آیین بازداشت مال — آیین مهم دیگری که در دامنه عملیات

آیین مهم دیگری که در دامنه عملیات اجرا برپا داشته می شود؛ آیین بازداشت مال است. مقررات پیرامون آن در مواد ۴۹ به بعد ق.م برقرار شده است. گسترده ترین و مهم ترین احکام در دامنه اجرا مربوط به آیین بازداشت است. چه دغدغه اصلی و اقدام اثرگذار در روند اجرا معطوف به همین موضوع است. بیشتر رخدادهای ناگهانی، اعتراضها و شکایات اشخاص درگیر نیز مربوط به این آیین است. ورود به قلمرو دارایی داد باخته و هتک حرمت مال او از تعرض نیازمند توجیه مناسب است. سند اجرائیه به تنهایی کافی در این رویکرد نیست. ملاحظه اینکه داد باخته فرصت اجرای اختیاری را از دست داده و همه مقدمات برای بازداشت مال فراهم است وانگهی مال در قلمرو مالکیت داد باخته قرار دارد و امکان بازداشت میسر هست ضروری است. تازه پس از این رهگذر بازداشت مال تابع اصول و قواعدی است که در دامنه مباحث مربوط به آن در جلد سوم تشریح خواهد شد. از جمله اینکه بازداشت بر مبنای اصل تناسب تنها تا آن مقدار انجام یافتنی است که برابر با میزان محکوم به باشد مواد ۴۹ و ۵۱ ق.ا.ا. م). آیین و تشریفات بازداشت ناظر بر معرفی مال ترتیب شناسایی مال ضوابط مربوط به استعلام از مراجع قانونی مانند اداره ثبت اسناد و املاک چگونگی ضبط و کنترل مال و خروج از قلمرو مالکیت صاحب آن معیارهای گاه دوگانه در بازداشت مال منقول و غیر منقول، آیین تبدیل و تعویض مال آیین صورت برداری و ارزش گذاری، آیین نگهداری و مراقبت از مال و جریان شکایت نسبت به توقیف و اظهار حق و ادعای اشخاص ذی نفع نسبت به آن است. در آیین کلی بازداشت مال شاهد برپایی چند آیین دیگر هستیم: