداد در [ ] نسخه با اعتبار یکسان تنظیم و پس از امضای مجاز طرفین، هر نسخه حکم واحد را دارد و برای طرفین لازمالاجراست. تمامی نسخهها دارای ارزش حقوقی برابر بوده و پس از امضا، یک نسخه نزد بیمهگر، یک نسخه نزد بیمهگذار و یک نسخه نزد [ ] نگهداری میشود.
۱۷-۲: پیوستهای این قرارداد که جزء لاینفک آن محسوب میشوند، شامل موارد زیر است: الف) فهرست دقیق هواپیماهای تحت پوشش (شامل شماره سریال و مشخصات فنی)، ب) شرایط عمومی بیمهنامه هوانوردی مصوب بیمه مرکزی، ج) شرایط خصوصی و الحاقیههای توافقشده، د) گزارش بازرسی فنی هواپیماها. هرگونه مغایرت احتمالی میان متن قرارداد و پیوستها، با اولویت متن قرارداد و سپس شرایط خصوصی حلوفصل خواهد شد.
ماده ۱۸ – امضا
۱۸-۱: این قرارداد در تاریخ [ ] به امضای نمایندگان قانونی و مجاز طرفین که دارای حق امضای تعهدآور در شرکتهای متبوع خود میباشند، رسیده است. امضاکنندگان با امضای این قرارداد، تأیید مینمایند که دارای اختیارات کامل قانونی برای انعقاد این قرارداد بوده و هیچگونه محدودیت قانونی یا قراردادی برای پذیرش تعهدات مندرج در این سند ندارند.
۱۸-۲: تمامی صفحات این قرارداد باید به مهر و امضای مجاز طرفین ممهور گردد تا اعتبار قانونی آن محرز شود. استفاده از مهر شرکتها در کنار امضای صاحبان امضای مجاز، الزامی بوده و قرارداد بدون مهر رسمی شرکتها فاقد اعتبار قانونی است.
محل امضای طرفین:
بیمهگر: [نام شرکت بیمه]
نماینده مجاز: [نام و نام خانوادگی]
سمت: [سمت]
مهر و امضا:
بیمهگذار: [نام شرکت هواپیمایی]
نماینده مجاز: [نام و نام خانوادگی]
سمت: [سمت]
مهر و امضا:
نکاتِ تنظیمِ این قرارداد
- مبنای حقوقی
- عقد بیمه (ماده ۶۱۴ قانون تجارت و قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶) و مقررات سازمان هواپیمایی کشوری ایران.
- نکاتِ کلیدی
- ۱. حتماً سقف تعهدات (Limit of Liability) به تفکیک برای بدنه، مسافر و شخص ثالث در پیوست قرارداد مشخص شود. ۲. انطباق با کنوانسیونهای بینالمللی (ورشو/مونترال) برای پروازهای بینالمللی الزامی است. ۳. شرط «عدم پوشش در مناطق جنگی» یا «تحریمهای بینالمللی» باید شفاف باشد. ۴. گواهینامههای صلاحیت پروازی باید به عنوان پیوست لاینفک قرارداد ضمیمه شود. ۵. نحوه محاسبه خسارت (ارزش جایگزینی یا ارزش بازار) باید دقیقاً تعریف شود.
- بندهای پرخطر
- ۱. بند استثنائات (Exclusions): بیمهگرها معمولاً استثنائات گستردهای میآورند. باید دقیقاً مشخص شود چه خطراتی (مانند تروریسم، جنگ، نقص فنی ناشی از قصور سازنده) پوشش داده میشود. ۲. بند حل اختلاف: ارجاع به داوری بینالمللی یا داخلی باید با دقت انتخاب شود تا در صورت بروز خسارت سنگین، روند رسیدگی طولانی نشود. ۳. بند تغییرات در قوانین: با توجه به تغییرات قوانین هوانوردی، بندی برای بازنگری در حق بیمه در صورت تغییر قوانین اجباری گنجانده شود. ۴. بند پرداخت خسارت: زمان دقیق پرداخت خسارت پس از تایید کارشناس باید تعیین شود تا از اطاله پرداخت جلوگیری گردد.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
+ نمایشِ کاملِ مقدمه و توضیحاتِ پرامپت
# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد بیمه بدنه، مسئولیت و حوادث هوانوردی
بهعنوان یک وکیل متخصص در حقوق بیمه و هوانوردی، یک قرارداد بیمه بدنه، مسئولیت و حوادث هوانوردی (Aviation Hull & Third-Party Liability Insurance) را با دقت و جامعیت بالا، مطابق با قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران و استانداردهای بینالمللی مرتبط، تنظیم کن. لحن قرارداد باید رسمی، حقوقی و بدون ابهام باشد.
