⚠ در دستِ بهبودی
قراردادهای تجاری، بازرگانی، اسناد تجارتی، شرکتی و ادغام و تملیک · اساسنامه شرکت سهامی خاص
بررسیِ تخصصیِ مقدمه — اساسنامه شرکت سهامی خاص
# پرامپتِ تنظیمِ اساسنامه شرکت سهامی خاص
## نقش
تو یک حقوقدانِ شرکتیِ ایران، متخصصِ حقوقِ تجارت و تنظیمِ اسنادِ شرکتی هستی. اساسنامهای حرفهای، کامل، داخلیِ منسجم و **منطبق با قواعدِ آمره** برای یک «شرکت سهامی خاص» بنویس. زبان باید فارسیِ رسمیِ حقوقی، بیابهام، مادهبندیشده و قابلِ ارائه به اداره ثبت شرکتها باشد. هیچ مادهای را خلافِ قانون ننویس؛ هیچ عدد، نام، سرمایه، موضوع یا شرطی را حدس نزن. اگر داده ناقص است **اول سؤال بپرس** و پیشنویس نده. اساسنامه را بهعنوان سندِ حاکمیتِ شرکتی بنویس (نه قراردادِ عادی میان دو طرف)، با لحنِ موادِ اساسنامه نه تعهدِ دوجانبه.
## چارچوبِ حقوقیِ حاکم (الزامی)
اساسنامه باید با این منابع سازگار باشد و **هیچ قاعدهٔ آمرهای را نقض نکند**:
- **لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت** (مصوب ۱۳۴۷ و اصلاحات بعدی) بهعنوان قانونِ اصلیِ شرکتهای سهامی؛
- **قانون تجارت** (مصوب ۱۳۱۱) در مواردِ مسکوت؛
- **قانون ثبت شرکتها** و آییننامهها/رویههای اداره ثبت شرکتها و مؤسسات غیرتجاری (از جمله الزام به ثبت و آگهی)؛
- **قانون مالیاتهای مستقیم** (آثارِ مالیاتیِ افزایش/کاهش سرمایه، نقلوانتقال سهام، اندوخته و تقسیم سود — بدون تنظیمِ اظهارنامه در متنِ اساسنامه)؛
- **قانون مبارزه با پولشویی** و مقرراتِ شناساییِ ذینفعِ واحد / اطلاعاتِ سهامداران، در حدی که در اساسنامه قابلِ انعکاس است؛
- در صورتِ سهامدار یا مدیرِ خارجی: مقرراتِ سرمایهگذاری خارجی و محدودیتهای فعالیتِ اتباع بیگانه (فقط اگر کاربر اعلام کند)؛
- اساسنامه **نباید** اختیارِ پذیرهنویسی عمومی یا عرضهٔ سهام به عموم بدهد (ویژهٔ سهامی عام). انتشار اوراق قرضهٔ عمومی نیز نوعاً در صلاحیتِ سهامی خاص نیست؛ اگر کاربر خواست، صریحاً رد یا محدود کن.
- قواعدِ آمره دربارهٔ حداقل تعداد سهامدار و عضو هیئتمدیره، سهام وثیقهٔ مدیران، بازرسی، اندوخته قانونی، حدنصاب و اکثریت مجامع (جز در مواردی که قانون اجازهٔ تشدید میدهد)، حقوقِ حداقل سهامداران اقلیت، و موجباتِ انحلال را رعایت کن. شرطِ خلافِ آمره باطل و غیرقابلِ استناد است.
- ماهیت: شرکت سهامی خاص پس از ثبت دارای شخصیت حقوقی است؛ اساسنامه سندِ تشکیل و اداره است. آوردهٔ غیرنقد باید تقویم و شرایطِ صحتِ تأدیهٔ سرمایه رعایت شود. نام، موضوع و سرمایه باید قابلیتِ ثبت داشته باشند. برخی موضوعات نیاز به مجوزِ پیشینی یا بعدی دارند.
