اجرای اجباری حکم خلع ید

برابر ماده ۴۲ ق.ا.ا. م: هرگاه محکوم به عین معین منقول یا غیر منقول بوده و تسلیم آن به محکوم له ممکن باشد دادورز مامور اجرا) عین آن را گرفته و به محکوم له می دهد. برپایه این حکم مال معین منقول یا غیر منقول برابر حکم قطعی موضوع اجرا از اختیار و تصرف داد باخته خارج شده و در اختیار دادبرده قرار می گیرد. بنابراین در اجرای حکم خلع ید دو گونه اقدام عملی و فیزیکی از سوی دادورز بروز می یابد. گونه ای رفتار در برخورد با شخص داد باخته که در شکل گرفتن مال از دست او تجلی می یابد و گونه دیگر دادن همان مال به تصرف و اختیار داد برده است. این دو اقدام برپایه اصل ترتب به صورت پیاپی هماهنگ و در مفهومی مادی و حقوقی سازگار با هم محقق می شود. دادورز نمی تواند بدون توجه به دادباخته و اجرای جزء نخست حکم دادبرده را بر مال استیلا دهد و یا با انجام جزء نخست، تکلیف خود را انجام یافته بداند و یا اینکه به جای مالی که در حکم موضوع اجرا تعریف شده و از اختیار داد باخته خارج گردیده، مال دیگری در اختیار داد برده قرار دهد یا اینکه عین محکوم به را تمام و کمال در اختیار او قرار ندهد. رفع تصرف دادباخته از محل و خروج مال از ید غاصبانه او و تسلیم مال به دادبرده دو فرآیند متمایز از هم است که نیاز به بررسی جداگانه دارد. این دو جزء پیاپی مکمل هم بوده و معرف اقدام کامل و قانونی دادورز است.