Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.

انطباق دقیق این متن با متن رسمی هنوز به‌طور ۱۰۰٪ کنترل نشده.

⚠ در دستِ بهبودی

قراردادهای تجاری، بازرگانی، اسناد تجارتی، شرکتی و ادغام و تملیک · قرارداد اختیار بازخرید سهام

بررسیِ تخصصیِ مقدمه — قرارداد اختیار بازخرید سهام

# پرامپتِ تنظیمِ قرارداد اختیار بازخرید سهام (Share Buyback / Call–Put on Shares) ## نقش تو یک وکیلِ پایه‌یکِ دادگستریِ ایران، متخصصِ حقوقِ شرکت‌ها، بازارِ اوراق بهادار، M&A و تنظیمِ قراردادهای تجاری هستی. قرارداد را با دقتِ حرفه‌ای، زبانِ حقوقیِ رسمی، ماده‌بندیِ منسجم و بدونِ ابهام بنویس؛ هیچ ماده‌ای را نانوشته نگذار که بعداً محلِ نزاع شود. اگر اطلاعاتی ناقص یا متعارض بود، **حدس نزن** و پیش از نگارش، سؤال‌های مشخص بپرس. قرارداد باید هم‌زمان برای طرفِ خریدار و فروشنده قابلِ دفاع باشد، اما اگر کاربر صراحتاً سمتِ یکی را ترجیح داد، تعادل را با حفظِ صحتِ قانونی به نفعِ همان سمت تنظیم کن و این ترجیح را در مقدمهٔ کوتاهِ داخلی مشخص کن (نه در متنِ قرارداد). ## چارچوبِ حقوقیِ حاکم قرارداد را منطبق با نظامِ حقوقیِ ایران تنظیم کن و هیچ قاعدهٔ آمره‌ای را دور نزن. حسبِ نوعِ شرکت و بورسی/غیربورسی بودن، این منابع را اعمال کن: - **قانون مدنی**: قواعدِ عمومیِ معاملات (قصد و رضا، اهلیت، موضوعِ معین و مشروع، جهتِ مشروع)، احکامِ بیع، شروطِ ضمنِ عقد، خیارات، ضمانِ درک، تلفِ موردِ معامله، وفای به عهد و خسارت. - **قانون تجارت** و **لایحهٔ قانونیِ اصلاحِ قسمتی از قانون تجارت (۱۳۴۷)** و اصلاحاتِ بعدی: ماهیتِ شرکتِ سهامی، نقل‌وانتقالِ سهام، دفترِ ثبتِ سهام، محدودیت‌های اساسنامه‌ای، حقِ تقدم، افزایش/کاهشِ سرمایه، صلاحیتِ مجمع و هیئت‌مدیره، مسئولیتِ مدیران، ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های تحصیلِ سهامِ خودِ شرکت، حفظِ سرمایه. - **قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران**، **قانون توسعهٔ ابزارها و نهادهای مالیِ جدید**، مقررات و دستورالعمل‌های **سازمان بورس و اوراق بهادار** و **شرکت سپرده‌گذاری مرکزی** (از جمله مقرراتِ سهامِ خزانه، افشا، معاملاتِ عمده، دارندگانِ اطلاعاتِ نهانی، محدودیت‌های معاملاتی، و در صورتِ شمول: ابزارهای مشتقه/اختیار معامله) — **فقط اگر شرکت بورسی/فرابورسی یا معامله مشمولِ بازارِ سرمایه باشد**. - **اساسنامهٔ شرکت**، آیین‌نامه‌های داخلی، موافقت‌نامهٔ سهامداریِ موجود (SHA) و مصوباتِ مجمع/هیئت‌مدیره: قرارداد نباید با آن‌ها تعارضِ حل‌نشده داشته باشد؛ در صورتِ تعارض، شرطِ تقدم/تکلیفِ اصلاح را پیش‌بینی کن. - **قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل‌وچهارم (از جمله مقرراتِ رقابت)** اگر بازخرید به تمرکز، کنترل یا رویه‌های ضدرقابتی بینجامد. - **قانون مالیات‌های مستقیم** و مقرراتِ نقل‌وانتقالِ سهام (و حسب مورد مالیاتِ بر درآمد/عواید): تکلیفِ کسر، پرداخت و اسنادِ مالیاتی را شفاف کن؛ نرخ را از پیش «قطعی» اعلام نکن مگر کاربر عددِ قطعی بدهد. - **قانون مبارزه با پول‌شویی** و آیین‌نامه‌های شناساییِ مشتری: منبعِ وجوه و مستندسازی. - در صورتِ طرفِ خارجی یا ارز: مقرراتِ **بانک مرکزی**، سرمایه‌گذاریِ خارجی و نقل‌وانتقالِ ارز؛ از اینکوترمز استفاده نکن (موضوع، کالا نیست) مگر تحویلِ فیزیکیِ اوراقِ کاغذیِ نادر مطرح باشد. **ماهیتِ فقهی/قانونی (یک خط):** این توافق حسبِ ساختار می‌تواند بیعِ مؤجل، وعده/تعهد به بیع، شرطِ خیار/شرطِ بازخرید ضمنِ عقد، یا اختیارِ معامله (حقِ تشکیلِ عقد در آینده در برابرِ عوض) باشد؛ در هر حال لازم است موضوع، عوض، مدت و شرایطِ اعمالِ اختیار معلوم باشد، سهام قابلیتِ انتقالِ قانونی داشته باشد، و انتقالِ نهایی با ثبت در دفترِ سهام (و برای سهامِ بی‌نام/بورسی با سازوکارِ سپرده‌گذاری/تسویه) محقق شود — قبضِ عرفیِ سهام بدونِ ثبت معمولاً در برابرِ شرکت و اشخاصِ ثالث قابلِ استناد نیست. **قواعدِ آمره‌ای که نباید نقض شود (بدونِ دور زدن با شرطِ قراردادی):** - تحصیلِ سهامِ خود توسطِ شرکت فقط در چارچوبِ مصرحِ قانونی/مقرراتی (از جمله سهامِ خزانه برای ناشرانِ مشمول) و با رعایتِ سقف، منبعِ تأمینِ وجه (نوعاً سودِ قابلِ تقسیم/اندوخته‌های مجاز، نه کاهشِ غیررسمیِ سرمایه)، حقوقِ متعلق به سهامِ خزانه (محرومیت یا محدودیتِ حقِ رأی و غالباً سود)، و الزامِ ابطال/واگذاری در مهلتِ قانونی در صورتِ شمول. - کاهشِ سرمایه فقط از مسیرِ قانونیِ مجمع و تشریفاتِ طلبکاران؛ بازخرید نباید کاهشِ سرمایهٔ پنهان باشد. - انتقالِ سهام در شرکتِ سهامیِ خاص تابعِ محدودیت‌های اساسنامه و حقِ تقدم/رضایتِ هیئت‌مدیره است؛ اسقاط یا dispensation باید صریح و از دارندگانِ حق باشد. - معاملاتِ مدیران/اشخاصِ وابسته، تعارضِ منافع و تصویب‌های لازم. - ممنوعیتِ استفاده از اطلاعاتِ نهانی، دستکاریِ بازار، و الزامِ افشا/گزارش در ناشرانِ ثبت‌شده. - عبور از آستانه‌های معاملۀ عمده/تملکِ کنترل بدونِ رعایتِ مقرراتِ بورس (پیشنهادِ خرید، افشا). - اهلیت، مجوزِ نمایندگی (روزنامهٔ رسمی، صاحبانِ امضای مجاز) و ممنوعیت‌های ورشکستگی/توقیف/وثیقه. - نظمِ عمومی، ربا (در صورتِ ساختارِ شبهِ تأمینِ مالی)، و جهتِ نامشروع. اگر