احترام (فقه): اقسام چیز های محترم

چیزهای محترم را می‌توان در دو دسته « ذوات » و « افعال » قرار داد. ۲. ۱ - اقسام ذوات محترم ذوات محترم خود، به « انسان »، « حیوان »، « گیاه » و « جماد » تقسیم می‌شود. ۲.۱. ۱ - انواع حرمت انسان در اسلام در شریعت اسلام ، حرمت انسان یا اصلی است یا عرضی. ۲.۱. ۲ - حرمت اصلی مسلمان و مومن حرمت اصلی از آن مسلمان و مؤمن و ناشی از طهارت و قداست ذاتی آنان است که در پرتو پذیرش اسلام و ایمان به دست می‌آید. البته این حرمت نیز بر حسب مراتب ایمانی و درجات علم و تقوا متفاوت است. بنابراین، حرمت انبیاء ، اوصیاء و انسان ‌های کامل بیش از دیگران م. ب.. ۲.۱. ۳ - حرمت عرضی کفار کافران حرمت اصلی ندارند و تنها به سبب عقد ذمه، امان و هدنه ( آتش بس ) از حرمت عرضی برخوردار می‌شوند و تا هنگامی که پیمان را نشکسته یا مدت آن تمام نشده، پایدار است. ۲.۱. ۴ - وجوب حرمت انسان محترم جان ، آبرو و مال انسان محترم، دارای حرمت، و ارج نهادن به آن‌ها واجب است. ۲.۱. ۵ - فرق احترام جان محترم اصلی و عرضی احترام جان انسان محترم خواه اصلی و خواه عرضی آسیب نرساندن به آن است؛ با این تفاوت که در حرمت اصلی، افزون بر آسیب نرساندن، حفظ جان و دفاع از آن نیز واجب است. ۲.۱. ۶ - حرمت پیکر بی جان مسلمان همچنین پیکر بی‌جان مسلمان مانند زنده او محترم است. از این رو، غسل ، کفن و دفن آن واجب ، و آنچه مانند نبش قبر که موجب ه تک حرمت آن شود، حرام است. ۲.۱. ۷ - حرمت آبرو و مال انسان محترم حکم آبرو و مال انسان محترم، همچون حکم جان او است، یعنی تعرض به آن‌ها حرام است؛ و نسبت به آبرو حفظ و دفاع از آن واجب است. ۲.۱. ۹ - حکم حرمت حیوانات حرم حیواناتی که در حرم مکه و مدینه زندگی می‌کنند، حرمت دارند. از این رو، شکار آن‌ها جایز نیست. البته برخی، شکار حیوانات حرم مدینه را مکروه شمرده‌اند. ۲.۱. ۱۰ - حکم حرمت درختان وگیاهان حرم درختان و گیاهان حرم مکه محترمند و بریدن و کندن آن‌ها جایز نیست و به قول مشهور، در صورت قطع درخت ، کفاره ثابت است. همچنین درختان حرم مدینه محترمند، اما در حرمت یا کراهت بریدن آن‌ها اختلاف است. البته بنا بر قول به حرمت، بریدن درخت موجب ثبوت کفاره نیست. ۲.۱. ۱۱ - وجه و حکم حرمت جمادات محترم برخی اشیاء مانند کعبه ، قرآن ، کتاب ‌های دعا و روایات معصومان علیهم السلام، تربت امام حسین علیه السلام ، ضریح مقدس معصومان و آنچه در مشاهد مشرفه از آن ایشان است، در شریعت اسلام محترم است. از این‌رو، نجس کردن آن‌ها حرام ، و زدودن نجاست از آن‌ها واجب است. ۲.۱. ۱۲ - امکنه و ازمنه محترم همچنین برخی مکان ‌ها مانند مساجد به ویژه مسجد الحرام ، و مسجد النبی صلی الله علیه و آله، حرم مکه و مدینه ، مشاهد مشرفه و برخی زمان ‌ها مانند ماه رمضان ، ماه های حرام ( رجب ، ذیقعده ، ذیحجه و محرم ) و روز جمعه حرمت دارند. از این رو، مُجازات دنیوی و عقوبت اخروی گناه در این مکان ‌ها و زمان ‌ها بیشتر و مقدار دیه در برخی مانند ماه های حرام افزایش می‌یابد. ۲. ۲ - افعال محترم ۲.۲. ۱ - وجه احترام افعال انسان عمل انسان آزاد و محترم ، احترام دارد و اگر کسی شخصی را برای انجام کاری اجیر کند، باید اجرت کار او را بپردازد و در صورت نپرداختن، ضامن است. ۲.۲. ۲ - آثار وطی محترم « نسب » و « عده » با « وطی محترم » (عمل نزدیکی حلال ) ثابت می‌گردد. منبع: کشف الغطاء، ج۴، ص۳۵۶ · جواهر الکلام، ج۵، ص۱۱۴-۱۱۸ · جواهر الکلام، ج۴، ص۸۲ · جواهر الکلام، ج۲۱، ص۱۶ · وسائل الشیعة، ۱۱، ص۴۷۸ · جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۸ · جواهر الکلام، ج۱۸، ص۴۱۲ · جواهر الکلام، ج۲۰، ص۴۲۵ · جواهر الکلام، ج۲۰، ص۷۷ · العروة الوثقی، ج۱، ص۱۸۸ · جواهر الکلام، ج۴۱، ص۳۷۳-۳۷۴ · جواهر الکلام، ج۴۳، ص۲۶-۲۹ · قواعد الفقهیة، ج۲، ص۲۱۸ · جواهر الکلام، ج۲۹، ص۲۴۳