آیات ولایت: حدیث غدیر

حدیث غدیر سندی بر ولایت امیر‌المومنین (علیه‌السلام) است. (به کتاب شریف « الغدیر » جلد یکم مراجعه بفرمائید.) تا آنجا که غالبا شعرای عرب زبان در قصائد خود به مناسبت هائی از این حدیث یاد کرده‌اند. ۱. ۲ - قطعی بودن دلالت حدیث غدیر مهم در حدیث غدیر، قطعی بودن دلالت آن است، ب. ت. ب. قرائن موجود در حدیث می‌توان گفت که مقصود از « مولی » در جمله «من کنت مولاه فهذا علی مولاه» اولی به تصرف است. ۱.۲. ۱ - موارد استعمال لفظ مولی نخست باید توجه نمود که در قرآن و لغت عرب لفظ «مولی» به معنی اولی به کار می‌رود چنان که می‌فرماید: «فالیوم لا یؤخذ منکم فدیة ولا من الذین کفروا ماواکم النار هی مولاکم وبئس المصیر؛ امروز ( روز رستاخیز ) نه از شما و نه از افراد کافر ، عوض گرفته نمی‌شود جایگاه شما آتش است و آن برای شما سزاوارتر است چه سرنوشت بدی است». مفسران بزرگ می‌گویند لفظ «مولی» در این آیه به معنی «اولی» است زیرا برای این افراد بر اثر اعمال ناشایست، شایسته‌ترین جایگاه، همان آتش است. در آیه دیگر می‌فرماید: «یدعو لمن ضره اقرب من نفعه لبئس المولی ولبئس العشیر؛ بتی را می‌خواند که ضرر او از سودش نزدیک تر است چه بد ولی و چه بد مصاحبی است». در این آیه «مولی» به گواه آیات ما قبل که مربوط به مشرکان و بت پرستان است، به معنی اتخاذ ولی و سرپرست است به گواه این که بت پرستان اصنام خود را ولی خود اتخاذ می‌کرده‌اند. در این که «مولی» به معنی «اولی» به کار می‌رود سخنی نیست ولی اکنون باید دید مقصود از آن در حدیث غدیر نیز همین است. ۲- پیامبر گرامی در سرآغاز خطبه خود از مردم به اعتقاد به توحید و نبوت و معاد قرار گرفت سپس مولویت علی را یادآور شد، این گواه بر این است که این ولایت در ردیف مساله پیشین است و چیزی که می‌تواند در ردیف آن سه باشد، همان مقصود از آن ولایت کبری و سرپرستی جامعه باشد که دوستداری علی و یا یاری وی. ۴- پیامبر گرامی در آغاز خطبه از رحلت و نزدیک شدن اجل خود، سخن می‌گوید و این گواه بر این است که با نصب علی می‌خواهد این خلا را پر کند. گذشته از این، اگر مقصود نصب علی بر مقام امامت و ولایت نبود، گردآوری این جمعیت در بیابان سوزان هیچ لزومی نداشت اگر واقعا می‌خواست مردم را به نصرت و دوستی علی (علیه‌السّلام) دعوت کند این یک مساله پوشیده نبود تا در این بیابان سوزان هشتاد هزار نفر یا متجاوز از آن را از محمل‌ها و شتران پیاده کند و خطبه گسترده بخواند و از مرگ خود گزارش کند، آنگاه بگوید مردم علی را دوست بدارید و او را یاری کنید. ۲- آزاد شده؛ ۳- هم پیمان؛ ۴- پناه داده شده؛ ۵- پسر عمو؛ ۶- ناصر و یاور؛ ۷- اولی به تصرف. آنگاه یادآور می‌شود که از این معانی هفت گانه هیچ کدام متناسب با صدر حدیث نیست. اما آن پنج معنی نخست نمی‌تواند مقصود پیامبر باشد و اما معنی ششم توضیح واضح بوده و نیاز به بیان پیامبر و گردآوری مردم نداشت قهرا مقصود همان معنی هفتم است. از آنجا که بحث ما یک بحث تفسیری است پیرامون حدیث غدیر با دیگر احادیثی که مربوط به ولایت کبرای امیر مومنان (علیه‌السّلام) است، سخن نمی‌گوییم و ادامه این بحث‌ها را به کتاب الهیات ارجاع می‌کنیم. منبع: حدید/سوره۵۷، آیه۱۵ · حج/سوره۲۲، آیه۱۳ · شرح مقاصد، ج۵، ص۲۷۳ - ۲۷۴ · الهیات، ج۴، ص۹۸ - ۱۰۸