دکترین
آخرالزمان: رخدادهای مهم آخرالزمان
ختم نبوت و نزول واپسین شریعت که با ظهور پیامبر اسلام تحقق یافت، نخستین نشانه پایان تاریخ به شمار می‌رود؛ ۸.
۲ - وقوع اختلاف‌های بسیار یکی از نشانه‌های آخرالزمان، اختلاف‌ها و درگیری‌های فراوان میان گروه‌های گوناگون است: «فَاختَلفَ الأَحزابُ مِن بَینهِم فَویلٌ لِلَّذینَ کَفَروا مِن مَشهَدِ یَوم عَظِیم» روایات، این آیه را به ظهور فرقه‌های مختلف در جهان اسلام مربوط دانسته‌اند که در آخرالزمان پدید آمده، موجب اختلاف‌های بسیار خواهند شد. آیه «یَلبِسَکُم شِیَعًا و یُذِیقَ بَعضَکُم بَأسَ بَعض» نیز به وقوع اختلاف‌ها و قتل و کشتار در آخرالزمان تفسیر شده است، بر‌اساس روایتی، آیه «ولَنبلونَّکم بشیء مِن الخَوف و الجُوع و نَقص من الأَمولِ و الأَنفُس...» به ترس و ناامنی، گرسنگی و قحطی و فقر و کشتار در آخرالزمان اشاره دارد. ۸.
۳ - ظهور دجّال در هر سه دین آسمانی یهود ، مسیحیت و اسلام ، ظهور فاسدترین ومخرّب‌ترین جریان منحط در طول تاریخ، پیش‌بینی و از خطر آن پرهیز داده شده است، دجّال که تجسّم کفر ، فریب و گمراهی است، در آخرالزمان ظاهر شده، مردم را به پرستش خویش می‌خواند، برخی از مفسّران، تفسیر آیه «لَخلقُ السّموت و الأرض أکبر من خلق النّاس» را به ظهور دجّال ناظر دانسته‌اند که دردید مردم، عظیم‌ترین موجود جلوه می‌کند؛ درحالی‌که خداوند ، او را از بسیاری مخلوقات دیگر کوچک‌تر می‌شمارد، سرانجام این پدیده به دست عیسی (علیه‌السلام) محو و نابود خواهد شد. ۸.
۴ - وقوع مصائب برخی از آیات عذاب بر کافران و گنه‌کاران آخرالزمان که نزول عذاب را انکار می‌کنند؛ تطبیق داده شده است: «إن أتکُم عَذابُهُ بَیَتاً أَو نَهاراً مَا ذَا یَستَعجِلُ مِنهُ المُجرِمونَ» «فَإِذا نَزلَ بِسَاحَتهِم فَساءَ صَباحُ المُنذرین». با استفاده از آیه ۶۵ سوره انعام برخی از این عذاب‌ها بدین شرح گزارش شده‌اند: صدایی هراسناک و دود در آسمان و حاکمان ستمگر «قُل هُو القادِرُ عَلی أَن یَبعَثَ عَلیکُم عَذاباً مِن فَوقِکُم»، فرو رفتن برخی انسان‌ها در زمین «أَو مِن تَحتِ أَرجُلِکُم» اختلافات بسیار در دین، «أَو یَلبِسَکُم شِیَعاً» قتل و کشتار «و‌یُذِیقَ بَعضَکُم بَأسَ بَعض».
در این دوره زمانی، ترس و ناامنی، گرسنگی و قحطی و فقر و کشتار نیز بسیار رخ خواهد داد: «وَ لَنبلُونَّکُم بِشَیء مِنَ الْخَوفِ والْجُوعِ و نَقص مِن الأَمولِ وَالأَنفُس....» ۸.
