اتحاد و الفت: زمینه‌ها و مصادیق اتحاد

اتحاد مورد نظر قرآن و روایات اسلامی در چند محور اساسی است. ۵. ۱ - وحدت در فعالیت‌های گروهی مسلمانان رسول گرامی اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) اتحاد را در فعالیت‌های گروهی بسیار مهم می‌دانستند همان‌طور که وقتی ‌ معاذ بن جبل و فردی دیگر را برای تبلیغ به یمن می‌فرستند توصیه می‌کنند که از هم حرف‌شنوی کنید و اختلاف نکنید. ۵. ۲ - اتحاد در سطح جامعه‌ اسلامی حضرت (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) در قراردادی نسبتاً مفصل که بین مهاجرین و انصار نوشتند و می‌توان آن را منشور وحدت نبوی نامید، به شیوه‌ای بسیار شگفت‌آور، از طرفی رفتارهای وحدت‌آمیز را تبیین نموده و از طرف دیگر، مسیر حل مناقشات اجتماعی را هم مشخص نمودند و بالاخره از همه مهم‌تر این‌که در درون آن، کار‌های لازم برای تحقق وحدت مانند تسلیم قلبی به برنامه‌ها بر اساس تکیه به نهاده‌های ایمانی و محوریت حکم الهی و قضاوت نبوی در حل اختلافات که از نقاط آسیب‌زا و چالشی در نظام‌های حقوقی و اداری است را تعبیه نمودند. ۵. ۳ - اتحاد بین‌المذاهب قرآن کریم بر دعوت به اتحاد بسیار تاکید نموده و نهی از اختلاف را به نهایت رسانده و می‌دانسته که این امت مانند امت‌هایی که قبل از ایشان بودند و بلکه بیش از آنان دستخوش اختلاف می‌شوند. مساله وقوع اختلاف در امت اسلام را رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) هم خبر داد و فرمود: چیزی نمی‌گذرد که اختلاف به‌طور نامحسوس و آرام آرام در امتش رخنه می‌کند و در آخر امتش را به‌صورت فرقه‌هایی گوناگون در می‌آورد و امتش مختلف می‌شوند، آن‌طوری که یهود و نصارا مختلف شدند. این بدبختی از زمان صحابه آن حضرت (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) تا امروز ادامه دارد و هر زمانی که شخصی خیرخواه برخاست تا اختلاف بین این مذاهب را از بین ببرد، به جای از بین بردن اختلاف و یک مذهب کردن دو مذهب، مذهب سومی بوجود آمد. امام صادق (علیه‌السلام) به شیعیان خود دستور می‌دهد به همه سلام کنند و با هر کس هم‌نشین شدند خوش‌رفتاری ورزند و مریضان اهل سنت را عیادت کنند و امواتشان را تشییع جنازه کرده و در مساجدشان نماز بخوانند. این اتحاد به ویژه در برابر دشمنان غیر مسلمان ضرورت دوچندان می‌یابد، همانطور که رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) می‌فرمودند: جان‌های مومنین یکسان و متحد است و آنان در برابر غریبه‌ها با هم متحدند هستند. ۵. ۴ - اتحاد جهانی قرآن کریم می‌فرماید: بگو ای اهل کتاب ! بیایید به سوی سخنی که میان ما و شما یکسان است که جز خداوند یگانه را نپرستیم و چیزی را همتای او قرار ندهیم و بعضی از ما، بعضی دیگر را- غیر از خدای یگانه- به خدایی نپذیرد. این آیه شریفه دستور داده که به اهل کتاب بگو بیائید به سوی کلمه‌ای که ما و شما همه در آن یکسانیم و آن کلمه توحید است و لازمه اعتقاد به توحید دست برداشتن از شرکاء و انحراف آنان در توحید است و اینکه غیر خدای سبحان شرکائی نگیرند. منبع: صحیح مسلم، ج۳، ص۱۵۸۶ · البدایة و النهایة، ج۳، ص۲۲۴ – ۲۲۶، دار الفکر، بیروت، بی‌تا · تفسیر المیزان، ج۳، ص۵۷۹، ترجمه‌ سیدمحمدباقر موسوی همدانی · مشکاة الانوار، ص۱۴۶، کتابخانه حیدریه نجف اشرف، ۱۳۸۵ق · تحف العقول، ص۴۳، انتشارات اسلامی جامعه مدرسین · آل عمران/سوره۳، آیه۶۴ · تفسیر المیزان، ج۳، ۳۸۹، ترجمه‌ سیدمحمدباقر موسوی همدانی