اجرای احکام مدنی، جلد نخست — گزینش بازگرداندن عملیات اجرایی به حالت پیش

انجام شده زدوده شده یا نادیده گرفته شود؛ مانند آنکه در اجرای عملیاتی مالی بازداشت شده باشد و سپس بازداشت الغا شود؛ یعنی بازداشت بی اثر شود. ۱۱۵۴. ایطال اقدام - ابطال در لغت از جمله به معنی باطل کردن، الغا آمده است.(۱) این اصطلاح در ماده ۱۴۲ به کار گرفته شده است. ابطال اقدام به این مفهوم است که عمل حقوقی انجام شده کان لم یکن تلقی شود. ابطال در اصطلاح معمولاً در مورد اعمال حقوقی و نه مادی به کار می رود. بنابراین ابطال مزایده بدین مفهوم است که مزایده انجام شده کان لم یکن تلقی و نادیده گرفته شود. ۱۱۵۵ گزینش بازگرداندن عملیات اجرایی به حالت پیش از اجرا – گفته شد که برای آنچه در عمل «اعاده عملیات اجرایی به شمار می رود واژه ها و گزاره های گوناگونی در قانون به کار رفته که مفهوم یکسانی ندارند اما همگی در این معنا مشترکاند که با اعاده عملیات اجرایی یا اجراه یا الغاء یا ابطال عملیات اجرایی عملیات انجام شده باید بسته به مورد از نظر عملی و یا حقوقی در همان حالت و وضعیتی قرار گیرد که پیش از انجام عملیات در آن قرار داشته است؛ برای نمونه اگر در اجرای عملیات مالی از شخصی گرفته شده و به شخص دیگر داده شده باشد با «اعاده»، «بازگرداندن»، «الغا» یا ابطال عملیات اجرایی باید آن مال، عملاً، از این شخص گرفته شده و به آن شخص داده شود و یا چنانچه در اجرای عملیات مالی به فروش رسیده باشد، فروش از نظر حقوقی، کان لم یکن تلقی شود. گفته شد که «اعاده عملیات اجرایی به مفهوم تکرار عملیات اجرایی نیز م. ب. بدین معنی که در مواردی پس از یا ابطال یا الغاهی آن لازم است همان عملیات با شرایط یا به گونه ای دیگر تکرار شود مانند اعاده ارزیابی مالی که توسط کارشناس غیر متخصص انجام شده که مستلزم این است که کارشناسی پیشین کان لم یکن تلقی و افزون بر آن کارشناسی دوباره توسط کارشناس صالح انجام شود؛ اما چون در این فصل از کتاب سخن اجراء است، «اعاده به همان مفهوم بازگرداندن مورد نظر است زیرا تکرار عملیات اجرایی یعنی انجام دادن دوباره آن در واقع انجام عملیات اجرایی است که از موضوع سخن در این فصل بیرون است و در جای خود در هر مورد به شرح آمده است برای نمونه نک ج ۲، ش. ۲۳۷ به بعد). مبحث دوم - بازگرداندن عملیات اجرایی به حالت پیش از اجرا جهات و شرایط آن ۱۱۵۶ حتی اگر جزئی هم باشد نه تنها نسبت به محکوم له اقدام به نسبت، خطیری است بلکه خلاف اصل نیز م. ب.. عملیات اجرایی هر اندازه کلی تر فراگیرتر و پیشرفته تر باشد بازگرداندن آن، دشواری های بیشتری را معمولاً برای محکوم له به وجود می آورد و به همان نسبت می تواند اشکالات بیشتری را در عمل ایجاد کند. بازگرداندن عملیات اجرایی چون خلاف اصل است تنها در صورتی امکان پذیر است که در قانون تصریح شده باشد و در این صورت نیز تنها در محدوده قانونی مجاز است. با بررسی نصوص مربوط جهات را می توان در چهار دسته جای داد. در حقیقت ابطال یا تصحیح اجراییه ای که به اشتباه صادر شده؛ بلاثر شدن رأی یا سند مبنای عملیات اجرایی وارد و مؤثر اعلام شدن شکایت نسبت به اقدامات دادورز مأمور اجرا و احراز غیرقانونی بودن جریان مزایده از می باشند؛ اما افزون بر چهار مورد یاد شده در موارد دیگری نیز لازم می شود که بررسی خواهد گردید. تحقق هر یک از جهات بازگرداندن عملیات اجرایی برای بازگرداندن عملیات کافی نیست بلکه شرایط بازگرداندن عملیات اجرایی نیز باید فراهم شود. این شرایط نیز به تناسب مورد همراه با بررسی هر جهت بازگرداندن عملیات اجرایی یا جداگانه بررسی خواهد گردید. ۱۱۵۷ برای کوتاه شدن جملات در این فصل کتاب به جای بازگرداندن عملیات اجرایی به حالت پیش از اجرا در مواردی بازگرداندن عملیات اجرایی» یا «بازگرداندن عملیات» یا «بازگرداندن البته با قرینه به کار می رود.