احتیاط: قلمرو احتیاط

قلمرو احتیاط هم عبادات است و هم معاملات . ۴. ۱ - احتیاط در عبادات احتیاط در عبادات دو صورت دارد: ۴.۱. ۱ - مستلزم تکرار احتیاط در عبادات یا مستلزم تکرار عمل است مانند آن که‌ نماز واجب ، میان قصر و اتمام یا ظهر و عصر مردّد باشد و مکلّف هر دو را به جا آورد، ۴.۱. ۲ - مستلزم تکرار نبودن یا مستلزم تکرار نیست مانند تردد بین وجوب و استحباب دعا هنگام رؤیت هلال . ۴.۱. ۳ - نظر مشهور در احتیاط در عبادات به مشهور قدما نسبت داده شده که عبادت کسی که یکی از دو راه اجتهاد یا تقلید را نپیموده، باطل است. ۴.۱. ۴ - نظر معروف فقهای معاصر لیکن نظر معروف فقهای معاصر و نزدیک به عصر ما، صحّت راه سوم یعنی احتیاط در عبادات است، مشروط بر آن که مستلزم تکرار عمل نشود. ۴.۱. ۵ - صحت احتیاط در فرض تکرار در صحّت احتیاط در فرض استلزام تکرار، اختلاف است. ۴. ۲ - احتیاط در معاملات قلمرو احتیاط در معاملات ، گسترده است؛ به این معنا که شامل همۀ اعمال و افعالی که قصد قربت در آن‌ها معتبر نیست می‌شود مانند طهارت و نجاست ، عقود و ایقاعات . در غیر عقود و ایقاعات احتیاط جایز است. مانند آن که چیز نجس را- به خاطر شک در پاک شدن آن با یک بار شستن - دو بار بشوید. در عقود و ایقاعات، هر چند بعضی در جواز احتیاط- به دلیل تنافی آن با جزمی که در انشاء معتبر است- مناقشه کرده‌اند، لیکن معروف بین فقهایی که متعرّض مسأله شده‌اند، جواز آن است. منبع: سید محسن، ج۱، ص۶ · سید محمدکاظم، ج۱، ص۴ · سید محسن، ج۱، ص۸ · تفصیل الشریعة (اجتهاد و تقلید) ج۱، ص۲۱ · تفصیل الشریعة (اجتهاد و تقلید) ج۱، ص۲۰-۲۱