قراردادهای بیمه، بیمه اتکایی، مدیریت ریسک، جبران خسارت و بازرگانی حمایتی
قرارداد بیمه عملیات پرتاب و مدارگردی ماهواره‌ها
پوشش تلفات مالی ماهواره‌ها در مراحل انفجار سکوی پرتاب، عدم استقرار در مدار تعیین‌شده و نقص عملکرد فنی ترانسپوندرها در طول عمر مفید در فضا
⚠ در دستِ بهبودی
متنِ قرارداد
ماده ۱ – طرفین قرارداد و اقامتگاه قانونی
۱-۱. بیمه‌گر: شرکت بیمه [نام شرکت بیمه] به شماره ثبت [شماره ثبت] و شناسه ملی [شناسه ملی] به نمایندگی [نام نماینده] به نشانی [نشانی کامل بیمه‌گر] که در این قرارداد «بیمه‌گر» نامیده می‌شود.
۱-۲. بیمه‌گذار: [نام شرکت یا سازمان بیمه‌گذار] به شماره ثبت [شماره ثبت] و شناسه ملی [شناسه ملی] به نمایندگی [نام نماینده] به نشانی [نشانی کامل بیمه‌گذار] که در این قرارداد «بیمه‌گذار» نامیده می‌شود.
۱-۳. اقامتگاه قانونی و نشانی برای ابلاغ: طرفین توافق می‌نمایند که نشانی‌های فوق‌الذکر اقامتگاه قانونی آنان محسوب شده و هرگونه ابلاغیه، اخطاریه یا مکاتبات رسمی باید به این نشانی‌ها ارسال گردد. در صورت تغییر نشانی، طرف تغییردهنده موظف است حداکثر ظرف مدت ۵ روز کاری، نشانی جدید را به‌صورت کتبی و رسمی به طرف دیگر اعلام نماید؛ در غیر این صورت، ابلاغیه‌ها به نشانی قبلی ارسال و ابلاغ‌شده تلقی می‌گردد. تمامی مکاتبات باید از طریق پست سفارشی یا سیستم اتوماسیون اداری مورد توافق طرفین ارسال شود تا دارای اعتبار قانونی باشد.
ماده ۲ – تعاریف
۲-۱. ماهواره: دستگاه فضایی موضوع این قرارداد با مشخصات فنی [مشخصات فنی] که جهت انجام مأموریت‌های [نوع مأموریت] طراحی و ساخته شده است.
۲-۲. پرتاب‌گر (Launch Vehicle): وسیله نقلیه فضایی شامل موشک و تجهیزات جانبی که وظیفه حمل ماهواره به مدار تعیین‌شده را بر عهده دارد.
۲-۳. عملیات پرتاب (Launch Operations): بازه زمانی از لحظه روشن شدن موتورهای پرتاب‌گر تا لحظه جدایش ماهواره از پرتاب‌گر و استقرار در مدار اولیه.
۲-۴. مدار هدف (Target Orbit): مختصات دقیق فضایی شامل ارتفاع، زاویه میل و سایر پارامترهای مداری که ماهواره باید در آن مستقر گردد.
۲-۵. استقرار موفق در مدار (Successful In-Orbit Deployment): وضعیتی که در آن ماهواره پس از جدایش از پرتاب‌گر، تمامی سیستم‌های حیاتی خود را فعال کرده و در مدار هدف قرار گرفته باشد.
۲-۶. عمر مفید طراحی شده (Design Life): مدت زمان پیش‌بینی شده در اسناد فنی ماهواره که طی آن تجهیزات باید عملکرد استاندارد خود را حفظ نمایند.
۲-۷. نقص عملکرد (Malfunction): هرگونه اختلال در سیستم‌های ماهواره که منجر به کاهش کارایی یا عدم امکان بهره‌برداری از ترانسپوندرها گردد.
۲-۸. از بین رفتن کامل (Total Loss): وضعیتی که در آن ماهواره به دلیل انفجار، سقوط یا عدم استقرار در مدار، به‌طور کامل غیرقابل استفاده گردد.
۲-۹. آسیب جزئی (Partial Loss): خسارتی که منجر به کاهش کارایی بخشی از سیستم‌های ماهواره شود اما ماهواره همچنان قابلیت بهره‌برداری محدود داشته باشد.
۲-۱۰. حق بیمه (Premium): مبلغی که بیمه‌گذار متعهد به پرداخت آن در ازای پوشش‌های بیمه‌ای موضوع این قرارداد به بیمه‌گر می‌باشد.
۲-۱۱. فرانشیز (Deductible): بخشی از خسارت که طبق توافق طرفین بر عهده بیمه‌گذار بوده و از مبلغ نهایی خسارت قابل پرداخت کسر می‌گردد.
۲-۱۲. ذینفع بیمه (Beneficiary): شخص یا نهادی که در صورت وقوع خسارت، حق دریافت غرامت را طبق شرایط این قرارداد دارا می‌باشد.
ماده ۳ – موضوع قرارداد
۳-۱. بیمه عملیات پرتاب ماهواره [نام ماهواره]: موضوع این بخش، پوشش ریسک‌های ناشی از عملیات پرتاب شامل انفجار سکوی پرتاب، نقص فنی پرتاب‌گر و عدم استقرار موفق ماهواره در مدار هدف می‌باشد. بیمه‌گر متعهد است در صورت بروز هرگونه حادثه منجر به از بین رفتن کامل یا آسیب جزئی ماهواره در طول عملیات پرتاب، خسارت وارده را طبق شرایط این قرارداد جبران نماید.
۳-۲. بیمه مدارگردی ماهواره [نام ماهواره]: موضوع این بخش، پوشش ریسک‌های عملیاتی ماهواره پس از استقرار موفق در مدار شامل نقص عملکرد فنی ترانسپوندرها، خرابی سیستم‌های تغذیه انرژی و سایر تجهیزات حیاتی در طول عمر مفید طراحی شده می‌باشد. این پوشش شامل خسارات ناشی از برخورد با زباله‌های فضایی یا پدیده‌های جوی غیرمترقبه در فضا نیز می‌گردد. بیمه‌گذار موظف است تمامی گزارش‌های فنی دوره‌ای را جهت حفظ اعتبار این پوشش به بیمه‌گر ارائه نماید.
