آثار تولی و تبری: ویژگی‌های یک ملت زنده

ارگانیزم بدن آدمی بر هماهنگی و پیوستگی بنا شده است. از یک طرف با این هماهنگی برای نیازهای درونی پاسخ موافق و همراه، دارد و از سوی دیگر به دفاع از تجاوز دشمن خارجی بر می‌خیزد و نظام پیوسته تن را از هر خطر حفظ می‌کند. گلبول‌های سفید خون، در برابر دشمن حالت دفاعی دارند، همین که هجوم عوامل بیگانه و میکرب‌های زیان‌مند را مشاهده کردند، سنگر می‌بندند، و از پای نمی‌نشینند تا دشمن را نابود کنند و یا خود کشته شوند. این وحدت در جبهه‌گیری و هماهنگی و پیوستگی، جزء نظام آفرینش است و هیچ اجتماعی از این اصل، فارغ نیست. مسلمان نیز، باید بداند که عضو جامعه اسلامی و جزئی است از این کل و این، خواه و ناخواه شرایط و حدودی را ایجاب می‌کند. روابط دوستانه و صمیمانه مسلمان با مسلمان دیگر باید در حد و در خور عضویت در یک پیکر و جزئیت در یک کل، باشد نیز روابط عضو پیکر اسلامی، با دیگر اعضا آن و با اعضاء پیکر غیر اسلامی، باید به گونه یی باشد که به وحدت و استقلال جامعه اسلامی آسیبی وارد نسازد.(به کتاب ولاء‌ها و ولایت‌ها مراجعه شود.) ملت‌های زنده و بیدار نیز، هماره از این اصل پیروی می‌کنند و دوست و دشمن را با یک چشم نمی‌نگرند. یک انسان روشن، آگاه متعهد و مسؤول، نمی‌تواند در ظاهر با خدا باشد و در باطن با طاغوت و عوامل طاغوتی.