اجتماع امر و نهی اصولی و امکان سنجی تحقق آن در حوزه قراردادها
نویسندگان: محقق داماد, سید مصطفی، نیازآبادی, مهدی، عباسی راد, محمدرضا
نشریه: پژوهش های حقوق اقتصادی و تجاری، دوره 3، شماره 2، 2025/08/23
چکیده:
در مبحث مربوط به تعارضات (بالمعنیالأعم) اصولی، یک مجموعه به لحاظ ویژگی خاصی که دارد، تحت عنوان «اجتماع امر و نهی» جدا میشود و میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که اساساً اجتماع امر و نهی در شیء واحد جایز است یا ممتنع؟ این مبحث در نتیجه تفاوت مبانی کلامی، منطقی و اصولی طی قرون متمادی به معرکه آراء تبدیل شده، به طوریکه قائلان به جواز مدعی عدم سرایت حکم از عنوان به معنون و تعدد معنون به موجب تعدد عنوان شدهاند. در مقابل، قائلان به امتناع نسبت به ادعاهای مذکور ایراداتی طرح کردهاند که مقاله حاضر واجد پاسخی بدیع به ایشان است. بحث از اجتماع امر و نهی هرچند در اصولفقه و دانشهای متشرعه روییده اما با الغای خصوصیت میتوان باب امکانسنجی طرح و تطبیقمسئله اجتماع امرونهی اصولی و فروعات آن در نظام حقوقی را گشود. البته لازمه این تطبیق و امکان سنجی شستن چشمها و توجه به مختصات جدیدی است که در آن ادبیات امر و نهی رنگ باخته و صحبت از تعارض باید و نبایدهای حقوقی میشود. جلوه این تعارض در حوزه حقوققراردادها نمایان است؛ جایی که اصل لزوم، تجسم وجوب و امر است و ممنوعیتهای مدنی و کیفری مختلف تجسد نهی و حرمت و قرارداد همان ذات واحدی است که تعارض ناظر به آن مطرح میشود. البته این قسم از تعارض در حوزه قراردادها هیچگاه به استقرار نمیرسد و به طرق مختلفی من جمله تمسک به قاعده «انتفاء المشروط بانتفاء شرطه»، اطلاق، تقیید و... رفع شده و خلاف علم اصول، جانب امتناع اثبات میشود.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