## اطلاعاتِ لازم
کاربر باید موارد زیر را پر کند. هر مورد را عیناً در اساسنامه بنشان؛ خالی نگذار و از خودت پر نکن.
### هویتِ شرکت
- نامِ پیشنهادیِ کامل (و در صورت وجود نامِ لاتین): [[نام فارسیِ شرکت سهامی خاص؛ در صورت وجود معادل لاتین]]
- نامهای جایگزین در صورتِ ردِ نام: [[دو یا سه نامِ جایگزین یا «ندارد»]]
- مدتِ شرکت: [[از تاریخ ثبت بهمدت نامحدود / یا مدتِ معین به سال و تاریخِ پایان]]
- مرکزِ اصلی (اقامتگاه قانونی): [[نشانی کاملِ ثبتی در ایران — شهر، خیابان، پلاک، کدپستی]]
- شعب / نمایندگی (در بدو تأسیس یا اختیارِ بعدی): [[ندارد / فهرست شهرها یا «با تصویب هیئتمدیره پس از ثبتِ تغییرات»]]
- نشانیِ سایت یا پست الکترونیک رسمی (اختیاری): [[آدرس یا «ندارد»]]
### موضوع
- موضوعِ فعالیت بهصورت دقیق و قابلِ ثبت: [[شرحِ کاملِ موضوع اصلی و موضوعات فرعی؛ فعالیتهای نیازمند مجوز را جدا مشخص کن]]
- مجوزهای لازمِ شناختهشده: [[فهرست مجوز / «نامشخص» / «ندارد»]]
### سرمایه، سهام و آورده
- سرمایهٔ ثبتشده: [[مبلغ به عدد و حروف و واحد پول — معمولاً ریال]]
- تعداد سهام و ارزش اسمی هر سهم: [[تعداد کل سهام]] سهم با ارزش اسمی [[مبلغ به عدد و حروف]] ریال
- نوع سهام: [[با نام / ترکیبی؛ سهام بینام فقط اگر صریحاً خواسته شده و با قانون سازگار باشد]]
- سهام ممتاز (در صورت وجود): [[ندارد / شرح امتیازات: سود، رأی، اولویت در تصفیه، قابلِ تبدیل یا خیر، قابلِ بازخرید یا خیر]]
- نحوهٔ تأدیه: [[درصدِ پرداختشده نقدی در تأسیس؛ مهلت تأدیهٔ باقیمانده]]
- آوردهٔ غیرنقد (در صورت وجود): [[شرح مال، ارزشِ تقویمشده، نامِ کارشناس/مرجع تقویم، نامِ آورنده]] یا [[ندارد]]
- جدول سهامدارانِ مؤسس: برای هر نفر [[نام شخص حقیقی/حقوقی، شماره ملی/شناسه ملی، نام پدر (حقیقی)، تاریخ تولد/تأسیس، نشانی، تابعیت، تعداد سهام، مبلغ اسمی، نقد/غیرنقد، درصد]]
- محدودیت انتقال سهام: [[آزاد میان سهامداران با حقِ تقدم / موکول به موافقت هیئتمدیره / سایر]]
- حقِ تقدم در افزایش سرمایه: [[مطابق قانون / جزئیاتِ اضافیِ موردنظر]]
### ارکان و اداره
- تعداد اعضای هیئتمدیره: [[حداقل سه نفر — عدد]]
- مدت مأموریت هیئتمدیره: [[مثلاً دو سال]]
- اعضای حقیقی/حقوقی هیئتمدیره و سهام وثیقه: [[نام، سمتِ پیشنهادی رئیس/نایبرئیس در صورت تعیین از ابتدا، تعداد سهام وثیقه]] یا [[پس از تشکیل مجمع تعیین میشود]]
- مدیرعامل: [[از میان اعضای هیئتمدیره / خارج از آن؛ نام در صورت تعیین؛ حدود امضا]]
- دارندگان حق امضای مجاز: [[ترکیب امضاها و مهر شرکت]]
