دکترین
اجل: اجل در امور اعتباری
مقصود از آن سرآمد زمانی و مدّت معینی است که به واسطه قرارداد، برای امور اعتباری حاصل می‌شود. خواه به‌صورت قوانینی باشد که از سوی شارع وضع می‌شود. مانند عدّه طلاق و وفات، و خواه از ناحیه انسان‌ها وضع شده و شارع مقدس آن را جایز شمرده باشد. مانند اجل دَین. امور اعتباری که قرآن، اجل را درباره آن‌ها به‌کار برده، عبارتند از: ۴.
۱ - دین یکی از موارد اجل اعتباری، تعیین سرآمد معیّن برای دین است که براساس آیه ۲۸۲ سوره بقره مورد تایید و امضای شارع مقدّس قرار گرفته است. ۴.
۲ - اجاره تعیین اجل در عقد اجاره (اعمّ از اجیر کردن شخصی برای انجام کاری یا اجاره شیئ خاص مانند خانه یا منافعی از شیء معیّن دیگر) نیز براساس آیات قرآن و عموم روایت «المؤمنون عند شروطهم» جایز است که نمونه آن در قرآن کریم اجیر شدن موسی (علیه‌السّلام) برای حضرت شعیب به مدّت ۸ یا ۱۰ سال در برابر ازدواج با یکی از دختران او است. ۴.
۳ - عده طلاق مورد دیگر اجل اعتباری، اجل طلاق است که در آیات قرآن کریم از آن با تعبیر «اجل» و در متون فقهی با تعبیر «عدّه» یاد‌شده است و آن، مدّت زمانی است که زن مطلقه پس از اجرای طلاق، حقّ ازدواج با دیگری را تا پایان آن ندارد. طول این مدّت براساس آیه ۲۲۸ بقره «سه بار پاک شدن» و برای زنان یائسه (در‌صورتی که احتمال می‌دهند باردار باشند) سه ماه و برای زنان باردار تا پایان وضع حمل است. ۴.
۴ - عده وفات از دیگر موارد اجل اعتباری در قرآن کریم، اجل یا عده وفات است. از آن‌جا که پس از وفات شوهر، ازدواج فوری زن با مردی دیگر، با محبت و دوستی و حفظ احترام شوهر پیشین سازگار نیست و از سویی سبب جریحه‌دار شدن عواطف بستگان متوفّا می‌شود، قرآن کریم، ازدواج مجدّد زنان را به نگه‌داشتن عدّه مشروط می‌کند که مدّت آن ۴ ماه و ۱۰ روز تعیین شده است. از سوی دیگر، خداوند با تشریع این حکم به مبارزه با برخی عقاید خرافی که مخالف ازدواج مجدّد زنان شوهر مرده است، برخاسته و پس از گذشت این مدّت، هیچ منعی برای ازدواج شایسته آنان نمی‌بیند. (در‌صورتی که مقصود از شعائر، «مناسک حج» باشد) یا پایان بهره‌گیری از «منافع شتران قربانی» مانند استفاده از شیر آن‌ها و سوار شدن بر پشت آن‌ها، (در‌صورتی که مقصود از شعائر «شتران قربانی» باشد) زمان رسیدن به خانه کعبه تعیین شده است.
منبع: بقره/سوره۲، آیه۲۸۲ · الاستبصار فیما اختلف من الاخبار، ج۳، ص۲۳۲ · قصص/سوره۲۸، آیه۲۸-۲۹ · بقره/سوره۲، آیه۲۳۱ · طلاق/سوره۶۵، آیه۴ · بقره/سوره۲، آیه۲۳۴ · تفسیر نمونه، ج۲، ص۱۹۳ · حج/سوره۲۲، آیه۳۲-۳۳ · تفسیر الکشاف، ج۳، ص۱۵۷ · المیزان فی تفسیر القرآن، ج۱۴، ص۳۷۴
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.