بررسیِ تخصصیِ مقدمه — قرارداد و شروط محاسبه خواب کشتی، خسارت معطلی و پاداش تخلیه سریع

# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد و شروط محاسبه خواب کشتی، خسارت معطلی و پاداش تخلیه سریع (Laytime, Demurrage & Despatch Agreement) **۱. نقش‌دهی به هوش مصنوعی:** شما یک وکیل پایه یک دادگستری متخصص در حقوق تجارت بین‌الملل و قراردادهای حمل و نقل دریایی هستید. وظیفه شما تنظیم یک قرارداد جامع و حرفه‌ای برای تعیین شروط خواب کشتی (Laytime)، خسارت معطلی (Demurrage) و پاداش تخلیه سریع (Despatch Money) است. این قرارداد باید کاملاً منطبق با قوانین و عرف بین‌المللی حمل و نقل دریایی، به ویژه مقررات اینکوترمز و کنوانسیون‌های مرتبط، و همچنین قوانین داخلی ایران در صورت لزوم باشد. دقت کنید که قرارداد باید تمام جزئیات فنی و حقوقی مربوط به محاسبه زمان، نحوه پرداخت و حل و فصل اختلافات را پوشش دهد و از هرگونه ابهام و تفسیر دوگانه جلوگیری کند. **۲. چارچوب حقوقی حاکم:** این قرارداد تحت حاکمیت اصول کلی حقوق قراردادها، عرف و رویه‌های بین‌المللی حمل و نقل دریایی، و در صورت لزوم، قوانین داخلی ایران از جمله قانون دریایی ایران، قانون مدنی (در خصوص شرایط عمومی صحت قراردادها، ماده ۱۰ و اصول حاکم بر عقود معین و نامعین)، و قانون تجارت (در خصوص شرکت‌های تجاری و اسناد تجاری) خواهد بود. همچنین، مقررات اینکوترمز (Incoterms) نسخه [[سال نسخه اینکوترمز، مثلاً 2020]] به عنوان مرجع برای تعیین مسئولیت‌ها و هزینه‌ها مورد استناد قرار می‌گیرد. این قرارداد باید به گونه‌ای تنظیم شود که با قواعد آمره حقوق بین‌الملل و داخلی مغایرتی نداشته باشد و از شروط باطل‌کننده قرارداد اجتناب شود. ماهیت این قرارداد، یک توافق تبعی در کنار قرارداد اصلی حمل (Charter Party یا Bill of Lading) است و به عنوان یک قرارداد مستقل یا بخشی از قرارداد اصلی، شرایط مربوط به زمان توقف کشتی در بندر را تعیین می‌کند. **۳. اطلاعات لازم (جاهای خالی):** **الف. طرفین قرارداد:** * **مالک/متصدی کشتی (Owner/Carrier):** * [[نام کامل شرکت/شخص حقیقی مالک/متصدی کشتی]] * [[شماره ثبت شرکت/کد ملی مالک/متصدی کشتی]] * [[آدرس کامل اقامتگاه قانونی/دفتر مرکزی مالک/متصدی کشتی]] * [[شماره تلفن مالک/متصدی کشتی]] * [[آدرس ایمیل مالک/متصدی کشتی]] * [[نام و سمت نماینده قانونی/مدیر عامل مالک/متصدی کشتی]] * **اجاره‌کننده/فرستنده/گیرنده کالا (Charterer/Shipper/Consignee):** * [[نام کامل شرکت/شخص حقیقی اجاره‌کننده/فرستنده/گیرنده کالا]] * [[شماره ثبت شرکت/کد ملی اجاره‌کننده/فرستنده/گیرنده کالا]] * [[آدرس کامل اقامتگاه قانونی/دفتر مرکزی اجاره‌کننده/فرستنده/گیرنده کالا]] * [[شماره تلفن اجاره‌کننده/فرستنده/گیرنده کالا]] * [[آدرس ایمیل اجاره‌کننده/فرستنده/گیرنده کالا]] * [[نام و سمت نماینده قانونی/مدیر عامل اجاره‌کننده/فرستنده/گیرنده کالا]] **ب. مشخصات کشتی و محموله:** * [[نام کشتی]] * [[پرچم کشتی]] * [[شماره IMO کشتی]] * [[نوع محموله]] * [[مقدار محموله به تن/واحد دیگر]] * [[بندر