دکترین
آسیب شناسی قضایی اِعمال دفاع مشروع در دادسرا با تاکید بر قتل عمد (مقاله علمی وزارت علوم)
آسیب شناسی قضایی اِعمال دفاع مشروع در دادسرا با تاکید بر قتل عمد (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: سعید قائدی مجتبی فرح بخش
منبع: حقوقی دادگستری سال 88 بهار 1403 شماره 125
چکیده
دفاع مشروع به عنوان یکی از علل موجهه جرم یا سقوط کیفر قصاص، در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به موجب مواد 156، 302 و 303 پیش بینی گردیده است. مقنن ایران در مواد یاد شده، در پی توسعه ماهوی مقررات دفاع مشروع و ارتقای دامنه آن از صُوَر واقعی به اقسام افراطی و ظاهری بوده است. با وجود این، مقنن در حوزه قواعد شکلی حاکم بر این نهاد حقوقی به خصوص مرجع تشخیص دهنده آن، به باور غالب قضات به ویژه در دادسرا، فاقد صراحت و شجاعت لازم بوده است و حتی با تصویب ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری، ابهام را دوچندان و رویه قضایی را از حیث امکان مداخله و اِعمال دفاع مشروع توسط دادسرا دچار سردرگمی و اتخاذ سلیقه کرده است. پژوهش حاضر با اتخاذ روش کیفی و استخراج رویکردهای نظام عدالت کیفری ایران از طریق بررسی میدانی و مشاهده، تحلیل پرونده ها، نظریات قضایی و مصاحبه عمیق، درصدد پاسخ گویی به این پرسش اساسی است که پذیرش دفاع مشروع در دادسرا در پرونده های قتل عمد با چه آسیب هایی مواجه است و راهبرد برون رفت از چالش های موجود چیست؟ برآیند پژوهش گویای آن است که نه تنها واگذاری صلاحدید در اِعمال دفاع مشروع و بررسی شرایط پیچیده آن، امری خارج از توان دادسرا و مقام تحقیقِ واحد بوده و واجد چالش های جدی و تاثیرگذاری است، بلکه با جمع نصوص قانونی، اعتبار در تشخیص با دادگاه کیفری یک است و دادسرا فاقد صلاحیت و شایستگی قانونی در پذیرش آن م. ب.. به این ترتیب، عموم نشست ها و تصمیمات قضایی و نظریات مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه که بر مدار صلاحیت دادسرا در اعمال دفاع مشروع با هر قِسمی است و در جهت تثبیت اندیشه و رویه قضایی غالب قدم برداشته است، خلاف موازین قانونی و اعتقاد قضات دادگاه کیفری یک و دیوان عالی کشور تشخیص داده می شود.
Judicial Pathology of Applying Self-Defense in the Prosecutor's Office (Dadsara) with an Emphasis on Intentional Murder (Homicide)
Self-defense as one of the justified causes of crime or the reason to drop retaliatory punishment (death penalty) has been defined and legislated by the legislator according to articles 156, 302 and 303 of the Islamic Penal Code 1392. Iran's legislature has sought to develop the substantive provisions of legitimate defense and increase its scope from real to extreme and apparent types in the articles of reference. Despite this, in the field of formal rules governing this legal institution, especially the authority that determines it, according to the majority of judges, especially in the prosecutor's office, it has lacked the necessary clarity and courage, and even with the approval of Article 265 of the Criminal Procedure Law, the ambiguity is doubled and the judicial procedure in terms of the possibility of intervention and the exercise of legitimate defense by the prosecutor's office, it has confused and adopted taste. By adopting the qualitative method and extracting the approaches of Iran's criminal justice system through field investigation and in-depth interviews, the present research seeks to answer the basic question of what harms may cause from the acceptance of legitimate defense in the prosecution in cases of intentional homicide and the strategies to overcome the existing challenges. The result of this research shows that not only the discretion in the exercise of legitimate defense and the investigation of its complex conditions is beyond the power of the prosecution and the unit investigation authority and it has serious and effective challenges, but with the above mentioned legal texts, validity is determined by the Criminal Court and the prosecutor's office does not have the legal competence, authority and discretion to accept it. In this way, the public meetings and judicial decisions and consultative opinions of the legal department of the judiciary, which is under the jurisdiction of the prosecutor's office in the exercise of legitimate defense with any party and has taken steps to stabilize the prevailing judicial thought and practice, are against the legal standards and the belief of the judges of the Criminal Court and the Supreme Court of Iran.
