اخبات: درجات اخبات

برای اِخبات، سه درجه ذکر شده است. ۷. ۱ - ریشه‌کنی شهوات یکم‌ این‌که عصمت ، یعنی نور الهی، جای ظلمت شهوت ، و اراده که علقه دل به حق و اجابت خواسته‌های او به اختیار و رغبت است، جای غفلت ، و نیز حق‌طلبی و شوق شدید به حق، جای راحت‌طلبی را در دل سالک بگیرد، به‌گونه‌ای که ریشه شهوت‌پرستی و راحت‌طلبی و غفلت به‌طور کامل از دل او کنده شده، از بین برود. ۷. ۲ - عدم اشتغال ب. غ. خدا دوم این‌که سالک، اراده‌اش را در حدّ فراوانی تقویت کند تا با هیچ علّت و سببی درهم نشکند و دیگر این‌که هیچ عارضه‌ای انس او را به حق از بین نبرد و دلش را ب. غ. حق مشغول نسازد و نیز هیچ فتنه‌ای اعمّ از مال، اولاد و به‌طور کلّی زینت دنیا ، راه بر او نبندد و سیر او را به‌سوی حق قطع نکند. ۷. ۳ - عدم توجه به خلق سوم این‌که چون سالک به واسطه شهود حق، به خلق التفاتی ندارد به مدح و ذمّ ایشان درباره خودش نیز توجّهی نمی‌کند و ستایش و بدگویی آنان نزد او مساوی است. دیگر این‌که نفسش را همواره ملامت می‌کند، زیرا از همراهی نفس خود کراهت داشته، آن را مبغوض می‌دارد و نیز با توجّه به این‌که درجه‌اش از دیگران بالاتر است، به نقصان درجه خلق در مقایسه با خودش توجهی ندارد و آن را ندیده می‌گیرد، زیرا با دید الهی‌اش همه خلق را عمّال خدا و درجات ایشان را منتسب به خدا و داده او می‌داند. منبع: شرح منازل السائرین، ص‌۱۱۹‌-‌۱۱۷