۵ - خروج سفیانی بیش‌تر مفسّران، از ظهور لشکری طغیانگر که آخرالزمان در کشورهای اسلامی به ستم و تعدّی پرداخته، سرانجام در صحرایی بیرون از مکه ، گرفتار عذاب الهی می‌شوند، خبر داده و آیه «ولَو تَری إِذ فَزِعُوا فَلاَ فَوتَ و أُخِذوا مِن مَکان قَرِیب» را درباره آن لشکر دانسته‌اند، در روایات شیعه و سنّی ، نام رهبر این لشکریان، سفیانی ذکر شده است. آیه «أَفأَمِنَ الَّذینَ مَکَروا السَّیِّاتِ أَن یَخسِفَ اللّهُ بِهِمُ الأَرضَ....» نیز که توطئه‌گران را به فرو رفتن در زمین تهدید می‌کند، بر لشکر سفیانی تطبیق داده شده است، آیه «...ءَامِنوا بِما نَزَّلنا مُصَدِّقًا لِما مَعَکُم مِن قَبلِ أَن نَطمِسَ وُجوهًا فَنَرُدَّها عَلی أَدبارِهَا» نیز درباره بازماندگان لشکر سفیانی تأویل شده که صورت‌هایشان معکوس گشته، پشت سرشان قرار می‌گیرد.
فرمان خدا رسید؛ پس دیگر شتاب مکنید»، آیه «وَاستَمِع یَومَ یُنادِ المُنادِ مِن مَکان قَریب • یَومَ یَسمَعونَ الصَّیحَةَ بِالحَقِّ ذلِکَ یَومُ الخُروجِ» نیز درباره این حادثه، تأویل شده است. ۸.
۹ - خروج جنبنده‌ای از زمین قرآن با رمز و ابهام از خروج جنبنده‌ای حکایت می‌کند که هنگام روی‌گردانی مردم از معنویت، از زمین خارج شده، با مردم سخن می‌گوید، «و‌إِذا وَقعَ القَولُ عَلَیهِم أَخرَجنا لَهُم دابَّةً مِنَ الأَرضِ تُکَلِّمُهُم أَنَّ النَّاسَ کَانوا بِایتِنا لاَیُوقِنون»، در تفاسیر، مطالب بسیاری درباره این موجود شگفت بیان شده که تا حدّ بسیاری غیرواقعی و بی‌اساس به نظر می‌رسد و در ظاهر برگرفته از منابع اسرائیلی است. ۸.
۱۰ - هجوم یأجوج و مأجوج قومی وحشی و فاسد با تخریب سد ذوالقرنین ، در اندک زمانی سرتاسر جهان را پر از ظلم و فساد خواهد کرد تا آن‌که بنابر روایات، در عصر ظهور مهدی، به طور کلّی از بین خواهد رفت، «حَتَّی إِذا فُتِحَت یَأجوجُ و مَأجوجُ و هُم مِن کُلِّ حَدَب یَنسِلون» برخی، یأجوج و مأجوج را یکی از نژادهای انسانی، با صفات ظاهری خاص یا موجوداتی خارق‌العاده دانسته‌اند که از پشت مانعی مادّی خارج شده، به کشتار مردم و تخریب منابع طبیعی خواهند پرداخت، برخی دیگر نیز آنان را نمادی از یک تمدّن مادّی مخرّب شمرده‌اند که سد معنویِ ساخته شده به دست پیامبران را منهدم و حیات طبیعی و معنوی را بر کره زمین تهدید خواهد کرد. ۸.۱۰.
۱ - نظر اکثر مفسران درهرحال، بیش‌تر مفسّران با استناد به آیه «وَ تَرَکنَا بَعضَهُم یومَئِذ یَموجُ فِی بَعض و نُفِخَ فِی‌الصُّورِ فَجَمَعنهم جَمعًا» که بنابر قول مشهور ، به هجوم آنان اشاره داشته و بی‌درنگ از قیامت سخن به میان آورده، آن را از نشانه‌های متّصل به قیامت شمرده‌اند و سخن از بازگشت برخی اقوام گذشته را هنگام خروج یأجوج و مأجوج مربوط به قیامت دانسته‌اند: «و‌حَرَامٌ عَلی قَریَة أَهلَکنها أَنَّهُم لاَیَرجِعونَ • حَتَّی إِذا فُتِحَت یَأجوجُ و....» برخی دیگر، این حادثه را به استناد روایات بسیار، به دوران ظهور مربوط دانسته و اشاره به بازگشت برخی اقوام را به مسئله « رجعت » ارتباط داده‌اند. ۸.
