آسیب شناسی حقوقی فعالیت مؤسسات اعتباری در نظام پولی و بانکی ایران (مقاله علمی وزارت علوم)

آسیب شناسی حقوقی فعالیت مؤسسات اعتباری در نظام پولی و بانکی ایران (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: حامد کاویانی محمدرضا ویژه ولی رستمی منبع: مطالعات حقوق عمومی دوره 53 تابستان 1402 شماره 2 چکیده مؤسسات اعتباری، از مهم ترین کنشگران فعال بازار پول هستند و به موازات توسعه فعالیت های آنها در چارچوب های مجاز حقوقی، بسیاری از مؤسسات اعتباری غیرمجاز نیز به فعالیت در حوزه سپرده پذیری از مشتریان پرداخته اند که ابعاد فعالیت آنها در سال های اخیر رشد چشمگیری داشته است. صرف نظر از این مشکل کلی، ابهام در موازین قانونی و نحوه نظارت بانک مرکزی بر مؤسسات اعتباری در کنار چالش های ناشی از اجرای قانون تنظیم بازار غیرمتشکل پولی مصوب 1383 و قوانین برنامه پنج ساله پنجم و ششم توسعه، در حال حاضر به عنوان مهم ترین دلایل حقوقی عدم ساماندهی مؤسسات اعتباری غیرمجاز مطرح اند که خود موجب ایجاد مسائل و مشکلات مختلفی مانند پیدایش مخاطرات امنیتی – اجتماعی، انحراف از سیاست های پولی و بانکی کشور و نقض سیاست های انقباضی و انبساطی در حوزه تخصیص منابع مالی شده اند و در سایه اطمینان خاطر مؤسسات اعتباری از حمایت بانک مرکزی از سپرده گذاران این مؤسسات، می توانند در بلندمدت به ایجاد بحران های بزرگ تری نیز منجر شوند. هدف از این پژوهش، بررسی دلایل حقوقی تأسیس و فعالیت مؤسسات اعتباری غیرمجاز، چالش های عدم ساماندهی مؤسسات مذکور و ارائه راهکار مناسب برای مقابله با چالش های مذکور است. The Legal Pathology of Credit Institutions in Iran’s Monetary and Banking System Credit institutions are one of the most important actors in the money market that have developed their activities in the legal frameworks. However, many unauthorized credit institutions are also involved in depository activities and have expanded significantly in recent years. The main legal reasons for the disorderly state of the credit institutions are the ambiguity in the [Iranian] Central Bank’s authority to monitor credit institutions, challenges in enforcing the 2004 Act on Regulating the Unorganized Monetary Market, and the Acts relating to fifth and sixth Five-Year Development Plans. This situation has resulted in various problems such as deviations from monetary and banking policies of the state, as well as non-compliance with expansionary and/or contractionary monetary policies. In addition, the Central Bank is responsible for the deposit insurance of the credit-institutions clients, therefore these institutions can cause bigger crisis in the long term. This article seeks to examine the legal reasons behind the emergence of unauthorized credit institutions and the resulting challenges of leaving them unregulated. It also aims to provide some solutions to tackle these challenges.