اخباریه: دیدگاه اخباریون درباره قرآن

فرقۀ اخباری ظواهر الفاظ قرآن را « حجت » نمی‌دانند و گویند چون قرآن دارای مطلقات و عموماتی است و بسیاری از آنها را «تخصیص» و تقیید عارض شده و موجب اجمال گردیده است نمی‌توان ظواهر را «حجت» دانست و بدان عمل کرد. و نیز می‌گویند: «چون قرآن مشتمل بر مطالب عالیه و مضامین شامخه‌ای است، فهمیدن آن دسترس هرکس نیست : «انما یعرف القرآن من خوطب به» بلکه منحصر به راسخان در علم و علمای تاویل است: ( ... وَ ما یَعْلَمُ تَاْویلَهُ اِلاّ اللّهُ وَ الرّٰاسِخُونَ فِی الْعِلْمِ... ) و نمی‌توان الفاظش را بر معنایی در ظاهر حمل نمود و آن را «حجت» دانست.» ( «من فسّر القرآن برایه فلیتبوا مقعده من النار» ) ۶ - پیدایش گروه اصولی در مقابل اخباری‌ها، گروهی از فقهای اسلام پیدا شدند که آنان را اصولی گویند؛ آنان در استنباط احکام شرعیۀ فرعیه به استناد ادلۀ تفصیلیه که «قرآن» و « سنت » و «اجماع» و «عقل» م. ب. از علم اصول فقه نیز استفاده می‌کنند و از قواعد آن که اصل « برائت » و « استصحاب » و عمل به ظن و تمیز بین اخبار است بهره می‌گیرند. ۶. ۱ - ادله اربعه و احکام اصولی‌ها مدارک احکام را «قرآن» و «سنت» و «اجماع» و «عقل» می‌دانند، و اخباریها فقط « کتاب » و «سنت» را مدرک احکام دانسته‌اند و مدرکیت کتاب را نیز به ضمیمه سنت و با تفسیر وارد از ائمه می‌دانند و به اجماع و عقل اعتنایی ندارند. ۶. ۲ - دیدگاه درباره اجتهاد اصولی‌ها اجتهاد را « واجب کفائی » و در صورت منحصر بودن واجد صلاحیت، « واجب عینی » می‌دانند و اخباری‌ها اجتهاد را « حرام » می‌شمارند. ۶. ۳ - اصل برائت و احتیاط اصولی‌ها می‌گویند: «اموری که در آن نص بر حرمت آن نرسیده باشد مباح است.» بر خلاف ایشان اخباری‌ها «احتیاط» بر این گونه موارد را واجب می‌دانند. منبع: تفسیر صافی، ج۱، ص۲۲ · تفسیر صافی، ج۱، ص۳۵