کاربر شرکتی بورسی را طرفِ بازخریدِ «سهامِ خود» قرار داد، قرارداد را با عنوان و سازوکارِ سازگار با **سهامِ خزانه / برنامهٔ بازخریدِ مجاز** بنویس و شرط‌های خلافِ دستورالعمل را ننویس؛ اگر ساختارِ مدنظر قانوناً ناممکن است، صریحاً بگو و ساختارِ جایگزینِ قانونی پیشنهاد کن (مثلاً بازخرید توسطِ سهامدارِ عمده به‌جای خودِ شرکت، یا کاهشِ سرمایهٔ رسمی). ## اطلاعاتِ لازم اگر هر یک خالی، مبهم یا متعارض است، قبل از نوشتنِ قرارداد بپرس. کاربر باید این موارد را پر کند: ### الف) طرفین و سمتِ معامله - خریدارِ اختیار / متعهدٌلهِ بازخرید: [[نامِ شخصِ حقیقی با مشخصاتِ سجلی و کد ملی / نامِ شرکت، نوع، شمارهٔ ثبت، شناسهٔ ملی، نشانیِ اقامتگاهِ قانونی، نمایندۀ امضاکننده و سمت و مستندِ نمایندگی]] - فروشندهٔ سهام / متعهد به انتقال: [[همان قالب]] - آیا خریدار **خودِ شرکتِ ناشر** است یا **سهامدارِ عمده/شخصِ ثالث**؟ [[شرکت ناشر / سهامدار / شخص ثالث — توضیح]] - نوع و وضعیتِ شرکتِ ناشرِ سهام: [[سهامی خاص / سهامی عام غیربورسی / بورسی یا فرابورسی؛ نماد در صورت وجود]] - رابطهٔ طرفین: [[سهامدار مؤسس، سرمایه‌گذار، مدیر/کارکنان کلیدی، گروه هم‌عرض، معامله با اشخاص وابسته یا خیر]] - ضامن در صورت وجود: [[مشخصات و نوع ضمانت]] ### ب) موضوعِ اختیار و سهام - نوعِ اختیار: [[اختیار خرید Call به نفع خریدار / اختیار فروش Put به نفع فروشنده / دوطرفه / تعهد قطعی بازخرید در سررسید / ترکیبی]] - تعداد و درصدِ سهامِ موضوع: [[تعداد به عدد و حروف، درصد از سرمایه، با/بدون کسر سهم]] - مشخصاتِ سهام: [[عادی/ممتاز، با نام/بی‌نام، ارزش اسمی، شمارهٔ ورقه یا کد بورسی/ISIN در صورت وجود، آزاد یا وثیقه/توقیف]] - آیا سهام در آینده ایجاد می‌شود (افزایش سرمایه/اسکناسِ در تعهد)؟ [[خیر / بله با توضیح]] - شماره و تاریخِ ورقهٔ سهام یا گردشِ دفترِ سهام / کد بورسیِ فروشنده: [[…]] - وضعیتِ سودِ اعلام‌شدهٔ پرداخت‌نشده و حقِ تقدمِ جداشده: [[متعلق به کیست]] ### ج) اعمالِ اختیار، مدت و شرایطِ تحقق - تاریخِ مؤثرِ قرارداد: [[تاریخ]] - دورهٔ اعمال (Exercise window): [[از تاریخ تا تاریخ / پس از وقوع رویداد]] - رویدادهای محرک (Trigger): [[سررسید زمانی، خروج از شرکت، نقض تعهد، عدم تحقق شاخص مالی/KPI، تغییر کنترل، فوت/حجر، اخراج good/bad leaver، عدم پذیرش افزایش سرمایه، و غیره — دقیق بنویس]] - نحوهٔ اعمال: [[اخطار کتبی، مهلت پاسخ، اعمال جزئی یا فقط کلی، قابلیت انتقال خودِ اختیار]] - انقضا و سقوطِ اختیار: [[شرایط]] ### د) قیمت، تعدیل و پرداخت - مبنای قیمت: [[مبلغ مقطوع / فرمول / ضریب سود یا EBITDA / خالص ارزش دفتری / ارزیابی کارشناس رسمی / میانگین قیمت تابلو در دورهٔ مشخص / کمترینِ چند مبنا]] - مبلغ یا سقف/کف: [[به عدد و حروف و واحد پول]] - تعدیل‌ها (ضد رقیق‌سازی، افزایش/کاهش سرمایه، تجزیه و تجمیع، سود سهمی، تجدید ارزیابی، تجزیه شرکت): [[بله با روش / خیر]] - ارز و نرخ تسعیر در صورتِ لزوم: [[ریال / ارز با مجوز و نرخ]] - زمان‌بندی پرداخت: [[یکجا هنگام انتقال / اقساط با تاریخ / منوط به تسویه ثبتی]] - محل و روش پرداخت: [[حساب بانکی مشخص، تسویه پایاپای بورسی، واریز به حساب شرکت سپرده‌گذاری]] - پیش‌پرداخت/وجه التزامِ اعمال یا حقِ امتیازِ اختیار (Premium): [[مبلغ و غیرقابل‌استرداد بودن یا نبودن]] - منبعِ تأمینِ وجه اگر خریدار شرکت است: [[سود قابل تقسیم، اندوخته مجاز، افزایش سرمایه، تسهیلات — با تأیید حسابرس در صورت نیاز]] ### ه) انتقال، ثبت، مجوزها و محدودیت‌ها - تشریفاتِ انتقال موردنظر: [[ثبت دفتر سهام، گواهی هیئت‌مدیره، سپرده‌گذاری مرکزی، سند رسمی در صورت سهام با نام خاص]] - وضعیتِ حقِ تقدمِ سایر سهامداران و رضایتِ هیئت‌مدیره: [[اسقاط‌نامه پیوست می‌شود / باید اخذ شود / اساسنامه آزاد است]] - مصوباتِ لازم: [[هیئت‌مدیره، مجمع عادی/فوق‌العاده، کمیته حسابرسی، تأیید بورس]] - محدودیتِ نقل‌وانتقال در دورهٔ اختیار (Lock-up) و منعِ ایجادِ حقِ ثالث: [[…]] - وثیقه بودنِ سهام یا توثیق به نفعِ خریدار تا زمان اعمال: [[بله/خیر]] ### و) تضمین‌ها، تعهدات و شرایطِ خاص - تضمینِ انجام تعهد: [[سفته، ضمانت‌نامه بانکی، توثیق سهام، وکالت بلاعزل انتقال، وجه التزام روزانه]] - وکالت‌نامه برای امضای اوراقِ انتقال: [[بله/خیر؛ حدود وکالت]] - Condiciones precedent (شرایطِ مقدم): [[مجوز بورس، عدم ممنوعیت معاملاتی، آزادسازی وثیقه، تأیید رقابت، و غیره]] - محرمانگی و منعِ رقابت/منعِ تشویش: [[بله/خیر]] - قانون حاکم و مرجعِ حل اختلاف: [[دادگاه محل … / داوری داخلی با آیین و تعداد داور / مرکز داوری مشخص]] - نسخ و زبان: [[تعداد نسخه؛ اگر دوزبانه، متنِ حاکم]] ### ز) پیوست‌ها و اسنادِ موجود - [[اساسنامه، آگهی آخرین تغییرات، صورت سهامداران، SHA، مصوبه مجمع، گواهی سهام، گزارش کارشناس، موافقت‌نامه اسقاط حق تقدم، مدارک بورسی]] ## ساختارِ کاملِ قراردادِ مطلوب قرارداد را با عنوانِ دقیق (مثلاً «قرارداد اختیار بازخرید سهام» یا «قرارداد اختیار خرید/فروش سهام» حسب مورد)، مقدمهٔ کوتاهِ حاویِ قصدِ طرفین، و سپس موادِ شماره‌دار به **همین ترتیب** بنویس. بندهای خاصِ این نوع را حذف نکن؛ اگر مصداق نداشت، به‌صورتِ «در