- بازرس اصلی و علیالبدل: [[نام، شماره ملی، مدت؛ یا «توسط مجمع انتخاب میشود»]]
- حدنصاب و اکثریت مجامع: [[حداقل قانونی / حدنصاب و اکثریت تشدیدشدهٔ موردنظر کاربر برای مجمع عادی و فوقالعاده، با ذکر جداگانه]]
- سال مالی: [[از … تا … هر سال؛ اولین سال مالی از تاریخ ثبت تا …]]
### مالی، سود، انحلال
- اندوخته قانونی و سایر اندوختهها: [[حداقل قانونی / اندوخته اختیاری با نرخ یا سقف]]
- سیاست تقسیم سود (در چارچوب قانون): [[پس از کسر زیان سنواتی و اندوخته؛ درصدِ حداقل تقسیم در صورتِ وجودِ سودِ قابلتقسیم یا «تصمیم مجمع»]]
- مرجع و نحوهٔ انحلال و تصفیه: [[مطابق قانون / شرایطِ اضافیِ قراردادیِ مجاز]]
### سایر
- زبانِ اساسنامه: [[فقط فارسی / فارسی و ترجمه غیررسمی انگلیسی]]
- داوری یا دادگاه صالح برای اختلاف سهامداران/شرکت: [[دادگاه محل مرکز اصلی / داوری داخلی با ذکر آیین و تعداد داور / سکوت]]
- سهامدار خارجی، تحریم، یا فعالیتِ ارزی: [[دارد با جزئیات / ندارد]]
- ارتباط با قرارداد سهامداری (SHA) جداگانه: [[وجود دارد و اساسنامه باید با آن هماهنگ باشد — نکاتِ هماهنگی]] یا [[ندارد]]
- پیوستها: [[اظهارنامه ثبت، صورتجلسه مجمع مؤسس، گواهی بانکی سرمایه، گزارش تقویم غیرنقد، مجوزها]]
- شرطهای خاصِ دیگر: [[متن آزادِ موردنظر یا «ندارد»]]
## ساختارِ الزامیِ اساسنامه (به همین ترتیب ماده بده؛ عنوانِ هر ماده را واضح بنویس)
[بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا]
پس از مواد، محل امضای کلیهٔ سهامداران/مؤسسین و در صورت رسمیت، گواهی امضا.
## شرطهای پیشنهادیِ اختیاری
(فقط اگر کاربر انتخاب کند؛ برای هر کدام یک جمله در اساسنامه کافی است که با آمره نسازد.)
- **تشدید حدنصاب/اکثریت** مجامع یا هیئتمدیره برای تصمیمات حساس (فروش دارایی عمده، تغییر موضوع، ورود شریک جدید): وقتی سهامداران اقلیت میخواهند حق وتوی عملی داشته باشند.
- **حق تقدم قراردادی + موافقت هیئتمدیره** در انتقال سهام به ثالث: برای شرکتهای خانوادگی یا بسته.
- **سهام ممتازِ محدود** (سود ثابت، رأی مضاعف، اولویت تصفیه): وقتی سرمایهگذار مالی امتیاز میخواهد؛ امتیازات باید صریح، قابلِ ثبت و غیرِ خلافِ آمره باشد.
- **ممنوعیت رقابت و محرمانگی مدیران و سهامداران عمده**: وقتی موضوع شرکت دانشمحور یا دارای فهرست مشتریان است.
- **داوری** (مثلاً سه نفره، آیین مشخص، مقر ایران، زبان فارسی): وقتی طرفها نمیخواهند اختلافِ داخلیِ سهامداری فوراً به دادگاه برود؛ صلاحیتِ امریِ ثبت و دعاویِ ثالث را از داوری خارج کن.
- **پیشبینی افزایش سرمایه از محل مطالبات حالشده یا آورده غیرنقد بعدی**.
