آیین رسیدگی به اصالت ۳۷ — (۳) سند مؤثر در دعوا و تصمیم

هرگاه سند پس از نخستین جلسه دادرسی به دادگاه ارائه شود و پذیرفته گردد، در نخستین پاسخ یا جلسه بعد از آن موعد باقی است و ماده ۲۱۷ نسبت به هر دو فرض صراحت لازم را ندارد. (۳) سند مؤثر در دعوا و تصمیم نهایی دادگاه درباره آن است به عنوان مثال اگر محال علیه برات رسیدی ارائه کند که وجه آن را به دارنده خواهان پرداخته است و اصالت آن انکار شود رسیدگی دادگاه به اختلاف دو طرف مفید و ضروری است. زیرا اگر اصالت سند احراز شود خواهان محکوم می شود و هرگاه تکذیب خواهان مقبول افتد، خوانده محکوم خواهد شد. ولی در فرضی که خوانده به رسیدی از ظهر نویس استناد میکند و خواهان در اصالت آن تردید میکند رسیدگی به اصالت سند اقدامی بیهوده و عبث است زیرا پرداخت وجه برات به ظهر نویس مانع از مطالبه دارنده برات نیست و همه ظهر نویسها و ضامنان و محال علیه برات در برابر او مسؤولیت تضامنی دارند. ماده ۲۰۰ ق.آ.د.م. رسیدگی به دلیلی را مجاز می داند که مورد اختلاف و مؤثر در تصمیم نهایی باشد. پس قرار رسیدگی به اصالت سند قرینه بر اثر آن است. ۲۲۶. لزوم ارائه اصل: به موجب ماده ۹۶ ق.آ.د.م. خواهان باید اصل اسنادی که رونوشت آنها را ضمیمه دادخواست کرده است در جلسه دادرسی حاضر نماید. خوانده نیز باید اصل و رونوشت اسنادی را که می خواهد به آنها استناد نماید در جلسه دادرسی حاضر نماید.... درباره ضمانت اجرای این تکلیف آمده است: والا در صورتی که آن سند عادی باشد و مورد تردید و انکار واقع شود. اگر خوانده باشد از عداد دلایل او خارج می شود و اگر خواهان باشد و دادخواست وی مستند به ادله دیگری نباشد در آن خصوص ابطال می گردد. بدین ترتیب در هر دو مورد نتیجه نیاوردن اصل سند عادی به دادگاه خروج آن از عداد دلایل در صورت انکار و تردید است و جدا کردن دو فرض خواهان و خوانده بیهوده و غیر منطقی است.