آثار مسجد: بررسی آثار تربیتی

یکی دیگر از آثار فردی مسجد، آثار تربیتی آن است. مسجد علاوه بر آثار عبادی با گستره فعالیت‌ها و مفاهیم حاشیه‌ای، در امور تربیتی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. آثار تربیتی مسجد را در سه بخش بررسی می‌کنیم: ۶. ۱ - تربیت دینی تربیت ، در لغت به معنای رشد و پاکیزه‌کردن است. در اصطلاح، تربیت عبارت است از تبدیل کردن قوه‌ها به فعلیت و استخراج نیروها و استعدادهای درونی انسان که سبب شکوفایی و پرورده ساختن است. تربیت دینی ، تربیت بر اساس آموزه‌های دینی است که به دین‌داری پایان می‌پذیرد و شکوفایی دینی را دربر دارد. «هدف از تربیت دینی، ایجاد تقویت و پرورش روح تقوا و هدایت‌پذیری است؛ زیرا نجات، در گرو ایمان و تقوای مستمر و رسیدن به مقام رضا م. ب.». در دنیایی که هدف و فلسفه زندگی، گم شده و پذیرش حیات پوچ و بیهوده، زمینه‌ساز پی‌آمدهای نامطلوبی است که به صورت‌های گوناگون در زمینه‌های فردی و اجتماعی بروز می‌کند، تنها دین و تربیت دینی است که عامل هدایت انسان در مسیر زندگی می‌شود. در این میان مسجد با احیای تربیت دینی، انسان را به خویشتن باز می‌گرداند و با زدودن غبارهای خود فراموشی از فطرت، انسان را به سوی هویت دینی راهنمایی می‌کند. مسجد از راه‌های گوناگون بر تربیت دینی اثر می‌گذارد. ۶. ۲ - ایجاد شناخت تربیت، بدون ایجاد شناخت و آگاهی امکان‌پذیر نیست. بنابراین، تربیت دینی به اطلاع رسانی و انتقال مفاهیم نیاز دارد تا در سایه آن وظیفه‌های دینی شکل یابد. برگزاری جلسه‌های سخنرانی دینی در مسجدها، مناسبت‌های گوناگون و بیان احکام، تلاش ارزشمندی در این مسیر است. در این سخنرانی‌ها شناخت و آگاهی دینی افراد افزایش می‌یابد و با تبیین جامعیت دینی و ارزش‌های اسلامی، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تربیت دینی شکل می‌گیرد و در نهایت، ارزش‌ها و آرمان‌های دینی تقویت می‌شود. ۶. ۳ - تربیت عملی و الگویی تربیت تنها به ایجاد و انتقال آگاهی‌ها مربوط نیست، بلکه تربیت عملی نیز بسیار مؤثر است. برگزاری نماز جماعت ، جلسه‌های دعا و نیایش، اعتکاف و مراسم‌های دینی در مناسبت‌های مذهبی از این قبیل است. تربیت الگویی، یکی ازبهترین شیوه‌های تربیتی است. مسجد در این مورد نیز مؤثر است. امام جماعت و افراد نمازگزار در مسجد، مسلمانان برتری هستند که بیشتر از دیگران به احکام دینی پای بندند. منبع: آشنایی با تعلیم و تربیت اسلامی، ص۸ - ۱۲ · نکته‌هایی درباره روش تربیت دینی نسل جوان و نوجوان، ص۱۹