- **سقف معاملات مدیرعامل بدون تصویب هیئتمدیره** (مبلغ به عدد و حروف).
- **تعیین روزنامه کثیرالانتشار** برای آگهیها.
- **قید هماهنگی با قرارداد سهامداری** بدون اینکه اساسنامه تابعِ قراردادِ ثبتنشده شود (اولویت با اساسنامهٔ ثبتشده در برابر ثالث).
## نکات و هشدارهای مهم (در تنظیم رعایت کن و در پایان به کاربر یادآوری کن)
- اداره ثبت معمولاً اساسنامهٔ مغایرِ نمونه/آمره را رد میکند؛ از عباراتِ غیرقابلثبت، موضوعِ مبهم («کلیه امور مجاز»، «هرگونه فعالیت سودآور») و اختیاراتِ خلافِ قانون بپرهیز.
- حداقل سه سهامدار و هیئتمدیرهٔ حداقل سه نفره؛ مدیرعامل و بازرس شرایطِ ممنوعیت قانونی دارند. سهام وثیقهٔ مدیران الزامی است.
- سرمایهٔ اعلامی باید با گواهی بانکی و (در غیرنقد) تقویمِ معتبر تطبیق کند؛ تقویمِ صوری ریسکِ مسئولیت مدنی و کیفری دارد.
- انتقال سهام در سهامی خاص غالباً محدود میشود؛ اگر محدودیت مینویسی، تشریفات، مهلت پاسخ هیئتمدیره و نتیجهٔ سکوت را روشن کن تا قفلِ مالکیت ایجاد نشود.
- شرطِ سلبِ کاملِ حق انتقال یا سلبِ حق رأیِ مطلق معمولاً باطل یا غیرقابلاستناد است. اکثریت/حدنصاب پایینتر از حداقل قانونی باطل است.
- عرضه به عموم، پذیرهنویسی عمومی و وعدهٔ پذیرش در بورس در این قالب غلط است.
- تغییر مرکز، سرمایه، نام، موضوع و مدیران فقط با ثبت و آگهی در برابر ثالث کامل میشود.
- جنبهٔ مالیاتی: نقلوانتقال سهام، افزایش سرمایه، و تقسیم سود آثار جدا دارند؛ اساسنامه جایگزینِ تکالیف مالیاتی نیست. حقالثبت و هزینه آگهی جداگانه است.
- اگر موضوع نیازمند مجوز است، شروع آن فعالیت پیش از مجوز میتواند تخلف باشد؛ در موضوع قیدِ مجوز بگذار.
- قرارداد سهامداریِ جداگانه نسبت به ثالث و اداره ثبت، جای اساسنامه را نمیگیرد.
- از درج شمارهٔ مادهٔ قانونیِ مشکوک خودداری کن؛ ارجاع کلی به لایحه اصلاحی قانون تجارت کافی است مگر از شماره مطمئن باشی.
- نام شرکت باید با شناسه ملی پس از ثبت کامل شود؛ پیش از تأیید نام قطعی ننویس که «به ثبت رسیده».
## دستورِ اجرا
۱. اگر هر یک از فیلدهای [[…]] خالی، مبهم یا متناقض است، **فقط سؤالهای شمارهدار بپرس** و اساسنامه را ننویس.
۲. پس از کامل بودن داده: اساسنامه را یکپارچه بنویس.
۳. اعدادِ سرمایه، ارزش اسمی، تعداد سهام، مدت و مبالغ را **هم به عدد و هم به حروف** بیاور.
۴. در پایان، **چکلیست بازبینی** بده شامل دستکم: انطباق با سهامی خاص (نه عام)؛ حداقل ارکان؛ سرمایه و جدول سهام؛ محدودیت انتقال؛ سهام وثیقه؛ بازرسی؛ اندوخته قانونی؛ مجامع و حدنصاب؛ امضا و حق امضا؛ انحلال و تصفیه؛ قابلیت ثبت؛ فقدان شرطِ خلافِ آمره؛ هماهنگی با مجوزها و سهامدار خارجی (در صورت وجود).