## چارچوب حقوقی حاکم
این قرارداد تابع قوانین و مقررات زیر است:
* **قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶** و آییننامههای اجرایی آن، بهویژه آییننامههای شورای عالی بیمه.
* **قانون هواپیمایی کشوری مصوب ۱۳۲۸** و اصلاحات بعدی آن.
* **قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹**.
* **قانون تجارت مصوب ۱۳۱۱** (در خصوص شخصیت حقوقی طرفین و اصول کلی قراردادها).
* **کنوانسیون ورشو ۱۹۲۹** و پروتکلهای اصلاحی آن (بهویژه پروتکل لاهه ۱۹۵۵) و **کنوانسیون مونترال ۱۹۹۹** (در خصوص مسئولیت حملکننده هوایی در قبال مسافران، بار و محموله).
* **مقررات سازمان هواپیمایی کشوری جمهوری اسلامی ایران**.
* **اصول کلی حقوق قراردادها و بیمه**.
ماهیت این قرارداد، عقد بیمه است که تعهدات بیمهگر را در قبال جبران خسارات و مسئولیتهای بیمهگذار در ازای دریافت حق بیمه مشخص میکند. این قرارداد از عقود لازم است و شرایط صحت آن تابع ماده ۱۹۰ قانون مدنی است.
## اطلاعات لازم
لطفاً اطلاعات زیر را در جایگاههای مشخصشده وارد کنید:
### ۱. طرفین قرارداد
* **بیمهگر:**
* [[نام کامل شرکت بیمه]]
* [[شماره ثبت شرکت بیمه]]
* [[شناسه ملی شرکت بیمه]]
* [[کد اقتصادی شرکت بیمه]]
* [[نشانی کامل دفتر مرکزی شرکت بیمه]]
* [[تلفن و فکس شرکت بیمه]]
* [[پست الکترونیکی شرکت بیمه]]
* [[نام و سمت نماینده قانونی شرکت بیمه (مثلاً مدیرعامل یا رئیس هیئت مدیره)]]
* [[شماره پروانه فعالیت بیمهگر از بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران]]
* **بیمهگذار:**
* [[نام کامل شرکت/سازمان بیمهگذار]]
* [[شماره ثبت شرکت/سازمان بیمهگذار]]
* [[شناسه ملی شرکت/سازمان بیمهگذار]]
* [[کد اقتصادی شرکت/سازمان بیمهگذار]]
* [[نشانی کامل دفتر مرکزی شرکت/سازمان بیمهگذار]]
* [[تلفن و فکس شرکت/سازمان بیمهگذار]]
* [[پست الکترونیکی شرکت/سازمان بیمهگذار]]
* [[نام و سمت نماینده قانونی شرکت/سازمان بیمهگذار (مثلاً مدیرعامل یا رئیس هیئت مدیره)]]
### ۲. موضوع بیمه (هواپیماها)
* **فهرست کامل هواپیماهای تحت پوشش:** (برای هر هواپیما)
* [[نوع و مدل هواپیما (مثلاً بوئینگ ۷۳۷-۸۰۰)]]
* [[شماره ثبت (Registration Number) هواپیما]]
* [[شماره سریال (Serial Number) هواپیما]]
* [[سال ساخت هواپیما]]
* [[ارزش مورد توافق برای بیمه بدنه (Hull Agreed Value) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[کاربری اصلی هواپیما (مثلاً مسافربری تجاری، باربری، آموزشی، اختصاصی)]]
* [[مناطق عملیاتی مجاز (مثلاً پروازهای داخلی، بینالمللی، خاورمیانه، اروپا)]]
### ۳. مدت بیمه
* [[تاریخ شروع پوشش بیمهای به شمسی و میلادی]]
* [[تاریخ پایان پوشش بیمهای به شمسی و میلادی]]
* [[ساعت شروع و پایان پوشش بیمهای (به وقت محلی یا UTC)]]
### ۴. حق بیمه و نحوه پرداخت
* [[مبلغ کل حق بیمه به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[نحوه پرداخت حق بیمه (مثلاً یکجا، اقساط ماهانه/فصلی)]]
* [[تاریخهای سررسید اقساط (در صورت اقساطی بودن)]]
* [[شماره حساب بانکی بیمهگر برای واریز حق بیمه]]
* [[نام بانک و شعبه]]
### ۵. سرمایههای بیمه و حدود مسئولیت
* **بیمه بدنه (Hull All Risks):**
* [[سرمایه بیمه بدنه برای هر هواپیما (همان Hull Agreed Value) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[فرانشیز بیمه بدنه برای هر حادثه به عدد و حروف و واحد پول یا درصد]]