ماده ۴ – مدت بیمه
۴-۱. مدت بیمه پرتاب: این پوشش از لحظه آغاز عملیات سوخت‌گیری یا انتقال ماهواره به سکوی پرتاب (هرکدام زودتر باشد) آغاز شده و تا لحظه جدایش موفق ماهواره از پرتاب‌گر و تأیید استقرار در مدار هدف توسط ایستگاه زمینی پایان می‌یابد. در صورت تأخیر در پرتاب به دلایل فنی یا جوی، مدت این پوشش با توافق کتبی طرفین قابل تمدید خواهد بود.
۴-۲. مدت بیمه مدارگردی: این پوشش بلافاصله پس از پایان مدت بیمه پرتاب آغاز شده و به مدت [تعداد سال/ماه] یا تا پایان عمر مفید طراحی شده ماهواره (هرکدام زودتر محقق شود) ادامه خواهد داشت. هرگونه تمدید این مدت منوط به توافق طرفین و پرداخت حق بیمه اضافی خواهد بود. در صورت پایان عمر مفید ماهواره یا خروج آن از مدار عملیاتی، این پوشش به‌صورت خودکار خاتمه می‌یابد.
ماده ۵ – ارزش بیمه‌شده و سرمایه بیمه
۵-۱. ارزش ماهواره: ارزش ماهواره برای مقاصد این قرارداد بر اساس هزینه‌های ساخت، تست، حمل‌ونقل و هزینه‌های پرتاب معادل [مبلغ به عدد و حروف] تعیین گردیده است. طرفین توافق می‌نمایند که این مبلغ مبنای محاسبه حق بیمه و حداکثر تعهد بیمه‌گر در صورت وقوع خسارت کلی باشد.
۵-۲. حداکثر تعهد بیمه‌گر: حداکثر تعهد بیمه‌گر در هر مرحله از عملیات (پرتاب یا مدارگردی) نباید از سقف سرمایه بیمه‌شده مندرج در این ماده تجاوز نماید. در صورت وقوع خسارت جزئی، مبلغ قابل پرداخت بر اساس برآورد کارشناسان رسمی و با کسر فرانشیز محاسبه خواهد شد. بیمه‌گر در هیچ شرایطی بیش از ارزش واقعی ماهواره در زمان وقوع حادثه، متعهد به پرداخت خسارت نخواهد بود.
ماده ۶ – حق بیمه و نحوه پرداخت
۶-۱. مبلغ حق بیمه معادل [مبلغ به عدد و حروف] تعیین می‌گردد که بیمه‌گذار متعهد است آن را در سررسیدهای مقرر به حساب بیمه‌گر واریز نماید.
۶-۲. پرداخت حق بیمه باید طی [تعداد] قسط در تاریخ‌های [تاریخ‌های سررسید] از طریق حواله بانکی به شماره حساب [شماره حساب] نزد بانک [نام بانک] صورت پذیرد.
۶-۳. در صورت عدم پرداخت هر یک از اقساط حق بیمه در موعد مقرر، بیمه‌گر حق دارد قرارداد را با ارسال اخطاریه کتبی تعلیق نموده و در صورت تداوم عدم پرداخت پس از [تعداد] روز، قرارداد را فسخ و خسارات وارده را مطالبه نماید.
تبصره: تأخیر در پرداخت حق بیمه، تعهدات بیمه‌گر را تا زمان تسویه کامل بدهی به حالت تعلیق درمی‌آورد و هرگونه حادثه در این بازه زمانی تحت پوشش نخواهد بود.
ماده ۷ – پوشش‌های بیمه‌ای
۷-۱. پوشش بیمه پرتاب شامل جبران خسارات مالی ناشی از انفجار سکوی پرتاب، عدم استقرار موفق ماهواره در مدار تعیین‌شده و یا از بین رفتن کامل ماهواره در حین مراحل پرتاب و صعود می‌باشد.
۷-۲. پوشش بیمه مدارگردی شامل جبران خسارات ناشی از نقص عملکرد ترانسپوندرها یا تجهیزات اصلی ماهواره، از بین رفتن کامل ماهواره در مدار و یا کاهش غیرمتعارف عمر مفید آن به دلیل نقص فنی اثبات‌شده در طول دوره بیمه است.
تبصره: سقف تعهدات بیمه‌گر در هر یک از پوشش‌های فوق، حداکثر تا میزان سرمایه بیمه‌شده مندرج در ماده ۵ این قرارداد خواهد بود.
ماده ۸ – استثنائات و موارد خارج از پوشش بیمه
۸-۱. خسارات ناشی از جنگ، شورش، عملیات نظامی، تروریسم و بلایای طبیعی خاص، مگر آنکه الحاقیه ویژه‌ای برای پوشش این موارد صادر شده باشد، از شمول تعهدات بیمه‌گر خارج است.
۸-۲. هرگونه عیوب ذاتی ماهواره که قبل از پرتاب وجود داشته و با رعایت استانداردهای فنی قابل کشف بوده‌اند، تحت پوشش این بیمه‌نامه قرار نمی‌گیرند.
۸-۳. خسارات ناشی از سوءمدیریت، خطای انسانی در هدایت، یا عدم رعایت دستورالعمل‌های فنی و ایمنی ابلاغی از سوی سازنده ماهواره، از تعهدات بیمه‌گر مستثنی است.
۸-۴. خسارات ناشی از تغییرات عمدی در طراحی، نرم‌افزار یا عملکرد ماهواره که بدون اطلاع کتبی و اخذ موافقت بیمه‌گر صورت گرفته باشد، پوشش داده نمی‌شود.
۸-۵. خسارات ناشی از فعالیت‌های غیرقانونی، استفاده‌های غیرمجاز از ماهواره یا نقض قوانین بین‌المللی فضا توسط بیمه‌گذار، موجب سلب مسئولیت بیمه‌گر می‌گردد.