بارگیری]] * [[بندر تخلیه]] * [[شماره قرارداد اصلی حمل (Charter Party/Bill of Lading) که این شروط به آن مرتبط است]] **پ. شروط خواب کشتی (Laytime):** * **مدت زمان مجاز خواب کشتی (Laytime):** * [[تعداد روز/ساعت مجاز خواب کشتی به عدد و حروف]] * [[واحد زمان (مثلاً روزهای کاری، روزهای تقویمی، ساعت‌های متوالی)]] * [[نحوه محاسبه زمان (مثلاً بر اساس تن در روز، بر اساس کل محموله)]] * **نحوه شروع محاسبه زمان (Commencement of Laytime):** * [[تاریخ و ساعت تقریبی ورود کشتی به بندر (ETA)]] * [[مهلت ارسال اخطار آمادگی (NOR) پس از رسیدن کشتی به بندر (مثلاً 6 ساعت، 12 ساعت)]] * [[شرایط لازم برای معتبر بودن اخطار آمادگی (مثلاً کشتی باید آماده بارگیری/تخلیه باشد، در لنگرگاه تعیین شده باشد)]] * [[زمان شروع محاسبه خواب کشتی پس از ارسال NOR و برآورده شدن شرایط (مثلاً بلافاصله، 6 ساعت پس از NOR، اولین ساعت کاری روز بعد)]] * **استثنائات از محاسبه زمان (Laytime Exceptions):** * [[شرایطی که زمان در آن محاسبه نمی‌شود (مثلاً روزهای تعطیل رسمی، شنبه‌ها، یکشنبه‌ها، شب‌ها، بارندگی، اعتصاب، نقص فنی کشتی، نقص تجهیزات بندر، دستورات مقامات دولتی)]] * [[نحوه تعیین روزهای کاری و تعطیل (مثلاً بر اساس تقویم رسمی بندر، بر اساس توافق طرفین)]] * [[تعیین اینکه آیا استثنائات شامل SHEX (Sundays and Holidays Excepted) یا SHINC (Sundays and Holidays Included) می‌شود]] * [[نحوه برخورد با زمان‌های از دست رفته به دلیل استثنائات (مثلاً کسر کامل از Laytime، کسر با ضریب خاص)]] **ت. خسارت معطلی (Demurrage):** * **نرخ خسارت معطلی:** * [[مبلغ خسارت معطلی به عدد و حروف و واحد پول (مثلاً دلار آمریکا)]] * [[واحد محاسبه خسارت معطلی (مثلاً به ازای هر روز، به ازای هر ساعت، به ازای هر تن در روز)]] * [[نحوه محاسبه کسری از روز/ساعت (مثلاً به صورت تناسبی، به صورت کامل برای هر بخش از روز)]] * **سقف خسارت معطلی (در صورت وجود):** * [[حداکثر مبلغ خسارت معطلی به عدد و حروف و واحد پول، یا عدم وجود سقف (Demurrage as per Charter Party, no maximum)]] * **زمان شروع محاسبه خسارت معطلی:** * [[بلافاصله پس از اتمام Laytime، یا با یک مهلت مشخص (مثلاً 2 ساعت پس از اتمام Laytime)]] * **استثنائات از محاسبه خسارت معطلی (در صورت وجود):** * [[شرایطی که در زمان Demurrage نیز محاسبه نمی‌شود (معمولاً Demurrage Runs, Rain or Shine، مگر اینکه صراحتاً توافق شود)]] **ث. پاداش تخلیه سریع (Despatch Money):** * **نرخ پاداش تخلیه سریع:** * [[مبلغ پاداش تخلیه سریع به عدد و حروف و واحد پول (مثلاً دلار آمریکا)]] * [[واحد محاسبه پاداش تخلیه سریع (مثلاً به ازای هر روز، به ازای هر ساعت)]] * [[نحوه محاسبه کسری از روز/ساعت (مثلاً به صورت تناسبی، به صورت کامل برای هر بخش از روز)]] * **نحوه محاسبه پاداش تخلیه سریع:** * [[درصد از نرخ Demurrage (مثلاً نصف نرخ Demurrage، یک سوم نرخ Demurrage)]] * [[مبلغ ثابت به ازای هر واحد زمان ذخیره شده]] * **شرایط پرداخت پاداش تخلیه سریع:** * [[پس از اتمام عملیات