ادوار زندگی: مراحل پنجگانه زندگی

زندگی انسان از پنج مرحله تشکیل شده است که در آیات و روایات اسلامی هم به مراحل آن اشاره شده است؛ چنان‌که خداوند متعال ترسیم گویائی از وضع زندگی دنیا و مراحل مختلف، و انگیزه‌های حاکم بر هر مرحله را ارائه داده و می‌فرماید: «اعلموا انما الحیاة الدنیا لعب ولهو وزینة وتفاخر بینکم وتکاثر فی الاموال والاولاد؛ بدانید زندگی دنیا تنها بازی، و سرگرمی، و تجمل‌پرستی ، و تفاخر در میان شما، و افزون‌طلبی در اموال و فرزندان است.» به این ترتیب غفلت و سرگرمی و تجمل تفاخر و تکاثر دورانهای پنجگانه عمر آدمی را تشکیل می‌دهند. ۱. ۱ - دوران کودکی نخست دوران کودکی است که زندگی در هاله‌ای از غفلت و بیخبری و لعب و بازی فرو می‌رود. ۱. ۲ - مرحله نوجوانی سپس مرحله نوجوانی فرا می‌رسد، و سرگرمی جای بازی را می‌گیرد، و د. ا. م. انسان به دنبال مسائلی است که او را به خود سرگرم سازد و از مسائل جدی دور دارد. ۱. ۳ - مرحله جوانی مرحله سوم مرحله جوانی و شور و عشق و تجمل‌پرستی است. ۱. ۴ - مرحله چهارم و پنجم از این مرحله که بگذرد مرحله چهارم فرا می‌رسد و احساسات کسب مقام و فخر در انسان زنده می‌شود و سرانجام به مرحله پنجم می‌رسد و د. ا. م. به فکر افزایش مال و نفرات و جمع ثروت می‌افتد. این امر نیز کاملا ممکن است که بعضی از انسان‌ها شخصیتشان در همان مرحله اول و دوم متوقف گردد، و تا پیری در فکر بازی و سرگرمی و معرکه‌گیری باشند، و یا در دوران تجمل‌پرستی متوقف گردد، و ذکر و فکرشان تا دم مرگ فراهم کردن خانه و مرکب و لباس زینتی باشد، اینها کودکانی هستند در سن کهولت و پیرانی هستند با روحیه کودک! سپس با ذکر یک مثال آغاز و پایان زندگی دنیا را در برابر دیدگان انسانها مجسم ساخته، می‌فرماید : «کمثل غیث اعجب الکفار نباته ثم یهیج فتراه مصفرا ثم یکون حطاما؛ همانند بارانی است که از آسمان نازل می‌شود، و چنان زمین را زنده می‌کند که گیاهانشان زارعان را در شگفتی فرو می‌برد، سپس خشک می‌گردد، به گونه‌ای که آنرا زرد رنگ می‌بینی، سپس درهم شکسته و خرد و تبدیل به کاه می‌شود!.» کفار در اینجا به معنی افراد بی ایمان نیست، بلکه به معنی کشاورزان است، زیرا اصل معنی کفر به معنی پوشاندن است، و چون کشاورز بذر افشانی کرده و آنرا زیر خاک می‌پوشاند از این‌رو به او کافر می‌گویند، لذا گاهی کفر به معنی قبر نیز آمده است چون بدن میت را می‌پوشاند، و گاه به شب نیز کافر گفته می‌شود چرا که تاریکیش همه جا را می‌پوشاند. در حقیقت آیه مورد بحث همانند آیه ۲۹ سوره فتح که وقتی سخن از نمو فراوان گیاه می‌کند می‌گویند : یعجب الزراع : زارعان را به شگفتی در می‌آورد (یعنی بجای کفار زارع گفته شده). آری مراحلی را که انسان در طی هفتاد سال یا بیشتر طی می‌کند در چند ماه در گیاهان ظاهر می‌شود، و انسان می‌تواند بر لب کشتزار بنشیند و گذشت عمر، و آغاز و پایان آنرا در دیداری کوتاه بنگرد. منبع: حدید/سوره۵۷، آیه۲۰