۸-۶. فرسودگی طبیعی، استهلاک تدریجی قطعات و کاهش کارایی ماهواره که ناشی از پایان عمر مفید طراحی‌شده باشد، مشمول این بیمه‌نامه نیست.
ماده ۹ – تعهدات بیمه‌گذار
۹-۱. بیمه‌گذار موظف است بر اساس اصل حسن نیت، کلیه اطلاعات فنی، عملیاتی و ریسک‌های مرتبط با ماهواره را قبل و حین قرارداد به‌طور کامل و صادقانه به بیمه‌گر اعلام نماید.
۹-۲. بیمه‌گذار متعهد است حق بیمه مقرر را در مواعد تعیین‌شده در ماده ۶ این قرارداد به طور کامل پرداخت نماید.
۹-۳. بیمه‌گذار مکلف است کلیه استانداردها، پروتکل‌های فنی و دستورالعمل‌های ایمنی مربوط به پرتاب و عملیات ماهواره را به دقت رعایت نماید.
۹-۴. در صورت وقوع هرگونه حادثه، نقص فنی یا شرایط غیرعادی، بیمه‌گذار موظف است بلافاصله و حداکثر ظرف [تعداد] ساعت موضوع را به بیمه‌گر اطلاع دهد.
۹-۵. بیمه‌گذار متعهد است تمامی مستندات، گزارش‌های فنی و داده‌های تله‌متری مورد نیاز را جهت بررسی و ارزیابی خسارت در اختیار بیمه‌گر قرار دهد و همکاری لازم را به عمل آورد.
۹-۶. هرگونه تغییر در ماهواره، مسیر پرتاب یا عملیات مدارگردی باید پیش از اجرا به اطلاع بیمه‌گر رسیده و تأییدیه کتبی اخذ گردد.
ماده ۱۰ – تعهدات بیمه‌گر
۱۰-۱. بیمه‌گر متعهد است در صورت وقوع خسارت تحت پوشش، مبلغ خسارت وارده را پس از کسر فرانشیز و بر اساس ارزیابی کارشناسان، در چارچوب سقف تعهدات پرداخت نماید.
۱۰-۲. بیمه‌گر موظف است پس از اعلام خسارت توسط بیمه‌گذار، در اسرع وقت نسبت به اعزام کارشناس یا تشکیل تیم بررسی فنی جهت ارزیابی دقیق حادثه اقدام نماید.
۱۰-۳. بیمه‌گر متعهد است کلیه اطلاعات فنی، تجاری و امنیتی بیمه‌گذار را که در طول فرآیند بیمه‌گری کسب می‌نماید، محرمانه تلقی کرده و از افشای آن به اشخاص ثالث خودداری نماید.
تبصره: بیمه‌گر مکلف است پس از تأیید نهایی میزان خسارت توسط کارشناسان مرضی‌الطرفین، مبلغ خسارت را ظرف مدت [تعداد] روز کاری به حساب بیمه‌گذار واریز نماید.
توضیحِ فیلدها:
• متن: متنِ کاملِ همان مواد، هر ماده در خطِ جدا
ماده ۱۱ – نحوه اعلام خسارت و رسیدگی به آن
۱۱-۱. بیمه‌گذار موظف است در صورت وقوع هرگونه حادثه یا نقص فنی که منجر به خسارت تحت پوشش گردد، حداکثر ظرف مدت [ ] روز کاری از زمان وقوع یا اطلاع از آن، مراتب را به‌صورت کتبی و رسمی به بیمه‌گر اعلام نماید. عدم رعایت این مهلت، در صورتی که موجب تضییع حقوق بیمه‌گر در ارزیابی دقیق خسارت گردد، می‌تواند منجر به کاهش یا سلب تعهدات بیمه‌گر شود.
۱۱-۲. بیمه‌گذار مکلف است تمامی مستندات فنی، گزارش‌های تله‌متری، داده‌های دریافتی از ایستگاه‌های زمینی و هرگونه مدارک مثبته دال بر وقوع خسارت و میزان آن را به همراه صورت‌جلسات مربوطه به بیمه‌گر ارائه نماید. بیمه‌گر حق دارد در صورت نیاز، مستندات تکمیلی یا گزارش‌های کارشناسی مستقل را از بیمه‌گذار مطالبه کند.
۱۱-۳. فرآیند ارزیابی خسارت توسط کارشناسان منتخب بیمه‌گر و با همکاری متخصصین فنی بیمه‌گذار آغاز می‌گردد تا علت دقیق حادثه و میزان خسارت وارده به ماهواره یا تجهیزات مربوطه تعیین شود. در صورت بروز اختلاف در ارزیابی، طرفین می‌توانند از نظر یک هیئت کارشناسی مرضی‌الطرفین استفاده نمایند که هزینه آن به‌صورت مساوی تقسیم خواهد شد.
۱۱-۴. بیمه‌گر متعهد است پس از تکمیل مدارک و احراز وقوع خسارت و تعیین میزان آن، حداکثر ظرف مدت [ ] روز کاری، مبلغ خسارت قابل پرداخت را به حساب بیمه‌گذار واریز نماید.
تبصره: در صورتی که خسارت ناشی از خطاهای انسانی یا نقص‌های فنی قابل پیش‌بینی باشد، بیمه‌گر می‌تواند پرداخت خسارت را تا زمان تکمیل تحقیقات فنی به تعویق اندازد.
ماده ۱۲ – فرانشیز
۱۲-۱. در هر مورد خسارت تحت پوشش این قرارداد، مبلغ [ ] درصد از کل خسارت ارزیابی‌شده یا مبلغ ثابت [ ] ریال (هر کدام که بیشتر باشد) به‌عنوان فرانشیز بر عهده بیمه‌گذار خواهد بود. بیمه‌گر تنها مازاد بر مبلغ فرانشیز را تا سقف تعهدات بیمه‌ای خود پرداخت خواهد نمود.
۱۲-۲. اعمال فرانشیز در تمامی مراحل پرتاب، استقرار در مدار و بهره‌برداری از ماهواره الزامی است و هیچ‌گونه توافقی مبنی بر حذف کامل فرانشیز بدون الحاقیه کتبی معتبر نخواهد بود.
۱۲-۳. در صورتی که خسارت وارده ناشی از تقصیر یا قصور فاحش بیمه‌گذار یا پیمانکاران وی باشد، بیمه‌گر علاوه بر کسر فرانشیز، حق پیگیری حقوقی برای جبران خسارات مازاد را برای خود محفوظ می‌دارد.
ماده ۱۳ – انتقال حقوق بیمه‌ای (Subrogation)
۱۳-۱. پس از پرداخت خسارت توسط بیمه‌گر، تمامی حقوق و دعاوی بیمه‌گذار علیه اشخاص ثالث که مسئول وقوع حادثه یا خسارت بوده‌اند، تا سقف مبلغ پرداختی به بیمه‌گر منتقل می‌گردد. بیمه‌گذار موظف است تمامی همکاری‌های لازم را جهت استیفای حقوق بیمه‌گر از اشخاص ثالث، از جمله ارائه مستندات و شهادت در مراجع قضایی، به عمل آورد.
۱۳-۲. بیمه‌گذار حق ندارد بدون موافقت کتبی بیمه‌گر، با اشخاص ثالث مسئول خسارت، مصالحه نماید یا از حق شکایت خود صرف‌نظر کند. هرگونه اقدام بیمه‌گذار که منجر به تضییع حق رجوع بیمه‌گر به مسئولین حادثه گردد، موجب مسئولیت بیمه‌گذار در برابر بیمه‌گر خواهد بود.
۱۳-۳. در صورتی که بیمه‌گر موفق به دریافت خسارت از اشخاص ثالث شود، مبالغ دریافتی پس از کسر هزینه‌های دادرسی و پیگیری، به نسبت سهم بیمه‌گر و بیمه‌گذار (در صورت وجود خسارت مازاد بر پوشش بیمه) تقسیم خواهد شد.
ماده ۱۴ – فسخ قرارداد
۱۴-۱. بیمه‌گر می‌تواند در صورت عدم پرداخت حق بیمه در مواعد مقرر، کتمان حقایق یا اظهارات خلاف واقع توسط بیمه‌گذار که در ارزیابی ریسک مؤثر بوده است، یا تشدید خطر بدون اطلاع بیمه‌گر، قرارداد را با ارسال اخطار کتبی [ ] روزه فسخ نماید.
۱۴-۲. بیمه‌گذار می‌تواند در صورت عدم ایفای تعهدات اساسی توسط بیمه‌گر یا در صورت انصراف از پرتاب ماهواره، با اعلام کتبی [ ] روزه به بیمه‌گر، قرارداد را فسخ نماید.
۱۴-۳. در صورت فسخ قرارداد، حق بیمه مدت باقی‌مانده به نسبت روزشمار به بیمه‌گذار مسترد خواهد شد، مشروط بر اینکه خسارتی تا آن زمان رخ نداده باشد. چنانچه فسخ ناشی از تقصیر بیمه‌گذار باشد، بیمه‌گر حق دارد هزینه‌های اداری و کارشناسی انجام‌شده را از مبلغ حق بیمه مسترد نشده کسر نماید.
تبصره: فسخ قرارداد تأثیری در تعهدات طرفین نسبت به خساراتی که پیش از تاریخ فسخ رخ داده است، نخواهد داشت.
ماده ۱۵ – قوه قاهره (Force Majeure)
۱۵-۱. در صورت بروز حوادث غیرمترقبه و خارج از اراده طرفین از قبیل جنگ، شورش، اعتصابات سراسری، بلایای طبیعی، تغییرات ناگهانی و قهری در قوانین فضایی بین‌المللی یا محدودیت‌های تحریمی که اجرای تعهدات این قرارداد را غیرممکن سازد، طرفین از مسئولیت عدم انجام تعهدات معاف خواهند بود.
۱۵-۲. طرفی که دچار وضعیت قوه قاهره شده است، موظف است حداکثر ظرف مدت [ ] روز کاری، مراتب را به‌صورت کتبی به طرف دیگر اطلاع دهد و مستندات مربوطه را ارائه نماید.
۱۵-۳. چنانچه وضعیت قوه قاهره بیش از [ ] روز به طول انجامد، هر یک از طرفین حق خواهند داشت با ارسال اخطار کتبی، قرارداد را بدون مسئولیت جبران خسارت فسخ نمایند. در این صورت، تسویه حساب مالی بر اساس وضعیت موجود تا زمان وقوع قوه قاهره انجام خواهد شد.
ماده ۱۶ – محرمانگی
طرفین متعهد می‌گردند کلیه اطلاعات فنی، تجاری، مالی و داده‌های حساس مربوط به ماهواره، سکوی پرتاب و جزئیات عملیاتی که در طول اجرای این قرارداد بیمه به دست می‌آورند را به عنوان اطلاعات محرمانه تلقی نمایند. بیمه‌گر و بیمه‌گذار موظف‌اند از افشای این اطلاعات به اشخاص ثالث بدون اخذ مجوز کتبی از طرف مقابل، در طول مدت قرارداد و تا [ ] سال پس از انقضای آن، خودداری ورزند. این تعهد شامل تمامی کارکنان، مشاوران، پیمانکاران و نمایندگان طرفین که به این اطلاعات دسترسی دارند نیز می‌گردد. در صورت نقض این تعهد، طرف متخلف مسئول جبران کلیه خسارات مستقیم و غیرمستقیم وارده به طرف دیگر خواهد بود. استثنای این بند، مواردی است که افشای اطلاعات به موجب حکم قطعی مراجع قضایی یا قوانین آمره کشور الزامی باشد که در این صورت، طرف افشاکننده باید بلافاصله طرف دیگر را مطلع نماید.
۱-۱۶. تمامی اسناد و مدارک حاوی اطلاعات محرمانه باید پس از پایان قرارداد یا در صورت درخواست کتبی، به مالک اصلی مسترد یا به نحو ایمن امحا گردند.
۲-۱۶. نقض تعهدات محرمانگی می‌تواند موجبات فسخ فوری قرارداد را برای طرف زیان‌دیده فراهم آورد.