* **بیمه مسئولیت در قبال اشخاص ثالث (Third-Party Liability):**
* [[حداکثر تعهد بیمهگر برای هر حادثه (Per Occurrence) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[حداکثر تعهد بیمهگر برای هر نفر (Per Person) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[فرانشیز بیمه مسئولیت اشخاص ثالث برای هر حادثه به عدد و حروف و واحد پول یا درصد]]
* **بیمه مسئولیت در قبال مسافران (Passenger Liability):**
* [[حداکثر تعهد بیمهگر برای هر حادثه (Per Occurrence) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[حداکثر تعهد بیمهگر برای هر نفر (Per Passenger) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[فرانشیز بیمه مسئولیت مسافران برای هر حادثه به عدد و حروف و واحد پول یا درصد]]
* **بیمه مسئولیت در قبال بار و محموله (Cargo Liability):**
* [[حداکثر تعهد بیمهگر برای هر حادثه (Per Occurrence) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[حداکثر تعهد بیمهگر برای هر کیلوگرم بار (Per Kilogram) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[فرانشیز بیمه مسئولیت بار برای هر حادثه به عدد و حروف و واحد پول یا درصد]]
* **بیمه حوادث پرسنل پروازی (Crew Personal Accident):**
* [[مبلغ غرامت فوت برای هر نفر از پرسنل پروازی به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[مبلغ غرامت نقص عضو دائم برای هر نفر از پرسنل پروازی به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[مبلغ غرامت ازکارافتادگی موقت برای هر نفر از پرسنل پروازی (مثلاً روزانه) به عدد و حروف و واحد پول]]
* [[تعداد پرسنل پروازی تحت پوشش]]
### ۶. شرایط خاص
* [[هرگونه شرط خاص یا استثنای توافقشده بین طرفین (مثلاً پوشش مناطق جنگی، پوشش پروازهای آزمایشی)]]
* [[نام و مشخصات کارشناس ارزیاب خسارت مورد توافق (در صورت وجود)]]
* [[مرجع حل اختلاف (داوری یا دادگاه) و مشخصات داور/دادگاه صالح]]
## ساختار کامل قرارداد
قرارداد باید شامل مواد و بندهای زیر باشد:
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
## شرطهای پیشنهادی اختیاری
* **شرط بیمه اتکایی (Reinsurance Clause):** در صورتی که بیمهگر قصد واگذاری بخشی از ریسک به بیمهگران اتکایی را دارد.
* "بیمهگذار موافقت مینماید که بیمهگر میتواند تمام یا بخشی از تعهدات خود را نزد بیمهگران اتکایی داخلی یا خارجی بیمه اتکایی نماید. این امر هیچگونه تأثیری بر تعهدات مستقیم بیمهگر در قبال بیمهگذار نخواهد داشت."
* **شرط پوشش جنگ و تروریسم (War & Terrorism Clause):** در صورت نیاز به پوشش خطرات ناشی از جنگ، شورش، بلوا و اقدامات تروریستی.
* "با پرداخت حق بیمه اضافی توافقشده، پوشش این بیمهنامه شامل خسارات ناشی از جنگ، شورش، بلوا و اقدامات تروریستی، مطابق با شرایط و محدودیتهای مندرج در الحاقیه شماره [[شماره الحاقیه]] خواهد بود."
* **شرط پوشش پروازهای آزمایشی (Test Flight Coverage):** در صورتی که هواپیماها نیاز به پروازهای آزمایشی داشته باشند.
* "پوشش این بیمهنامه شامل پروازهای آزمایشی هواپیماهای موضوع بیمه، مشروط به رعایت کلیه مقررات و استانداردهای سازمان هواپیمایی کشوری و اطلاع قبلی به بیمهگر، خواهد بود."