۱۱ - رجعت در آخرالزمان برخی از نیکوکاران و بدکاران زمان‌های گذشته، دوباره زنده می‌شوند، «وَ یَومَ نَحشُرُ مِن کُلِّ أُمَّة فَوجاً مِمَّن یُکَذِّبُ بِایتِنا» این آیه فقط به برانگیخته شدن عدّه‌ای از مکذّبان و نه همه آن‌ها اشاره کرده؛ بدین جهت، روایات و مفسّران شیعه ، میان مصداق این آیه و قیامت، تفاوت قائل شده و آیه را به آخرالزمان مربوط دانسته‌اند که عدّه‌ای از نیکوکاران و بدکاران اعصار گذشته، زنده شده، هر یک نتیجه دنیایی اعمال خویش را خواهد دید، مرگ و زندگی دوباره: «رَبَّنا أَمَتَّنا اثنَتَینِ و أَحیَیتَنَا اثنَتَینِ» عذاب پیش از عذاب بزرگ: «و‌لَنُذیقَنَّهُم مِنَ العَذابِ الأَدنَی دُونَ العَذابِ الأَکبَر» ظهور بندگان پیکارجو پیش از قیامت: «فَإِذا جاءَ وَعدُ أُولهُما بَعَثنا عَلَیکُم عِباداً لَنا أُولِی بَأس شَدید» میثاق پیامبران با خداوند برای ایمان آوردن و یاری رساندن به پیامبر اسلام: «و‌إِذ أَخَذَ اللّهُ مِیثقَ النَّبِیّینَ...لَتُؤمِنُنَّ بِه و لَتَنصُرنَّهُ» و منّت الهی بر مستضعفان تاریخ: «و‌نُریدُ أَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا فِی الأَرضِ و نَجعلَهُم أَئِمَّةً و نَجعَلَهُم الورِثین» همگی به رجعت، تفسیر و تأویل شده‌اند؛ با این حال در تفسیر آیات پیشین، آرای دیگری نیز گفته شده است.
افزون بر این، تحقّق کامل آیات «وَ لَه أَسلَمَ مَن فِی السَّموتِ و الأَرضِ» و «یُحیِ الأَرضَ بَعدَ مَوتِها» و «الیَومَ یَئِسَ الَّذینَ کَفروا مِن دِینِکُم فَلاتَخشَوهُم وَ اخشَون» و «یَومئذ یَفرُح المؤمِنونَ • بِنَصرِاللّهِ...» نیز در این دوره زمانی دانسته شده است، در آن هنگام، همه نعمت‌های آسمان و زمین بر آن‌ها نازل و از آسایش و سعادت کامل بهره‌مند خواهند شد: «لَفَتحنَا عَلیهِم بَرکت مِنَ السَّماءِ والأَرضِ....» چون این مردم در سایه حکومت حضرت مهدی به بالاترین حدّ رشد و بلوغ می‌رسند، بدین ترتیب، خلافت انسان بر زمین به کامل‌ترین حدّ خود خواهد رسید؛