تبصره: اطلاعاتی که پیش از انعقاد این قرارداد به صورت عمومی در دسترس بوده یا از طریق قانونی و مستقل توسط طرفین کسب شده باشد، مشمول این ماده نمی‌گردد.
ماده ۱۷ – حل اختلاف
کلیه اختلافات ناشی از تفسیر، اجرا یا فسخ این قرارداد بیمه، در وهله نخست از طریق مذاکره مستقیم و حسن نیت میان نمایندگان تام‌الاختیار طرفین حل و فصل خواهد شد. در صورتی که مذاکرات ظرف مدت [ ] روز کاری به نتیجه نرسد، موضوع اختلاف به شرح بندهای ذیل پیگیری می‌شود.
۱-۱۷. مذاکره و سازش: طرفین توافق می‌نمایند پیش از ارجاع به مراجع قضایی یا داوری، از طریق میانجی‌گری یا سازش‌نامه رسمی برای حل اختلاف اقدام نمایند.
۲-۱۷. داوری: در صورت عدم حصول سازش، اختلاف به داوری [یک نفر / هیئت سه نفره] داوران مرضی‌الطرفین ارجاع خواهد شد که رأی ایشان قطعی و لازم‌الاجراست. در صورت عدم توافق بر سر داور، مرجع قضایی صالح نسبت به تعیین داور اقدام خواهد نمود.
۳-۱۷. مرجع قضایی صالح: در صورتی که طرفین در این قرارداد شرط داوری را نپذیرند یا رأی داور مورد اعتراض قرار گیرد، دادگاه‌های عمومی حقوقی تهران به عنوان مرجع صالح برای رسیدگی به اختلافات تعیین می‌گردند.
تبصره: در طول مدت رسیدگی به اختلاف، طرفین موظف‌اند تعهدات غیرمحل اختلاف خود را طبق مفاد قرارداد ادامه دهند.
ماده ۱۸ – قانون حاکم
این قرارداد از هر حیث تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶ و اصلاحات بعدی آن، قانون تجارت و سایر قوانین مرتبط با فعالیت‌های فضایی و هوافضا می‌باشد. هرگونه ابهام در تفسیر مفاد این قرارداد باید با استناد به اصول حقوقی حاکم بر قراردادهای بیمه در نظام حقوقی ایران رفع گردد. در مواردی که قانون خاصی برای عملیات‌های فضایی در ایران وجود نداشته باشد، عرف تجاری بین‌المللی در صنعت بیمه فضایی (Space Insurance) به عنوان مکمل و با رعایت نظم عمومی ایران مورد استناد قرار خواهد گرفت. طرفین اقرار می‌نمایند که با آگاهی کامل از قوانین حاکم، این قرارداد را منعقد نموده‌اند.
ماده ۱۹ – نسخ قرارداد و پیوست‌ها
این قرارداد در [ ] ماده و در [ ] نسخه با اعتبار یکسان تنظیم، امضا و مبادله گردیده است. تمامی نسخه‌های این قرارداد پس از امضای طرفین، حکم واحد داشته و برای طرفین لازم‌الاجرا می‌باشد. پیوست‌های شماره [ ] تا [ ] که شامل مشخصات فنی ماهواره، گزارش‌های ارزیابی ریسک و شرایط اختصاصی بیمه‌نامه است، جزء لاینفک این قرارداد محسوب شده و همان اعتبار حقوقی متن اصلی را دارا می‌باشند. در صورت وجود هرگونه تعارض میان متن قرارداد و پیوست‌ها، مفاد متن اصلی قرارداد مقدم خواهد بود. هرگونه اصلاح یا الحاقیه به این قرارداد باید کتباً تنظیم و به امضای مجاز طرفین برسد.
ماده ۲۰ – امضاها
این قرارداد در تاریخ [ ] در شهر [ ] تنظیم و به امضای نمایندگان قانونی طرفین رسید.
بیمه‌گذار:
نام و نام خانوادگی/نام شرکت: [ ]
سمت: [ ]
مهر و امضا:
بیمه‌گر:
نام و نام خانوادگی/نام شرکت: [ ]
سمت: [ ]
مهر و امضا:
نکاتِ تنظیمِ این قرارداد
- مبنای حقوقی
- عقد بیمه (مواد ۵۱۵ تا ۵۲۵ قانون تجارت ایران) و قانون تأسیس بیمه مرکزی ایران و بیمه‌گری. با توجه به ماهیت فنی و بین‌المللی این قرارداد، تابع اصول حقوقی حاکم بر بیمه‌های دریایی و هوافضا (با رعایت مقررات آمره ایران) است.
- نکاتِ کلیدی
- ۱. تعریف دقیق «نقص عملکرد فنی» (Technical Failure) برای جلوگیری از تفسیرهای موسع. ۲. تعیین دقیق لحظه شروع و پایان پوشش بیمه‌ای (مثلاً از لحظه احتراق موتورها تا پایان عمر مفید). ۳. پیش‌بینی نحوه پرداخت خسارت (ارزی، ریالی یا ترکیبی) با توجه به نوسانات ارزی. ۴. الزام به استفاده از کارشناسان فنی مستقل و بین‌المللی برای ارزیابی خسارات فضایی. ۵. تعیین تکلیف وضعیت ماهواره پس از وقوع خسارت جزئی (آیا مالکیت لاشه متعلق به بیمه‌گر است یا خیر). ۶. رعایت مقررات بیمه اتکایی برای ریسک‌های کلان فضایی.
- بندهای پرخطر
- ۱. بند استثنائات: اگر دقیق تعریف نشود، بیمه‌گر از پرداخت خسارت به بهانه «نقص فنی ذاتی» یا «خطای انسانی» شانه خالی می‌کند. باید مرز بین خطای انسانی و ریسک‌های غیرقابل پیش‌بینی فضایی دقیقاً ترسیم شود. ۲. بند نحوه ارزیابی خسارت: به دلیل پیچیدگی فنی، اگر مرجع ارزیابی مشخص نباشد، اختلاف در میزان خسارت (Total Loss vs Partial Loss) منجر به سال‌ها دعوای حقوقی می‌شود. باید از قبل، پروتکل‌های فنی ارزیابی (Loss Adjustment) پیوست قرارداد شود. ۳. بند فورس ماژور: در صنعت فضایی، بسیاری از حوادث ممکن است به عنوان فورس ماژور تلقی شوند. باید تصریح شود که «شکست در پرتاب» یا «نقص فنی در فضا» به خودی خود فورس ماژور محسوب نمی‌شوند و بیمه‌گر باید خسارت را پوشش دهد.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
+ نمایشِ کاملِ مقدمه و توضیحاتِ پرامپت
# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد بیمه عملیات پرتاب و مدارگردی ماهواره‌ها
**۱. نقش‌دهی به هوش مصنوعی:**
شما یک وکیل متخصص در حقوق بیمه و حقوق بین‌الملل فضایی هستید. وظیفه شما تنظیم یک قرارداد بیمه عملیات پرتاب و مدارگردی ماهواره‌ها (Satellite Launch & In-Orbit Insurance Policy) است. این قرارداد باید حرفه‌ای، جامع، منطبق با قوانین جمهوری اسلامی ایران (در صورت لزوم، با در نظر گرفتن اصول حقوق تجارت بین‌الملل و رویه‌های بیمه بین‌المللی) و با لحاظ تمامی جزئیات فنی و حقوقی مربوط به این حوزه باشد. دقت در نگارش بندها، عدم ابهام و پوشش کامل ریسک‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است.
**۲. چارچوب حقوقی حاکم:**
این قرارداد تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران، به ویژه قانون بیمه مصوب ۱۳۱۶ و اصلاحات بعدی آن، قانون مدنی، قانون تجارت، قانون مسئولیت مدنی و در صورت لزوم، اصول کلی حقوق بیمه بین‌الملل و کنوانسیون‌های مرتبط با فضای ماورای جو (مانند معاهده فضای ماورای جو ۱۹۶۷، کنوانسیون مسئولیت ۱۹۷۲ و کنوانسیون ثبت ۱۹۷۵) است. ماهیت این قرارداد، عقد بیمه است که طبق قانون بیمه، عقدی لازم و رضایی است و شرایط صحت آن تابع قواعد عمومی قراردادها در قانون مدنی است. توجه به اصل غرامت در بیمه، اصل حسن نیت و لزوم اعلام دقیق اطلاعات توسط بیمه‌گذار ضروری است.
**۳. اطلاعات لازم (جاهای خالی):**
**الف. طرفین قرارداد:**
* **بیمه‌گر:**
* [[نام کامل شرکت بیمه]]
* [[شماره ثبت شرکت بیمه]]
* [[شناسه ملی شرکت بیمه]]
* [[اقامتگاه قانونی شرکت بیمه (آدرس کامل)]]
* [[شماره تلفن و فکس شرکت بیمه]]
* [[پست الکترونیک شرکت بیمه]]
* [[نام و سمت نماینده قانونی شرکت بیمه برای امضا]]
* **بیمه‌گذار:**
* [[نام کامل شرکت/سازمان بیمه‌گذار]]
* [[شماره ثبت شرکت/سازمان بیمه‌گذار]]
* [[شناسه ملی شرکت/سازمان بیمه‌گذار]]
* [[اقامتگاه قانونی شرکت/سازمان بیمه‌گذار (آدرس کامل)]]
* [[شماره تلفن و فکس شرکت/سازمان بیمه‌گذار]]
* [[پست الکترونیک شرکت/سازمان بیمه‌گذار]]
* [[نام و سمت نماینده قانونی شرکت/سازمان بیمه‌گذار برای امضا]]
**ب. موضوع بیمه (ماهواره و عملیات):**
* **مشخصات ماهواره:**
* [[نام ماهواره]]
* [[شماره سریال ماهواره]]
* [[سازنده ماهواره]]
* [[تاریخ ساخت ماهواره]]
* [[ارزش جایگزینی ماهواره (به عدد و حروف و واحد پول)]]
* [[وزن ماهواره]]
* [[نوع ماهواره (مثلاً مخابراتی، سنجش از دور، ناوبری)]]
* [[تعداد و مشخصات ترانسپوندرها/تجهیزات اصلی (مثلاً فرکانس، پهنای باند)]]
* [[عمر مفید طراحی شده ماهواره (به سال)]]
* **مشخصات پرتاب‌کننده:**
* [[نام شرکت پرتاب‌کننده]]
* [[نوع و نام پرتاب‌گر (Launch Vehicle)]]
* [[محل پرتاب (Launch Site)]]
* [[تاریخ و زمان برنامه‌ریزی شده پرتاب]]
* [[مدار هدف (Target Orbit) و پارامترهای آن (مثلاً ارتفاع، شیب)]]
* **مدت بیمه:**
* **بیمه پرتاب (Launch Insurance):**
* [[تاریخ و ساعت شروع پوشش پرتاب]]
* [[تاریخ و ساعت پایان پوشش پرتاب (مثلاً تا زمان استقرار موفق در مدار و انجام تست‌های اولیه)]]
* **بیمه مدارگردی (In-Orbit Insurance):**
* [[تاریخ و ساعت شروع پوشش مدارگردی (پس از پایان موفقیت‌آمیز پرتاب)]]
* [[تاریخ و ساعت پایان پوشش مدارگردی (مثلاً تا پایان عمر مفید طراحی شده یا تاریخ مشخص)]]
**ج. حق بیمه و نحوه پرداخت:**
* [[مبلغ کل حق بیمه (به عدد و حروف و واحد پول)]]
* [[درصد حق بیمه (مثلاً X درصد از ارزش ماهواره)]]
* [[نحوه پرداخت حق بیمه (مثلاً یکجا، اقساطی، زمانبندی اقساط)]]
* [[مهلت پرداخت حق بیمه]]
* [[شماره حساب بانکی بیمه‌گر برای واریز حق بیمه]]
**د. تعهدات و پوشش‌ها:**
* **پوشش‌های بیمه پرتاب:**
* [[درصد پوشش در صورت از بین رفتن کامل ماهواره در مرحله پرتاب]]
* [[درصد پوشش در صورت آسیب جزئی ماهواره در مرحله پرتاب]]
* [[حداکثر مبلغ تعهد بیمه‌گر برای پوشش پرتاب (به عدد و حروف و واحد پول)]]
* **پوشش‌های بیمه مدارگردی:**
* [[درصد پوشش در صورت از بین رفتن کامل ماهواره در مدار]]
* [[درصد پوشش در صورت نقص عملکرد ترانسپوندرها/تجهیزات اصلی در مدار]]
* [[درصد پوشش در صورت کاهش عمر مفید ماهواره به دلیل نقص فنی]]
* [[حداکثر مبلغ تعهد بیمه‌گر برای پوشش مدارگردی (به عدد و حروف و واحد پول)]]
* [[درصد فرانشیز (در صورت وجود) برای هر یک از پوشش‌ها (به عدد و حروف)]]
**ه. سایر اطلاعات:**
* [[مرجع حل اختلاف (دادگاه صالح یا داوری)]]
* [[تعداد نسخ قرارداد]]
* [[تعداد پیوست‌ها و نام آن‌ها (مثلاً مشخصات فنی ماهواره، برنامه پرتاب، گزارش تست‌ها)]]
**۴. ساختار کامل قرارداد:**
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
**۵. شرط‌های پیشنهادی اختیاری:**
* **شرط ۱: بیمه اتکایی (Reinsurance Clause):** در صورتی که بیمه‌گر قصد واگذاری بخشی از ریسک به بیمه‌گر اتکایی را دارد.
