آسیبشناسی جایگاه نظام عدالت ترمیمی در اسناد تحول و تعالی قوه قضائیه
نویسندگان: نوروزعلی, روح اله، اکبری, عباسعلی، بابایی, احسان
نشریه: مجله حقوقی دادگستری، 2026/10/13
چکیده:
سند تحول قضایی (1399) و سند تحول و تعالی قوه قضاییه (1403) با نگاهی آیندهنگرانه، گامی رو به جلو در شناسایی ضرورت تحول در نظام قضایی محسوب میشود و نقشه راهی کلان برای نوسازی ساختاری و فرایندی آن ترسیم نمودهاند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تمرکز بر تحلیل محتوای این دو سند، در پی پاسخ به این پرسش اصلی است که جایگاه «نظام عدالت ترمیمی» در لایه راهکارهای عملیاتی اسناد تحول و تعالی قوه قضاییه با چه آسیبهایی مواجه است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مفاهیم بنیادین عدالت ترمیمی (مشارکت ذینفعان، جبران خسارت، صلح و سازش، بازپروری) به صورت پراکنده ولی هدفمند در قالب سیاستهایی چون «توسعه روشهای حل اختلاف»، «تقویت رویکرد پیشگیری»، «جلب مشارکت نهادهای مردمی» و «توسعه نهادهای ارفاقی و مجازاتهای جایگزین حبس» بازتاب یافتهاند، اما نگاه حاکم بر اسناد عمدتاً ابزاری و کارکردگرایانه است و عدالت ترمیمی به عنوان یک «نظام جامع»، «یکپارچه» و دارای «ساختار اجرایی کامل» تصویر نشده است. در نتیجه این مقاله با شناسایی آسیبهایی چون پراکندگی مفهومی راهکارها، فقدان قانون جامع، کمبود زیرساختهای تخصصی و موانع فرهنگی، مجموعهای از راهبردهای اجرایی را برای نهادینهسازی عملی و اثرگذار بر عدالت ترمیمی در راستای تحول قضایی ایران پیشنهاد نموده که مشتمل بر تدوین سند و قانون ملی عدالت ترمیمی، ایجاد شبکه نهادی تخصصی، سرمایهگذاری گسترده در آموزش نیروی انسانی و فرهنگسازی عمومی است.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