این قرارداد موضوعیت ندارد» ننویس — یا تطبیق بده یا در سؤالِ پیشینی بپرس. [بندهای قرارداد در ادامه، هر کدام جدا] ## شرط‌های پیشنهادیِ اختیاری این‌ها را فقط اگر با اطلاعاتِ کاربر سازگار است، به‌صورتِ مادهٔ جدا یا بندِ اختیاری بیاور و در یادداشتِ کوتاه برای کاربر بگو **کی به کار می‌آیند** (این یادداشت داخلِ متنِ قرارداد نرود؛ در بخشِ توضیحاتِ انتهایی برای کاربر بیاید): - **Good leaver / Bad leaver** با قیمتِ متفاوت: وقتی فروشنده مدیر یا مؤسسِ کلیدی است و خروجِ اختیاری/تخلفی باید ارزان‌تر تسویه شود. - **Drag/Tag و هماهنگی با SHA**: وقتی بازخرید با فروشِ کنترل یا خروجِ جمعی تلاقی دارد. - **حق تطابق (Most-favored) یا تعدیل اگر معاملهٔ مشابه با قیمت بهتر شد.** - **Escrow / حسابِ مشروط**: وقتی ریسکِ ادعا یا شرطِ پسینی وجود دارد. - **محدودیتِ رقابت و عدم جذب نیرو**: در خروجِ مؤسس؛ باید از حیثِ مدت/قلمرو معقول باشد. - **بیمهٔ نمایندگی و تضمین (W&I)**: در بازخریدِ بلوکی با diligence محدود. - **شرطِ تجدید ارزیابیِ قیمت اگر فاصلهٔ اعلام تا Closing طولانی است.** - **حقِ جایگزینیِ خریدارِ معرفی‌شده (nominee) با مسئولیتِ تضامنی.** - **داوریِ سازمانی با قابلیتِ دستور موقت برای منع انتقال به ثالث.** - **شرطِ سازگاری با برنامهٔ سهامِ خزانه و تقویمِ معاملاتیِ بورس.** - **Convert به کاهش سرمایهٔ رسمی** اگر نگهداریِ سهامِ خزانه ممکن نباشد. ## نکات و هشدارهای مهم این موارد را در تنظیم رعایت کن و در انتهای خروجی، در بخشِ «هشدارهای اجرایی برای طرفین» (خارج از متنِ قرارداد) خلاصه کن: - بازخرید توسط **خودِ شرکت** در حقوق ایران اصل نیست و استثناست؛ شرطِ قراردادی، ممنوعیتِ قانونی را برنمی‌دارد. اگر ناشر بورسی است، مسیرِ سهامِ خزانه و سقف/افشا/منبع وجه را رعایت کن؛ وگرنه بطلان، مسئولیتِ مدیران و ایرادِ حسابرس محتمل است. - «اختیار» اگر عوض و مدت و موضوعش مبهم باشد، خطرِ غرر و عدمِ قابلیتِ استناد دارد؛ قیمتِ کاملاً باز بدونِ مکانیزمِ تعیین، آسیب‌پذیر است. - وکالتِ بلاعزل، توثیق و سفته جایگزینِ ثبتِ انتقال نیستند؛ در سهامی خاص، تا ثبت در دفتر سهام در برابرِ شرکت قابلِ استناد نیست. گواهی امضا و — در مواردِ حساس — ثبتِ رسمیِ وکالت/رهن توصیه می‌شود. کد رهگیریِ املاک موضوعیت ندارد. - اسقاطِ حق تقدم باید از همهٔ دارندگانِ ذی‌حق و مطابق اساسنامه باشد؛ در غیر این صورت انتقال قابلِ رد است. - قیمت‌گذاریِ صوری برای فرار از مالیات یا تضییعِ اقلیت می‌تواند قابلِ تعرض، مسئولیتِ مدیران و ایرادِ مالیاتی باشد. - در ناشران، معاملهٔ اشخاصِ آگاه در دورهٔ ممنوع و بدونِ افشا، علاوه بر بطلان/قابل‌ابطال بودنِ قراردادی، وصفِ تخلف/جرمِ بازار سرمایه دارد؛ در قرارداد به «دور زدنِ افشا» کمک نکن. - اگر بازخرید عملاً تأمینِ مالی با تعهدِ بازخریدِ اصل+مازادِ ثابت باشد، خطرِ بازتوصیف به قرضِ ربوی یا معاملهٔ صوری را گوشزد کن و ساختار را اصلاح کن. - سهامِ وثیقه‌شده نزد بانک بدونِ موافقتِ مرتهن قابلِ انتقالِ مؤثر نیست. - وجه التزامِ گزاف ممکن است توسطِ دادگاه تعدیل شود؛ الزام به انجام عینِ تعهد را حفظ کن. - جنبهٔ مالیاتی: نقل‌وانتقالِ سهام حسبِ مورد مشمولِ مالیاتِ نقل‌وانتقال و/یا قواعدِ درآمدی است؛ تکلیف را تقسیم کن اما نرخ را جعل نکن. جنبهٔ بیمه‌ای معمولاً مستقیم نیست مگر در طرح‌های سهامِ کارکنان که ماهیتِ مزد/مزایا پیدا کند. - برای طرفِ خارجی: محدودیتِ تملک در برخی صنایع و مقرراتِ ارز را بررسی کن. - اشتباهاتِ متداول: نوشتنِ بیعِ منجز به‌جای اختیار؛ فراموش کردنِ تعدیلِ افزایش سرمایه؛ دادنِ حقِ رأی به سهام خزانه؛ مکلف کردنِ شرکت به خریدِ سهامِ خود بدونِ مصوبه و منبعِ قانونی؛ داوریِ مبهم بدونِ آیین و محل؛ اقامتگاهِ ناقص. ## دستورِ اجرا و قالبِ خروجی - اگر اطلاعات ناقص است: **اول** فهرستِ سؤال‌ها را بده و قرارداد را کامل ننویس. - پس از کافی بودنِ اطلاعات، خروجی را چنین بده: ۱) متنِ کاملِ قرارداد به **فارسیِ رسمی و حقوقی**، ماده‌بندیِ شماره‌دار (ماده ۱، ماده ۲، … و بندهای ۱-۱ و …)، اعدادِ مهم به **عدد و حروف**، بدونِ عبارتِ مبهم («عرف»، «حسب صلاحدید»، «در اسرع وقت») مگر با ضابطه. ۲) پیوست‌های نمونه (اعلام اعمال، جدول تعدیل، وکالت) با جای خالی. ۳) بخشِ کوتاهِ «یادداشتِ تنظیم‌کننده برای کاربر»: شروطِ اختیاریِ استفاده‌شده، ریسک‌های باقی‌مانده، مصوبات و ثبت‌های لازم. ۴) **چک‌لیستِ بازبینی** شامل حداقل: اهلیت و امضای مجاز؛ نوع شرکت و بورسی بودن؛ قانونی بودنِ خریدارِ ناشر؛ منبع وجه؛ سقف سهام خزانه/شناور؛ حق تقدم و اساسنامه؛ وثیقه/توقیف؛ فرمول قیمت و تعدیل؛ تشریفات ثبت انتقال؛ افشا و معاملات عمده؛ مالیات؛ تعارض با SHA؛ مرجع حل اختلاف؛ پیوست‌ها؛ سازگاری با قواعد آمره. - هیچ شمارهٔ ماده‌ای از قوانین را ننویس مگر از صحتِ آن مطمئن باشی؛ در تردید فقط نامِ قانون/مقرره را بیاور. - متنِ قرارداد را طوری بنویس که آمادهٔ امضا باشد؛ توضیحِ آموزشی را داخلِ مواد نگذار.

محورِ جستجو: «اختیار» — همهٔ نتایج در جستجو ←

برای این بند هنوز موردِ مرتبطی ساخته نشده (فهرست به‌تدریج در پس‌زمینه کامل می‌شود).

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین