احساس حقارت: علل و عوامل احساس حقارت

درباره منشا و علل و عوامل احساس حقارت از اموری می‌توان نام برد که اهم آنها به این قرارند: ۱ـ یأس : انسان تا زمانی که به چیزی امیدوار است به پیش می‌رود ولی از موقعی که احساس نومیدی در پیروزی کند دچار احساس حقارت می‌شود. ۲ـ عجز: چه بسیار از افراد که به خاطر عجز و ناتوانی انجام کاری دچار این احساس می‌شوند. آن کس که می‌خواهد در کاری وارد شود ولی نمی‌تواند، می‌خواهد قدرتی را سرکوب کند و از آن عاجز است طبعا دچار این احساس می‌شود. ۳ـ محرومیت: آنها که نقشه‌های زیبائی برای آینده ترسیم کرد، ولی در انجام و تحقیق آن ناتوان و دچار محرومیت شدند، آن‌ها که انتظار خیری و نصیبی از چیزی داشتند ولی از آن محروم گشتند این احساس بدان‌ها دست می‌دهد. ۴ـ شکست: چه بسیارند احساس حقارت‌هائی که ناشی از شکست در امورند. آن کس که در مسابقه‌ای شکست خورده، یا در ازدواجی نتوانسته است به هدف خود برسد گرفتار این احساس می‌شود و بدیهی است که هر چه شکست عظیم‌تر احساس حقارت بیشتر است. ۵ـ ناکامی: نوجوان و جوان بر اساس زمینه‌هائی برای خود طرحی و نقشه‌ای تهیه کرده و برای ورود در سرور شادی ناشی از آن به انتظار می‌نشیند. حال اگر ناکامی و محرومیتی غیر منتظره برای او پدید آید دچار این احساس خواهد شد. ۶ـ نقص بدن: گاهی احساس حقارت ناشی از وجود نقصی در بدن است. مثلا چشم فردی کور یا لوچ است، پایش لنگ است، خال ناموزونی بر چهره دارد، قامت او کوتاه است. ممکن است در اثر نادانی دچار این احساس شود. این احساس در مواردی شدیدتر می‌شود که این حالت توام با سرزنش و مسخره دیگران هم م. ب.. ۷ـ اشکال روانی: برخی از افراد دچار احساس حقارتند از آن بابت که امنیت روانی ندارند، فکر می‌کنند استعداد ریاضی‌شان‌ اندک است، حافظه‌شان ضعیف است، نمی‌توانند چون دیگران مساله‌ای را بفهمند و از آن سر در آورند، کم هوشند و از این قبیل. ۸ـ سرکوب‌های دوران کودکی: گاهی احساس حقارت مربوط به سابقه کودکی افراد است. والدینی که در دوران کودکی صفات و ملکات و نیز رفتارهای عملی را کوبیده‌اند او را گرفتار این احساس می‌سازند. چنین افراد در دوره‌های بعدی زندگی دچار این احساس خواهند شد. ۹ـ مراقبت‌های افراطی: نوجوانان و جوانانی که در دوران گذشته زندگی از مراقبت‌های افراطی والدین بهره می‌برده‌اند در این سنین هم چنان وابسته و ناتوان مانده و از آن احساس حقارت خواهند داشت. آری، بسیاری از این افراد قربانی حمایت بیش از حد پدران و مادران در دوران کودکی و یا امر و نهی‌های آنان هستند. ۱۰ـ بی توجهی‌ها: گاهی به حساب نیاوردن فرزندان در خانه و اجتماع سبب آن می‌شود که او احساس کند در انجام کار و وظیفه‌ای ناتوان است و نمی‌تواند از عهده آن بر آید و این امر خود سبب احساس حقارت است. ۱۱ـ اختلاف خانوادگی: اوضاع نابسامان خانواده خود سبب تحریک فرزندان می‌شود که پادرمیانی کنند و آن را سر و سامان دهند و هنگامی که این تلاش به ثمر نرسد احساس عجز و حقارت پدید می‌آید. ۱۲ـ طرد و ردها: و بالاخره طرد و رد آنها در انجام وظیفه‌ای سرزنش آن‌ها که تو عرضه انجام این کار را نداری، تحقیرها، به رخ کشیدن نارسائی‌ها و کمبودها خود در این امر مؤثر است.