قانون
🔒قانون مجازات اسلامی
🔒ماده 438
★
اگر پس از <a class="tagref" href="/واژه/%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B5">اجرای قصاص</a> نفس، <a class="tagref" href="/واژه/%D9%82%D8%A7%D8%AA%D9%84">قاتل</a> زنده بماند، حق <a class="tagref" href="/واژه/%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B5">قصاص</a> برای <a class="tagref" href="/واژه/%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%85">ولی دم</a> محفوظ است لکن اگر وی را به <a class="tagref" href="/واژه/%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87">گونه</a> ای که جایز نیست، قصاص کرده باشد، در صورتی که قاتل آسیب ببیند مشروط به <a class="tagref" href="/واژه/%D8%B4%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B7-%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D8%B9%D8%B6%D9%88">شرایط قصاص عضو</a> از جمله عدم خوف تلف ولی دم، قاتل حق <a class="tagref" href="/واژه/%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D8%B9%D8%B6%D9%88">قصاص عضو</a> او را دارد و حق <a class="tagref" href="/واژه/%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D9%86%D9%81%D8%B3">قصاص نفس</a> نیز برای ولی دم باقی است ولی قبل از اجرای قصاص نفس، قاتل باید حق خود را استیفاء، <a class="tagref" href="/واژه/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%87">مصالحه</a> یا گذشت کند لکن اگر ولی دم نخواهد دوباره قصاص کند، قاتل حق قصاص او را ندارد. اگر قاتل برای فرار از قصاص نفس حاضر به گذشت، مصالحه و استیفای حق خود نشود با شکایت ولی دم از این امر، دادگاه مدت مناسبی را مشخص و به قاتل اعلام می کند تا ظرف مهلت مقرر به گذشت، مصالحه یا <a class="tagref" href="/واژه/%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%87">مطالبه</a> قصاص عضو اقدام کند.
در صورت عدم اقدام او در این مدت، ولی دم به <a class="tagref" href="/واژه/%D8%AA%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B1">تعزیر</a> مقرر در قانون محکوم می شود و با مطالبه او قصاص نفس اجراء می گردد و حق قصاص عضو برای ورثه جانی، محفوظ است.
فصل سوم اجرای قصاص عضو
شرحِ ساده و مثال
- به زبانِ ساده
- اگر پس از اجرای قصاص نفس، قاتل زنده بماند، ولی دم (خانواده مقتول) همچنان حق دارد دوباره قصاص کند. اما اگر در اجرای اول، قصاص به روش غیرقانونی انجام شده باشد، قاتلِ زنده مانده میتواند از ولی دم قصاص عضو بگیرد؛ در این صورت، ولی دم باید قبل از اجرای قصاص نفسِ مجدد، تکلیف آن قصاص عضو را روشن کند (یا دیه بدهد یا مصالحه کند).
- مثال
- اگر قصاص نفس ناقص انجام شود و قاتل زنده بماند، ولی دم میتواند دوباره برای قصاص اقدام کند، اما اگر در مرحله اول به قاتل آسیب غیرقانونی زده باشد، قاتل هم حق دارد از او شکایت و قصاص عضو بخواهد.
- نکتهٔ کاربردی
- قانونگذار برای جلوگیری از بنبست در اجرای حکم، به دادگاه اجازه داده تا مهلتی تعیین کند تا قاتل تکلیف حق قصاص عضو خود را مشخص کند؛ در غیر این صورت، ولی دم میتواند قصاص نفس را اجرا کند.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارتها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
پرسشهایی که این ماده پاسخ میدهد
اگر پس از اجرای قصاص نفس، قاتل زنده بماند آیا حق قصاص برای ولی دم محفوظ است؟
بله.
اگر قاتل به گونه ای که جایز نیست قصاص شود و آسیب ببیند، آیا حق قصاص عضو دارد؟
بله، مشروط به شرایط قصاص عضو از جمله عدم خوف تلف ولی دم.
دیدنِ این ماده در متنِ کاملِ قانون ←
موارد مرتبط 5
آرای مرتبط 2
-
رأی
اعمال
به این صفحه
اعتراض به عدم قید بعضی از صدمات و دیه آن ها در رأی بدوی
ماده 438 قانون مجازات اسلامی هر یک چهل هزارم دیه کامل ذ = به جهت شکستگی اس
-
رأی
اعمال
به این صفحه
اعتراض به عدم قید بعضی از صدمات و دیه آن ها در رأی بدوی
ماده 438 قانون مجازات اسلامی هر یک چهل هزارم دیه کامل ذ = به جهت شکستگی اس
نشستهای قضایی 1
-
نشست قضایی
مبتنی بر
به این صفحه
بررسی تأثیر درخواست تخفیف مجدد مجازات در توقف اجرای حکم
ماده 438 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 دیگر به استناد آن گذشت نمی تواند تق
مواد مرتبط 1
-
استناد
به این صفحه
ماده 48 — آییننامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محلهای معین مصوب 1398/03/27
ماده 438 قانون مجازات اسلامی در خصوص حق متقابل قاتل بر قصاص عضو یا جرح را
دکترین 1
-
مقاله
استناد
به این صفحه
آثار بقای حیات در مجازات های سالب حیات در فقه امامیه و حقوق کیفری (مقاله علمی وزارت علوم)
قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در ماده 438
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
