احکام القرآن (سیوری): خصوصیات

۱. کتاب براساس تفسیر موضوعی است و از کتاب طهارت شروع شده و دیات پایان بخش آن است. قبل از این کتاب، قطب الدین راوندی نیز همین سبک را در کتاب فقه القرآن داشته است. ۲. مؤلف هر آیه‌ای را که مربوط به احکام بوده، آورده و از آیات تکراری یا آیاتی که ربطی به احکام نداشته، پرهیز کرده است. ۳. ۴. ۵. کنزالعرفان فی فقه القرآن، علاوه بر آن‌که تفسیر آیات الاحکام است، دو خصوصیت دارد که کتاب‌هایی چون فقه القرآن و زبدة البیان ندارند:یکی آن‌که به آرای فقهی علمای اهل سنت توجه داشته است. دیگر این‌که مؤلف در این کتاب دو مکتب تفسیری شیعه و اهل‌سنت را به خوبی نشان داده و در هر آیه که دو نظریه وجود داشته، به روش تفسیر مقارنه‌ای به بحث پرداخته است. نمونه بارز این ویژگی را در ذیل آیه شریفه ۶ مائده و۲۲ نساء که درباره احکام وضو و تیمم است، می‌توان دید. نمونه دیگر در ذیل آیه شریفه ۵ سوره بینه است. زیرا خداوند فرموده:(فتیمموا صعیداً) و در غیر آن چنین نفرموده. ولی حق، قول اول است؛ چون در روایات دلیل بر آن وجود دارد و در حدیث پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) آمده است:(انما الاعمال بالنیات)، و آمدن (الف و لام) بر سر جمع، مفید عموم است. ۶. به عقیده وی بهترین تعریف (طهارت) استعمال طهور مشروط بالنیه است. ۷. ۸. مصنف کنزالعرفان، در شرح لغات و ترکیب بر تفسیر الکشاف زمخشری تکیه دارد؛ همان‌طور که به تفسیر طبری نظر دارد، و علاوه بر نقل، به نقد آن هم می‌پردازد؛ مثلا در ذیل آیه ۲۲ سوره نساء : «ولاتنکحوا مانکح آبائکم من النساء الا ما قد سلف انه کان فاحشة و مقتاً و ساء سبیلا؛ » فرموده: ( طبری (ما) را در آیه مصدری دانسته و گفته: لا تنکحوا نکاح آبائکم، ای مثله؛ مثل نکاح‌های فاسد پدران خود نکاح نکنید و حتی سزاوار است برخلاف آنان عمل کنید. (برخلاف دیدگاه طبری، به عقیده من) (ما) موصول اسمی است و ضمیر مفعول، به سبب تخفیف، محذوف است و تقدیر آن چنین است: لا تنکحوا ما نکحه آبائکم. منبع: مائده/سوره۵، آیه۶ · بینه/سوره۹۸، آیه۵ · کنزالعرفان، ج۱، ص۳۳ · کنزالعرفان، ج۱، ص۶ · الذریعه، ج۲۴، ص۴۰۲ · کنز العرفان، ج۲، ص۱۷۳ · نساء/سوره۴، آیه۲۲ · کنز العرفان، ج۲، ص۱۷۸