آخر ما نسخ: احکام منسوخ

مؤلف بصائر ذوی التمییز ضمن بحث نسخ قرآن به بیان احکامی پرداخته که ابتدا تشریع و سپس نسخ شده‌اند. احکام منسوخ به ترتیب زمانی بنا به نوشته وی به این صورت است: ۱. نماز ، که تعداد آن از پنجاه به پنج تبدیل شد؛ ۲. تغییر قبله از بیت المقدس به کعبه با آیه ۱۴۴ سوره بقره ؛ ۳و۴. روزه روز عاشورا و سه روز از هر ماه، که به جای آن‌ها روزه ماه رمضان واجب شد؛ ۵. حکم زکات ، که ابتدا اموال زائد بر مخارج اهل و عیال ، صدقه و زکات محسوب می‌شد؛ ۶. اعراض از مشرکان و درگذشتن از آن‌ها، که با آیه سیف (... وقاتلوا المشرکین کآفة...) و سپس امر اختصاصی به قتال اهل کتاب نسخ گردید؛ ۷. میراث ولاء ، که با توریث ذوی الارحام نسخ شد؛ ۸. نسخ میراث ذوی الارحام به وصیت ؛ ۹. نسخ وصیت به آیه مواریث ؛ ۱۰. نسخ جواز حضور مشرکان در حرم به آیه ۲۸ سوره توبه ؛ ۱۱. نسخ پیمان میان رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و مشرکان به آیه نخست سوره توبه. منبع: بقره/سوره۲، آیه۱۴۴ · توبه/سوره۹، آیه۳۶ · توبه/سوره۹، آیه۲۹ · نساء/سوره۴، آیه۱۱ · توبه/سوره۹، آیه۲۸