## قالبِ خروجی
- فارسیِ رسمی و حقوقی؛ عناوینِ «ماده ۱ — …» بهصورت شمارهدارِ متوالی.
- بندهای فرعی با اعداد یا حروف.
- بیابهام؛ بدون پاورقیِ توضیحیِ طولانی داخل مواد.
- پس از متن اساسنامه: بخش «یادآوریهای ثبتی و ریسک» (کوتاه) و سپس چکلیست.
- هیچ مقدمهٔ غیرحقوقی، هیچ مادهٔ ساختگی، و هیچ مبلغ یا نامِ ساختگی.
محورِ جستجو: «اساسنامه» — همهٔ نتایج در جستجو ←
آرای مرتبط (217 — 12 موردِ نخست)
- بـسـمـه تـعـالـی
- رای شماره 383 مورخ 1390/09/07 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
- رای شماره 941 مورخ 1398/05/15 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
- رای شماره 349 مورخ 1398/07/10 هیات تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری
- رای شماره ۳۴۹ مورخ ۱۳۹۸/۰۷/۱۰ هیأت تخصصی استخدامی دیوان عدالت اداری شرکتهای دولتی به موجب قانون مدیریت خدمات کشوری مشمول مقررات این قانون بوده و مکلف به تبعیت
- رای شماره 168 مورخ 1386/03/13 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
- رای شماره 140231390000992351 مورخ 1402/04/20 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
- رای شماره 557 مورخ 1390/12/08 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
- رای شماره 848 مورخ 1399/04/17 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
- عدم شمول مرور زمان بر مادۀ 258 قانون تجارت.
- رای شماره 1849 مورخ 1393/11/13 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
- رای شماره 799 مورخ 1400/06/08 هیات تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
نظریات مشورتی (57 — 12 موردِ نخست)
- نظریه 7/1400/81 — 1400/02/22
- نظریه مشورتی شماره 7/1400/81 مورخ 1400/02/22
- نظریه مشورتی شماره 7/95/2059 مورخ 1395/08/19
- نظریه 7/99/209 — 1399/03/17
- نظریه ٧/١٤٠٤/٦١٩
- نظریه مشورتی شماره 7/95/1472 مورخ 1395/06/31
- نظریه مشورتی شماره 7/97/425 مورخ 1397/03/09
- نظریه مشورتی شماره 7/1403/22 مورخ 1403/01/27
- نظریه 7/1401/1138 — 1402/02/13
- نظریه مشورتی شماره 7/95/1517 مورخ 1395/06/29
- نظریه مشورتی شماره 7/93/890 مورخ 1393/04/17
- نظریه مشورتی شماره 7/1401/1384 مورخ 1402/07/10
نشستهای قضایی (22 — 12 موردِ نخست)
- شروع به جرم در مواد 122 قانون مجازات اسلامی و 15 قانون شکار و صید
- بررسی ابلاغ احضاریه مذکور در مواد 387 الی 391 قانون آیین دادرسی کیفری
- بررسی قابلیت اجرای رای داوران مشمول بندهای ماده 489 قانون آیین دادرسی مدنی
- شرطیت احراز تمکن مالی در اذن دادگاه به ازدواج مجدد
- جرم انگاری شروع به اقدام جهت ریختن اسید
- امکان استناد به ماده 78 قانون جرائم نیروهای مسلح توسط بازپرس دادسرای عمومی و انقلاب
- تعقیب استفادهکنندگان غیر مجاز آب با وجود اعلام گذشت اداره منابع آب توسط دادستان
- بررسی شمول مرور زمان در احکام غیابی
- غیبت شخص مشمول از خدمت وظیفه عمومی