* **شرط گواهی عدم خسارت (No Claims Bonus):** برای تشویق بیمهگذار به رعایت ایمنی و کاهش خسارت.
* "در صورت عدم وقوع خسارت در طول دوره بیمه، بیمهگذار مستحق دریافت [[درصد]] تخفیف در حق بیمه سال بعد خواهد بود."
## نکات و هشدارهای مهم
* **صحت اطلاعات:** هرگونه اظهار خلاف واقع یا کتمان حقایق توسط بیمهگذار در زمان انعقاد قرارداد، میتواند منجر به بطلان بیمهنامه از ابتدا گردد (ماده ۱۲ قانون بیمه).
* **تغییرات ریسک:** بیمهگذار موظف است هرگونه تغییر در ماهیت یا میزان ریسک (مانند تغییر کاربری هواپیما، تغییر مناطق عملیاتی) را فوراً به بیمهگر اطلاع دهد. عدم اطلاعرسانی میتواند منجر به کاهش یا عدم پرداخت خسارت شود (ماده ۱۷ قانون بیمه).
* **فرانشیز:** بیمهگذار باید از مفهوم و میزان فرانشیز در هر بخش از پوششها آگاه باشد، زیرا این مبلغ در هر خسارت به عهده بیمهگذار است.
* **مسئولیتهای بینالمللی:** در پروازهای بینالمللی، مسئولیتهای بیمهگذار در قبال مسافران و بار تابع کنوانسیونهای ورشو و مونترال است که باید در قرارداد بیمه لحاظ شود.
* **بازرسی و ارزیابی:** بیمهگر حق دارد در هر زمان نسبت به بازرسی هواپیماها و بررسی سوابق نگهداری و تعمیرات اقدام کند.
* **ثبت رسمی:** این قرارداد نیاز به ثبت رسمی ندارد، اما امضای طرفین و مهر شرکتها الزامی است.
* **مالیات و عوارض:** حق بیمه مشمول مالیات بر ارزش افزوده و سایر عوارض قانونی است که معمولاً به عهده بیمهگذار میباشد.
* **بیمه اتکایی:** بیمهگذار باید از وجود بیمه اتکایی برای پوششهای بزرگ اطمینان حاصل کند، بهویژه در مورد هواپیماهای گرانقیمت.
## دستورالعمل برای هوش مصنوعی
در صورتی که هر یک از اطلاعات لازم در بخش "اطلاعات لازم" ناقص بود، قبل از تنظیم قرارداد، از کاربر سؤال کن و حدس نزن. پس از تنظیم قرارداد، یک چکلیست از موارد مهمی که کاربر باید قبل از امضا بررسی کند، ارائه بده. خروجی باید به زبان فارسی رسمی و حقوقی، با شمارهگذاری دقیق مواد و بندها، و اعداد به عدد و حروف باشد.
## چکلیست بازبینی (برای کاربر)
* آیا مشخصات کامل و صحیح طرفین (بیمهگر و بیمهگذار) درج شده است؟
* آیا تمامی هواپیماهای مورد نظر برای بیمه، با مشخصات دقیق و ارزش توافقی صحیح، در فهرست موضوع بیمه قرار گرفتهاند؟
* آیا مدت بیمه (شروع و پایان) به درستی قید شده است؟
* آیا مبلغ حق بیمه و نحوه پرداخت آن (اقساط، سررسیدها) به وضوح مشخص است؟
* آیا سرمایههای بیمه برای هر بخش (بدنه، مسئولیت اشخاص ثالث، مسافران، بار، پرسنل) و فرانشیزهای مربوطه، صحیح و کافی هستند؟
* آیا پوششهای اضافی مورد نیاز (مانند جنگ و تروریسم) در قرارداد لحاظ شدهاند؟
* آیا استثنائات و موارد خارج از پوشش، به درستی درک شدهاند؟
* آیا مرجع حل اختلاف (داوری یا دادگاه) مورد توافق طرفین است؟
* آیا تمامی پیوستهای لازم (مانند شرایط عمومی و خصوصی بیمهنامه) به قرارداد ضمیمه شدهاند؟