منبع: تفسیر الفرقان، ج۲۶، ص۱۰۹ · تفسیر مجمع‌البیان، ج۹، ص۱۷۰ · محمد/سوره۴۷، آیه۱۸ · انبیاء/سوره۲۱، آیه۱ · التفسیر الکبیر، ج۲۲، ص۱۱۸ · تفسیر قمی، ج۲، ص۳۰۴ · مریم/سوره۱۹، آیه۳۷ · تفسیر عیاشی، ج۱، ص۶۴ · انعام/سوره۶، آیه۶۵ · تفسیر قمی، ج۱، ص۲۳۲ · بقره/سوره۲، آیه۱۵۵ · نور الثقلین، ج۱، ص۱۴۲ · کتاب مقدّس، عهد قدیم، زکریا ۹: ۶ · غافر/سوره۴۰، آیه۵۷ · تاریخ الغیبه، ج۳، ص۱۳۹-۱۴۲ · کشف الأسرار، ج۸، ص۴۸۲-۴۸۴ · کشف الأسرار، ج۲، ص۱۴۱-۱۴۳ · یونس/سوره۱۰، آیه۵۰ · صافات/سوره۳۷، آیه۱۷۷ · تفسیر نور الثقلین، ج۱، ص۱۴۲ · سبأ/سوره۳۴، آیه۵۱ · جامع البیان، ج۲۰، ص۴۲۲ · نحل/سوره۱۶، آیه۴۵ · تفسیر البرهان، ج۱، ص۳۵۲-۳۵۴ · نساء/سوره۴، آیه۴۷ · نحل/سوره۱۶، آیه۱ · تفسیر عیاشی، ج۲، ص۲۵۴ · ق/سوره۵۰، آیه۴۱-۴۲ · تفسیر نور الثقلین، ج۵، ص۱۱۸ · اسراء/سوره۱۷، آیه۸۱ · تفسیر البرهان، ج۳، ص۵۷۶ · تفسیر مجمع‌البیان، ج۱، ص۴۲۵-۴۲۶ · تفسیر البرهان، ج۲، ص۴۴۸ · زخرف/سوره۴۳، آیه۶۱ · نساء/سوره۴، آیه۱۵۹ · جامع البیان، ج۹، ص۳۸۰ · تفسیر مجمع‌البیان، ج۳، ص۲۱۱ · تفسیر المیزان، ج۱۵، ص۳۹۶ · نمل/سوره۲۷، آیه۸۲ · جامع البیان، ج۱۹، ص۴۹۷ · کتاب مقدّس، مکاشفه یوحنا ۱۳ · جامع البیان، ج۱۷، ص۴۰۵ · انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۶ · کشف الأسرار، ج۵، ص۷۴۳- ۷۴۶ · تاریخ مابعد الظهور، ج۳، ص۱۵۱ · کهف/سوره۱۸، آیه۹۹ · تفسیر مجمع‌البیان، ج۷، ص۱۰۱-۱۰۲ · انبیاء/سوره۲۱، آیه۹۵- ۹۶ · تفسیر الفرقان، ج۱۶، ص۳۶۲-۳۶۵ · تاریخ مابعد الظهور، ج۳، ص۱۵۰ · نمل/سوره۲۷، آیه۸۳ · تفسیر مجمع‌البیان، ج۷، ص۳۶۶ · غافر/سوره۴۰، آیه۱۱ · سجده/سوره۳۲، آیه۲۱ · اسراء/سوره۱۷، آیه۵ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۸۱ · قصص/سوره۲۸، آیه۵ · تفسیر مجمع‌البیان، ج۷، ص۱۰۶ · نور/سوره۲۴، آیه۵۵ · اعراف/سوره۷، آیه۱۲۸ · انفال/سوره۸، آیه۳۹ · انفال/سوره۸، آیه۸ · انبیاء/سوره۲۱، آیه۱۰۵ · تاریخ مابعد الظهور، ص۶۳۲-۶۳۹ · آل‌عمران/سوره۳، آیه۸۳ · حدید/سوره۵۷، آیه۱۷ · مائده/سوره۵، آیه۳ · روم/سوره۳۰، آیه۴- ۵ · تفسیر نور الثقلین، ج۲، ص۵۲ · اعراف/سوره۷، آیه۹۶ · الایقاظ من الهجعه، ص۳۹۲-۴۰۵
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.