موارد مرتبط 65
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
رضایت و علم شاکی حین ارتکاب جعل از سوی متهم
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
تهدید و قدرت نمایی با اسلحه
مواد 313 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
اقرار موثر در اثبات وقوع جرم
مواد 264و265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
تاثیر صغر سن در تحقق بزه اخلال در نظم عمومی
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
تحلیل دادگاه تجدیدنظر در نقض حقوق ثبت طرح صنعتی و صدور قرار منع تعقیب بر اساس اصول قانونی و افشای سابقه طرحها
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
برائت متهم در پرونده پولشویی 138 میلیارد تومانی به دلیل نبود مدارک کافی و نقاط ضعف تحقیقات
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
میزان اعتبار تست الکل سنج در اثبات بزه شرب خمر
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
صدور قرار تعلیق تعقیب در بزه نگهداری از مواد مخدر
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
مواد 4 و265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
تهدید و قدرت نمایی با اسلحه
مواد 313 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
تعیین مجازات تعزیری بیش از حداقل مجازات مقرر در قانون
مواد 4 و265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
تاثیر صغر سن در تحقق بزه اخلال در نظم عمومی
مواد 4و 265 از قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه تجدیدنظر استان
مواد 4 و 265 از قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
میزان اعتبار تست الکلسنج در اثبات بزه شرب خمر
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رضایت و علم شاکی حین ارتکاب جعل از سوی متهم
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
موجبات اعاده دادرسی کیفری
مواد 265 و 279 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
تاثیر مستمر بودن جرم در مرور زمان
ماده 4 و265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
مهلت پرداخت ارش
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
حاکمیت قاعده تساقط دو دلیل متعارض
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
عنصر مادی کلاهبرداری
مواد 4 و 265 از قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
لزوم رعایت نصاب مقرر در باب شهود در جرایم تعزیری
مواد 264 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
مواد 92 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
مواد 92 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
ادله اثبات کیفری در جرایم رایانه ای
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه تجدیدنظر استان
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
شرط اخلال در نظم عمومی در بزه افساد فی الارض
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
استفاده از داده مجعول به عنوان مقدمه کلاهبرداری مرتبط با رایانه
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 265 از قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
افساد فی الارض از طریق سرکردگی و رهبریت گروهک سازمان یافته
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 264 و265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی وحدت رویه
هماستناد
استحقاق دیه فرع بر اثبات وراثت
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
عدم ذی نفعی شاکی در طرح شکایت قتل غیرعمدی در تصادف رانندگی
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
مواد 264 و265 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
مواد 4 و 265 قانون ایین دادرسی کیفری
نظریات مشورتی 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/1027 مورخ 1396/05/04
ماده 156 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 را دارد یا خیر
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/93/0289 مورخ 1393/02/14
ماده 156 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به عنوان یکی از موانع مسئولیت کیفری
نشستهای قضایی 3
-
نشست قضایی
هماستناد
اطلاق دفاع مشروع نسبت به زانی در قاعده فراش
ماده 156 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
-
نشست قضایی
هماستناد
شرایط پرداخت دیه از بیتالمال در اجرای وظایف قانونی ماموران و عدم شمول نسبت به مهدورالدم و مقصر
ماده 156 قانون مجازات اسلامی
-
نشست قضایی
هماستناد
ضابط دادگستری
ماده 156 قانون مجازات اسلامی
مواد مرتبط 2
-
استناد
از این صفحه
ماده 265 — قانون آیین دادرسی کیفری
ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 156 — قانون مجازات اسلامی
به موجب مواد 156
دکترین 17
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه عمومی بخش در امور و دعاوی جزایی — مورد جرائم مشمول صلاحیت دادگاه کیفری یک
مواد 265 و 276 و 268 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه عمومی بخش در امور و دعاوی جزایی — با این ترتیب در حوزه قضایی بخش
مواد 265 و 276 و 268 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه عمومی بخش در امور خانواده — ا ماده ۱ قانون حمایت خانواده مصوب
مواد 265 و 276 و 268 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه عمومی بخش در امور خانواده — با این ترتیب در حوزه قضایی بخش
مواد 265 و 276 و 268 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
صلاحیت دادگاه عمومی بخش در امور خانواده — با این ترتیب در حوزه قضایی بخش
مواد 265 و 276 و 268 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
۱-۲-۱- تعقیب امر جزایی و متهم — برابر ماده ۳ قانون اصول محاکمات جزایی
مواد 88 و 265 و 278 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
۱-۲-۱- تعقیب امر جزایی و متهم — تعقیب آن بر عهده مدعی العموم یعنی
مواد 88 و 265 و 278 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
۱-۲-۱- تعقیب امر جزایی و متهم — تعقیب آن بر عهده مدعی العموم یعنی
مواد 88 و 265 و 278 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
دوم، صص ۱۸ تا ۲۸ — صدور قرار اخذ تأمین کیفری و
ماده 265 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
فک قرار بازداشت متهم با موافقت دادستان بند ط ماده ۳ اصلاحی
ماده 265 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
فک قرار بازداشت متهم با موافقت دادستان بند ط ماده ۳ اصلاحی
ماده 265 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
صدور قرار مجرمیت یا قرار جلب به دادرسی به سبب تقصیر متهم
ماده 265 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
صدور قرار مجرمیت یا قرار جلب به دادرسی به سبب تقصیر متهم
ماده 265 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
دفاع مشروع در حقوق جزایی ایران
ماده 156 قانون مجازات مصوب 1392: « هرگاه فردی در مقام دفاع از نفس
-
مقاله
هماستناد
پیش بینی خشونت خانگی علیه زنان و راهکارهای اتخاذی بر مبنای آن (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 156 قانون مجازات اسلامی و لایحه تامین امنیت زنان در برابر خشونت خانگی
-
مقاله
هماستناد
مسوولیت کیفری در دفاع از غیر
ماده 156 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بوده که در بند الف
-
مقاله
هماستناد
ارتکاب قتل در مقام دفاع از مال (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 156 قانون مجازات اسلامی
نکتههای مرتبط 1
-
هماستناد
تأثیر ادعای مستی در مسئولیت کیفری متهم
ماده 156 قانون مجازات اسلامی به آن اشاره شده صدور حکم عادلانه را درباره مو
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
