دکترین
آسمان: عدم نفوذ به آسمان
بر اساس هیئت قدیم ، افلاکی وجود دارند که دارای صفات اجسام عنصری از جمله خرق و التیام نیستند؛ ازاین‌رو نفوذ به آسمان‌ها غیرممکن است. کیهان‌شناسان کنونی به‌طور کلّی نظریه افلاک را باطل می‌دانند. ۶.
۱ - آیات سوره الرحمن در آیه ۳۳ سوره الرحمن به خروج از آسمان‌ها اشاره شده است: «یَـمَعشَر الجِنِّ وَ الإِنسِ إن استَطَعتُم أن تَنفُذُوا مِن أقطارِ السَّموتِ وَ الأرضِ فانفُذُوا لاتَنْفُذُونَ إلاّ بِسُلطـن؛ ای گروه جن و انس ! اگر می‌توانید از مرزهای آسمان‌ها و زمین بگذرید، بگذرید؛ ولی هرگز نمی‌توانید، مگر با نیرویی (فوق‌العاده)». ۶.۱.
۱ - نظرات مفسران از سیاق آیات به دست می‌آید که این خطاب، به روز قیامت مربوط بوده، خطابی تعجیزی است؛ یعنی انسان‌ها نمی‌توانند با نفوذ از نواحی آسمان‌ها و زمین، از ملک الهی خارج شده، از مؤاخذه بگریزند؛ زیرا این نفوذ، به نوعی سلطه و قدرت نیاز دارد که انسان‌ها فاقد آن هستند. در تفسیر این آیه نظریّات دیگری نیز ارائه شده است؛ مانند این‌که آیه، هم ناظر به رستاخیز و هم ناظر به دنیا است و یا این‌که آیه به مسافرت‌های فضایی بشر اشاره دارد که شرط آن داشتن سلطه علمی و صنعتی است یا این‌که منظور از نفوذ، نفوذ فکری و علمی در اقطار آسمان‌ها است که با قدرت استدلال امکان دارد. برخی نیز مقصود از خروج از آسمان‌ها و زمین را فرار از مرگ دانسته‌اند که برای آدمیان و جنّیان امکان‌پذیر نیست. ۶.
۲ - آیه تحدی با مشرکان خداوند در جایی دیگر، مشرکان را به تحدّی (مبارزه‌طلبی) فرامی‌خواند که اگر می‌توانند، با اسباب به آسمان‌ها بروند و در امور آنجا تصرّف و دخالت کنند و نگذارند بر پیامبر ، وحی نازل شود: «أم لَهُم مُلکُ السَّموتِ وَ الأرضِ و ما بَینَهُما فَلیَرتَقُوا فِی الأسبـبِ». «اسباب» در اینجا به چیزهای نفوذناپذیر، مانند راه‌های آسمان یا درهای آن، تفسیر شده است. ۶.
۳ - آیات سوره صافات در آیه دیگر، از این مطلب که شیاطین می‌خواهند به آسمان‌ها نفوذ کرده، سخنان ملکوت اعلا را بشنوند، ولی شهاب‌ها آنان را تعقیب می‌کنند و از استراق سمع بازشان می‌دارند، سخن به میان آمده است: «إلاّ مَن خَطِفَ الخَطْفةَ فَأتبَعَه شِهابٌ ثاقِبٌ». ولی برخی احتمال داده‌اند که آسمان، شهاب و رجم جنّیان تمثیل‌هایی باشد که خداوند برای تشبیه معقول به محسوس آورده و مقصود از آسمان، ملکوت اعلا و مقصود از شهاب، نور ملکوت باشد که شیاطین را تعقیب می‌کند و آنان را از آنجا می‌راند. در اینجا آیات مربوط به معراج پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و عروج عیسی (علیه‌السلام) به آسمان‌ها نیز قابل توجّه است.
منبع: شرح منظومه، ج۴، ص۳۸۲ · روح المعانی، ج۸، ص۱۷۶ · رحمن/سوره۵۵، آیه۳۳ · المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۹، ص۱۰۶۱۰۷ · تفسیر نمونه، ج۲۳، ص۱۴۹ · مجمع البیان، ج۹، ص۳۴۱ · ص/سوره۳۸، آیه۱۰ · روح المعانی، ج۲۳، ص۱۶۹ · تفسیر قرطبی، ج۱۵، ص۱۵۳ · صافات/سوره۳۷، آیه۱۰ · جامع البیان، ج۲۱، ص۱۸ · روح المعانی، ج۲۳، ص۷۱ · فی ظلال، ج۵، ص۲۹۸۴ · المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۷، ص۱۲۵
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.