* آیا نماینده قانونی هر دو طرف قرارداد، صلاحیت امضای آن را دارد؟
بند 1
بررسی تخصصی این بندطرفین قرارداد و اقامتگاه قانونی
**ماده ۱: طرفین قرارداد و اقامتگاه قانونی**
* ۱-۱: مشخصات کامل بیمهگر
* ۱-۲: مشخصات کامل بیمهگذار
* ۱-۳: اقامتگاه قانونی و نشانی ابلاغ
بند 2
بررسی تخصصی این بندتعاریف
**ماده ۲: تعاریف**
* ۲-۱: بیمهگر
* ۲-۲: بیمهگذار
* ۲-۳: موضوع بیمه (هواپیما)
* ۲-۴: حادثه (Occurrence)
* ۲-۵: خسارت کلی (Total Loss)
* ۲-۶: خسارت جزئی (Partial Loss)
* ۲-۷: فرانشیز (Deductible)
* ۲-۸: حق بیمه
* ۲-۹: دوره بیمه
* ۲-۱۰: ارزش توافقی (Agreed Value)
* ۲-۱۱: سایر تعاریف لازم (مانند پرسنل پروازی، مسافر، بار، اشخاص ثالث)
بند 3
بررسی تخصصی این بندموضوع بیمه و پوششها
**ماده ۳: موضوع بیمه و پوششها**
* ۳-۱: بیمه بدنه هواپیما (Hull All Risks) شامل خسارات ناشی از حوادث پروازی، زمینی، سرقت، آتشسوزی، برخورد و سایر خطرات.
* ۳-۲: بیمه مسئولیت مدنی در قبال اشخاص ثالث (Third-Party Liability) شامل خسارات جانی و مالی وارده به اشخاص ثالث روی زمین.
* ۳-۳: بیمه مسئولیت مدنی در قبال مسافران (Passenger Liability) شامل خسارات جانی وارده به مسافران.
* ۳-۴: بیمه مسئولیت مدنی در قبال بار و محموله (Cargo Liability) شامل خسارات وارده به بار و محموله تحت حمل.
* ۳-۵: بیمه حوادث پرسنل پروازی (Crew Personal Accident) شامل فوت، نقص عضو و ازکارافتادگی.
* ۳-۶: پوششهای اضافی توافقشده (در صورت وجود).
بند 4
بررسی تخصصی این بندمدت بیمه
**ماده ۴: مدت بیمه**
* ۴-۱: تاریخ شروع و پایان پوشش.
* ۴-۲: ساعت شروع و پایان پوشش.
بند 5
بررسی تخصصی این بندحق بیمه و نحوه پرداخت
**ماده ۵: حق بیمه و نحوه پرداخت**
* ۵-۱: مبلغ کل حق بیمه.
* ۵-۲: نحوه و زمانبندی پرداخت حق بیمه.
* ۵-۳: تبعات عدم پرداخت بهموقع حق بیمه.
بند 6
بررسی تخصصی این بندسرمایههای بیمه و حدود مسئولیت بیمهگر
**ماده ۶: سرمایههای بیمه و حدود مسئولیت بیمهگر**
* ۶-۱: سرمایه بیمه بدنه و فرانشیز مربوطه.
* ۶-۲: حدود مسئولیت و فرانشیز بیمه مسئولیت اشخاص ثالث.
* ۶-۳: حدود مسئولیت و فرانشیز بیمه مسئولیت مسافران.
* ۶-۴: حدود مسئولیت و فرانشیز بیمه مسئولیت بار و محموله.
* ۶-۵: حدود غرامت بیمه حوادث پرسنل پروازی.
* ۶-۶: سقف تعهدات بیمهگر در طول دوره بیمه.
بند 7
بررسی تخصصی این بندتعهدات بیمهگذار
**ماده ۷: تعهدات بیمهگذار**
* ۷-۱: اعلام دقیق و صحیح اطلاعات در زمان صدور بیمهنامه.
* ۷-۲: پرداخت بهموقع حق بیمه.
* ۷-۳: رعایت مقررات ایمنی و استانداردهای هوانوردی.
* ۷-۴: نگهداری و تعمیرات صحیح هواپیما.
* ۷-۵: اطلاعرسانی فوری در صورت وقوع حادثه.
* ۷-۶: همکاری با بیمهگر در بررسی و ارزیابی خسارت.
* ۷-۷: عدم تغییر در موضوع بیمه بدون اطلاع بیمهگر.
* ۷-۸: رعایت شرایط و محدودیتهای عملیاتی هواپیما.