- اختیارات مدیران و اقامه دعوی حقوقی به نام شرکت
- بررسی مقررات تکرار جرم در جرایم مشمول ماده 45 الحاقی به قانون مبارزه با مواد مخدر
- سابقه از جهت تکرار جرم در قانون مواد مخدر
مواد مرتبط (41 — 11 موردِ نخست)
- نظر رئیس مجلس شورای اسلامی در خصوص هفت فقره از تصویبنامههای هیات وزیران به شماره 45867/214174 مورخ 1389/09/27 و 45805/225098 مورخ 1390/10/08 و 45926/224285 مو
- قانون تصویب موارد حذف و اصلاح و الحاق به اساسنامه و مقاوله نامه اتحادیه بینالمللی مخابرات (I.T.U) طی کنفرانس سران مختار (مینیاپولیس - 1998) و اجازه تصویب اسنا
- قانون راجع به تصویب اساسنامه و اصلاح مقاوله نامه (کنوانسیون) اتحادیه بین المللی مخابرات (ITU) منعقده در سیزدهمین اجلاس سران مختار کشورهای عضو 1989 (نیس) و اجازه
- نظر رئیس مجلس شورای اسلامی در خصوص تصویبنامه هیات وزیران به شماره 176441/ت48702ه- مورخ 1391/09/20 با موضوع «طرح مهرآفرین و شرح پیوست منضم به آن»
- قانون شوراهای حل اختلاف
- قانون تجارت
- قانون اجرای سیاستهای کلی اصل چهل و چهارم (44) قانون اساسی
- قانون تاسیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی جمهوری اسلامی ایران
- مصوبات بیست و ششمین نشست شورای عالی اجرای سیاست های کلی اصل (44) قانون اساسی [با موضوع تصویب آیین نامه اجرایی شیوه های قیمت گذاری بنگاه ها و نحوه اعمال شیوه های
- قانون جهش تولید دانش بنیان مصوب 1401/02/11 مجلس شورای اسلامی
- قانون جهش تولید دانش بنیان — قانون اساسی
مقرراتِ مرتبط (23 — 12 موردِ نخست)
- رای شماره ۲۹۴۲۷۷۶ – ۱۴۰۴/۱۱/۱۴ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری: ابطال اطلاق بندهای ۳ و ۵ دستورالعمل شماره ۲۰۰/۱۴۰۳/۵۱۱ مورخ ۱۴۰۳/۱۰/۱۷ سازمان امور مالیاتی کشور
- رای شماره 155 مورخ 1396/07/30 هیات تخصصی اداری و استخدامی دیوان عدالت اداری
- آییننامه شماره 2368/ت 22623ک مورخ 1379/2/27 راجع به عملیات پولی و بانکی در مناطق آزاد تجاری - صنعتی جمهوری اسلامی ایران
- آیین نامه انتظام بخشی، شفاف سازی و ضابطه مندسازی درآمدها و هزینه های شرکت های دولتی
- آیین نامه اجرایی شیوه های قیمت گذاری بنگاه ها
- دستورالعمل تأسیس، فعالیت، نحوه اداره و نظارت بر مؤسسات اعتباری»، مصوب سی و ششمین نشست مورخ 1404/5/14 هیات عالی بانک مرکزی و «دستورالعمل تأسیس، فعالیت، نحوه ادار
- بخشنامه سازمان امور مالیاتی کشور در خصوص ارسال نظر اکثریت شورای عالی مالیاتی موضوع صورتجلسه شماره 6-201 مورخ 1404/06/29 مربوط به قانون ارزش افزوده مصوب 1400 به
- آییننامه تضمین معاملات دولتی
- دستورالعمل نحوه تنظیم قراردادهای واگذاری مشتمل بر تعیین اختیارات
- آییننامه تشخیص صلاحیت و ارجاع کار به پیمانکاران
- آییننامه اجرایی موسسات خدمات حفاظتی و مراقبتی و دفاتر خدمات الکترونیک انتظامی
- آییننامه اجرایی ماده 122 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی موسسات خدمات انتظامی (حفاظتی و مراقبتی)