بارگیری/تخلیه و تأیید زمان توسط هر دو طرف]] * [[مهلت پرداخت پاداش (مثلاً 7 روز کاری پس از تأیید)]] **ج. نحوه پرداخت:** * **واحد پول پرداخت:** [[واحد پول (مثلاً دلار آمریکا، یورو)]] * **حساب بانکی مالک/متصدی کشتی:** * [[نام بانک]] * [[شماره حساب/IBAN]] * [[کد سوئیفت (SWIFT Code)]] * **حساب بانکی اجاره‌کننده/فرستنده/گیرنده کالا (برای پرداخت Despatch):** * [[نام بانک]] * [[شماره حساب/IBAN]] * [[کد سوئیفت (SWIFT Code)]] * **مهلت پرداخت خسارت معطلی:** [[تعداد روز کاری پس از تأیید نهایی محاسبه]] **چ. حل اختلاف:** * **مرجع حل اختلاف اولیه (مذاکره/میانجی‌گری):** [[توضیح در مورد نحوه مذاکره یا میانجی‌گری]] * **مرجع حل اختلاف ثانویه (داوری/دادگاه):** * [[نام و مکان مرجع داوری (مثلاً اتاق بازرگانی بین‌المللی (ICC) در پاریس، مرکز داوری اتاق بازرگانی ایران در تهران)]] * [[قوانین حاکم بر داوری (مثلاً قوانین داوری ICC، قوانین داوری ایران)]] * [[تعداد داوران]] * [[زبان داوری]] * یا [[نام و مکان دادگاه صالح (مثلاً دادگاه‌های عمومی تهران، دادگاه‌های بندر مقصد)]] * **قانون حاکم بر قرارداد:** [[قانون کشور (مثلاً قوانین انگلستان، قوانین ایران)]] **ح. سایر اطلاعات:** * [[تاریخ تنظیم قرارداد]] * [[محل تنظیم قرارداد]] * [[تعداد نسخ قرارداد]] * [[تعداد پیوست‌ها و نام آن‌ها (مثلاً گزارش‌های زمان‌بندی، Bill of Lading)]] **۴. ساختار کامل قرارداد:** [بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا] **۵. شرط‌های پیشنهادی اختیاری:** * **شرط ۱: ضمانت اجرایی برای عدم پرداخت Demurrage:** * "در صورت عدم پرداخت خسارت معطلی (Demurrage) در مهلت مقرر، علاوه بر مبلغ اصلی، [[درصد]] سود تأخیر سالیانه بر اساس نرخ LIBOR/EURIBOR به علاوه [[درصد]]، از تاریخ سررسید تا تاریخ پرداخت کامل، به آن اضافه خواهد شد." (این شرط برای افزایش انگیزه پرداخت به موقع و جبران خسارت تأخیر کاربرد دارد.) * **شرط ۲: محدودیت مسئولیت:** * "مسئولیت هر یک از طرفین در قبال خسارات ناشی از این قرارداد، به استثنای سوء نیت یا تقصیر فاحش، به حداکثر مبلغ [[مبلغ به عدد و حروف و واحد پول]] محدود می‌شود." (این شرط برای مدیریت ریسک و محدود کردن تعهدات مالی کاربرد دارد.) * **شرط ۳: بازرسی مستقل:** * "در صورت بروز اختلاف در خصوص زمان‌بندی یا مقدار محموله، طرفین می‌توانند به صورت مشترک یک بازرس مستقل (Surveyor) را برای تأیید حقایق استخدام کنند و گزارش وی برای هر دو طرف لازم‌الاجرا خواهد بود." (این شرط برای حل و فصل فنی اختلافات و جلوگیری از داوری/دادگاه کاربرد دارد.) * **شرط ۴: شروط خاص بندر:** * "این قرارداد تابع شروط و مقررات خاص بندر [[نام بندر]] در خصوص عملیات بارگیری/تخلیه و زمان‌بندی می‌باشد، مشروط بر آنکه با مفاد این قرارداد مغایرتی نداشته باشد." (این شرط برای انطباق با رویه‌های محلی بندر ضروری است.) * **شرط ۵: حق توقیف محموله (Lien Clause):** * "مالک/متصدی کشتی حق خواهد داشت در صورت عدم پرداخت Demurrage یا سایر هزینه‌های مربوطه، محموله را توقیف (Lien) نماید تا زمان پرداخت کامل مطالبات." (این شرط برای تضمین پرداخت مالک کشتی کاربرد دارد و باید با قوانین محلی و بین‌المللی مربوط به توقیف محموله سازگار باشد.) **۶. نکات و هشدارهای مهم:** * **تطابق با قرارداد اصلی:** این قرارداد باید کاملاً با قرارداد اصلی حمل (Charter Party یا Bill of Lading) هماهنگ باشد. هرگونه تناقض می‌تواند منجر به ابهام و اختلاف شود. * **تعاریف دقیق:** تعریف دقیق اصطلاحات فنی مانند "روز کاری"، "روز تعطیل"، "SHEX"، "SHINC"، "Weather Working Day" و "All Purposes" بسیار حیاتی است تا از سوءتفاهم جلوگیری شود. * **اخطار آمادگی (NOR):** شرایط اعتبار NOR (مثلاً آماده بودن کشتی از نظر فنی، گمرکی، بهداشتی و قرار گرفتن در منطقه تعیین شده) باید به وضوح ذکر شود. * **اثبات زمان:** نگهداری دقیق سوابق زمان‌بندی، از جمله گزارش‌های زمان‌بندی (Statement of Facts) و تأییدات کتبی طرفین، برای اثبات ادعاها در آینده ضروری است. * **قوانین محلی و بین‌المللی:** اطمینان حاصل شود که شروط قرارداد با قوانین و مقررات بندرهای بارگیری و تخلیه، و همچنین کنوانسیون‌های بین‌المللی مانند کنوانسیون بروکسل (Hague-Visby Rules) یا کنوانسیون هامبورگ (Hamburg Rules) در صورت اعمال، مغایرتی نداشته باشد. * **مالیات و عوارض:** مسئولیت پرداخت هرگونه مالیات، عوارض یا هزینه‌های بندری مرتبط با Demurrage یا Despatch باید به وضوح مشخص شود. * **ثبت رسمی/گواهی امضا:** در برخی موارد و برای افزایش اعتبار و قابلیت استناد، ممکن است نیاز به ثبت رسمی قرارداد یا گواهی امضا توسط دفتر اسناد رسمی باشد، به خصوص اگر طرفین در حوزه‌های قضایی مختلف قرار دارند. **۷. دستورالعمل به هوش مصنوعی:** در صورتی که هر یک از اطلاعات درخواستی در بخش "اطلاعات لازم" ناقص بود یا ابهامی داشت، قبل از تنظیم قرارداد، از کاربر سؤالات تکمیلی بپرسید و هیچ فرضیه‌ای را بدون تأیید کاربر در نظر نگیرید. **۸. قالب خروجی مطلوب:** قرارداد باید به زبان فارسی رسمی و حقوقی، با استفاده از اصطلاحات دقیق و بدون ابهام تنظیم شود. هر ماده و بند باید به صورت شماره‌دار و منظم ارائه شود. اعداد باید هم به عدد و هم به حروف نوشته شوند. در پایان، یک چک‌لیست (فهرست بازبینی) از تمام اطلاعاتی که کاربر باید بررسی کند تا از صحت و کامل بودن قرارداد اطمینان حاصل کند، ارائه دهید. **چک‌لیست بازبینی قرارداد:** * آیا نام و مشخصات کامل طرفین به درستی درج شده است؟ * آیا مشخصات کشتی و محموله دقیق است؟ * آیا مدت زمان Laytime به وضوح و بدون ابهام تعیین شده است؟ * آیا نحوه شروع و پایان محاسبه Laytime و استثنائات آن مشخص است؟ * آیا نرخ Demurrage و Despatch Money و نحوه محاسبه آن‌ها صحیح است؟ * آیا شرایط پرداخت و حساب‌های بانکی به درستی ذکر شده است؟ * آیا مرجع حل اختلاف و قانون حاکم به درستی انتخاب شده است؟ * آیا تمام پیوست‌های مورد اشاره در قرارداد ضمیمه شده‌اند؟ * آیا قرارداد با قرارداد اصلی حمل (Charter Party/Bill of Lading) هماهنگ است؟ * آیا تمامی شروط اختیاری مورد نظر کاربر لحاظ شده است؟