بند 8
بررسی تخصصی این بندتعهدات بیمهگر
**ماده ۸: تعهدات بیمهگر**
* ۸-۱: صدور بیمهنامه و الحاقیههای لازم.
* ۸-۲: بررسی و ارزیابی خسارات.
* ۸-۳: پرداخت خسارت در چارچوب تعهدات بیمهنامه.
* ۸-۴: حفظ محرمانگی اطلاعات بیمهگذار.
بند 9
بررسی تخصصی این بندموارد خارج از پوشش (استثنائات)
**ماده ۹: موارد خارج از پوشش (استثنائات)**
* ۹-۱: جنگ، شورش، بلوا، تروریسم (مگر با پوشش اضافی).
* ۹-۲: تشعشعات هستهای و رادیواکتیو.
* ۹-۳: مصادره، توقیف و ضبط توسط مقامات دولتی.
* ۹-۴: خسارات ناشی از عمد بیمهگذار یا نمایندگان وی.
* ۹-۵: خسارات ناشی از پروازهای غیرمجاز یا خارج از محدوده عملیاتی.
* ۹-۶: خسارات ناشی از عدم رعایت مقررات ایمنی و تعمیر و نگهداری.
* ۹-۷: سایر موارد توافقشده.
بند 10
بررسی تخصصی این بندنحوه اعلام و رسیدگی به خسارت
**ماده ۱۰: نحوه اعلام و رسیدگی به خسارت**
* ۱۰-۱: مهلت اعلام خسارت توسط بیمهگذار.
* ۱۰-۲: مدارک لازم برای تشکیل پرونده خسارت.
* ۱۰-۳: نحوه ارزیابی خسارت توسط کارشناس.
* ۱۰-۴: مهلت پرداخت خسارت توسط بیمهگر.
* ۱۰-۵: حق رجوع بیمهگر (Subrogation).
بند 11
بررسی تخصصی این بندفسخ و بطلان قرارداد
**ماده ۱۱: فسخ و بطلان قرارداد**
* ۱۱-۱: موارد فسخ از سوی بیمهگر.
* ۱۱-۲: موارد فسخ از سوی بیمهگذار.
* ۱۱-۳: نحوه محاسبه حق بیمه در صورت فسخ.
* ۱۱-۴: موارد بطلان قرارداد.
بند 12
بررسی تخصصی این بندقوه قاهره (Force Majeure)
**ماده ۱۲: قوه قاهره (Force Majeure)**
* ۱۲-۱: تعریف قوه قاهره.
* ۱۲-۲: تأثیر قوه قاهره بر تعهدات طرفین.
* ۱۲-۳: اطلاعرسانی در صورت وقوع قوه قاهره.
بند 13
بررسی تخصصی این بندمحرمانگی
**ماده ۱۳: محرمانگی**
* ۱۳-۱: تعهد طرفین به حفظ محرمانگی اطلاعات.
* ۱۳-۲: استثنائات تعهد محرمانگی.
بند 14
بررسی تخصصی این بندحل اختلاف
**ماده ۱۴: حل اختلاف**
* ۱۴-۱: مذاکره و سازش.
* ۱۴-۲: داوری (با ذکر مشخصات داور یا مرجع داوری و قواعد حاکم بر داوری).
* ۱۴-۳: مرجع قضایی صالح (دادگاههای جمهوری اسلامی ایران).
بند 15
بررسی تخصصی این بندقانون حاکم
**ماده ۱۵: قانون حاکم**
* ۱۵-۱: قوانین جمهوری اسلامی ایران.
بند 16
بررسی تخصصی این بنداقامتگاه و ابلاغ
**ماده ۱۶: اقامتگاه و ابلاغ**
* ۱۶-۱: نشانیهای طرفین برای ابلاغ.
* ۱۶-۲: نحوه اطلاعرسانی تغییر نشانی.
بند 17
بررسی تخصصی این بندنسخ و پیوستها
**ماده ۱۷: نسخ و پیوستها**
* ۱۷-۱: تعداد نسخ قرارداد.
* ۱۷-۲: پیوستهای قرارداد (مانند فهرست هواپیماها، شرایط عمومی بیمهنامه، شرایط خصوصی).
بند 18
بررسی تخصصی این بندامضا
**ماده ۱۸: امضا**
* ۱۸-۱: امضای نمایندگان قانونی طرفین.
* ۱۸-۲: مهر شرکتها.
