دکترین
آخرالزمان: دیدگاه قرآن
دیدگاه قرآن درباره سرانجام بشر، دیدگاهی خوش‌بینانه بوده، پایان دنیا پایانی روشن و سعادت‌آمیز دانسته شده است، سرانجامِ سعادتمند جهان، همان تحقّق کامل غرض از آفرینش انسان‌ها است که چیزی جز عبادت خداوند نخواهد بود: «و‌مَا خَلَقتُ الجِنَّ والإِنسَ إِلاَّ لِیَعبدونَ» عبودیت الهی در سطوح گوناگون فردی و اجتماعی آن، بر اساس برنامه‌ریزی خداوند و در چارچوب اصل اختیار واقع شده و غالب انسان‌ها از آن بهره‌مند می‌شوند: «وَعدَ اللّهُ الَّذینَ ءَامَنوا مِنکُم وعَمِلوا الصَّلِحتِ لَیَستخلِفنَّهُم فِی‌الأَرضِ...ولَیُمَکِّننَّ لَهُم دِینَهُم الَّذِی ارتَضی لَهُم و لَیُبدِّلنَّهُم مِن بَعدِ خَوفهِم أَمناً یَعبُدونَنِی لاَیُشرِکونَ بِی شَیئاً» «هُو الَّذِی أَرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدی وَدِینِ الحَقّ لِیُظهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ.» آیات ناظر به آینده جوامع انسانی ، بر عنصر خوش‌بینی در جریان کلّی نظام طبیعت و طرد عنصر بدبینی درباره پایان کار بشر تأکید ورزیده، به نوعی فلسفه تاریخ براساس سیر صعودی و تکاملی آن اشاره دارد.
از نگاه اسلام ، دین با پشت سر گذاشتن مراحل مختلف، در کامل‌ترین شکل خود به بشر عرضه شده: «اَلیَومَ أَکمَلتُ لَکُم دِینَکُم و أَتمَمتُ عَلیکُم نِعمَتی و رَضیتُ لَکُم الإِسلمَ دِیناً» و همواره با انتقال از جامعه‌ای به جامعه دیگر شکوفاتر می‌گردد: «مَنْ یَرتدَّ مِنکُم عَن دِینِه فَسوفَ یأتِی اللّهُ بِقَوم یُحِبُّهم و یُحِبّونَه»، ۷.
۱ - پیمان از پیامبران گذشته خداوند از پیامبران گذشته، پیمان گرفته که به پیامبر خاتم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) ایمان آورده، به او یاری رسانند، بنابراین، تمام نبوت‌ها و شرایع پیشین، مقدمه و پیش‌درآمد شریعت ختمیّه‌اند، از ظاهر برخی آیات، چون «والسَّبقونَ السَّبقونَ • أُولئِکَ المُقرَّبونَ...• ثُلَّةٌ مِن الأَوَّلینَ • وَ قَلیلٌ مِن الأَخِرین» و نیز بعضی روایات برمی‌آید که پیشینیان از مردم آخرالزمان، فضیلت و مرتبه بالاتری داشته‌اند؛ امّا اهل تفسیر، سبقت‌گرفتگان را پیامبران و اصحابشان دانسته و سبقت را فضیلتی برای اقوام گذشته نشمرده‌اند؛ زیرا طبیعی است که اصحاب پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)، نسبت به تمام پیامبران دیگر و اصحابشان بسیار کم‌تر باشند؛ البته روایاتی نیز حاکی از نسخ آیه مزبور نقل شده که درست به نظر نمی‌رسد؛ و به دلیل سطح بالای معرفت مردم آخرالزمان معجزات حسّی اقوام گذشته، جای خود را در اسلام به معجزه عقلی و علمی (قرآن) داده و وحی قرآنی، با سخن از قرائت و علم و قلم، آغاز می‌شود: «اِقرَأ بِاسمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَقَ • خَلَقَ الإِنسنَ مِن عَلَق • اِقرَأ و رَبُّکَ الأَکرَمُ • الَّذِی عَلَّمَ بِالقَلمِ • عَلَّمَ الإِنسنَ ما لَم یَعلَم». ۷.
۲ - جاهلیت در ماقبل اسلام و قرآن، از دوره ماقبل اسلام، به عنوان عصر جاهلیت در مقابل عصر علم و خرد یاد می‌کند: «الجَهِلیَّةِ الأُولَی» ازاین‌رو، طبق روایات، سوره توحید و شش آیه آغازین حدید، برای اقوامی در آخرالزمان نازل شده که در کاوش‌های دینی، از اقوام پیشین ژرف‌اندیش‌تر و دقیق‌ترند. در روایات متعدد دیگر نیز دوره آخرالزمان و مردم آن، به رغم وقوع فتنه‌ها و آشوب‌های بسیار، بهترین زمان و بهترین مردم شناسانده شده‌اند؛ بنابراین، میان دیدگاه خوش‌بینانه اسلام درباره پایان تاریخ و ظهور آفت‌های اجتماعی بسیار در آن دوره، هیچ‌گونه تنافی وجود ندارد، برخی از پیامبران نیز به دلیل فضیلت مردم آخرالزمان، از خداوند خواسته‌اند که نام و راهشان در میان آنان جاوید بماند.
قرآن ، امت پیامبر را معتدل‌ترین و در نتیجه کامل‌ترین: «و‌کَذلِکَ جَعلنکُم أُمَّةً وَسَطاً» و بهترین امّت: «خَیرَ أُمَّة اُخرِجَت لِلنَّاسِ» معرفی می‌کند؛
منبع: ذاریات/سوره۵۱، آیه۵۶ · نور/سوره۲۴، آیه۲۴ · توبه/سوره۹، آیه۳۳ · قیام و انقلاب مهدی، ص۶ · مائده/سوره۵، آیه۳ · مائده/سوره۵، آیه۵۴ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۸۱ · امام علی، نهج‌البلاغه، ص۴۴ · واقعه/سوره۵۶، آیه۱۰-۱۳ · صحیح بخاری، ج۲، ص۸۷۶ · تفسیر بیضاوی، ج۵، ص۲۸۴ · نهج‌البیان، ج۵، ص۱۳۴-۱۳۵ · الدرّالمنثور، ج۸، ص۸ · الکشاف، ج۴، ص۴۵۹ · الاتقان فی علوم القرآن، ج۲، ص۳۱۱ · علق/سوره۹۶، آیه۱-۵ · خاتمیت، ص۳۶-۳۹ · الکافی، ج۱، ص۹۱ · بحار الانوار، ج۵۲، ص۱۲۴ · شعراء/سوره۲۶، آیه۸۴ · بقره/سوره۲، آیه۱۴۳ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۱۱۰ · تفسیر نمونه، ج۲۳، ص۲۰۸ · تاریخ الغیبه الکبری، ص۲۴۲-۲۴۴ · صافات/سوره۳۷، آیه۱۷۲-۱۷۳
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.