* **شرط ۲: پوشش مسئولیت شخص ثالث (Third-Party Liability Coverage):** در صورتی که بیمه‌گذار مایل به پوشش خسارات وارده به اشخاص ثالث ناشی از عملیات پرتاب یا سقوط ماهواره باشد.
* **شرط ۳: پوشش ریسک‌های سیاسی (Political Risk Coverage):** در صورت وجود ریسک‌های سیاسی خاص در کشور محل پرتاب یا کشور سازنده ماهواره.
* **شرط ۴: پوشش هزینه‌های بازیابی اطلاعات (Data Recovery Costs):** در صورت از بین رفتن ماهواره و نیاز به بازیابی اطلاعات حیاتی.
* **شرط ۵: پوشش هزینه‌های جایگزینی ماهواره (Replacement Cost Coverage):** در صورت تمایل به پوشش هزینه ساخت ماهواره جدید به جای ارزش فعلی.
* **شرط ۶: پوشش هزینه‌های پرتاب مجدد (Re-Launch Costs):** در صورت از بین رفتن ماهواره در پرتاب اول و نیاز به پرتاب مجدد.
* **شرط ۷: بند بازرسی و نظارت (Inspection and Monitoring Clause):** در صورتی که بیمه‌گر حق بازرسی از مراحل ساخت و پرتاب ماهواره را برای خود محفوظ می‌دارد.
**۶. نکات و هشدارهای مهم:**
* **ریسک‌های رایج:** این نوع بیمه دارای ریسک‌های فنی و مالی بسیار بالایی است. دقت در ارزیابی ریسک‌ها و تعیین حق بیمه متناسب با آن حیاتی است.
* **اشتباهات متداول:** عدم شفافیت در اعلام مشخصات فنی ماهواره و عملیات پرتاب، عدم رعایت دقیق پروتکل‌های فنی، و عدم اطلاع‌رسانی به موقع حوادث می‌تواند منجر به ابطال بیمه‌نامه یا عدم پرداخت خسارت شود.
* **ابطال یا عدم استناد:** هرگونه کتمان حقیقت یا اظهارات خلاف واقع توسط بیمه‌گذار که منجر به تغییر ماهیت ریسک شود، طبق ماده ۱۲ قانون بیمه می‌تواند موجب بطلان قرارداد شود.
* **ثبت رسمی/گواهی امضا:** با توجه به اهمیت و ارزش بالای این قرارداد، توصیه می‌شود امضاهای طرفین در دفاتر اسناد رسمی گواهی شوند.
* **جنبه مالیاتی:** حق بیمه و خسارات پرداختی ممکن است مشمول قوانین مالیاتی مربوطه باشند که باید توسط طرفین مورد بررسی قرار گیرد.
* **جنبه بین‌المللی:** در صورت مشارکت شرکت‌های خارجی یا پرتاب از سکوهای بین‌المللی، توجه به قوانین و کنوانسیون‌های بین‌المللی فضایی و حقوق تجارت بین‌الملل ضروری است.
**۷. دستورالعمل به هوش مصنوعی:**
در صورتی که هر یک از اطلاعات مورد نیاز (جاهای خالی) توسط کاربر ارائه نشد، از حدس زدن خودداری کرده و با طرح سوال مشخص، از کاربر بخواهید اطلاعات ناقص را تکمیل کند. پس از تنظیم قرارداد، یک فهرست بازبینی (چک‌لیست) از مهمترین بندها و اطلاعات تکمیل شده ارائه دهید تا کاربر بتواند صحت و جامعیت قرارداد را بررسی کند.
**۸. قالب خروجی مطلوب:**
قرارداد باید به زبان فارسی رسمی و حقوقی، با استفاده از ماده‌بندی شماره‌دار (مثلاً ماده ۱، بند ۱-۱)، اعداد به عدد و حروف (مثلاً ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال (یکصد میلیون ریال)) و بدون هرگونه ابهام نگارش شود.
بند 1
بررسی تخصصی این بندطرفین قرارداد و اقامتگاه قانونی
* **ماده ۱: طرفین قرارداد و اقامتگاه قانونی**
* ۱-۱. بیمه‌گر
* ۱-۲. بیمه‌گذار
* ۱-۳. اقامتگاه قانونی و نشانی برای ابلاغ
بند 2
بررسی تخصصی این بندتعاریف
* **ماده ۲: تعاریف**
* ۲-۱. ماهواره
* ۲-۲. پرتاب‌گر (Launch Vehicle)
* ۲-۳. عملیات پرتاب (Launch Operations)
* ۲-۴. مدار هدف (Target Orbit)
* ۲-۵. استقرار موفق در مدار (Successful In-Orbit Deployment)
* ۲-۶. عمر مفید طراحی شده (Design Life)
* ۲-۷. نقص عملکرد (Malfunction)
* ۲-۸. از بین رفتن کامل (Total Loss)
* ۲-۹. آسیب جزئی (Partial Loss)
* ۲-۱۰. حق بیمه (Premium)
* ۲-۱۱. فرانشیز (Deductible)
* ۲-۱۲. ذینفع بیمه (Beneficiary)
بند 3
بررسی تخصصی این بندموضوع قرارداد
* **ماده ۳: موضوع قرارداد**
* ۳-۱. بیمه عملیات پرتاب ماهواره [[نام ماهواره]]
* ۳-۲. بیمه مدارگردی ماهواره [[نام ماهواره]]
بند 4
بررسی تخصصی این بندمدت بیمه
* **ماده ۴: مدت بیمه**
* ۴-۱. مدت بیمه پرتاب
* ۴-۲. مدت بیمه مدارگردی
بند 5
بررسی تخصصی این بندارزش بیمه‌شده و سرمایه بیمه
* **ماده ۵: ارزش بیمه‌شده و سرمایه بیمه**
* ۵-۱. ارزش ماهواره
* ۵-۲. حداکثر تعهد بیمه‌گر
بند 6
بررسی تخصصی این بندحق بیمه و نحوه پرداخت
* **ماده ۶: حق بیمه و نحوه پرداخت**
* ۶-۱. مبلغ حق بیمه
* ۶-۲. مهلت و نحوه پرداخت
* ۶-۳. عواقب عدم پرداخت حق بیمه
بند 7
بررسی تخصصی این بندپوششهای بیمه‌ای
* **ماده ۷: پوشش‌های بیمه‌ای**
* ۷-۱. پوشش‌های بیمه پرتاب (شامل انفجار سکوی پرتاب، عدم استقرار در مدار، از بین رفتن ماهواره در حین پرتاب)
* ۷-۲. پوشش‌های بیمه مدارگردی (شامل نقص عملکرد ترانسپوندرها/تجهیزات اصلی، از بین رفتن کامل ماهواره در مدار، کاهش عمر مفید ناشی از نقص فنی)
بند 8
بررسی تخصصی این بنداستثنائات و موارد خارج از پوشش بیمه
* **ماده ۸: استثنائات و موارد خارج از پوشش بیمه**
* ۸-۱. جنگ، شورش، بلایای طبیعی خاص (در صورت عدم پوشش ویژه)
* ۸-۲. عیوب ذاتی ماهواره که قبل از پرتاب قابل کشف بوده‌اند
* ۸-۳. خسارات ناشی از سوءمدیریت یا عدم رعایت دستورالعمل‌های سازنده
* ۸-۴. خسارات ناشی از تغییرات عمدی در طراحی یا عملکرد ماهواره بدون اطلاع بیمه‌گر
* ۸-۵. خسارات ناشی از فعالیت‌های غیرقانونی یا غیرمجاز
* ۸-۶. فرسودگی طبیعی و استهلاک
بند 9
بررسی تخصصی این بندتعهدات بیمه‌گذار
* **ماده ۹: تعهدات بیمه‌گذار**
* ۹-۱. اعلام دقیق و کامل اطلاعات قبل و حین قرارداد (اصل حسن نیت)
* ۹-۲. پرداخت به موقع حق بیمه
* ۹-۳. رعایت کلیه استانداردها و دستورالعمل‌های فنی و ایمنی
* ۹-۴. اطلاع‌رسانی فوری در صورت وقوع حادثه یا نقص
* ۹-۵. ارائه مستندات و همکاری در بررسی خسارت
* ۹-۶. عدم تغییر در ماهواره یا عملیات بدون اطلاع بیمه‌گر
بند 10
بررسی تخصصی این بندتعهدات بیمه‌گر
* **ماده ۱۰: تعهدات بیمه‌گر**
* ۱۰-۱. پرداخت خسارت در چارچوب پوشش‌های بیمه‌ای
* ۱۰-۲. بررسی سریع و کارشناسی خسارت
* ۱۰-۳. حفظ محرمانگی اطلاعات بیمه‌گذار
بند 11
بررسی تخصصی این بندنحوه اعلام خسارت و رسیدگی به آن
* **ماده ۱۱: نحوه اعلام خسارت و رسیدگی به آن**
* ۱۱-۱. مهلت و شیوه اعلام خسارت
* ۱۱-۲. مدارک لازم برای اثبات خسارت
* ۱۱-۳. فرآیند ارزیابی خسارت و تعیین میزان آن
* ۱۱-۴. مهلت پرداخت خسارت توسط بیمه‌گر
بند 12
بررسی تخصصی این بندفرانشیز
* **ماده ۱۲: فرانشیز**
بند 13
بررسی تخصصی این بندانتقال حقوق بیمه‌ای (Subrogation)
* **ماده ۱۳: انتقال حقوق بیمه‌ای (Subrogation)**
بند 14
بررسی تخصصی این بندفسخ قرارداد
* **ماده ۱۴: فسخ قرارداد**
* ۱۴-۱. موارد فسخ توسط بیمه‌گر
* ۱۴-۲. موارد فسخ توسط بیمه‌گذار
* ۱۴-۳. عواقب فسخ
بند 15
بررسی تخصصی این بندقوه قاهره (Force Majeure)
* **ماده ۱۵: قوه قاهره (Force Majeure)**
بند 16
بررسی تخصصی این بندمحرمانگی
* **ماده ۱۶: محرمانگی**
بند 17
بررسی تخصصی این بندحل اختلاف
* **ماده ۱۷: حل اختلاف**
* ۱۷-۱. مذاکره و سازش
* ۱۷-۲. داوری (در صورت توافق)
* ۱۷-۳. مرجع قضایی صالح
بند 18
بررسی تخصصی این بندقانون حاکم
* **ماده ۱۸: قانون حاکم**
بند 19
بررسی تخصصی این بندنسخ قرارداد و پیوست‌ها
* **ماده ۱۹: نسخ قرارداد و پیوست‌ها**
بند 20
بررسی تخصصی این بندامضاها
* **ماده ۲۰: امضاها**